III SA/Kr 170/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie : WSA Janusz Kasprzycki spr. WSA Barbara Pasternak Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2010 r. sprawy ze skargi G. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 stycznia 2010 r. nr : [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego s k a r g ę o d d a l a . Zaskarżoną decyzją z dnia 11 stycznia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę rozstrzygnięcia powołano: art. 3, art. 4, art. 5, art. 23, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm., zwaną dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. Nr 105, poz. 881 ze zm.), § 2, § 15, § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. Nr 105 poz. 881 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 129, poz. 1058) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwaną dalej w skrócie – k.p.a.). Organ I instancji – Wójt Gminy - decyzją z dnia [...] 2010 r., znak: [...], orzekł o odmowie przyznania G. T. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci: K. T. i A. T. Jako podstawę rozstrzygnięcia powołano art.104, art. 107 k.p.a. art. 4; art. 5 ust. 1; art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 129, poz. 1058). W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że G. T. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz do zasiłku rodzinnego na dzieci. Na podstawie załączonych do wniosku dokumentów organ ustalił, że miesięczny dochód rodziny skarżącej w 2008 r. w przeliczeniu na osobę wyniósł 760,65 zł i przekroczył kwotę 504,00 zł, jak również kwotę 572,00 zł tj. kwotę uprawniającą do świadczeń rodzinnych powiększoną o kwotę najniższego zasiłku rodzinnego. W związku z powyższym organ stwierdził, że skarżąca nie spełnia warunków art. 5 ust. 1 i ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych i tym samym nie spełnia warunków do otrzymania świadczeń rodzinnych. Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła G. T. podnosząc, że decyzja ta została wydana na podstawie mylnie wystawionego zaświadczenia przez urząd skarbowy, który podał niewłaściwą wysokość dochodów. Do dochodów, jej zdaniem, wliczono niesłusznie naliczone procenty od kredytu na remont domu, które zostały umorzone przez bank. Do odwołania dołączono nowe zaświadczenie, decyzję o umorzeniu zaległości podatkowej oraz informację z banku dotyczącą kredytu na remont domu. Działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazało, że z zaświadczenia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia 16 września 2009 r. wynika, że małżonkowie G. T. i W. T. uzyskali w 2008 r. dochód w wysokości 43.501,93 zł. Organ przedstawił sposób obliczania dochodu rodziny i podał, że miesięczny dochód rodziny wyniósł 3 042,60 zł (36 511,21: 12), natomiast miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę wyniósł 760,65 zł.(3 042,60: 4), a zatem dochód ten przekracza kryterium dochodowe, które stanowi 504,00 zł. Kolegium wskazało również na regulację art. 5 ust. 3 ustawy i świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą istnieje możliwość przyznania zasiłku rodzinnego osobom o dochodach przekraczających wskazane powyżej kryterium. Organ wskazał, że w świetle tej regulacji możliwość przyznania zasiłku rodzinnego pomimo przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego istnieje tylko wtedy, gdy spełnione są jednocześnie trzy warunki tj. kwota różnicy pomiędzy dochodem na osobę w rodzinie, a ustawowym kryterium dochodowym nie przekracza 68,00 zł (kwota najniższego zasiłku rodzinnego), zasiłek rodzinny przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym, oraz w okresie zasiłkowym poprzedzającym bezpośrednio okres zasiłkowy, na który aktualnie ustalane jest prawo do zasiłku, zasiłek rodzinny nie mógł być przyznany warunkowo, tzn. pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. W rozpatrywanej sprawie kwota różnicy pomiędzy dochodem na osobę w rodzinie, a ustawowym kryterium dochodowym przekracza 68,00 zł, gdyż wynosi 256,65 zł (760,65 zł - 504 zł = 256,65 zł). Odnosząc się do zarzutu skarżącej podniesionego w odwołaniu Kolegium wskazało, że zarówno zaświadczenie z urzędu skarbowego z dnia 16 września 2009 r., jak i zaświadczenie z urzędu skarbowego z dnia 14 grudnia 2009 r. poświadczają, że w sumie małżonkowie G. T. i W. T. uzyskali dochód w wysokości 43 345,20 zł. Ponadto Kolegium wskazało, że utratą dochodu jest: uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego; utrata prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych; utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło; utrata zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego; wyrejestrowanie pozarolniczej działalności gospodarczej. Zatem umorzenie zaległości podatkowej, według ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie jest utratą dochodu. Mając na uwadze powyższe okoliczności organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie jest możliwe przyznanie świadczeń rodzinnych. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wiosła G. T. podnosząc, że decyzja ta jest dla niej i dla jej dzieci bardzo krzywdząca. Zdaniem skarżącej urząd skarbowy naliczył umorzone przez bank i urząd skarbowy częściowe procenty od kredytu w 1992 r. Zaznaczyła, że sytuacja materialna rodziny jest bardzo trudna, pensja męża wynosi tylko 1000 zł, a sama skarżąca choruje na nerki i serce. Obie córki skarżącej po skończeniu gimnazjum podjęły naukę poza miejscem zamieszkania, co sprawiło dodatkowe koszty nauki i przejazdu. W odpowiedzi na tą skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji lub postanowienia z przepisami prawa. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny, a zarazem i dodatki do zasiłku rodzinnego, przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł. Ta regulacja ustawowa wskazuje, że zasiłek rodzinny wraz z dodatkami może być przyznany osobie ubiegającej się o niego, tylko w sytuacji, gdy nie zostało przekroczone ustawowe kryterium dochodowe, wskazane w art. 5 ust. 1 ustawy. Rzeczą, zatem organu administracji publicznej, rozpatrującego wniosek osoby o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, jest ustalenie sytuacji dochodowej rodziny osoby ubiegającej się o te świadczenia. Podjętym w tym zakresie działaniom organów orzekających, nie można zarzucić naruszenia przepisów postępowania administracyjnego – artykułów 7 i 77 § 1 k.p.a. – w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy – obligujących je do przestrzegania prawa i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy ustaliły dochód rodziny skarżącej za 2008 r. na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego. Podkreślić należy, że organy pomocy społecznej nie mają kompetencji do podważania tego rodzaju dokumentów urzędowych. Wszelkie nieprawidłowości, czy też nieścisłości w nich zawarte winny być, więc korygowane przez urząd wystawiający tego rodzaju zaświadczenie w wyniku interwencji osoby zainteresowanej. W rozpatrywanej sprawie skarżąca przedstawiła wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji drugie, "prawidłowe" jej zdaniem, zaświadczenie urzędu skarbowego z dnia 14 grudnia 2009 r. Analiza obu dokumentów, zalegających w aktach administracyjnych tej sprawy, pozwala stwierdzić, że zarówno z zaświadczenia urzędu skarbowego z dnia 16 września 2009 r. (k. 7 akt administracyjnych), jak i z zaświadczenia urzędu skarbowego z dnia 14 grudnia 2009 r. wynika, iż dochód rodziny skarżącej za rok 2008 wyniósł 43 501,93 zł. Zasadnie zauważa Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że przy obliczaniu dochodu należy wziąć pod uwagę treść art. 3 pkt 1 ustawy oraz przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. Nr 105, poz. 881). W świetle art. 3 pkt 1 lit "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód, to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W myśl natomiast § 15 wyżej wskazanego rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej, w przypadku gdy członek rodziny osiąga dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne, pomniejszającą dochód członka rodziny, oblicza się według wzoru: S = Sp (P – Sus), gdzie S oznacza składkę na ubezpieczenie zdrowotne wyrażoną w złotych, Sp – stopę procentową składki na ubezpieczenie zdrowotne, P – przychód wyrażony w złotych, Sus – składkę na ubezpieczenia społeczne wyrażoną w złotych. Przedstawiony szczegółowy sposób wyliczenia dochodu rodziny skarżącej, na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest prawidłowy. Kolegium wskazało, że kwotę 45 345, 20 zł (przychody) należy pomniejszyć o należny podatek (3 439,00 zł), obliczoną wg wzoru określonego w § 15 rozporządzenia składkę na ubezpieczenia zdrowotne (9% x (45 345,20 -1 835,88) = 3 915,83) oraz składkę na ubezpieczenia społeczne (1 835,88 zł). Rodzina skarżącej uzyskała więc dochód w wysokości 34 311, 22 zł (43 501,93 zł - 3 439, 00 zł - 0 3 915, 83 zł - 1 835, 88 zł). Słusznie też wskazano, że dochodem, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. "c" ustawy są inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, m.in. takie jak stypendia określone w przepisach o systemie oświaty, przepisach Prawo o szkolnictwie wyższym oraz przepisach o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki, a także inne stypendia przyznawane uczniom lub studentom. Skarżąca uzyskała także dochód w 2008 r. w wysokości 2 200,00 zł z tytułu stypendium, który należy dodać do ustalonego dochodu rodziny. Łączny więc dochód rodziny skarżącej to kwota 36 511, 21 zł, która podzielona przez 12 daje kwotę miesięcznego dochodu (3 042,60 zł), a ta podzielona przez liczbę osób daje kwotę dochodu w przeliczeniu na osobę, który w tym wypadku wynosi 760,65 zł (3 042,60 zł : 4), co przekracza ustawowe kryterium dochodowe (504,00 zł). Skoro organy obu instancji w sposób niewadliwy dokonały ustaleń, że dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę, przekracza ustawowe kryterium dochodowe, władne były orzec o odmowie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Prawidłowo też rozważyły możliwość przyznania tego świadczenia w sytuacji, o której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj., gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, przysługującemu w okresie, na który jest ustalany. Wówczas zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W tym wypadku, możliwość przyznania na podstawie tego przepisu skarżącej wnioskowanego zasiłku wraz z dodatkami, nie zachodzi. Kwota, bowiem różnicy pomiędzy dochodem na osobę w rodzinie, a ustawowym kryterium dochodowym przekracza 68,00 zł – tj. kwotę najniższego zasiłku rodzinnego - gdyż wynosi 256,65 zł (760,65 zł – 504,00 zł). Powyższe obrazuje, że nie można postawić organom orzekającym ani naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani też naruszenia prawa materialnego – ustawy o świadczeniach rodzinnych i przepisów wykonawczych do tej ustawy – które miało wpływ na wynik sprawy. Wszystkie przepisy, które w tym stanie faktycznym należało wziąć pod uwagę, zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane przez organy. Brak zatem przesłanek do uchylenia przez Sąd kontrolowanych decyzji. Na marginesie, w odniesieniu do podniesionej przez skarżącą kwestii "niesłusznie naliczonych procentów od kredytu na remont domu", które zostały umorzone, a mimo to wliczone niesłusznie do dochodu rodziny, stwierdzić należy, że powyższe stanowisko skarżącej wynika z niezrozumieniu regulacji podatkowych. Ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia 8 września 2009 r., znak: [...], wynika, że umorzono zaległość podatkową z tytułu podatku od osób fizycznych za 2008 r. w kwocie 2 658,00 zł oraz odsetki, które wyniosły 30,00 zł. Natomiast z uzasadnienia tej decyzji, jak i z dołączonej do niej kserokopii pisma [...] Bank z dnia 9 grudnia 2008 r. wynika, że dochody z innych źródeł, wskazane w PIT 36 za 2008 r. dotyczą umorzenia przez [...] Bank części długu w łącznej wysokości 31 001,86 zł z tytułu kredytu hipotecznego na remont domu jednorodzinnego. Umorzenie kredytobiorcy będącemu osobą fizyczną całości lub części zobowiązania głównego, odsetek kredytowych, czy też należności związanych z nieterminową spłatą kredytu stanowi dla kredytobiorcy przysporzenie, które zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity z 2010 r. Nr 51, poz. 307 z późn. zm.), stanowi przychód z innych źródeł. Zastosowanie ma wówczas art. 11 ust. 1 w/w ustawy (por. wyrok WSA w Krakowie z 4 listopada 2009 r., sygn. akt: I SA/Kr 1285/09, publik. w LEX nr 532789). Wskutek tego przychody z tego tytułu musiały być uwzględnione. Podlegają one opodatkowaniu na zasadach, o których mowa w art. 9 w/w ustawy. Organy orzekające natomiast w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku dokonują ustalenia wysokości dochodu rodziny osoby ubiegającej się o te świadczenia na podstawie dokumentów z urzędu skarbowego i nie mają, jak to już podkreślono, żadnych kompetencji do kwestionowania tego rodzaju dokumentów. Zgodzić się też należy ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że umorzenie zaległości podatkowej, według ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie jest utratą dochodu. Jak słusznie wskazało Kolegium utratą dochodu jest: uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego; utrata prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych; utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło; utrata zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego; wyrejestrowanie pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.