III SA/Kr 1715/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2025 roku sprawy ze skargi N. D. na akt Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 16 września 2024 roku znak ML-09.7140.582.2024.DŚ przedmiocie odmowy objęcia listą remontową na rok 2024 oddala skargę. Pismem z 16 września 2024 r. Prezydent Miasta Krakowa poinformował N. D. (dalej: "skarżąca"), że nie została objęta Listą remontową w programie "Mieszkanie za remont" na rok 2024 ustaloną zarządzeniem nr 2356/2024 Prezydenta Miasta Krakowa z uwagi na zbyt małą ilość punktów uzyskanych przez skarżącą. Jako podstawę prawną organ wskazał § 1 ust. 1 załącznika nr 2 do uchwały nr XXX/794/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2024 r., poz. 1923, dalej: "uchwała"). Zaskarżony akt został podjęty w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Pismem z 11 marca 2024 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem do Programu "Mieszkanie za remont". Skarżąca prowadzi gospodarstwo razem z małoletnią córką, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę, ponadto otrzymuje alimenty. Skarżąca i jej córka zameldowane są w G., ale mieszkają w Krakowie. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada prawa własności do lokalu mieszkalnego, budynku, lub innej nieruchomości położonej na terenie Krakowa lub w miejscowości pobliskiej, stanowiącego podstawę do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Z oświadczenia skarżącej wynika, że jej dochód za trzy miesiące poprzedzające złożenie wniosku wyniósł: 20 048, 99 zł – w tym 4800 zł z tytułu alimentów od ojca małoletniej oraz 15 248,99 zł z wynagrodzenia za pracę skarżącej. Z oświadczenia o stanie majątkowym skarżącej wynika, że nie posiada żadnego majątku ruchomego, ani nieruchomości. Do wniosku skarżąca dołączyła: umowę najmu lokalu mieszkalnego, odpis skrócony aktu urodzenia, wyrok z 19 października 2023 r. Sądu Okręgowego w Krakowie XI Wydział Cywilny – Rodzinny orzekającego rozwód skarżącej z R. D. oraz zasądzający alimenty na rzecz córki skarżącej w kwocie 1600 zł miesięcznie, dyplom ukończenia przez skarżącą studiów na kierunku Pedagogika, świadectwo ukończenia studiów podyplomowych, umowę o pracę, zeznanie PIT 37 za 2023 r. Z dołączonego do wniosku pisma przewodniego wynika, że córka skarżącej uczęszcza do klasy pierwszej Szkoły Podstawowej nr [...] w Krakowie. Skarżąca złożyła uprzednio wniosek w programie "Mieszkanie za remont", ale nie została wybrana z uwagi na trwające postępowanie rozwodowe. Skarżąca przedłożyła zaświadczenie z 11 marca 2024 r. potwierdzające uczęszczanie przez córkę skarżącej do szkoły podstawowej. Ze sporządzonego kwestionariusza kwalifikacji punktowej warunków socjalno-mieszkaniowych osób ubiegających się o wynajęcie mieszkania w programie "Mieszkanie za remont" wynika, że skarżąca uzyskała 15 punktów. Nie otrzymała punktów za kryterium "wnioskodawca zamieszkuje nieprzerwanie z zamiarem stałego pobytu w Gminie: od 3 do 5 lat (2 pkt); od 5 do 10 lat (4 pkt); powyżej 10 lat (6 pkt)". Pismem z 22 maja 2024 r. skarżąca została zawiadomiona, że jej wniosek został rozpatrzony pozytywnie, uzyskała 15 punktów. Po weryfikacji wszystkich wniosków skarżąca zostanie poinformowana odrębnym pismem, czy uzyskana ilość punktów umożliwi objęcie skarżącej listą remontową. Określając czas stałego pobytu w Krakowie, jako datę początkową przyjęto 1 sierpnia 2021 r., zgodnie z przedłożonymi umowami najmu. Skarżąca przedłożyła umowę najmu lokalu mieszkalnego zawartą w Krakowie 1 sierpnia 2019 r. na czas określony do 31 lipca 2021 r. Pismem z 21 czerwca 2024 r. skarżąca została zawiadomiona, że dołączona umowa nie może być podstawą do zmiany liczby przyznanych punktów. Ocena wniosków następuje według stanu na dzień złożenia wniosku, a umowa została przedłożona już po jego ocenie. Co prawda, skarżąca zaznaczyła, że zamieszkuje w Krakowie przez okres od 3-5 lat, jednak nie przedłożyła wszystkich dokumentów na potwierdzenie tej okoliczności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie: - § 4 ust. 3 i 7 załącznika nr 4 do uchwały w zw. z załącznikiem nr 5 do uchwały poprzez przyznanie zaniżonej liczby punktów wnioskowi skarżącej w ramach kwalifikacji punktowej wskutek nieuwzględnienia pełnego okresu zamieszkiwania przez skarżącą na terenie Gminy Kraków oraz nieumieszczenie skarżącej na liście remontowej, co skutkowało brakiem możliwości starania się przez skarżącą o zawarcie umowy najmu w ramach programu "Mieszkanie za remont"; - § 1 ust. 1, § 5 ust. 2 pkt 1 i § 7 ust. 1 i 3 załącznika nr 1 do uchwały w zw. z § 3 załącznika nr 4 do uchwały oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."), poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i brak wezwania, wobec powzięcia wątpliwości przez organ co do prawdziwości oświadczeń skarżącej, do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających oświadczenia złożone we wniosku (§ 5 ust. 2 pkt 1 załącznika nr 1 do uchwały) oraz nieuwzględnienie dokumentacji dołączonej przez samą skarżącą do jej pisma z dnia 28 maja 2024 roku, a także dokonanie błędnych ustaleń dotyczących okresu zamieszkiwania skarżącej na terenie Gminy oraz brak uzasadnienia zaskarżonego aktu, w tym podania w nim liczby punktów ostatecznie przyznanej skarżącej oraz brak podania uzasadnienia (podobnie jak w pismach organu z dnia 22 maja 2024 roku oraz z dnia 21 czerwca 2024 roku), dlaczego wniosek skarżącej uzyskał podawaną wcześniej liczbę punktów (15 punktów); - naruszenie art. 6 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz § 1 ust. 1 załącznika nr 2 do uchwały i § 3 załącznika nr 4 do uchwały poprzez zastosowanie jako podstawy prawnej, względnie podanie jako podstawy prawnej § 1 ust. 1 załącznika nr 2 do uchwały, który nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż załącznik nr 2 dotyczy spraw najmu lokalu socjalnego, a nie rozpatrywanych w ramach programu "Mieszkanie za remont". W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu w całości; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Krakowa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym akcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na oddalenie. Z zarządzenia nr 2356/2024 Prezydenta Miasta Krakowa z 6 września 2024 r. wynika, że do programu "Mieszkanie za remont" zakwalifikowane zostały osoby, które uzyskały od 66 do 24 punktów. Wniosek skarżącej został oceniony na 15 punktów. Okolicznością sporną w niniejszej sprawie była dopuszczalność uzupełnienia wniosku o przyznanie pomocy w programie "Mieszkanie za remont" oraz ustalenie, czy ocena wniosku powinna uwzględniać wyłącznie okoliczności wynikające z treści wniosku, czy też również te wykazane przez stronę w toku postępowania. W ocenie Prezydenta Miasta Krakowa o ilości punktów uzyskanych przez stronę decydują wyłącznie okoliczności poniesione we wniosku, w ocenie skarżącej strona ma prawo podniesienia istotnych okoliczności nawet po dokonanej ocenie punktowej, lecz przed podjęciem przez Prezydenta Miasta Krakowa zarządzenia określającego listę osób zakwalifikowanych do programu. Na wstępie należy wskazać, że zaskarżone w niniejszej sprawie pismo Prezydenta Miasta Krakowa zawierające informację, że skarżąca nie została objęta listą "Mieszkanie za remont" stanowi akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), tj. akt organu jednostki samorządu terytorialnego podejmowany w sprawie z zakresu administracji publicznej. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony przez NSA w uchwale 7 sędziów z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, zgodnie z którym odmowa zakwalifikowania określonej osoby do wynajęcia lokalu oraz umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu nie ma charakteru cywilnoprawnego, lecz stanowi rozstrzygnięcie o tym, że ta osoba nie spełnia warunku do ubiegania się o wynajęcie jej lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Ustalanie listy osób zakwalifikowanych nie tworzy stosunku cywilnoprawnego najmu lokalu. Jest natomiast wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy, wyprzedającym podjęcie czynności cywilnoprawnej, tj. zawarcie umowy najmu. Realizując zadania wynikające z art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - organ gminy ocenia, czy wnioskodawca (członek wspólnoty samorządowej) może uzyskać pomoc gminy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, a przez to zostać zakwalifikowanym do osób, z którymi może być zawarta umowa najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy. Takie działanie jest załatwieniem sprawy z zakresu administracji publicznej, a wszelkie wątpliwości w tym przedmiocie powstałe w praktyce co do dopuszczalności drogi sądowej, należy interpretować na rzecz ochrony praw obywatelskich i prawa do sądu. We wskazanej uchwale NSA przyjął, że z analizy przepisów dotyczących trybu udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę wynika, iż postępowanie w tym zakresie ma dwa etapy. W pierwszym etapie wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega przeanalizowaniu i weryfikacji oraz rozstrzygnięciu w kwestii zakwalifikowania i umieszczenia na liście oczekujących na najem lokalu. W drugim natomiast etapie tego postępowania, w razie skierowania przez organ do zawarcia umowy, wnioskodawca zawiera umowę najmu z zarządcą budynku. Rozwiązanie przyjęte w ww. ustawie, które nakłada na gminy obowiązek określenia trybu rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali oraz sposobu poddania tych spraw kontroli społecznej (art. 21 ust. 3 pkt 5) wyraźnie wskazuje, że rozpatrywanie i załatwianie takich wniosków ustawodawca kwalifikuje jako zadanie, które wykracza poza prawa i obowiązki wynajmującego wynikające z przepisów prawa cywilnego. Realizacja tego zadania polega na dokonaniu oceny, czy określona osoba, będąca członkiem wspólnoty samorządowej, może uzyskać pomoc gminy w zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych w drodze zakwalifikowania jej do kręgu osób, z którymi może być zawarta umowa najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Jak wywiódł NSA, to działanie ma wszelkie cechy załatwiania sprawy z zakresu administracji publicznej, zarówno ze względu na przedmiot sprawy, jak i organ powołany do załatwienia takiej sprawy. Nie jest to przy tym sprawa rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej, gdyż ustawa nie daje podstaw do przyjęcia takiej prawnej formy załatwienia sprawy. Nie jest to także sprawa załatwiana w drodze aktu lub czynności, o których mowa art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikających wprost z przepisu prawa. Rozstrzygnięcie organu wykonawczego gminy w sprawie zakwalifikowania osoby do zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy jest zatem aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (por. także wyrok WSA w Gdańsku z 10.03.2022 r., sygn. akt III SA/Gd 534/21 oraz z 12.01.2023 r., sygn. akt III SA/Gd 466/22, wyrok WSA w Warszawie z 26.05. 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3126/21; wyrok WSA w Poznaniu z 23.02. 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 890/21). Zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków określa uchwała nr XXX/794/10 Rady Miasta Krakowa z 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2019 r. poz. 9006 ze zm., dalej: "uchwała"). Program "Mieszkanie za remont" został wdrożony na podstawie uchwały Rady Miasta Krakowa z dnia 13 kwietnia 2022 r., nr LXXXII/2326/22 zmieniającej ww. uchwałę nr XXX/794/19 (Dz. Urz. Woj. Małop. z 21 kwietnia 2022 r. poz. 2980, dalej: uchwała zmieniająca). Regulamin określający tryb wyłonienia najemców lokali w ramach programu "Mieszkanie za remont" (dalej: regulamin) stanowi załącznik nr 4 do uchwały. Zgodnie z § 1 regulaminu, w programie "Mieszkanie za remont" mogą uczestniczyć osoby zamieszkujące z zamiarem pobytu stałego na terenie Krakowa i nieposiadające prawa własności lub współwłasności do lokalu lub nieruchomości położonych na terenie Krakowa i miejscowości pobliskiej, spełniające kryterium dochodowe w rozumieniu uchwały, nieposiadające zadłużenia z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Zgodnie z § 3 regulaminu, ocena wniosków następuje w oparciu o kwestionariusz kwalifikacji punktowej, stanowiący załącznik nr 5 do uchwały, według stanu na dzień złożenia wniosku. Zgodnie z § 4 ust. 3 regulaminu Listą remontową objęte są wnioski, które uzyskały największą ilość punktów. Zdaniem Sądu nie znajduje oparcia w przepisach uchwały, ani regulaminu stanowisko Prezydenta Miasta Krakowa, zgodnie z którym o ilości punktów przyznanych w programie Mieszkanie za remont decydują wyłącznie dane zawarte w treści wniosku i potwierdzone dołączonymi do niego dokumentami, a okoliczności podniesione po dokonaniu oceny, a przed wydaniem zarządzenia Prezydenta Miasta Krakowa w sprawie ustalenia i podania do publicznej wiadomości listy osób zakwalifikowanych w programie Mieszkanie za remont, nie mogą wpływać na liczbę punktów przyznaną wnioskodawcy. Zgodnie z powołanym § 3 regulaminu ocena wniosków następuje według stanu na dzień złożenia wniosku. W ocenie Sądu chodzi tutaj o stan faktyczny i prawny istniejący w dacie złożenia wniosku, w takim znaczeniu, że nie jest możliwe branie pod uwagę przy przyznawaniu punktów, okoliczności zaistniałych po złożeniu wniosku. Równocześnie, należy wskazać, że okoliczności związane z czasem zamieszkiwania z zamiarem stałego pobytu w Krakowie przez skarżącą istniały w dacie złożenia wniosku, jednakże nie zostały potwierdzone stosownymi dowodami dołączonymi do wniosku. Skarżąca w formularzu zaznaczyła czas zamieszkiwania Krakowie od 3 do 5 lat, ale umowy potwierdzające okoliczność zamieszkiwania w Krakowie od 2019 r. dołączyła dopiero po uzyskaniu oceny punktowej wniosku. Zdaniem Sądu organy powinny uwzględnić nowe dowody podniesione przez skarżącą, a dotyczące stanu istniejącego w dacie złożenia wniosku. Okoliczność tę potwierdzają postanowienia zawarte w załączniku nr 1 do uchwały, dające organom możliwość wzywania wnioskodawców o dodatkowe dokumenty i okoliczności potwierdzające spełnienie kryteriów przyznania pomocy. Zgodnie z § 5 ust. 1 załącznika nr 1 uchwały, w przypadku złożenia wniosku, który nie spełnia wymogów formalnych wskazanych w § 4, Wydział wzywa wnioskodawcę do ich uzupełnienia. W celu stwierdzenia spełnienia kryteriów określonych niniejszą uchwałą, w toku postępowania Wydział może wezwać wnioskodawcę lub każdą pełnoletnią osobę do: 1) przedłożenia wszelkich niezbędnych dowodów, a w szczególności dokumentów umożliwiających uzyskanie informacji o dochodach osiągniętych przez wnioskodawcę oraz wszystkie osoby pełnoletnie objęte wnioskiem; 2) stawienia się w siedzibie Wydziału w celu złożenia wyjaśnień. Zaznaczyć należy, że organ dostrzegał nieścisłość między zaznaczonym w formularzu okresem zamieszkiwania przez skarżącą w Krakowie a czasem zamieszkiwania wynikającym z przedłożonych do wniosku umów. Poinformował skarżącą (k. 102), że do nieprzerwanego zamieszkiwania z zamiarem stałego pobytu w Krakowie przyjęto okres wynikający z załączonych do wniosku umów najmu, tj. od 1 sierpnia 2021 r. do dnia złożenia wniosku, nie wezwał jednak skarżącej o potwierdzenie okresu zamieszkiwania wskazanego we wniosku (3 do 5 lat). Równocześnie, nawet gdyby skarżąca uzyskała punkty za zamieszkiwanie w Krakowie z zamiarem stałego pobytu przez okres od 3 do 5 lat, czyli 2 punkty dodatkowe, nie zmieniłoby to nic w sytuacji skarżącej, ponieważ do programu "Mieszkanie za remont" zostały zakwalifikowane osoby posiadające co najmniej 24 punkty. Sąd nie podziela zarzutów naruszenia przez Prezydenta Miasta Krakowa przepisów k.p.a. Trzeba bowiem wskazać, że postępowania w sprawie udziału w programie "Mieszkanie za remont" nie stanowią postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego, nie są prowadzone w oparciu o przepisy k.p.a., a na stronie – nie organie - spoczywa obowiązek wykazania okoliczności istotnych z punktu widzenia kryteriów oceny. Za niezasadne z tej przyczyny Sąd uznał również zarzuty naruszenia art. 107 k.p.a. W ocenie Sądu wadliwe wskazanie przez Prezydenta Miasta Krakowa w podstawie prawnej zaskarżonego aktu § 1 ust. 1 załącznika nr 2 do uchwały, który nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, nie dawało podstaw do stwierdzenia jego nieważności. Należy bowiem wskazać, że z treści pism Prezydenta Miasta Krakowa, w tym szczególności z oceny wniosku skarżącej, a także pisma z 21 czerwca 2024 r. wynika, że organ podejmował rozstrzygnięcia w oparciu prawidłową podstawę prawną, czyli w szczególności załącznik nr 4 do uchwały (regulamin). Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Wskazać należy, że przesłanką stwierdzenia nieważności jest stwierdzenie sprzeczności z prawem zaskarżonego aktu. W ocenie Sądu treść zaskarżonego aktu Prezydenta Miasta Krakowa nie daje podstaw do przyjęcia, że jest on sprzeczny z prawem. W treści aktu wskazano, że uzyskana przez skarżącą liczba punktów nie pozwoliła na objęcie skarżącej listą remontową na rok 2024. Trzeba wskazać, że mimo naruszenia przepisów postępowania, skutkujących przyznaniem skarżącej mniejszej liczby punktów (brak uwzględnienia dwóch punktów za zamieszkiwanie w Krakowie), skarżąca nie zostałaby objęta listą Mieszkanie za remont z uwagi na zbyt małą liczbę punktów – minimalna liczba punktów uzasadniająca umieszczenie na liście to 24. W konsekwencji, treść aktu – przy uwzględnieniu dodatkowych punktów – byłaby tożsama, ponieważ uzyskana liczba punktów nie pozwoliłaby na objęcie skarżącej listą remontową na rok 2024 r. W rezultacie, mimo naruszenia przepisów postępowania, brak było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu. Zaznaczyć należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że sprzeczność uchwały, czy zarządzenia z prawem zachodzi wówczas, gdy uchybienie prowadzi do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2024 r., III OSK 2007/24). Taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie, ponieważ mimo naruszenia przez Prezydenta Miasta Krakowa przepisów postępowania, treść rozstrzygnięcia nie narusza prawa. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.