III SA/Kr 1760/24
WyrokWSA w Krakowie2025-03-20
Skład orzekający: Jakub Makuch, Janusz Kasprzycki, Marta Kisielowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, nie weryfikując okresu ostatnich 6 miesięcy poprzedzających wydanie decyzji odwoławczej?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania, w tym art. 15 k.p.a. i art. 136 k.p.a., nie weryfikując ponownie stanu faktycznego sprawy w zakresie wywiązywania się przez skarżącego z obowiązku alimentacyjnego w okresie 6 miesięcy poprzedzających wydanie decyzji odwoławczej, mimo że skarżący przedstawił dowody na uiszczanie częściowych wpłat. Organ odwoławczy powinien rozpoznać sprawę merytorycznie w jej całokształcie, uwzględniając zmiany stanu faktycznego i prawnego po wydaniu decyzji organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ pierwszej instancji uznał skarżącego za uchylającego się od zobowiązań z powodu odmowy rejestracji w PUP i niepodjęcia pracy. Skarżący w odwołaniu podniósł, że dokonywał wpłat alimentacyjnych i przedstawiał dowody na potwierdzenie tego faktu, a także wskazał na problemy zdrowotne uniemożliwiające podjęcie pracy. Kolegium utrzymało decyzję w mocy, nie weryfikując szczegółowo twierdzeń skarżącego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant Starszy Referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 4 września 2024 r., znak: SKO-Al.-4112-9/23 w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych uchyla zaskarżoną decyzję.
Zaskarżoną przez P. W., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 4 września 2024 r., znak: SKO-AI. 04112-9/23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) oraz art. 3 ust. 5 pkt 2, art. 4 ust.1, art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2023 r., poz. 1993 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna z dnia 17 marca 2023 r., znak: OPS.534.36.2.22, o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia 17 marca 2023 r., znak: OPS.534.36.2.22, Burmistrz Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna uznał skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 14 listopada 2022 r. zostało skierowane do skarżącego wezwanie do stawiennictwa, w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma, celem poinformowania o konieczności zarejestrowania się jako osoba poszukująca pracy lub w przypadku podjęcia zatrudnienia przedłożenia umowy o pracę. Powyższe działanie organu było efektem skreślenia skarżącego z ewidencji osób bezrobotnych z uwagi na odmowę podjęcia pracy bez uzasadnionych przyczyn. W wyznaczonym terminie skarżący zaniechał podjęcia ww. działań, w związku z czym organ pierwszej instancji wszczął postępowanie uznające go za osobę uchylająca się od zobowiązań alimentacyjnych.
Działając na podstawie art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w oparciu o informacje udostępnione przez organ egzekucyjny organ ustalił, że skarżący przez ostatnie 6 miesięcy nie wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych w wysokości co najmniej 50% ustalonej kwoty bieżących alimentów. Z kolei skarżący w piśmie z dnia 25 stycznia 2023 r. wskazał, że został skreślony w PUP jako osoba bezrobotna i nie ma możliwości zarejestrowania się jako poszukujący pracy. Organ ustalił jednak, że w okresie od 15 listopada 2022 r. do 25 stycznia 2023 r. skarżący nie dokonał rejestracji i może się zarejestrować ponownie jako bezrobotny po 16 lutym 2023 r., ponieważ kończy się wtedy okres karencji trwający 120 dni.
W zw. z powyższym organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy nie później niż do 20 marca 2023 r. Następnie 20 lutego 2023 r. organ ponownie skierował wezwanie do dłużnika z 14 dniowym terminem, celem przedstawienia dokumentu potwierdzającego rejestrację w PUP jako bezrobotny lub w przypadku podjęcia zatrudnienia przedłożenia dokumentu potwierdzającego ten fakt. Skarżący zaniechał tych działań w wyznaczonym terminie w związku z czym organ wydał decyzję uznającą skarżącego jako osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący. Podniósł, że posiada wszystkie wpłaty alimentacyjne, , w tym zestawienia od komornika, które załączył do odwołania.
Wymienioną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tak p[odjętego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawę wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i powołało treść przepisów art. 3 ust. 5 i art. 3a ww. ustawy.
Kolegium wskazało następnie, że w postępowaniu wszczętym w trybie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ bada jedynie, czy zaszły przesłanki wskazane w tym przepisie, tj. czy dłużnik alimentacyjny uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, odmówił złożenia oświadczenia majątkowego, zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy lub też bez uzasadnionej przyczyny odmówił przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych.
Ustalono, że skarżący bez uzasadnionej przyczyny odmówił przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, oraz nie zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, pomimo dwukrotnego wyznaczenia terminu przez organ pierwszej instancji do wykonania powyższych dyspozycji. Okolicznością bezsporną jest, że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym. Świadczenia alimentacyjne nie są uiszczane przez skarżącego, dlatego przeciwko niemu Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Nowym Sączu prowadzi egzekucję alimentów na rzecz uprawnionej, która jest bezskuteczna. Z uwagi na bezskuteczność tej egzekucji - z tytułu zasądzonych alimentów - Prezydent Miasta Nowego Sącza na podstawie art. 3 ust. 5 ustawy zwrócił się z wnioskiem do Burmistrza Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego, w tym działań wskazanych w art. 5 ust. 3 ustawy. Organ pierwszej instancji, czyniąc zadość przepisom art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stwierdził, że skarżący w okresie od 14 listopada 2022 r. do 20 marca 2023 r. nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego, nie stawiając się na wezwania oraz nie przedkładając wymaganych dokumentów, czym wypełnił przesłanki z art. 5 ust. 3 pkt 2 oraz 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Pomimo przedłużenia postępowania oraz dodatkowego wezwania z 20 lutego 2023 r., skarżący nie dostarczył dokumentów potwierdzających rejestrację jako bezrobotny ani nie przedłożył umowy o pracę w przypadku podjęcia zatrudnienia. Nadto z wykazu przesłanego przez Komornika, wynika, że w okresie od 20 czerwca 2022 r. do 20 grudnia 2022 r. skarżący nie dokonywał wpłat alimentacyjnych w wysokości co najmniej 50% ustalonej kwoty bieżących alimentów, co dodatkowo potwierdza jego uchylanie się od zobowiązań alimentacyjnych.
Jak podniosło Kolegium, organ pierwszej instancji słusznie uznał skarżącego za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych, a skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadnić niewykonanie tych obowiązków, a nadto jego działania wskazują na brak współpracy z organem, co potwierdza zasadność decyzji organu pierwszej instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem gdyż, nie jest prawdą, że w okresie od 20 czerwca 2022 r. do dnia 20 grudnia 2022 r. nie dokonywał wpłat alimentacyjnych w wysokości co najmniej 50 %. Posiada dowody uiszczania wpłat w wysokości 200 zł miesięcznie. Jak podał, takie wpłaty były uwarunkowane jego złym stanem zdrowia, gdyż w dniu 27 marca 2022 r. przebył zawał serca i nie był w stanie podjąć żadnej pracy fizycznej. Z kolei nie dokonała rejestracji W PUP, gdyż w okresie od 1 grudnia 2022 r. do 29 grudnia 2022 r. pracował na umowę zlecenia, ale ze względów zdrowotnych umowa ta została rozwiązana. Kolejna umowę zlecenia zawarł w okresie od 18 lutego 2023 r. do 28 lutego 2023 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przeprowadzona bowiem w niniejszej sprawie kontrola według wyżej wskazanych kryteriów wydanych w niej decyzji nie wykazała wprawdzie, by tkwiły w nich kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania.
Sąd dopatrzył się jednak naruszenia przepisów postępowania, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy.
Materialnoprawną podstawę działania organów w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2023 r., poz. 1993 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów).
Zgodnie z jej preambułą wprowadzenie do porządku prawnego tego aktu normatywnego podyktowane było potrzebą zapewnienia dostarczania środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom oraz potrzebą wspierania osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów co z kolei należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Jej istotą jest więc zapewnienie, aby osoby zobowiązane do płacenia alimentów faktycznie swój obowiązek wypełniały.
Stosownie do postanowień art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona do alimentów może złożyć do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji zawierające informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów. Z kolei organ właściwy wierzyciela występuje z wnioskiem do organu właściwego dłużnika o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego w przypadku między innymi otrzymania wyżej wymienionego wniosku.
Następnie na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy dłużnika przeprowadza wywiad alimentacyjny, w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej, odbiera od niego oświadczenie majątkowe oraz informuje dłużnika o przekazaniu do biura informacji gospodarczej informacji gospodarczej o zobowiązaniu lub zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego wynikających z tytułów, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w razie powstania zaległości za okres dłuższy niż 6 miesięcy.
Z kolei dłużnik alimentacyjny składa powyższe oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, o czym należy składającego pouczyć przed złożeniem oświadczenia.
W art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. zostały zawarte zasady dotyczące postępowania wobec dłużnika alimentacyjnego.
Wynika z nich, że w pierwszej kolejności organ właściwy dłużnika przekazuje organowi prowadzącemu postępowanie egzekucyjne informacje mające wpływ na skuteczność prowadzonej egzekucji, w szczególności zawarte w wywiadzie alimentacyjnym oraz oświadczeniu majątkowym dłużnika alimentacyjnego. Następnie, gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika:
1) zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny wraz ze wskazaniem nie dłuższego niż 30-dniowy terminu na wykonanie tego zobowiązania;
2) informuje właściwy powiatowy urząd pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego.
Jeżeli natomiast dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:
1) złożenia oświadczenia majątkowego,
2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika,
3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych
- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Natomiast na podstawie art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika ma między innymi obowiązek złożenia wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1444 i 1517, zwanej dalej Kodeksem karnym).
Zdaniem Sądu, mając na względzie powyższe regulacje ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów kluczową kwestią dla oceny prawidłowości wydanych w niej decyzji administracyjnych jest, jak w tego rodzaju sprawach, kwestia ustalenia bezskuteczności egzekucji.
W art. 2 pkt 2 i 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zawarte są definicje legalne tego pojęcia.
Zgodnie z pierwszą z nich bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych, albo postępowanie upadłościowe, w toku którego w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie otrzymano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu: a/ braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika, b/ braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą.
Z kolei druga z tych definicji legalnych stanowi, że dłużnikiem alimentacyjnym jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy administracyjnej Sąd doszedł do przekonania, że Kolegium, działające jako organ odwoławczy przedwcześnie uznało, że w odniesieniu do skarżącego zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, co w konsekwencji doprowadziło do przedwczesnego także stwierdzenia przez Kolegium, iż organ pierwszej instancji prawidłowo to także uczynił i wydał zgodną z prawem decyzję w tym przedmiocie.
Istotnie, organ pierwszej instancji stwierdził, że na podstawie art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w oparciu o informacje udostępnione przez organ egzekucyjny organ ustalił, iż skarżący przez ostatnie 6 miesięcy nie wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych w wysokości co najmniej 50% ustalonej kwoty bieżących alimentów.
Zwrócić jednakże należy uwagę, że w tym zakresie oparto się po pierwsze, na piśmie komornika sądowego z dnia 3 lutego 2023 r.(k. 13 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), z którego wynika, że "...dłużnik, w okresie ostatnich 6 miesięcy nie dokonał żadnej wpłaty." Po drugie, w treści tego pisma nie zawarto żadnych danych liczbowych odnośnie kwoty ewentualnego zadłużenia skarżącego, wysokości należnych i uiszczanych przez skarżącego alimentów w perspektywie czasowej określonej w art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Po trzecie, najważniejsze, że przed wydaniem decyzji w drugiej instancji, Kolegium nie ustaliło, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy skarżący wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie ze stanowiskiem zawartym w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1347/14 oraz w wyrokach WSA w Krakowie z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 915/21 i z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1888/22, które Sąd rozpoznający niniejsza sprawę także i w tej sprawie sądowoadministracyjnej podziela, okres ostatnich 6 miesięcy oznacza okres poprzedzający wydanie decyzji przez organ drugiej instancji, tym bardziej, że skarżący do odwołania załączył szereg dokumentów, które w jego ocenie, miałyby potwierdzać wywiązywanie się przez niego z obowiązków alimentacyjnych. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu ograniczyło się jedynie do skontrolowania okresu ustalonego przez organ pierwszej instancji. Tymczasem obowiązkiem Kolegium było prawidłowo ustalić i zbadać okres ostatnich sześciu miesięcy przypadających bezpośrednio przed wydaniem decyzji przez ten organ kolegialny, działający jako organ odwoławczy, a nie tylko przez organ pierwszej instancji. Wynika to z generalnej reguły - mającej swe źródło w ogólnej zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) - zgodnie z którą organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, a nie tylko ogranicza się do kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Wniesienie odwołania od decyzji wywołuje bowiem skutek prawny w postaci uruchomienia postępowania odwoławczego, przenosząc na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy wcześniej rozstrzygniętej decyzją nieostateczną organu pierwszej instancji (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2013, art. 138, Nb 1 i 5, i powołane tam orzecznictwo). To z kolei implikuje m.in. konieczność uwzględniania przez organ odwoławczy wszelkich zmian w stanie faktycznym i prawnym sprawy, jakie zaszły po wydaniu decyzji w pierwszej instancji (por.m.in. wyroki NSA: z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 767/11; z 1 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2176/10; z 7 lipca 1998 r., IV SA 451/88 - CBOSA; por też: B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., art. 138, Nb 1; A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX/el. 2014, uw. I.7 do art. 138).
W ocenie Sądu Kolegium miało więc obowiązek zweryfikowania okoliczności podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu odnośnie wywiązywania się przez niego z obowiązku alimentacyjnego. Kolegium nie uczyniło jednak tego, nie skorzystało z instytucji art. 136 k.p.a. Pomimo, stwierdzenia, że skarżący "twierdzi, iż uiścił wszystkie zapłaty alimentacyjne, na potwierdzenie tego faktu załączył wraz z odwołaniem zestawienie od komornika stanowiące dowód uiszczenia płatności alimentacyjnych", nie odniosło się do tych twierdzeń w motywach zaskarżonej decyzji, co stanowi dodatkowe uchybienie przepisom postępowania, w tym w szczególności art. 107 § 3 k.p.a.
Podkreślić należy, że Sąd ma świadomość i wiedzę na temat różnych postaw dłużników alimentacyjnych, ale wskazuje także, iż konsekwencje wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych mają bardzo poważny charakter, gdyż ostateczna decyzja o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych jest podstawą wniosku o ściganie za przestępstwo nie alimentacji określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego. Obliguje to zatem, zdaniem Sądu, organ do szczególnej staranności i aktywności w postępowaniu. Tych wymagań w toku kontrolowanego postępowania nie spełniono, przez co Sąd pozbawiony został możliwości dokonania weryfikacji prawidłowości ustaleń i działania organów w kwestii istotnej dla treści rozstrzygnięcia, a mianowicie - czy w sprawie zaistniały przesłanki do uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Mając na uwadze powyższe, W ocenie Sądu doszło, więc do uchybień przepisów postępowania przez Kolegium, działające jako organ odwoławczy - art. 7, art. 77 i art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a., co w konsekwencji nie pozwalało w takim stanie rzeczy na skorzystanie przez Kolegium z kompetencji wynikających z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił jedynie zaskarżoną decyzję, mając przy tym na uwadze, że pozostały do wyjaśnienia zakres sprawy nie wykracza poza ramy zakreślone przez art. 136 k.p.a.
W ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a., uwzględni powyższe stanowisko Sądu i przeprowadzi uzupełniające postępowanie wyjaśniające i w zależności od jego wyniku wyda stosowne i adekwatne rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, do czego obliguje je art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło