III SA/Kr 1665/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. C., M. C., H. D. i S. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 26.10.2016 r., znak: [...], po rozpatrzeniu zażaleń wniesionych przez: C. J. oraz A. i M. C., H. i S. D. utrzymało w mocy na postanowienie Burmistrza z dnia [...] 2016 r. orzekające o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 3400 zł i zobowiązujące uczestników tego postępowania do ich uiszczenia: C. J. w wysokości 1700 zł; M. i A. C. - w wysokości 1275 zł, H. i S. D. w wysokości 425 zł. Ustalono następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Na wniosek C. J. Burmistrz wszczął postępowanie rozgraniczeniowe. Burmistrz w dniu [...] 2015 r wydał decyzję o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy do Sądu Rejonowego. Zostało więc zakończone administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy nieruchomościami położonymi w W stanowiącymi działkę nr [...], której właścicielem jest C. J. i działką nr [...] której współwłaścicielami są A. i M. C. oraz H. i S. D. Za wykonanie czynności technicznych ustalenia przebiegu granic przedmiotowych nieruchomości, stanowiących działki nr [...] i nr [...] Burmistrz poniósł koszty w kwocie 3400 zł, wynikające z umowy o dzieło zawartej w dniu 1 lipca 2015 r. pomiędzy Firmą G Ł. K., a Burmistrzem oraz z wystawionej przez Firmę G faktury nr [...] za wykonaną pracę. Okoliczności te są w sprawie niesporne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w sprawie tej zasadne było wydanie na podstawie art. 262 § 1 i art. 264 § 1 K.p.a. postanowienia o ustaleniu kosztów powyższego postępowania. W ocenie Kolegium, organ l instancji prawidłowo uznał, iż ustalone koszty obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu cywilnego. W tym względzie Naczelny Sąd Administracyjny w podjętej w dniu 11.12.2006 r. uchwale (l OPS 5/06) stwierdził, iż organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która wystąpiła z wnioskiem o wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Sąd przyjął, iż w postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 Kodeksu cywilnego, stanowiąca, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą "po połowie", co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Sąd uznał, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby - zdaniem Sądu - w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, wobec czego nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia. Jednakże zdaniem Sądu, ustalenie przebiegu granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. W sytuacji zaś, gdy na drodze administracyjnej nie zostanie ustalona granica i sprawa z urzędu jest przekazana sądowi, to nie można też twierdzić, że postępowanie było bezowocne, gdyż w tym postępowaniu został przygotowany wstępny materiał dowodowy dla sądu. W przedmiotowej sprawie powyższa zasada była brana przez organ l instancji pod uwagę przy ustalaniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego decyzją Burmistrza z dnia [...] 2015 r. Organ l instancji poniesione (w kwocie 3400 zł) koszty postępowania dotyczącego rozgraniczenia dwóch sąsiadujących nieruchomości podzielił po połowie na każdą z tych nieruchomości (po 1700 zł), przy czym w odniesieniu do nieruchomości pozostającej we współwłasności M. i A. C. oraz H. i S. D. wysokość tych kosztów ustalił według posiadanych udziałów we współwłasności. Natomiast odnośnie zawartego twierdzenia M. i A. C. oraz H. i S. D., iż przedmiotowe rozgraniczenie było prowadzone głównie w interesie wnioskodawcy C. J., który wystąpił o dokonanie rozgraniczenia w celu poparcia jego twierdzeń w sprawie [....] toczącej się przed Sądem Rejonowym Kolegium uznało, iż w świetle powyższych ustaleń ta argumentacja nie znajduje w niniejszej sprawie uzasadnienia. A. i M. C., H. i S. D. na to postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając orzeczeniu naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 K.p.a. oraz art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie w sprawie tych przepisów prawnych i na tej podstawie obciążenie kosztami postępowania wszystkich uczestników postępowania, a nie jedynie wnioskodawcy w sprawie o rozgraniczenie tj. C. J. Zdaniem skarżących organ błędnie ustalił, że przedmiotowe postępowanie rozgraniczeniowe było w interesie wszystkich uczestników, gdy tymczasem z akt sprawy [...] i [...] Sądu Rejonowego wynika, że było ono prowadzone w interesie wnioskodawcy C. J., który z jednej strony nie uznaje żadnej z ustalonych granic, zaś z drugiej strony w sprawie [...] został ukarany za popełnienie wykroczenia z art. 124 § 1 Kodeksu wykroczeń, polegającego na zniszczeniu "elewacji szyldów sąsiedniego budynku uczestników", a gdy jego twierdzenie w tej sprawie (iż myślał, że to jego budynek) nie zostało uwzględnione przez Sąd, wniósł na poparcie swych twierdzeń niniejszą sprawę rozgraniczeniową. Dlatego też, zdaniem skarżących, w świetle w/w spraw sądowych, wniesienie przez C. J. sprawy rozgraniczeniowej było wyłącznie w jego interesie. Skarżący zarzucili też naruszenie przez organ l instancji art. 7 K.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w tym zakresie, co polega na nieprzeprowadzeniu w sprawie dowodu z akt sprawy [...] i l [...] Sądu Rejonowego, które to dowody pozwoliłyby na ustalenie w sprawie, że wszczęte na wniosek C. J. administracyjne postępowanie było wyłącznie w jego interesie, skoro czynił to na użytek jego twierdzeń składanych w sprawie [...]. Skarżący zarzucili ponadto naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, polegającego na nieprzeprowadzeniu w sprawie dowodu z akt sprawy [...] i [...] Sądu Rejonowego, z których to niezbicie wynika, że C. J. wniósł o przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie na użytek jego twierdzeń w sprawie [...] Sądu Rejonowego, w której to sprawie jest obwiniony z art. 124 § 1 kw. W związku z powyższym skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu w niniejszym postępowaniu z akt w/w spraw, a następnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej obciążenia A. i M. C. oraz H. i S. D. kosztami postępowania rozgraniczeniowego i w tym zakresie przekazania sprawy organowi II instancji do jej ponownego rozpoznania, a nadto obciążenie organu zaskarżonego kosztami postępowania na rzecz skarżących wedle norm przepisanych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać ze sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia pod kątem ich zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz.718 ze zm. – dalej powoływana jako p.p.s.a.) Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Skarżący kwestionują fakt współobciążenia ich kosztami postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela sąsiedniej nieruchomości kwestionującego przebiegu granicy. W ocenie Sądu skarżący nie mają racji. Organ odwoławczy prawidłowo wywiódł, odwołując się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06, że organ administracji orzekając o kosztach rozgraniczenia uprawniony jest obciążyć nimi strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 kodeksu cywilnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały wyjaśnił, iż udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż domaga się ona konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostawałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Ponadto należy zauważyć, że w interesie właścicieli wszystkich sąsiadujących nieruchomości jest ustalenie prawidłowej granicy między tymi nieruchomościami. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale stwierdził ponadto, że art. 152 kodeksu cywilnego stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia również, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. W postępowaniu tym ma także zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. stanowiący, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 k.c. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego, w myśl art. 269 p.p.s.a., posiada ogólną moc wiążącą inne składy sądów administracyjnych w sprawach, w których są stosowane interpretowane nią przepisy. Zgodnie z art. 152 k.c. właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. W rozpoznawanej sprawie na wniosek C. J. zostało wszczęte postepowanie rozgraniczeniowe pomiędzy nieruchomościami położonymi w W stanowiącymi działkę nr [...], której właścicielem jest C. J. i działką nr [...], której współwłaścicielami są A. i M. C. oraz H. i S. D. C. J. nie zgadza się z przebiegiem granicy między działkami, czego efektem było popełnienie przez niego wykroczenia z art. 124 § 1 Kodeksu wykroczeń, polegającego na zniszczeniu elewacji szyldów sąsiedniego budynku, na działce skarżących. W ocenie sądu skarżący niezasadnie przypisują istotne znaczenie dla sprawy popełnienia przez C. J. wykroczenia z art. 124 kw. Z akt wynika, że popełnienie przez C. J. wykroczenia zniszczenia mienia miało właśnie podłoże konfliktu granicznego. Zatem to, że został ukarany za wykroczenie nie zmienia faktu istnienia konfliktu granicznego między stronami, o czym świadczy także okoliczność, iż w postępowaniu administracyjnym nie doszło do rozgraniczenia. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem skarżących, że w sytuacji gdy wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego następuje na wniosek C. J., który kwestionuje przebieg granicy, a właściciel nieruchomości sąsiadującej nie kwestionuje jej przebiegu, to postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone jest wyłącznie w interesie wnioskodawcy. W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że kryterium "interesu prawnego" musi dotyczyć interesu prawnego jednostki, musi to być interes własny, indywidualny i oparty na konkretnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego (wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 r. sygn. akt II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89). Należy więc uznać, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny bowiem jest kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym, w tym przypadku postępowaniu rozgraniczeniowym. Decyzja w sprawie rozgraniczenia dotyczy interesu prawnego wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej, który nie składał wniosku o rozgraniczenie i nie kwestionował przebiegu granicy. Reasumując, należy stwierdzić, że art. 152 K.c. stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia także wówczas, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. Warunkiem koniecznym do przyjęcia, że postępowanie toczy się w interesie prawnym wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości jest zatem istnienie sporu co do przebiegu granicy. Zauważyć należy, że spór graniczny pojawia się już z momentem zakwestionowania istniejących czy to na gruncie, czy w dokumentacji geodezyjnej granic nieruchomości Natomiast ta okoliczność w rozpoznawanej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, spór istnieje. Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.