III SA/Kr 1669/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą w N na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: utrzymać w mocy zarządzenie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1669/16 oddalające wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. A sp. z o.o. w N złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Przedstawiając swoją sytuację finansową Spółka wskazała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 28 000 zł, wartość środków trwałych 28 415,65 zł, wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu - 34 096,11 zł. Spółka ujawniła dwa rachunki bankowe, każdy ze stanem 0,00 zł na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Uzasadniając wniosek Spółka podała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W ubiegłym roku poniosła stratę w wysokości 34 096,11 zł. Na chwilę obecną tj. w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 30 września br. spółka odnotowuje również stratę w wysokości 5.541,21 zł. Nadto, nad spółką ciąży zapłata kar na podstawie dwunastu decyzji Dyrektora Izby Celnej. Wskazano, że Spółka ponosi liczne wydatki miesięczne, w szczególności: na opłaty leasingowe przeznacza ok. 8.077,44 zł, na wynagrodzenia ok. 38.585,63 zł, na podatek VAT ok. 36.133,00 zł (za III kwartał), na opłaty za telefony i Internet ok. 1.474,33 zł, na czynsz ok. 16.807,94 zł. W konsekwencji, Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z urzędu ustalił na podstawie informacji przedstawionych przez spółkę w sprawach: - sygn. akt III SA/Kr 1094-1095/15, że spółka rozpoczęła działalność w 2014 r. Wykazywana za rok 2015 strata wynikała z nadwyżki kosztów działalności operacyjnej nad przychodami ze sprzedaży. Spółka leasingowała kilka pojazdów, nie tylko samochody ciężarowe ale również komfortowe samochody osobowe: Fiat Freemont Lounge 2.0. Multijet II i BMW Seria 3 316i. Pomimo wykazywanej straty Spółka nie zalegała z płatnościami kontrahentom ani pracownikom. Nie zalegała także z płatnościami do ZUS i Urzędu Skarbowego. Nie miała zobowiązań wymagalnych ani przeterminowanych. Spółka została zweryfikowanym dostawcą usług dla jednej z wiodących sieci handlowych. Licząc, że spółka zacznie generować zysk, który może zostać rozdzielony pomiędzy właścicieli spółki w formie dywidendy członkowie zarządu a jednocześnie udziałowcy spółki mieli nie pobierać wynagrodzenia ani innych świadczeń za pełnienie funkcji w zarządzie. Nie byli też zatrudnieni na żadnym innym stanowisku w spółce, - sygn. akt III SA/Kr 568/16 - w czerwcu 2016 r. na rachunku bankowym spółki widniała kwota 65 345,54 zł. - sygn. akt III SA/Kr 568/16, III SA/Kr 1331/16, III SA/Kr 1466/16, III SA/Kr 1527/16, III SA/Kr 1580/16 - okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że w okresie I kwartału 2016 r. spółka odnotowywała zysk w wysokości 91573,53 zł, w sierpniu 2016 r. wynosił 70707,43 zł zaś do dnia 30 września 2016 r. wykazywała ciągle jeszcze 3.849,24 zł zysku. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2016 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych uznając, że Spółka dysponuje wystarczającymi środkami do poniesienia kosztów sądowych w sprawie. W sprzeciwie wniesionym od ww. postanowienia Spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że skarżąca posiada dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania, co miało istotny wpływ na wydane postanowienie. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że referendarz kierował się pozaustawowym kryterium w postaci wymogu wykazania, że Spółka podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie kosztów sądowych, który to wymóg nie wynika z przepisów, a referendarz nie wykazał, że ma on oparcie w orzecznictwie bądź doktrynie. Zdaniem strony skarżącej bezpodstawne było również bagatelizowanie istnienia straty, bowiem ma ona kluczowe znaczenie. Nadto w ocenie Spółki, w uzasadnieniu referendarza brakuje ogólnej refleksji społecznej, co do znaczenia, jakie pełni Spółka poprzez bycia pracodawcą. Jako niezasadny Spółka oceniła także argument posiadania licznych umów leasingowych, ponieważ umowy te w taki sposób zabezpieczają interes zbywcy, że przerwanie uiszczania wynagrodzenia będzie generowało tylko dodatkowe nieproporcjonalne straty (i w konsekwencji pogarszałoby kondycję finansową spółki). W oparciu o powyższe, Spółka wniosła o zmianę postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej, w tym także spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, określa natomiast przepis art. 246 § 2 p.p.s.a. I tak, przyznanie pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem Sądu, oceniając możliwości płatnicze skarżącej spółki referendarz sądowy prawidłowo uznał, że są one wystarczające do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że fakt, iż Spółka nie osiąga dochodu, lecz wykazuje straty nie może stanowić automatycznie podstawy przyznania prawa pomocy. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strata sama w sobie jako wynik porównania przychodów i kosztów ich uzyskania nie jest miarodajna dla oceny rzeczywistej kondycji finansowej podmiotu gospodarczego i nie musi oznaczać realnego braku środków finansowych. Podmiot ten posiada bowiem legalne instrumenty równoważenia tych dwóch pozycji celem zminimalizowania obciążeń podatkowych. Nadto, dochód i strata są wynikiem ponoszenia mniejszych lub większych kosztów uzyskania przychodu, natomiast wszystkie te trzy wartości (dochód, strata, koszty podatkowe) są wykazywane przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sygn. akt I SA/Wr 1585/16). Zauważyć należy, że wnioskująca o zwolnienie od kosztów sądowych Spółka, nie znajduje się ani w stanie likwidacji, ani upadłości, formalnie prowadząc działalność gospodarczą, co oznacza, że jej wspólnicy są w stanie ponosić koszty jej funkcjonowania. Ponadto, pomimo ponoszenia kosztów prowadzonej działalności, Spółka nie zalega z płatnościami kontrahentom, pracownikom, ZUS czy urzędowi skarbowemu. Nie wykazała również aby miała zobowiązania wymagalne, czy przeterminowane. Sąd w pełni podziela stanowisko referendarza sądowego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu odnośnie zawartych przez Spółkę umów leasingu operacyjnego. Sytuacja taka bowiem wskazuje, że zdolność Spółki do bieżącego regulowania przyjmowanych zobowiązań była i jest pozytywnie oceniana przez nią i finansującego. W ocenie Sądu, nie jest również zasadny zarzut jakoby referendarz sądowy oparł swoje rozstrzygnięcie o przesłankę pozaustawową w postaci wymogu podjęcia wszystkich niezbędnych kroków aby zdobyć fundusze na pokrycie kosztów sądowych. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że bycie przedsiębiorcą wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 191/11). W tym kontekście nie bez znaczenia dla oceny zdolności płatniczych strony skarżącej pozostaje możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). W orzecznictwie sądowym podnosi się z kolei, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt II FZ 702/11). Jeśli umowa spółki nie przewiduje takiej formy dofinansowania spółki, wspólnicy winni rozważyć jej zmianę. Wobec okoliczności wynikających ze złożonego wniosku i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz dokumentów złożonych w sprawach sygn. akt III SA/Kr 1094-1095/15, w szczególności w świetle ciągłej aktywności gospodarczej Spółki, Sąd uznał, że referendarz sądowy zasadnie odmówił przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie wykazała ona bowiem żadnych szczególnych przyczyn, dla których usprawiedliwione byłoby odstąpienie w jej wypadku od reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że prawo pomocy skierowane jest do podmiotów o trudnej sytuacji finansowej, z której nie są w stanie samodzielnie wyjść, nie ma natomiast zmierzać do ochrony majątku prywatnego takich podmiotów. Z powyższych względów zapadłe w przedmiocie prawa pomocy orzeczenie Sąd utrzymał w mocy, działając na podstawie o art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.