III SA/Kr 1672/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Barbara Pasternak Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2016 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 20 października 2015 r. nr [....] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry skargę oddala Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2015.613) w związku z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. 2015.613) decyzją z dnia 20 października 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2015 r. nr [...] wymierzającą skarżącej spółce A Spółka z o.o. z siedzibą w B, dalej zwaną skarżącą, karę pieniężną w wysokości 108.000 zł za urządzanie gier na dziewięciu automatach poza kasynem gry. Powyższe decyzje zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny ustalony przez organy: Funkcjonariusze Urzędu Celnego przeprowadzili kontrolę w dniu 18 listopada 2014 r. w lokalu znajdującym się przy ul. R w B, w którym stwierdzono dziewięć automatów do gry: HOT SPOT nr [...], HOT SPOT nr [...] , HOT SPOT nr [...], CCOBRA GAMINATOR nr [...], HOT SPOT nr [...] , HOT SPOT PLATIN nr [...], KAJOT nr [...], KAJOT nr [...] ORAZ HOT SPOT nr [...]. Wygląd i wyposażenie wskazywały , że są to automaty do gier w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Powyższa kontrola zostały przeprowadzona w zakresie przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych, regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych; ustalenia kontroli zostały opisane w protokole kontroli nr [...] z dnia 19 listopada 2014r. Przeprowadzone przez kontrolujących funkcjonariuszy celnych eksperymenty – w trybie art. 32 ust. 1 pkt. 13 ustawy o Służbie Celnej - w ocenie organów celnych - pozwoliły na stwierdzenie, że na przedmiotowych automatach prowadzono gry z naruszeniem przepisów ustawy o grach hazardowych. Ponadto ustalono, że przedmiotowe urządzenia stanowiły własność skarżącej . W związku z ustaleniami kontroli Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] 2014 r. wszczął z urzędu wobec skarżącej postępowanie w sprawie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, które zakończyło się wydaniem opisanych na wstępie decyzji wymierzających karę pieniężną w łącznej wysokości 108.000 zł. Organ celny I instancji stwierdził, że przebieg eksperymentu przeprowadzonego na każdym z kontrolowanych urządzeń potwierdził, że urządzenia te spełniają warunki określone w ustawie o grach hazardowych do uznania ich za automaty do gier. Właścicielem wszystkich zabezpieczonych przez organy celne urządzeń była skarżąca, która organizowała te gry w celach komercyjnych, a lokal, w którym stwierdzono przedmiotowe urządzenia nie miał statusu kasyna gry. Dyrektor Izby Celnej utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podzielił w całości dokonane przez organ I instancji ustalenia faktyczne i wywiedzione na ich podstawie wnioski. Organ odwoławczy stwierdził , że podstawą wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest zaistnienie w sposób łączny następujących przesłanek: 1) ustalenie konkretnego podmiotu urządzającego gry na automatach; 2) ustalenie w sposób jednoznaczny charakteru urządzanych gier, tj. muszą to być gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych; 3) ustalenie, że gry na automatach urządzane były poza kasynem gry. Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że "urządzającym gry na automatach poza kasynem gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest każdy podmiot, zaangażowany w udostępnianie automatu, zarządzanie nim lub czerpanie z tego procederu korzyści. W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że skarżąca była właścicielem zakwestionowanych urządzeń i organizowała na nich gry w celach komercyjnych. Gry urządzane na kontrolowanych automatach wypełniają dyspozycję przepisu art. 2 ust. 3, 4 i 5 ustawy o grach hazardowych. Eksperymenty przeprowadzone przez funkcjonariuszy celnych w oparciu o art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej (szczegółowo opisane w zaskarżonej decyzji ) na przedmiotowych automatach, zdaniem organu odwoławczego, dostatecznie potwierdziły fakt losowego charakteru dostępnych na nich gier oraz wykazały, że grający nie miał wpływu na wynik gry. Gry urządzane na spornych automatach miały również charakter komercyjny, tzn. były urządzane w celu osiągnięcia zysku i przynosiły skarżącej określone dochody, bowiem rozpoczęcie gry było uwarunkowane wpłatą określonej kwoty przez grającego. Okolicznością bezsporną jest także , że gry na ww. automatach urządzane były poza kasynem gry, bowiem kontrolowany lokal nie posiadał takiego statusu. Organ I instancji – w ocenie organu odwoławczego – zasadnie wymierzył skarżącej karę pieniężną , o której mowa w art.89 ust.1 pkt.2 ustawy. Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego kwestii technicznego charakteru przepisów prawnych stanowiących podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia i braku ich notyfikacji Komisji Europejskiej , organ odwoławczy stwierdził , że ustawa o grach hazardowych została uchwalona bez naruszenia konstytucyjnego trybu ustawodawczego (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 marca 2015r. , sygn.akt P 4/14 ). Zakładając, iż kwestionowane przepisy są przepisami technicznymi , to w ocenie organu , nie istniał obowiązek ich uprzedniej notyfikacji Komisji Europejskiej, gdyż są one wyłączone spod obowiązku notyfikacji w oparciu o klauzulę derogacyjną przewidzianą w przepisie art. 10 ust. 1 Dyrektywy 98/34/WE. Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa , co oznacza , że organy władzy publicznej nie mogą w sposób dowolny odmawiać stosowania prawa, zwłaszcza gdy normy prawne nakładają na nie obowiązek określonego działania. Organy te nie mają podstaw do kwestionowania mocy obowiązującej ustawy o grach hazardowych w kwestionowanym przez skarżącą zakresie . Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której pełnomocnik skarżącej zarzucił rażące naruszenie: - prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy tj. art.6 i art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych w zw. z art. 10 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L204 z 21.07.1998 r., zwanej dalej dyrektywą 98/34 lub zamiennie "Dyrektywa") poprzez uznanie , iż przepis art.6 i art.14 ustawy o grach hazardowych są przejawem zastosowania klauzul bezpieczeństwa wprowadzonych przez obowiązujące unijne akty prawne oraz że są przepisami ograniczającymi się do wykonania orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej , co powoduje , iż nie musi być do nich zastosowana procedura notyfikacji; - prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy tj. art.89 ust.1pkt.2 w zw. z art.14 ust.1 ustawy o grach hazardowych w zw. z art.91 ust.2 i 3 Konstytucji RP w zw. z art.2 Aktu dotyczącego Warunków Przystąpienia Polski do Unii Europejskiej i Rady z dnia 22 czerwca 1998r ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego poprzez przyjęcie , iż nawet jeśli art.14 ust.1 ustawy o grach hazardowych jest przepisem technicznym w rozumieniu powołanej dyrektywy , brak jest zgodnie z polskim prawem podstaw do odmowy jego stosowania. Wskazując na powyższe okoliczności skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postepowania jako bezprzedmiotowego. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca wskazała na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości i sądów krajowych i stwierdziła , że zarówno sędziowie krajowi, jak i urzędnicy krajowi mają obowiązek stosowania prawa unijnego i odmówić zastosowania art.89 ust.1 pkt.2 ustawy o grach hazardowych . W niniejszej sprawie , zdaniem skarżącej , nie istniała materialnoprawna podstawa do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego , a wydanie rozstrzygnięcia jest prawnie niedopuszczalne. W związku z powyższym postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe - i to od samego początku - winno być umorzone. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności , Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza , że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska Dyrektora Izby Celnej wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Wydanie decyzji poprzedziło postępowanie przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami procesowymi , a wydane rozstrzygnięcie znajdują uzasadnienie w przepisach materialnych. Skarżąca w toku postępowania miała zapewniony czynny udział i faktycznie z prawa tego korzystała. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowego jest nałożenie na skarżącą kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku możliwości stosowania przepisów ustawy o grach hazardowych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie tj. art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j.: Dz.U.2015.612) ze względu na to, że przepis ten nie był notyfikowany Komisji Europejskiej jako podlegający tej notyfikacji w związku z jego charakterem "regulacji technicznej" w rozumieniu dyrektywy Nr 98/34/WE z 1998 r. (Dz.U.UE.L98.204.37) , należy stwierdzić , że zagadnienie to budziło istotne wątpliwości w orzecznictwie , które nie było jednolite co do tej kwestii. Okoliczność ta spowodowała , że Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioskiem z dnia 8 marca 2016 r. wystąpił o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 w związku z art. 264 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270) uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych: "1. Czy art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U.2015.612) jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i czy wobec braku notyfikacji tego przepisu w Komisji Europejskiej, mógł on być podstawą do wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie niektórych przepisów ustawy o grach hazardowych? 2. Czy dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego opisanego w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U.2015.612) oraz stosowalności tego przepisu w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, ma znaczenie brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.) - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy?" 3. Czy urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez koncesji i wymaganej rejestracji automatu, podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U.2015.612), czy też karze pieniężnej przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy?". Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w dniu 16 maja 2016 r., II GPS 1/16, zgodnie z którą: " 1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. 2015.612.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.)". W związku z powyższym podnieść należy , że przepis artykułu 269 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2014 r., II GSK 1518/14; wyrok NSA z dnia 26 listopada 2014 r., II FSK 1474/14). Jeżeli skład sądzący w sprawie nie stwierdzi zasadności uruchomienia trybu przewidzianego w art. 269 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie - to obowiązany jest respektować stanowisko wyrażone w uchwale składu poszerzonego Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2015 r., II OSK 1632/13). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że nie mogły w niniejszej sprawie osiągnąć skutku zamierzonego przez skarżącą zarzuty zawarte w skardze. Skarżąca była "urządzającym gry na automatach poza kasynem gry" w rozumieniu art.89 ust.1 pkt.2 ww. ustawy. Podnieść należy , że skarżąca na żadnym z etapów postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego nie kwestionowała , że była właścicielem wszystkich urządzeń objętych zaskarżoną decyzją. Zgodzić należy się ze stanowiskiem organów , że urządzającym gry na automatach poza kasynem gry jest każdy podmiot, zaangażowany w udostępnianie automatu, zarządza nim lub czerpanie z tego procederu korzyści. Ustalenie organów , jakiego rodzaju są automaty objęte zaskarżoną decyzją zostało oparte na art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej tj. poprzez przeprowadzenie eksperymentu odtworzenia możliwości gry na każdym zakwestionowanym urządzeniu . Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 września 2015 r., II GSK 1788/15 stwierdził, że "ukaranie podmiotu prowadzącego gry na automatach poza kasynem gry wymaga przeprowadzenia postępowania, w którym organy celne samodzielnie mogą i muszą ustalić ustawowe przesłanki nałożenia takiej kary. W tym zakresie mogą korzystać z wszelkich środków dowodowych , a ich ustalenia są samodzielne ." W postępowaniu o nałożenie kary na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy nie chodzi o to, jaki charakter ma automat (zręcznościowy, losowy), ale o miejsce w jakim on funkcjonuje. Podkreślić należy , że ustalenia stanu faktycznego oparte na przeprowadzonych eksperymentach należy uznać za prawidłowe również dlatego , że eksperyment dotyczy funkcjonowania automatów z chwili ich zatrzymania , a zatem odnosiły się do stanu faktycznego funkcjonowania automatów w określonym czasie i miejscu , a nie jedynie do celu i charakteru gry , do jakich zostały one przeznaczone. W związku z powyższym należy stwierdzić, że dowody z przeprowadzonych eksperymentów były miarodajne i wystarczające do dokonania ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy . Reasumując należy stwierdzić , że organy celne prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy ; przeprowadzona przez te organy wykładnia mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego zasadnie doprowadziła do wniosku , że skarżąca urządzała gry na kontrolowanych automatach spełniających przesłanki określone w art.2 ust.3 i 5 ustawy o grach hazardowych , co potwierdzają ustalenia zawarte m.in. w protokole kontroli . Bezsporną okolicznością jest , że gry te były urządzane poza kasynem gry i w celach komercyjnych. Stan faktyczny prawidłowo ustalony przez organy , podlega subsumcji pod normę prawną zawartą w art. 89 ust.1 pkt.2 i ust.2 pkt.2 ustawy o grach hazardowych. Nie znajdując podstaw do uznania , że zaskarżone decyzje naruszają przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy , Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270.) , orzekł jak w sentencji.