III SA/Kr 1693/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędziowie WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant Sekretarz Sądowy Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 21 sierpnia 2024 r. nr SKO-NP-4115-125/24 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącej B. P. 480,00 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu zaskarżoną do Sądu decyzją z 21.08.2024 r. (znak: SKO-NP-4115-125/24) po rozpatrzeniu odwołania B. P. (dalej jako: "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Nowy Targ z 08.02.2024 r. (znak: SR-OPŚ-5222-000008/2023/2024) o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: 1. Wnioskiem z 20.12.2023 r. (data wpływu) skarżąca zwróciła się do Burmistrza Miasta Nowy Targ o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niepodejmowanie zatrudnienia spowodowane opieką nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu ojcem, J. B. Wskazała, że ojciec od 2018 r. jest pacjentem onkologicznym, natomiast jej matka cierpi na liczne schorzenia: cukrzycę, niewydolność nerek i krążenia, a także nasilające się problemy z pamięcią. W ramach pomocy przygotowuje rodzicom posiłki, robi zakupy, sprząta, podaje leki. Do wniosku załączone zostały: orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ojca skarżącej (z 28.11.2023 r., symbol niepełnosprawności 02-P, ustalony stopień datuje się od 29.09.2023 r.), orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 05.06.2023 r. o trwałej niezdolności matki skarżącej do samodzielnej egzystencji (od 01.05.2023 r.), zaświadczenie o zatrudnieniu z którego wynika, że skarżąca była zatrudniona na podstawie umowy-zlecenie od 27.02.2020 r. do 28.11.2022 r., a umowa ta została rozwiązana oraz oświadczenia sióstr skarżącej o braku możliwości sprawowania opieki nad rodzicami, co związane jest z problemami zdrowotnymi (operacje stawu biodrowego). 2. W przeprowadzonym 12.01.2024 r. wywiadzie środowiskowym pracownik socjalny zapisał, że ojciec skarżącej ma zdiagnozowany nowotwór IV stopnia i boryka się z chorobami wieku starczego. Jest on jednak w stanie samodzielnie zaspokoić potrzeby fizjologiczne i wymaga tylko pomocy przy wejściu do wanny. Pracownik socjalny odnotował, że udzielane przez skarżącą ojcu wsparcie obejmuje: wszelkie czynności związane z utrzymaniem czystości w domu, przygotowywanie posiłków, podawanie leków, robienie zakupów. Pracownik socjalny ustalił, że skarżąca ma jeszcze dwie siostry (obie zamieszkałe w Nowym Targu), które są schorowane i z tego względu nie mogą zająć się ojcem. W wywiadzie stwierdzono ponadto, że w związku z pogarszającym się stanem zdrowia ojca oraz matki (która poza w.w. chorobami cierpi na demencję), skarżąca zrezygnowała z pracy w 2022 r. Skarżąca podała, że ze względu na zdarzające się u ojca zasłabnięcia z utratą przytomności, jej obecność i pomoc jest koniecznością. 3. Burmistrz Miasta Nowego Targu decyzją z 08.02.2024 r. odmówił skarżącej oczekiwanego wsparcia. Przywołał art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2023 r., dalej: "ustawa") oraz przywołał ustalenia wywiadu środowiskowego (pkt 2. powyżej). Wskazał, że rezygnacja skarżącej z aktywności zawodowej nie miała związku z koniecznością sprawowania opieki, gdyż skarżąca nie jest aktywna zawodowo od 28.11.2022 r., a orzeczenie o niepełnosprawności jej ojca jest z 28.11.2023 r. Organ zauważył także, iż skarżąca ma 2 siostry, które w równym stopniu są zobowiązane do zapewnienia opieki niepełnosprawnemu ojcu. Przywołał oświadczenia sióstr skarżącej o problemach zdrowotnych (siostra G. jest po operacji biodra, uczestniczy w rehabilitacji i porusza się za pomocą sprzętu ortopedycznego, natomiast siostra D. jest również po operacji stawu biodrowego) wskazując przy tym, że żadna z tych osób nie dysponuje orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności potwierdzającym ich zły stan zdrowia. Podkreślił, że realizacja obowiązku alimentacyjnego przez osoby do tego zobowiązane nie musi być polegać na bezpośredniej opiece, a może przybrać też formę świadczeń osobistych lub mieć wymiar finansowy. Końcowo organ zaznaczył, że przy odpowiednim zaangażowaniu i wykazaniu chęci wszystkich osób zobowiązanych do alimentacji istnieje taka możliwość zorganizowania opieki nad ojcem skarżącej, aby nikt nie musiał rezygnować z zatrudnienia. 4. W odwołaniu od opisanej decyzji skarżąca podniosła zarzuty naruszenia: a) art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez wywiedzenie nieprawidłowych wniosków z przeprowadzonego postępowania dowodowego i uznanie, że nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a opieką nad ojcem; b) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu powodu dla którego organ uznał, że nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją skarżącej z zatrudnienia, a opieką nad ojcem; c) art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię, iż w sytuacji, gdy w rodzinie są osoby w równym stopniu co skarżąca spokrewnione z osobą wymagającą opieki, to odpadają przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy spełnione pozostają wszelkie określone ustawą warunki do jego przyznania. W uzasadnieniu podkreśliła, że pracowała nieprzerwanie 20 lat, a z pracy zrezygnowała w momencie pogorszenia się stanu zdrowia ojca. Wskazała, że wobec ilości uwagi jakiej wymaga opieka nad ojcem nie jest możliwe kontynuowanie pracy. Podała, że nie jest w stanie doprowadzić do "pożądanego i sprawiedliwego" podziału między rodzeństwem opieki nad ojcem. 5. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, po rozpoznaniu odwołania - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. SKO zwróciło uwagę, że: a) okoliczność, iż niepełnosprawność u ojca skarżącej powstała w okresie późniejszym niż wymaga tego art. 17 ust. 1b ustawy, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, nie może – w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego; b) zakres udzielanej ojcu przez skarżącą pomocy (ustalony w wywiadzie środowiskowym) nie jest taki, że uniemożliwia skarżącej podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie godzinowym. W ocenie Kolegium nie sposób przyjąć, iż skarżąca stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, zatem nie wyczerpuje ona zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego, która ma być trwała. SKO zaznaczyło, że z doświadczenia życiowego wynika, że czynności takie jak: przygotowanie posiłków, pranie, sprzątanie, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, robienie zakupów, dawkowanie lekarstw, zapewnienie dostępu do usług medycznych oraz innych instytucji - nie odbiegają od czynności, które wykonują osoby zajmujące się opieką np. nad starszymi rodzicami i jednocześnie pracujące zawodowo, czy prowadzące gospodarstwo rolne. Czynności te nie mają charakteru tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach - z reguły rano i wieczorem - a zatem trudno uznać, że ich wykonywanie uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy, chociażby w ograniczonym zakresie. Większość tych czynności skarżąca wykonuje nie tylko specjalnie dla ojca ale także dla siebie, co wynika choćby z racji wspólnego gospodarowania. c) ojciec skarżącej nie jest osobą obłożnie chorą (leżącą) i niekontaktową, natomiast porusza się samodzielnie, sam też załatwia swoje potrzeby fizjologiczne, wymaga tylko pomocy przy kąpieli. Okoliczności te, w ocenie organu odwoławczego wskazują, iż ojciec skarżącej może sam funkcjonować przez część dnia. Zakres opieki, nie ma takiego charakteru, który zmusza skarżącą do definitywnej rezygnacji z zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, biorąc pod uwagę również to, że są jeszcze dwie siostry skarżącej zobowiązane w tym samym co ona stopniu do udziału w zapewnieniu pomocy i opieki ojcu, a nie wykazano, że nie mogą one wspierać ojca bezpośrednio lub finansowo. Nadto organ podał, że istnieje możliwość uzyskania wsparcia w opiece w ramach usług opiekuńczych. d) brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą a koniecznością sprawowania stałej opieki ojcem. Z przedłożonego do akt sprawy zaświadczenia o zatrudnieniu wynikało, iż skarżąca była zatrudniona umowę zlecenie w okresie od 27.07.2020 r. do 28.11.2022 r. Z kolei z załączonych do akt sprawy orzeczeń lekarskich orzeczeń rodziców skarżącej wynika, iż osoby te wymagały konieczności objęcia ich opieką dopiero od 2023 r. w związku z orzeczoną u nich niezdolnością do samodzielnej egzystencji. 6. W skardze skarżąca zarzuciła naruszenie art 7, 77, 80 k.p.a. wskazując na nieprawidłowe uznanie, że: a) faktyczny zakres opieki nad ojcem nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia, podczas gdy jej ojciec jest niezdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga ciągłej opieki przy większości aktywności, a skarżąca porzuciła zatrudnienie, wykonuje z wyłączeniem innych osób czynności takie jak: przygotowanie posiłków, pranie, sprzątanie, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, robienie zakupów, dawkowanie lekarstw, zapewnienie dostępu do usług medycznych i innych instytucji; b) łączne wykonywanie przez jedną osobę w.w. czynności nie odbiega od czynności osób, które zajmują się opieką nad rodzicami i jednocześnie pracują zawodowo oraz że te czynności nie zajmują skarżącej całego dnia, a większość z tych czynności skarżąca wykonuje także dla siebie, w sytuacji gdy skarżąca przygotowuje ojcu inne posiłki niż sobie z uwagi na dietę, pozostałe czynności są wykonywane poza pomieszczeniami, w których na co dzień zamieszkuje, a także wielość obowiązków związanych z organizacją leczenia, sprzętu medycznego, leków, zakupów, sprawami administracyjnymi nieruchomości, płatnością rachunków, dbaniem o niezabudowaną część nieruchomości nie pozwalają na podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, c) ojciec skarżącej nie jest obłożnie chory i może sam funkcjonować przez część dnia, w sytuacji gdy przeczą temu dokumenty zebrane w sprawie i okoliczności ustalone w ramach rodzinnego wywiadu środowiskowego; d) rodzina skarżącej stanowi rodzinę wielopokoleniową, w której można byłoby się dzielić obowiązkami związanymi z opieką nad potrzebującymi w sytuacji gdy siostry skarżącej są osobami w zaawansowanym wieku, schorowanymi oraz zajmującymi się własnymi wnukami; e) fakt złożenia wniosku o orzeczenie o niepełnosprawności dopiero w 2023 r. przeczy istnieniu wcześniejszego zapotrzebowania na pomoc, w sytuacji gdy nowotwór u ojca skarżącej rozwijał się od 2018 r. stopniowo uniemożliwiając mu samodzielne funkcjonowanie; f) przyznanie świadczenia było niezgodne z zasadami współżycia społecznego, w sytuacji gdy skarżąca poświęcając możliwość samodzielnego utrzymania się zadbała o potrzeby życiowe schorowanego ojca. Skarżąca zarzuciła też naruszenie: a) art. 8 ust. 1 k.p.a. poprzez brak poinformowania, że powinna przedstawić w toku postępowania dowody dotyczące braku możliwości świadczenia pomocy ojcu przez osoby zobowiązane do alimentacji w równym co ona stopniu, zwłaszcza gdy siostry skarżącej złożyły w tym zakresie stosowne oświadczenia oraz b) art. 17 ust. 1 ustawy poprzez przyjęcie, że w sytuacji, gdy w rodzinie skarżącej są osoby w równym stopniu co ona spokrewnione z osobą wymagającą opieki, odpadają przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy spełnione pozostają wszelkie określone ustawą warunki do jego przyznania. Skarżąca wniosła o "zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania". Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania i zobowiązanie przez Sąd sióstr skarżącej do przedłożenia dokumentacji medycznej dotyczącej ich stanu zdrowia, schorzeń, hospitalizacji i przebytych zabiegów operacyjnych w latach 2022-2024 — na okoliczność wykazanie faktu braku możliwości realizacji obowiązku opieki przez osoby zobowiązane w równym stopniu, co skarżąca. W uzasadnieniu podkreśliła, że jej ojciec jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji, w podeszłym wieku (w tym roku skończy 89 łat) i bardzo osłabioną złośliwym nowotworem, który od sześciu lat wyniszcza jego organizm. W dacie składania przez skarżącą wniosku jej ojciec był w stanie w samodzielnie wykonać wyłącznie pojedyncze i nieskomplikowane czynności, jak włączenie telewizora, czy otwarcie okna, a wykonywanie czynności higienicznych było związane z konieczną pomocą osób trzecich. Podała także, że jej siostry są osobami w zaawansowanym wieku, schorowanymi oraz zajmującymi się własnymi wnukami. Wskazała, że z dokumentacji zgromadzonej w postępowaniu w jasny sposób wynika, że nowotwór złośliwy u ojca rozwijał się od 2018 r. stopniowo uniemożliwiając mu samodzielne funkcjonowanie, co w oczywisty sposób koreluje z porzuceniem przez skarżącą zatrudnienia w 2022 r., gdy sytuacja zdrowotna i życiowa jej ojca stała się bardzo skomplikowana. 7. W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenia, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. 8. Na rozprawie w dniu 12.06.2025 r. Sąd oddalił zawarty w skardze wniosek w o wezwania sióstr skarżącej do przedłożenia dokumentacji medycznej. Pełnomocnik skarżącej poinformował, że ojciec skarżącej zmarł w październiku 2024r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: 9. Sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonych decyzji wykazała, że akty te naruszają prawo w sposób nakazujący pozbawienie ich mocy wiążącej. 10. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2023 r., poz. 390; dalej u.ś.r.) w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2023 r. Przepis ten mówił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. 11. W celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem wykazać, że osoba ubiegająca się o to świadczenie, nie tylko należy do kręgu osób w nim wskazanych, ale także stale i osobiście opiekuje się bliską (tj. objętą ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym) osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym, czy w istocie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką. Innymi słowy, zaniechanie aktywności zawodowej opiekuna musi nastąpić w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podkreślić bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam tylko fakt opieki nad niepełnosprawnym, lecz za rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez opiekuna (lub jego rezygnację z zatrudnienia) – wynikający właśnie z konieczności sprawowania tej opieki. 12. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest słuszny pogląd, że art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17.10.2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20) z uwagi na całkowitą zależność osoby niepełnosprawnej od opiekuna (WSA w Warszawie w wyroku z 7.10.2011 r. sygn. I SA/Wa 1265/11). Przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny", powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć (kontynuować) innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, a przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (por. wyrok NSA z 14.02.2024 r., sygn. akt I OSK 229/23). 13. Z zaskarżonej decyzji SKO wynika, że motywem odmowy przyznania skarżącej oczekiwanego świadczenia był niewielki zakres czynności opiekuńczych realizowanych przez skarżącą względem ojca (pranie, sprzątanie, organizacja pożywienia, uczestnictwo w wizytach lekarskich, itp.) – który nie jest na tyle absorbujący, że realizacja tych czynności wymaga rezygnacji skarżącej z aktywności zawodowej. Nadto organ odwoławczy podawał, są jeszcze inne dzieci niepełnosprawnego, które w różny sposób mogą współuczestniczyć w opiece, jak też brak jest związku czasowego między zaprzestaniem pracy przez skarżącą (listopad 2022 r.), a datą orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności ojca (listopad 2023 r.). W ocenie Sądu, zarówno kontrolowane rozstrzygnięcie Kolegium Odwoławczego, jak też organu I instancji, nie zostały wywiedzione w oparciu o poprawnie ustalony stan faktyczny sprawy, przy jednoczesnym zaniechaniu poczynienia wnikliwych rozważań odnośnie do wszelkich istotnych okoliczności rozstrzyganego przypadku. 14. Dostrzec należy bowiem, iż analiza akt administracyjnych zgromadzonych w tej sprawie nie dostarcza w ogóle miarodajnych informacji odnośnie do uwarunkowań zdrowotnych mającego podlegać opiece ojca skarżącej. Choć w toku postępowania administracyjnego skarżąca podawała, że jej ojciec choruje na nowotwór i jest to IV stadium choroby, to jednak z akt sprawy nie sposób nawet zorientować się co do tego, na jaki rodzaj nowotworu miałby chorować ojciec skarżącej. Skoro zaś uwarunkowania chorobowe niepełnosprawnego nie zostały rzetelnie ustalone, to tym bardziej nie sposób było kompetentnie wypowiedzieć się, czy i ewentualnie jak stan zdrowia ojca skarżącej przekłada się na specyfikę koniecznych czynności opiekuńczych, a w konsekwencji stwierdzić trzeba, że zaniechanie to spowodowało, że brak też było należytych podstaw do oceny, czy ta specyfika zdrowotna podlegającego opiece - w ogóle rzutuje na nieodzowność absencji zawodowej skarżącej. Dodatkowo podkreślić należy, że okoliczności dotyczące (nieustalonego przez organ) nowotworu na który chorował niepełnosprawny oraz stadium tej choroby opierają się jedynie tylko na twierdzeniach zainteresowanej rozstrzygnięciem sprawy skarżącej, zaś organy administracji nie przejawiały w tej sprawie żadnej inicjatywy zmierzającej do pozyskania od skarżącej stosownej dokumentacji mogącej weryfikować zgłaszane przez stronę twierdzenia, w tym uwiarygadniać zakres potrzebnego niepełnosprawnemu wsparcia od opiekuna. Nadto zauważyć trzeba, że choć skarżąca w toku postępowania eksponowała nowotworową chorobę jej ojca jako wymuszającą określony zakres potrzebnego tej osobie codziennego wsparcia, to jednak wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności uwarunkowania zdrowotne ojca wskazują, iż obarczony on był chorobami psychicznymi, skoro w tym orzeczeniu jako symbol niepełnosprawności wskazany został: 02-P (k. 30 a.a.). Także i w tym aspekcie organy administracji zaniechały poczynienia wnikliwych i starannych działań w kształtowaniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sprawy, albowiem akcentowana wyżej kwestia zdrowotna niepełnosprawnego (choroby psychiczne) pozostały poza zakresem ich uwagi. W tym też kontekście ustalenia zawarte w wywiadzie środowiskowym, iż ojciec skarżącej, mimo wieku (89 lat) i choroby nowotworowej – jest jednak sprawny i samodzielny w zakresie codziennych czynności życiowych – jawią się jako niekompletne, skoro nie zostały odniesione do specyfiki zdrowotnej tej osoby, a wynikającej z podstawowego dokumentu obrazującego zdrowie podopiecznego, tj. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Jest przy tym oczywiste, że zakres opieki w stosunku do osób z zaburzeniami psychicznymi jest odmienny niż względem osób np. leżących, czy pampersowanych. Zgodnie natomiast z zasadą oficjalności, to na organie administracji ciążył obowiązek wyjaśnienia wszelkich kwestii istotnych z perspektywy materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia, z którego to obowiązku organy administracji nie wywiązały się w tej sprawie. Przywołane wyżej zaniechanie organów świadczy niewątpliwie o naruszeniu art. 7, art. 77 par. 1 k.p.a. w z zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. 15. Przedstawione wyżej rozważania wskazują zarazem na wadliwość sporządzonego w sprawie wywiadu środowiskowego, który to dowód nie był wyczerpujący ani kompletny skoro nie obejmował ustaleń dotyczących stanu zdrowia ojca skarżącej (tj. specyfiki zaburzeń psychicznych i specyfiki dysfunkcji organizmu związanych z chorobą nowotworową), jak też nie prezentował odpowiadających temu stanowi czynności opiekuńczych (por. wyżej). Zarazem zaprezentowane wnioski z wywiadu (rubryka IV) jawią się jako nielogiczne. Z jednej strony bowiem pracownik socjalny wskazuje, że "skarżąca realizuje czynności bez których jej rodzice nie byliby w stanie prawidłowo funkcjonować i czyni to w znacznym wymiarze czasowym, co wymogło na niej konieczność rezygnacji z zatrudnienia", aby następnie stwierdzić, że "zakres obowiązków nie wykracza poza standardowe obowiązki na rzecz członków rodziny" (k. 25). Skoro niepełnosprawny wymaga niezbędnej pomocy egzystencjalnej (bez której nie mógłby funkcjonować), to nie sposób zarazem twierdzić, że ta niezbędna przecież pomoc nie wykracza poza standardowe obowiązki. 16. Z akt wynika, że skarżąca mieszka zarówno z niepełnosprawnym w znacznym stopniu ojcem, jak też z matką legitymującą się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Matka skarżącej, wedle zapewnień strony, choruje na niewydolność krążenia, niewydolność nerek, cukrzycę oraz demencję. Z akt nie wynika przy tym jaki jest stopień samodzielności matki w codziennym funkcjonowaniu, albowiem organy administracji nie uczyniły przedmiotem swojego zainteresowania także i tej kwestii. Mając jednakże na uwadze trwałą niezdolność tej osoby do samodzielnej egzystencji, jak też fakt wspólnego zamieszkiwania ze skarżącą oraz podeszły wiek i wskazane wyżej schorzenia - można zasadnie zakładać, iż także matka skarżącej pewnego wsparcia także wymaga. Według Sądu, dokonywane w sprawie oceny co do występowania związku przyczynowo-skutkowego w rozumieniu wcześniej zaprezentowanym, winny obejmować ogół faktycznych uwarunkowań i okoliczności tej sprawy, w tym także i akcentowany wyżej fakt zapewniania przez skarżącą opieki drugiemu niepełnosprawnemu rodzicowi. Pominięcie przy ocenie występowania związku przyczynowo-skutkowego sprawowania przez skarżącą opieki nie tylko nad niepełnosprawnym ojcem, ale też nad chorą matką - nie było usprawiedliwione, albowiem doprowadziło do braku uwzględnienia ogółu okoliczności rzutujących na faktyczną skalę możliwego zaangażowania opiekuńczego skarżącej, co świadczy o naruszeniu art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 u.s.r. To zaś doprowadziło do zaniechania oceny koniecznego czasu, jaki poświęca skarżąca na czynności opiekuńcze względem rodziców i relacji tego zaangażowania do faktycznej możliwości realizowania aktywności zawodowej (por. wyrok NSA z 12 października 2021 r., sygn. akt I OSK 493/21). W ocenie Sądu, możliwość miarodajnego wypowiedzenia się organu w kwestii występowania w przypadku skarżącej związku przyczynowo-skutkowego w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. winna uwzględniać pełną skalę opieki realizowanej względem obojga niepełnosprawnych w znacznym stopniu rodziców, z którymi mieszka i którymi się zajmuje realizując obowiązek alimentacyjny. Oba orzekające organy administracji zaniechały ustalenia i oceny sygnalizowanej wyżej kwestii, czym naruszyły wskazane już przepisy. 17. W kwestii okoliczności, którą Kolegium Odwoławcze powołało jako argument za negatywnym załatwieniem wniosku skarżącej – tj. udziału jej rodzeństwa w opiece nad ojcem – Sąd wskazuje, że pogląd akcentujący znacznie tej okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy nie zyskał uznania w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. NSA w szeregu orzeczeń (por. przykładowo wyroki z: 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1661/22, 12 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2057/22, z 6 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 157/23, czy z 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1552/23) wskazywał bowiem, że ustawa o świadczeniach rodzinnych, w sytuacji, gdy jest kilka osób zobowiązanych do alimentacji w tym samym stopniu, nie przewiduje pierwszeństwa względem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla jednej z nich w możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego łącznie przez wszystkich zobowiązanych. Tym samym uznać należało, iż analizowana wyżej okoliczność nie mogła rzutować na kierunek rozpatrzenia tej sprawy. 18. Przymiot braku znaczenia dla wyniku tej sprawy przypisać należało także akcentowanej przez organy administracji kwestii niewystępowania związku czasowego między zakończeniem aktywności zawodowej przez skarżącą, a datą powstania znacznego stopnia niepełnosprawności jej ojca. W tym też kontekście zwrócić należy uwagę na zasadny pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, który akcentuje, iż ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie jej świadczenia (por. wyrok WSA w Gdańsku z 14.05.2020 r.; sygn. akt III SA/Gd 410/20). Istotne jest zatem to, czy na dzień złożenia wniosku (por. art. 24 ust. 2 u.ś.r.), a najpóźniej na dzień przyznania świadczenia decyzją administracyjną, skarżąca spełniała przesłanki przyznania jej oczekiwanego świadczenia, w tym przesłankę niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki. W tej natomiast sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w czasie, w którym jej ojciec był już osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Nie można więc wykluczać było tego, że w dacie orzekania organu brak podejmowania przez skarżącą pracy zarobkowej (zatrudnienia), mógł być w istocie spowodowany właśnie koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. 19. Mając na uwadze stwierdzone naruszenia art. 7 i art. 77 par. 1 oraz art. 80 k.p.a w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.) uchylił obie zaskarżone decyzje, o czym orzekł w pkt 1. sentencji wyroku. 19.1. Z uwagi na powzięcie na rozprawie informacji, iż podlegający opiece ojciec skarżącej zmarł w październiku 2024 r. - w ponownie prowadzonym postępowaniu w sprawie organ zweryfikuje tę kwestię, a nadto pozyska od skarżącej dokumentację odnoszącą się do jej ojca – celem ustalenia wynikającego z tej dokumentacji stanu zdrowia tej osoby w okresie miarodajnym dla sprawy (por. niżej). Organ dokona analizy tych dokumentów także z perspektywy tego, czy pozwalają one ustalić, że istniała potrzeba realizowania przez opiekuna specyficznych, absorbujących czasowo i nieodzownych do godnego funkcjonowania podopiecznego czynności opiekuńczych, których skala i rodzaj - wymuszałyby konieczność całkowitego zaniechania jakiejkolwiek aktywności zawodowej opiekuna. Czyniąc oceny w powyższym względzie organ weźmie także pod uwagę – wynikającą z przedłożonej przez skarżącą dokumentacji, o które wezwie stronę - częstotliwość ewentualnych wizyt w placówkach medycznych, jak też oceni, czy z dokumentacji tej wynika, że opiekun brał udział w tych wizytach oraz to, czy ojciec skarżącej długotrwale przebywał w takich placówkach, co mogłoby np. świadczyć o odciążeniu opiekuna w realizowanych obowiązkach opiekuńczych. Nadto, z uwagi na podnoszoną w skardze kwestię specyficznej diety zapewnianej ojcu przez skarżącą – organ ustali, na czym miała ta dieta polegać oraz czy wynikała ona ze wskazań medycznych (dokumentów) i odniesie powyższe do tego, czy realizacja diety wespół z innymi koniecznymi czynnościami opiekuńczymi mogła rzutować na brak aktywności zawodowej skarżącej. Nadto, organ ustali (w oparciu o dowody o których przedłożenie wezwie skarżącą), czy jej matka, w okresie opieki skarżącej nad ojcem, była niesamodzielna (w jakim stopniu), na co się leczyła, czy wymagała szerokiego wsparcia ze strony innych osób (opieki), na czym ewentualnie miałoby to wsparcie polegać i jak było ono obciążające i absorbujące czasowo, a następnie (po ustaleniu tych okoliczności) wypowie się, czy zakres tych (ewentualnych) koniecznych czynności opiekuńczych – mógł sumarycznie z czynnościami realizowanymi względem ojca – mieć wpływ na absencję zawodową skarżącej. Organ będzie miał przy tym na uwadze, że potrzeba ustaleń w.w. kwestii winna odbyć się na dzień 31.12.2023 r. – albowiem zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z 7.03.2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W świetle tej regulacji, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o art. 17 u.ś.r. w brzmieniu sprzed tej daty, pozostaje możliwe pod warunkiem ustalenia, że wnioskodawca do 31.12.2023 r. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i spełnił wszystkie wówczas obowiązujące warunki do jego uzyskania. Datę powstania prawa do świadczenia, do której odwołuje się art. 63 ust. 1 u.ś.w., należy bowiem wiązać z momentem spełnienia przez osobę, która wystąpiła z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne, wszystkich wymaganych przez prawo przesłanek do uzyskania przedmiotowego świadczenia. Inaczej mówiąc, warunkiem stosowania przepisów u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej wskazaną wyżej ustawą jest ustalenie, że prawo do świadczenia powstało do 31.12.2023 r. O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego można natomiast mówić jedynie w takim wypadku, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie, przed wskazanym dniem spełniła wszystkie wymagane przepisami u.ś.r. warunki (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 26.02.2025 r., II SA/Po 854/24). Oceniając ponownie sprawę organ będzie miał zarazem na względzie to, że takie czynności jak zakupy, sprzątanie, pranie, czy prasowanie, są typowymi czynnościami dnia codziennego, wykonywanymi przez osoby na co dzień pracują (czynności te wykonują przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu) i – czynności te jako takie – zasadniczo nie mogą być uznane za wymagające całodobowej dyspozycyjności wnioskującego o świadczenie zawierające się w pojęciu "sprawowanie opieki" (por. wyrok NSA z 24.06.2021 r., I OSK 351/21). Uwzględnienie tego rodzaju czynności jako mieszczące się w pojęciu "opieka nad osobą" prowadziłoby bowiem do nieuprawnionego uznania, że każda osoba je wykonująca byłaby niezdolna do podjęcia/wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej z uwagi na ciążące na niej obowiązki domowe względem niepełnosprawnego (por. wyrok NSA z 13.12.2023 r., I OSK 2155/22). Przymiotu czynności opiekuńczych nie ma także, wskazywane w skardze "dbanie o niezbudowaną część nieruchomości". 19.2. O kosztach (pkt 2. sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 par. 2 p.p.s.a. Stosownie do tych przepisów, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, co obejmuje również wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika reprezentującego skarżącego w postępowaniu sądowym, które zostało ustalone w oparciu o par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023 r., poz. 1935).