III SA/Kr 1625/21

WyrokWSA w Krakowie2022-04-25

Skład orzekający: Katarzyna Marasek-Zybura, Jakub Makuch, Marta Kisielowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, powołując się na "inne uzasadnione przyczyny" w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., gdy kwestia wygaśnięcia decyzji zależy od niejasnej interpretacji przepisu dotyczącego terminu wydania "nowego orzeczenia o niepełnosprawności"?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest dopuszczalna jedynie w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy. W niniejszej sprawie, niejasność przepisu art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID-19 co do momentu wydania "nowego orzeczenia o niepełnosprawności" sprawiała, że kwestia wygaśnięcia decyzji nie była oczywista. W związku z tym, organy administracji naruszyły przepisy postępowania i prawa materialnego, odmawiając wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy wymagało ono pogłębionej analizy.
Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, motywując to rozbieżnością interpretacji przepisu dotyczącego przedłużenia świadczenia w związku z COVID-19. Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że decyzja wygasła samoistnie z powodu zaistnienia zdarzenia określającego termin jej ważności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o COVID-19.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 września 2021 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 września 2021 r. (znak [...]) utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Wójta Gminy z dnia 13 sierpnia 2021 r. (znak: [...]) w sprawie odmowy wszczęcia postępowania o wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji Wójta Gminy w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego decyzją nr [...] z dnia [...] 2019 r., zmienionej następnie decyzją Wójta Gminy z dnia [...] 2020 r. (nr: [...]). Postanowienie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Wnioskiem z dnia 3.12.2019 r. D. B. zwróciła się do Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna M. B. W rozpoznaniu tego wniosku Wójt Gminy decyzją z [...] 2019 r. (znak: [...]) przyznał stronie wnioskowane świadczenie na okres od 18.10.2019 r. do 30.11.2020 r. W dniu 15.12.2020 r. do wskazanego wyżej organu administracji wpłynęło pismo D. B. o przedłużenie wypłaty przyznanego wcześniej świadczenia pielęgnacyjnego, a także zasiłku pielęgnacyjnego i zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w związku z tzw. ustawą "covidową". W następstwie powyższego, decyzją z dnia [...] 2020 r. (znak: [...]) Wójt Gminy zmienił decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne i ustalił do niego prawo na okres od 1.12.2020 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Następnie, w dniu 12.03.2021 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynęło orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 20.01.2021 r. utrzymujące w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 1.12.2020 r. dotyczące orzeczenia o niepełnosprawności M. B. Organ ten uznał M. B. za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym (k. 18 a.a.). Pismem z dnia 1.04.2021 r. D. B. wezwała Wójta Gminy do realizacji decyzji z dnia [...] 2019 r. (znak: [...]) zmienionej wskazaną powyżej decyzją tego organu z dnia [...] 2020 r. (znak: [...]). Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej udzielił pismem z dnia 21.04.2021 r. odpowiedzi D. B. na wniesione do organu żądanie. Od powyższego pisma D. B. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławcze, które w dniu 1.06.2021 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. To zaś rozstrzygnięcie zostało uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 14.09.2021 r. (sygn. akt III SA/Kr 1012/21). Następnie w dniu 16 lipca 2021 r. D. B. złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek dotyczący wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej wygaśnięcie, zgodnie z art. 162 § 1 ust. 1 i art. 162 § 3 k.p.a., decyzji Wójta Gminy w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nr [...] z dnia [...] 2019 r., zmienionej decyzją Wójta Gminy nr: [...] z dnia [...] 2020r. Wnioskodawczyni prośbę kierowaną do organu administracji motywowała "ważnym interesem strony związanym z rozbieżnością interpretacji ust. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, pomiędzy organem a stroną, skutkującym koniecznością weryfikacji przez stronę poprawnej wykładni przywołanego przepisu w instancjach odwoławczych". W rozpoznaniu tego żądania, Wójt Gminy postanowieniem z dnia [...] 2021 r. (znak: [...]1) odmówił D. B. wszczęcia postępowania w sprawie o wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego decyzją z dnia [...] 2019 r., a zmienioną decyzją z dnia [...] 2020 r. Motywem rozstrzygnięcia było to, iż przedmiotowa decyzja – w ocenie organu - wygasła na skutek zaistnienia zdarzenia, którym był określony termin tego zdarzenia. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji przywołał treść art. 15h ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r., poz. 1842; dalej ustawa Covid-19). Zwrócił uwagę, że decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne została wydana w związku z niepełnosprawnością potwierdzoną orzeczeniem i okres, na który została przyznana pomoc był określony terminem ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wskazany w decyzji okres przyznania świadczenia uległ przedłużeniu na okres, na jaki zachowywało ważność orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Podkreślił organ I instancji, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej zobowiązany był wskazać w decyzji "wydłużającej" termin jej obowiązywania zgodnie z powołaną wyżej regulacją. Termin ten został określony zdarzeniem, a nie datą, której organ podać nie mógł, bo nie była ona znana. Jeśli zatem ziści się zdarzenie (tzn. nastąpi upływ 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii albo wcześniej zostanie wydane nowe orzeczenie, w związku z czym upłynie dzień wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności), to decyzja ta wygasa. Nie wymaga to dodatkowych działań ze strony organu administracji. Skutek ten następuje bowiem samoistnie wraz z nastąpieniem określonego w przepisach zdarzenia. Zażalenie na to postanowienie wniosła D. B. Zarzuciła naruszenie: - art. 61 § 1 i art. 61 § 3 k.p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów wskutek nieuzasadnionego zaniechania prowadzenia postępowania administracyjnego, które zostało wszczęte na żądanie strony; - art. 61a § 1 k.p.a. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu wskutek nieuzasadnionej odmowy wszczęcia postępowania o wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji Wójta Gminy w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego decyzją nr [...] z dnia [...] 2019 r. zmienioną następnie decyzją Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] 2020 r.; - art. 162 § 1 ust. 1 i art. 162 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie wskutek braku wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji Wójta Gminy w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego decyzją nr [...] z dnia [...] 2019r. zmienioną następnie wskazaną już decyzją z dnia [...] 2020 r., czego efektem było przedmiotowe postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania; - art. 8 § 1 k.p.a, poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie skarżącego do władzy publicznej; - art. 15h ust. 1 ustawy o Covid-19 wskutek nieuzasadnionego uznania, że decyzja Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] 2019 r. zmieniona następnie decyzją Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] 2020 r. wygasła samoistnie, wobec czego nie ma potrzeby wydawania decyzji w tej sprawie - nawet na wniosek strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonym postanowieniem z dnia 29.09.2021 r. (sygn. akt [...]) utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Powołało mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa. Wskazało na formalny charakter postanowienia wydawanego w oparciu o art. 61a par. 1 k.p.a. Zwróciło uwagę, że decyzja Wójta Gminy z dnia [...] 2020 r. zmieniająca decyzję o przyznaniu stronie świadczenia pielęgnacyjnego – ostatecznie ustaliła do niego prawo na dalszy okres, tj. od 1.12.2020 r. do upływu 60 dni od odwołania stanu zagrożenia epidemiologicznego (stanu epidemii), jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności. Podkreśliło, że upływ czasu, na który został wydany akt, a więc nadejście terminu końcowego – ma charakter zdarzenia przyszłego i nieuniknionego i powoduje wygaśnięcie aktu. Wg Kolegium Odwoławczego, powyższe oznacza, że upływ terminu ważności określonego w decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne powoduje, że decyzja ta traci swoją moc prawną. Z kolei utrata mocy obowiązującej decyzji skutkuje tym, że nie może być ona przedmiotem obrotu prawnego. Organ II instancji zwrócił uwagę, że w dniu 12 marca 2021 r. do organu I instancji wpłynęło orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu d.s. Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia 20 stycznia 2021 r. utrzymujące w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 1 grudnia 2020 r. dotyczące niepełnosprawności M. B. Akcentowało SKO, że wskazane orzeczenie ma status ostateczności, gdyż pochodzi od organu wyższego stopnia. Stanowisko to ma umocowanie w art. 16 k.p.a. Natomiast prawo wniesienia pozwu do sądu powszechnego od tego orzeczenia – w ocenie Kolegium - nie wpływa na status prawny orzeczenia wydanego przez organ wyższego stopnia, a otwiera jedynie nową procedurę, która rządzi się własnymi regułami i zasadami. Zatem, zgodnie z art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o Covid -19, orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu d.s. Orzekania o Niepełnosprawności z 20 stycznia 2021 r, jest "nowym orzeczeniem o niepełnosprawności", a jego wydanie powoduje, że decyzja przyznająca przedmiotowe świadczenie pielęgnacyjne przestaje obowiązywać. W tej sytuacji Kolegium stwierdziło, że słusznie organ I instancji uznał, że brak było podstaw do wszczynania postępowania o wygaszenie decyzji, która wygasła wskutek ziszczenia się zdarzenia określającego termin końcowy przyznawania świadczenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisane wyżej postanowienie SKO z dnia 29 września 2021 r. wniosła D. B. Zarzuciła naruszenie następujących przepisów: - art. 61 § 1, art. 61 § 3 i art. 61a § 1 Kpa polegacie na niewłaściwej zastosowaniu powołanych przepisów prowadzącej do u odmówił wszczęcia postępowania o wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego decyzją nr [...] z dnia [...] 2019r. zmienioną następnie decyzją Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] 2020r.; - art. 162 § 1 ust. 1 i art. 162 § 3 Kpa poprzez ich błędną wykładnie prowadzącą do uznania, iż nie wydaje się decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji Wójta Gminy w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego decyzją nr [...] z dnia [...] 2019r. zmienioną następnie decyzją Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] 2020r.; - art. 8 § 1 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie skarżącego do władzy publicznej; - art. 15h ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych wskutek nieuzasadnionego uznania, że decyzja Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] 2019r. zmienioną następnie decyzją Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] 2020r. wygasła samoistnie, wobec czego nie ma potrzeby wydawania decyzji w tej sprawie - nawet na wniosek i żądanie Strony. Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę SKO domagało się jej oddalenia, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko. Zwróciło też uwagę na wyrok WSA w Krakowie z dnia 14.09.2021 r. (sygn. akt III SA/Kr 1011/21) wskazujący m.in., że wygaśnięcie decyzji obowiązującej przez określony czas nie jest stwierdzane decyzją administracyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna i skutkowała uchyleniem obu kontrolowanych w sprawie postanowień. Akty te bowiem naruszają przepisy postępowania oraz prawa materialnego w stopniu nakazującym wyeliminować je z obrotu prawnego (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. 2022 r., poz. 329; dalej p.p.s.a.). Podstawę prawną kontrolowanych postanowień stanowił art. 61a par. 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wskazane w tym przepisie "inne uzasadnione przyczyny" nie zostały skonkretyzowane w Kodeksie. Należy jednak przyjmować, że są to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12). Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć więc miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13). W ocenianej sprawie SKO podzieliło pogląd organu I instancji, że upływ czasu (nadejście terminu końcowego), na który został wydany akt (decyzja przyznająca stronie świadczenie pielęgnacyjne) – ma charakter zdarzenia przyszłego i nieuniknionego i powoduje wygaśnięcie tego aktu. Zdarzeniem tym zaś w ocenie obu organów administracji było – wydanie "nowego orzeczenie o niepełnosprawności" w stosunku do M. B., które organ II instancji wiązał z uzyskaniem przez to orzeczenie przymiotu ostateczności. Zgodnie z art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r., poz. 1842; dalej ustawa Covid-19) z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność: upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Stosownie do art. 15h ust. 4 ustawy, jeżeli decyzja przyznająca świadczenie z pomocy społecznej (...) została wydana w związku z niepełnosprawnością potwierdzoną orzeczeniem i okres, na który została przyznana pomoc, jest uzależniony terminem ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, okres wskazany w decyzji ulega przedłużeniu na okres, na jaki zachowuje ważność orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zgodnie z ust. 1 i 2, na podstawie decyzji wydanej z urzędu. Zauważyć należy, że w ustawie o Covid-19 nie została zawarta definicja pojęcia "nowego orzeczenia o niepełnosprawności", którym posługuje się cytowany wyżej przepis art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o Covid-19. Zatem, kwestia dotycząca ustalenia tego, kiedy w istocie wydane zostanie nowe to orzeczenie, rzutowała na okres przedłużenia udzielanej stronie pomocy (przyznawania świadczenia), gdyż wyznaczała czas obowiązywania decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Zagadnienie to jednak nie było oczywiste i zasadnie budziło wątpliwości między organami administracji, a stroną postępowania. W rachubę wchodzić bowiem mogło kilka następujących zdarzeń (sytuacji) mogących przemawiać za "wydaniem nowego orzeczenia o niepełnosprawności". Mogło to np.: 1. samo już wydanie orzeczenia o niepełnosprawności przez Powiatowy Zespół d.s. Orzekania o Niepełnosprawności – rozumienie jako podpisanie tego aktu przez uprawnioną osobę lub jego doręczenie stronie; 2. uzyskanie przez dany akt przymiotu ostateczności w ramach toku instancji, co następowałoby w momencie wydania orzeczenia przez Wojewódzki Zespół d.s. Orzekania o Niepełnosprawności (por. art. 6 ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych; Dz. U. 2021 r., poz. 573); 3. uzyskanie przez dany akt przymiotu prawomocności, po dokonaniu ocen przez właściwy sąd (por. art. 6c ust. 8 cytowanej wyżej ustawy); 4. stwierdzenie prawomocności orzeczenia sądowego. Niewątpliwie jednak uznać trzeba, że nieprecyzyjne (niejasne) brzmienie art. 15h ust. 1 pkt 1 ustawy o Covid-19 w zakresie dotyczącym momentu wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności (a w konsekwencji także i utraty ważności decyzji przyznającej świadczenie – art. 15h ust. 4) powodowało, że wskazane zagadnienie nie było oczywiste. Jak już podkreślono, orzekające w tej sprawie SKO opowiedziało się za rozwiązaniem wskazanym w pkt 2 powyżej, przyjmując, że momentem wydania "nowego orzeczenia o niepełnosprawności" w rozumieniu art. 15 h ust. 1 pkt 2 ustawy o Covid-19 – było uzyskanie przez to orzeczenie przymiotu ostateczności, co nastąpiło z momentem wydania aktu przez Wojewódzki Zespół d.s. Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 20.01.2021 r. Zwrócić jednak należy uwagę, że w systemie prawnym funkcjonuje przepis o treści zbliżonej do art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o Covid-19. Jest to art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2022 r., poz. 615; dalej u.ś.r.). Przepis ten stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Analiza orzecznictwa sądowoadministracyjnego zapadłego na gruncie ostatnio cytowanego przepisu pozwala dostrzec istotne rozbieżności w zakresie właśnie rozumienia pojęcia "wydania orzeczenia o niepełnosprawności". Występujące w tym zakresie rozbieżności i formułowane stanowiska prezentuje M. Racut w linii orzeczniczej "Data początkowa przysługiwania uprawnienia do świadczenia rodzinnego uzależnionego od niepełnosprawności – początek biegu terminu trzech miesięcy do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy" – opubl. w Lex/el. 2020 r. Wymieniony Autor wskazuje przy tym, że jednym z poglądów za którym, na gruncie wskazanego wyżej przepisu, opowiedziało się orzecznictwo sądowoadministracyjne było przyjęcie, iż dopiero dzień uprawomocnienia się wyroku sądowego wydanego w powyższym przedmiocie jest miarodajny dla przyjmowanych ocen. W uzasadnieniu tego poglądu wskazuje się bowiem przede wszystkim na to, iż dopiero prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołuje skutek wiążący w zakresie jego treści w stosunku do innych sądów i organów. Podkreślić jednak należy, że jest jedno z kilku funkcjonujących w orzecznictwie stanowisk. Przedstawione rozważania bez wątpienia wskazują, że przesądzenie zasadniczej kwestii spornej w tej sprawie (określenie momentu wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności) było zagadnieniem skomplikowanym i wymagającym przeprowadzenia pogłębionych analiz i szczegółowych ocen, uwzględniających także charakter prawny orzeczeń sądowych wydanych w następstwie rozpoznania odwołania od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu d.s. Orzekania o Niepełnosprawności (por. np. art. 477[14] k.p.c.). To bowiem postępowanie sądowe wykazuje istotne różnice i odmienności w stosunku do sądowoadministracyjnej kontroli aktów administracyjnych. Konieczność zaś przeprowadzenia szczegółowych rozważań i ocen w ramach wykładni przepisu mogącej prowadzić do różnych wniosków – wg Sądu – nie może mieć miejsca na etapie poprzedzającym wszczęcie postępowania administracyjnego, lecz powinno nastąpić w ramach aktu wydanego w prowadzonym postępowaniu. Jak bowiem wyżej wskazano i podkreślono, zastosowanie art. 61 a par. 1 k.p.a. uprawnione jest jedynie w sytuacjach jednoznacznych, oczywistych, gdy już "na pierwszy rzut oka" widać, że nie ma możliwości i podstaw do wszczęcia i kontynuowania postępowania administracyjnego. W kontrolowanej natomiast sprawie, sytuacja taka jednak nie miała miejsca, czego dowodzą przeprowadzone wyżej rozważania. Odmowa zatem wszczęcia postępowania nie była zasadna, a wydane postanowienia naruszały art. 61a par. 1 k.p.a. w zw. z art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o Covid-19. W ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą organów administracji będzie rozpoznanie wniosku skarżącej o żądane stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, przy uwzględnieniu przedstawionych wyżej uwag. Organy ocenią też, czy i na ile poglądy orzecznictwa sądowoadministracyjnego wypowiedziane na gruncie regulacji zbliżonej do art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o Covid-19 (tj. na gruncie art. 24 ust. 2a u.ś.r.), w zakresie rozumienia pojęcia "wydania orzeczenia o niepełnosprawności", mogą być przydatne przy ocenie tej sprawy. Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a oraz c) p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło