III SA/Kr 1732/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2013 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 września 2012 r. nr [....] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala Zaskarżoną przez M. D. decyzją z dnia 21 września 2012 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2012 r. znak [...] orzekającą o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad Z. O. Jako podstawę prawna powołano przepis art. 138 § 1 , 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267) i art. 17 ust. 1 i 1 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2006.139.992 ze zm.). Decyzja wskazuje na następujące okoliczności stanu faktycznego: M. D. wniosła w dniu 11.07.2012 r. do organu pierwszej instancji o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad Z. O. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2012 r. znak [...] orzekł o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Organ ustalił, że osoba, w związku z którą skarżąca stara się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest panną, legitymującą się orzeczeniem o zaliczeniu do pierwszej grupy inwalidów i jest przyrodnią siostrą męża skarżącej. Osoba ta posiada krewnego w stopniu pierwszym – brata, będącego jednocześnie jej opiekunem prawnym a męża skarżącej, który pobiera emeryturę, jednocześnie pełniącego funkcje społeczne. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organ uznał, że skarżącej nie przysługuje wnioskowane świadczenie, gdyż nie jest wobec Z. O. osobą, wobec której ciąży obowiązek alimentacyjny, które to zobowiązanie alimentacyjne stanowi przesłankę przyznania świadczenia zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych. Odwołując się od ww decyzji M. D. nie kwestionując ustalenia organu, że nie stanowi osoby zobowiązanej do alimentów wobec Z. O., podniosła, że za przyznaniem jej wnioskowanego świadczenia przemawia okoliczność, iż faktycznie jest jedyną osobą w rodzinie, która może sprawować opiekę nad nią. Mąż wnioskodawczyni, a zarazem brat Z. O. pracuje w gospodarstwie i społecznie, a przez to nie ma czasu na opiekę w pełnym zakresie. Wniosła również o zbadanie sytuacji bytowej Z. O. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania wydało opisaną na wstępie decyzję, podzielając ustalenia organu pierwszej instancji, precyzując, że świadczenie pielęgnacyjne ściśle związane jest z obowiązkiem alimentacyjnym, który zgodnie z przepisem art. 128 Kro obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Tymczasem skarżąca jako żona przyrodniego brata Z. O. nie jest z nią w ogóle spokrewniona. Organ zauważył na marginesie, że w relacjach powinowatych obowiązek alimentacyjny może dotyczyć jedynie relacji pomiędzy ojczym/macocha a pasierb/pasierbica. (art. 144 kro). Organ wyjaśnił także, że nie ma potrzeby (obowiązku) badania stanu zdrowia Z. O., gdyż ustalone jest, że legitymuje się orzeczeniem o zaliczeniu do pierwszej grupy inwalidów, a które zgodnie z art. 3 pkt 21 ww ustawy oznacza również znaczy stopień niepełnosprawności, którego posiadanie przez osobę opiekowaną jest obok przesłanki "bycia zobowiązanym do alimentacji" warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąc się na ww decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. D. zarzuciła nie ustalenie przez organy stanu faktycznego sprawy a przede wszystkim nie wzięcie pod uwagę okoliczności , iż stanowi jedyną osobę w rodzinie, która jest w stanie i ma czas opiekować się Z. O. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Rozpatrując skargę Sąd zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna, gdyż zaskarżona decyzja spełnia wymogi legalności, w kryteriach której odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.). Stan faktyczny sprawy nie jest kontrowersyjny i nie wymaga szerszego omawiania. W zakresie poruszanych przez skarżącą problemów materialno-prawnych istotne jest to, że jest ona żoną przyrodniego brata dorosłej osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej, której jest opiekunem prawnym i którą faktycznie się opiekuje. Skarżąca przyznaje, że według literalnego brzmienia przywołanych w skardze przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie należy do grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, jednak prawo do niego wywodzi ,jak należy domniemywać , z prokonstytucyjnej wykładni celowościowej, a żądanie opiera na fakcie rzeczywistego sprawowania opieki nad siostrą męża. Jednakże żądanie to w żaden sposób nie może być uwzględnione.. Wprawdzie w orzecznictwie sądowym pojawiały się poglądy o potrzebie stosowania rozszerzającej wykładni celowościowej, jednak od razu należy zaznaczyć, że obecnie utrwalone jest przeciwne stanowisko, zwłaszcza w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, co wyraźnie Sąd ten stwierdza w wyroku z dnia 29.11.2012 r., sygn. akt I OSK 962/12, dostępny w internecie – orzeczenia.nsa.gov.pl. W wyroku tym wskazano, że brak jest podstaw do przyjęcia, by świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało każdemu członkowi rodziny osoby niepełnosprawnej, który faktycznie taką opiekę sprawuje, skoro ustawodawca powiązał możliwość nabycia tego prawa z istnieniem obowiązku alimentacyjnego określonego przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wobec precyzyjnego wyznaczenia przez ustawodawcę kręgu osób uprawnionych nie jest dopuszczalne odstępowanie od wykładni językowej, które de facto oznaczałoby wkroczenie w kompetencje ustawodawcze przez tworzenie nowej normy prawnej. Takiego zabiegu nie można już nawet traktować jako interpretowania, czy wykładni obowiązujących przepisów prawa, lecz jako wdrażanie do stosowania własnych wyobrażeń o pożądanym kształcie regulacji ustawowych. Z pewnością nie jest to rolą sądów administracyjnych. Jest oczywiste, że skarżąca nie znajduje się w kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny względem Z. O., nie jest matką ani ojcem, jak również nie odpowiada pojęciu opiekuna faktycznego, zdefiniowanemu w art. 3 pkt 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jest to definicja legalna, która nie może być modyfikowana w zależności od przepisu, w którym owo definiendum występuje. W dodatku pozbawienie definicji pojęcia opiekuna faktycznego dziecka części: "dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka", prowadziłoby do powstania zanegowanej – jak wyżej wskazano – przez NSA, możliwości nabycia uprawnień do przedmiotowego świadczenia przez wszystkie osoby, które faktycznie opiekują się niepełnosprawnymi i spełniają pozostałe warunki z art. 17 cyt. ustawy. Podzielić także należy stanowisko NSA z wyroku z dnia 9.02.2011 r., sygn. akt I OSK 1710/10 (dostępny w internecie), że konstytucyjnej zasady równości nie narusza pozostawienie poza kręgiem uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego osób nie obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym, w tym i osób będących opiekunami prawnymi, ze względu na brak cechy relewantnej w stosunku do osób, na których taki obowiązek ciąży. Ewentualnego pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego nie uzasadniają przy tym same wątpliwości co do zasadności, słuszności lub skuteczności istniejących rozwiązań legislacyjnych (tak też: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11.05.2011 r., sygn. akt II SA/Bd 311/11, dostępny w internecie). Ponieważ pojawiły się wcześniej odosobnione, błędne interpretacje art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych można jeszcze dopowiedzieć, że przepis ten nie uzupełnia kręgu osób uprawnionych z art. 17 ust. 1, a jedynie reguluje warunki nabycia prawa do świadczenia przez osoby zobowiązane do alimentacji w dalszym stopniu. W tym stanie rzeczy, skoro skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, wydanie decyzji odmawiającej jej tego prawa było prawidłowe, a zarzuty skargi okazały się chybione. Dlatego też na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.