III SA/Kr 176/18

|Sygn. akt III SA/Kr 176/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lipca 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Janusz Kasprzycki (spr.), Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Hanna Knysiak-Sudyka, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2018 r., sprawy ze skargi A. O. w przedmiocie niewykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt III SAB/Kr 6/13 przez Burmistrza I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz adwokata M. R. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt III SAB/Kr 6/13, zobowiązał Burmistrza do rozpoznania wniosku skarżącego A. O. z dnia 25 lipca 2011 r., sprecyzowanego wnioskiem z dnia 10 sierpnia 2011 r. – w sprawie oszacowania strat jakie wystąpiły w związku z niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi w gospodarstwie rolnym w dniu 19 lipca 2011 r. - nakazując wydanie stosownego rozstrzygnięcia w terminie jednego miesiąca od zwrotu akt. Skarżący pismem z dnia 15 stycznia 2018 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na niewykonanie ww. prawomocnego wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt III SAB/Kr 6/13, wraz z wnioskiem o wymierzenie grzywny Burmistrzowi. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że prawomocne orzeczenie Sądu w ww. sprawie wpłynęło do Urzędu Miejskiego w dniu 6 lutego 2014 r. i zostało przekazane do Ośrodka Pomocy Społecznej celem rozpatrzenia w dniu 12 lutego 2014 r. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco: Realizując wytyczne zawarte w przedmiotowym wyroku, Ośrodek Pomocy Społecznej odebrał od skarżącego w dniu 20 lutego 2014 r. oświadczenie, w którym sprecyzował on swoje dotychczasowe żądania, twierdząc, że w oparciu o przywołany wyrok Sądu oczekuje pomocy finansowej w związku z utratą plonów gospodarstwa rolnego w lipcu 2011 r. oraz na wzmocnienie fundamentów i ścian, ponieważ grad zniszczył blachę na dachu i poniósł straty w budynkach gospodarczych i mieszkalnym. Jak wskazał organ, skarżący domagał się pomocy finansowej na odbudowę całego domu. Postępowanie administracyjne dotyczące strat w uprawach rolnych oraz szkód w budynku mieszkalnym zostało rozpatrzone odrębnie i zakończone indywidualnymi decyzjami w przedmiocie strat w budynku i w uprawach rolnych. Burmistrz wyjaśnił, że sprawa przyznania zasiłku celowego na pokrycie strat w gospodarstwie rolnym – uprawach rolnych spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi w roku 2011 - załatwiona została decyzją własną organu z dnia 5 marca 2014 r., znak: [...], odmawiającą przyznania wnioskowanego świadczenia, a następnie utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 maja 2014 r., znak: [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 967/14, oddalił natomiast skargę na ww. decyzję SKO. Naczelny Sąd Administracyjny zaś wyrokiem z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 277/15, oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Analogicznie sprawa przyznania zasiłku celowego w związku z poniesionymi stratami w budynku mieszkalnym, spowodowanymi niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, była przedmiotem rozpatrzenia i załatwiona została ostateczną decyzją własną organu z dnia 14 marca 2014 r., znak: [...], odmawiającą przyznania wnioskowanego świadczenia. Decyzja ta również była przedmiotem postępowania odwoławczego i została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 maja 2014 r., znak: [...]. Następnie decyzja organu odwoławczego także została zaskarżona przez skarżącego do Wojewódzkiego Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 7 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 968/14, oddalił skargę. Skarga kasacyjna na przedmiotowe orzeczenie została z kolei prawomocnie oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1397/15. Jednocześnie organ podał, że w zgromadzonym materiale dowodowym z 2017 r. figuruje wniosek skierowany do Urzędu Miejskiego z dnia 27 kwietnia 2017 r., w którym to skarżący wskazał, iż powołany wyżej wyrok Sądu został wykonany przez Burmistrza niezgodnie z jego oczekiwaniami. Posiada zatem on wiedzę, że zobowiązanie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 października 2013 r. do załatwienia sprawy, zostało zrealizowane. W wyroku WSA w Krakowie z dnia 7 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 967/14, oddalającym skargę strony, wyraźnie wskazano, iż "wyrok WSA z dnia 08.10.2013 r. sygn. akt III SAB/KR 6/13 jedynie zobowiązał Burmistrza do rozpozna wniosku skarżącego (...).Nie oznaczało to natomiast, że Burmistrz , ma obowiązek przyznać skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego". Organ wskazał w tym miejscu, że strona wykorzystała w tej sprawie pełną ścieżkę postępowania odwoławczego. Mimo to ponownie wnioskowała o rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej pomocy z tytułu poniesionych strat w gospodarstwie rolnym i budynku mieszkalnym w dniu 28 kwietnia 201 7 r. Z uwagi na to, że stwierdzono tożsamość podmiotową i przedmiotową niniejszej sprawy ze sprawą ostatecznie i prawomocnie zakończoną, organ uznał, iż stanowi to uzasadnioną przyczynę, która jest przeszkodą do skutecznego wszczęcia postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniami z dnia 23 czerwca 2017 r., znak: [...] oraz znak: [...] utrzymało w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W dniu 21 lipca 2017r. została przekazana dokumentacja w tej sprawie w związku z wniesieniem skargi skarżącego na postanowienia SKO z dnia 23 czerwca 2017 r., znak: [...] oraz z dnia 17 lipca 2017 r., znak: [...]. Reasumując, zdaniem organu, przedmiotowy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie został wykonany przez Burmistrza z zachowaniem wymogów postępowania administracyjnego, a procedura odwoławcza została wykorzystana przez stronę w sposób wyczerpujący. Ośrodek Pomocy Społecznej prowadząc postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji, kierował się odpowiednimi przepisami prawa oraz szczegółową analizą sprawy. Nie kwestionował faktu, że w lipcu 2011 r. wystąpiły niekorzystne warunki atmosferyczne, jednak fakt poniesienia strat w gospodarstwie rolnym jak i budynku mieszkalnym skarżącego nie został potwierdzony, nie został także ustalony rozmiar strat. Organ zaznaczył, że w okresie od lipca 2011 r. do chwili obecnej skarżący wielokrotnie ubiegał się o pomoc finansową. Na remont domu starał się kilkakrotnie uzyskać pomoc finansową z tutejszego Ośrodka, często wykorzystując fakt wystąpienia powodzi na terenie gminy w 2010 r. Wystąpienie niekorzystnych zjawisk atmosferycznych ani w owym ani obecnym czasie nie miało wpływu i w żaden sposób nie dotknęło skutkami zasobów (z wyjątkiem uszkodzenia studni) skarżącego, który jednak wytrwale odwołuje się i zaskarża wydane wcześniej w tej sprawie decyzje. W roku 2010 na mocy decyzji z dnia 7czerwca 2010 r., znak: [...] otrzymał jednorazowe świadczenie w postaci zasiłku celowego - powódź w wys. 600 zł z przeznaczeniem na pomoc w usuwaniu szkód powstałych w ujęciu wody pitnej na skutek osuwiska. Ponownie w roku 2011 na mocy decyzji z dnia [...] 2011 r., znak: [...], otrzymał specjalny zasiłek celowy w kwocie 300,00 zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów związanych z remontem studni z wodą pitną. Decyzją z dnia [...] 2012 r., znak [...], przyznany został specjalny zasiłek celowy w wysokości 300,00 zł z przeznaczeniem na remont domu. Decyzją, znak: [...], z dnia 11 września 2012 r. otrzymał zasiłek celowy w wysokości 497 - z przeznaczeniem na pomoc w usuwaniu szkód powstałych w gospodarstwie rolnym lub działach specjalnych produkcji rolnej w 2010 r. W okresie od 2012 r. do nadal regularnie korzysta z pomocy w formie specjalnych zasiłków celowych z przeznaczeniem zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych. Organ podkreślił, że sytuacja skarżącego jest mu dobrze znana, gdyż wielokrotnie ubiegał o udzielenie pomocy finansowej w różnej formie, a większość postępowań zakończonych wydaniem decyzji jest przez niego zaskarżana. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.) "W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Stosownie do treści § 2 ww. przepisu "Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, zy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl natomiast § 3 ww. przepisu " Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi." W rozpoznawanej sprawie skarga z dnia 15 stycznia 2018 r. była dopuszczalna z uwagi na wyczerpanie przez skarżącego wymogu uprzedniego pisemnego wezwania właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 154 § 1 P.p.s.a.(vide: pismo skarżącego z dnia 2 stycznia 2018 r.; k. 4 akt sądowych) Skarga ta nie zasługiwała jednakże na uwzględnienie. W związku z powyższymi regulacjami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazać bowiem należy, że ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) art. 149 P.p.s.a. otrzymał nowe brzmienie w kwestii dotyczącej skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a P.p.s.a. Skutkiem tego było także nadanie nowego brzmienia art. 154 § 1 P.p.s.a. Z dotychczasowej więc treści tego ostatniego z przywołanych przepisów zniknęły wyrazy "oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności". Aktualne w2ięc brzmienie tego przepisu ogranicza jego zastosowanie jedynie do przypadku niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W postępowaniu zatem wywołanym skargą "na niewykonanie wyroku" sąd administracyjny powinien ustalić, jak przebiegało postępowanie administracyjne i dokonać jego oceny pod kątem, czy ustalone fakty wskazują na niewykonanie wyroku przez organ, czy jest to wynikiem innych okoliczności niezależnych od organu prowadzącego postępowanie. Ustalenia w tym względzie powinny zostać dokonane na podstawie nadesłanych akt administracyjnych z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. Komentarz do art. 154 w LEX). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że analiza nadesłanych Sądowi akt administracyjnych wskazuje, biorąc pod uwagę stan sprawy w dacie złożenia skargi (tj. w dniu 15 stycznia 2018 r.) na niewykonanie wyroku tut. Sądu z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt III SAB/Kr 6/13, iż brak jest podstaw do zastosowania środków przewidzianych w art. 154 § 1 i § 2 P.p.s.a. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że organ prowadził dwa odrębne postępowania – jedno dotyczące przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie strat w gospodarstwie rolnym – uprawach rolnych spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi w roku 2011 – oraz drugie, dotyczące pomocy w formie zasiłku celowego w związku z poniesionymi stratami w budynku mieszkalnym spowodowanymi niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Zdaniem Sądu nie ma racji skarżący, że organ pomimo uprzedniego uwzględnienia jego skargi na bezczynność w dalszym ciągu nie załatwił jego żądań i nie wykonał wydanego w sprawie wyroku. Bez wątpienia sprawa przyznania zasiłku celowego na pokrycie strat w gospodarstwie rolnym – uprawach rolnych spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi w roku 2011 - została załatwiona decyzją w I instancji w dniu 5 marca 2014 r., znak: [...], odmawiającą przyznania wnioskowanego świadczenia, w II instancji decyzją z dnia 22 maja 2014 r., znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 967/14, oddalił skargę na tą decyzję SKO, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 277/15, oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Również i sprawa przyznania zasiłku celowego w związku z poniesionymi stratami w budynku mieszkalnym, spowodowanymi niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, została załatwiona decyzją w I instancji z dnia 14 marca 2014 r., znak: [...], odmawiającą przyznania wnioskowanego świadczenia, w II instancji natomiast decyzją z dnia 22 maja 2014 r., znak: [...], utrzymującą ją w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 968/14, oddalił skargę. Skarga kasacyjna na przedmiotowe orzeczenie została z kolei prawomocnie oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1397/15. Podkreślić należy, że przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności organu w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. O niewykonaniu wyroku można, zatem mówić wtedy, gdy takie rozstrzygnięcie - bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania - nie zostało wydane, bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Skoro w rozpatrywanej sprawie z takim stanem rzeczy nie mamy do czynienia, bo organ w przewidziane prawem formie zakończył postępowanie ( a właściwie rzecz ujmując postępowania) przed wniesieniem skargi, to zarzuty w niej podniesione są bezpodstawne. Podkreślić też należy, że w ramach postępowania toczącego się w trybie art. 154 P.p.s.a., na skutek skargi na niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd nie ma możliwości merytorycznej weryfikacji aktu wydanego w wykonaniu takiego wyroku. Specyfika jednakże tej sprawy sądowadministracyjnej polega na tym, że zarówno decyzje w postępowaniu administracyjnym o pomoc w związku ze stratami w gospodarstwie rolnym, jak i w postępowaniu w związku ze stratami w substancji budynku mieszkalnego były kontrolowane przez obydwie instancje sądowe – wojewódzki sąd administracyjny i naczelny sąd administracyjny. Ponadto w żaden sposób za uwzględnieniem niniejszej skargi nie mógł też przemawiać fakt, że skarżący pomimo świadomości i wiedzy o powyższym stanie rzeczy wnioskował ponownie w dniu 27 kwietnia 2017 r. domagając się od organu rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej strat w gospodarstwie rolnym i budynku mieszkalnym. Sprawa ta jest odrębną od przedmiotowej, nie mniej jednak z akt wynika, że organy z uwagi na tożsamość podmiotową i przedmiotową ze sprawami ostatecznie i prawomocnie zakończonymi wydały w I i II instancji postanowienia odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego. Wobec tego i w tym aspekcie nie można doszukiwać się bezczynności organu. Zwrócić należy również uwagę, że nie można domagać się od organu podjęcia oczekiwanego przez skarżącego rozstrzygnięcia, lecz tylko i wyłącznie w przewidzianej prawem formie załatwienia sprawy, tj. jego zakończenia poprzez wydanie procesowego aktu lub decyzji co do istoty sprawy w zależności od stanu faktycznego i prawnego sprawy. W ocenie Sądu za wymierzeniem organowi grzywny nie mógł przemawiać też fakt nieznacznego uchybienia zakreślonego przez Sąd w wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność terminu do załatwienia wniosku skarżącego. Organ podejmował właściwe, zgodne z procedurą działania i zakończył sprawy stosownymi decyzjami. Jak już wskazano, w pierwszym z wymienionych postępowań administracyjnych organ wydał decyzję w terminie 1 miesiąca od zwrotu akt (akta zostały zwrócone i wpłynęły do organu w dniu 12 lutego 2014 r.; vide: pismo z dnia 3 lutego 2014 r., k. 1, cz. 1 akt administracyjnych), w drugim z nieznacznych uchybieniem tego terminu, aczkolwiek w rozsądnym terminie także wydał stosowną decyzję (w dniu 14 marca 2014 r.). Przewidziana bowiem w art. 154 P.p.s.a. możliwość wymierzenia przez sąd grzywny organowi pozostającemu w zwłoce w wykonaniu orzeczenia sądu, nie zakłada w żadnym razie automatyzmu w zastosowaniu przez sąd tej sankcji, jeśli tylko strona - po uprzednim wezwaniu organu do wykonania wyroku - wniesie skargę z żądaniem wymierzenia organowi grzywny, a sąd stwierdzi, że upłynęły ustawowe terminy załatwienia sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 241/13; LEX nr 1380636). Nadto, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 426/05 (LEX nr 198147), a także w wyroku z dnia 5 października 2009 r., sygn. akt I OSK 201/09 (niepublikowany) stwierdził, że wymierzenie organowi grzywny może mieć miejsce tylko wtedy, gdy po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, organ administracji pozostaje w bezczynności z przyczyn od niego zależnych. Przyjmując nawet, że co do zasady istnieje możliwość wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, poprzez przekroczenie wskazanego w nim terminu załatwienia sprawy, to 2 dniowe uchybienie organu w wydaniu decyzji w drugim z postępowań administracyjnych z całą pewnością nie stanowi wystarczającej już podstawy do wymierzenia grzywny skoro celem tej skargi jest zdyscyplinowanie organu do określonego działania, co w obliczu wydania decyzji w nieodległym przedziale czasowym (w rozsądnym terminie) staje się bezprzedmiotowe i nie miało związku ani z opieszałym, czy też celowym zaniechaniem organu w wydaniu tego aktu, a już z całą pewnością z rażącym działaniem organu. Wymierzenie organowi grzywny jest też dyskrecjonalnym uprawnieniem sądu i musi być nie tylko niezaprzeczalne ale i znaczne. W odniesieniu natomiast do zarzutu pełnomocnika skarżącego z urzędu, zgłoszonego na rozprawie w dniu 4 lipca 2018 r., że w dalszym ciągu wniosek o odszkodowanie skarżącego za poniesione straty w lipcu 2011 r. nie został rozpatrzony, podnieść należy, iż ewentualna zarzucana bezczynność organu w tym zakresie powinna być zwalczana skargą na bezczynność organu, a nie skargą na niewykonanie wyroku z art. 154 P.p.s.a. W konsekwencji powyższego, skoro zarzucane przez skarżącego niewykonanie wyroku nie wystąpiło, to w świetle art. 154 § 1 P.p.s.a., brak było podstaw do wymierzenia organowi grzywny, jak i do zastosowania innych środków prawnych o których mowa w tym przepisie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. Na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1303 ze zm.), Sąd przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego – koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm.), orzekając, jak w punkcie II sentencji wyroku.