III SA/Kr 1764/12

Kraków, dnia 04 lutego 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Jakubiec po rozpoznaniu w dniu 04 lutego 2013r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2012 r. znak [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 340 złotych (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym przez Z. S. postanowieniem z dnia 20 września 2012 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2010r. znak [...] orzekające o sprostowaniu oczywistej omyłki w decyzji (akcie własności ziemi) z dnia 6 maja 1975r. nr [...] wydanej przez Naczelnika Powiatu, dotyczącej nabycia z mocy prawa przez B. Z. S. i K. S. nieruchomości położonej w R pow. O, stanowiącej działkę oznaczoną numerem [...] w taki sposób, że zmieniło wyrażenie o treści "B" na wyrażenie o treści "B", a także odmawiające sprostowania ww decyzji w zakresie zapisu dotyczącego kolejności imion, polegającego na zastąpieniu wyrażenia o treści "B. Z." na wyrażenie o treści "Z. B.". Jako podstawa prawna postanowienia wskazany został art. 113 § 1 i 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Postanowienie zapadło w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Z. S. i M. S. wnioskiem z dnia 18 maja 2010r. wystąpili do Burmistrza Miasta i Gminy o sprostowanie oczywistej omyłki w akcie własności ziemi nr [...] z dnia 6 maja 1975r. polegającej na błędnym zapisie imion: B. Z. S., zamiast Z. B. S. Akt własności ziemi wskazywał na inne dane tej osoby: data urodzenia: [...] 1930 r., imiona rodziców: J. i S., miejsce zamieszkania: R. Do wniosku dołączono kserokopię aktualnego dowodu osobistego Z. B. S., odpis skrócony aktu urodzenia, w którym figurują imiona: Z. B. oraz data urodzenia [...] 1930 r., imiona rodziców J. i S. a także miejsce zamieszkania R. Do wniosku załączono także postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 31 maja 1990r. sygn. akt [...], z którego wynika, że spadek po K. S. nabyli: Z. S. i syn M. S. po ½ części każdy z nich. Burmistrz Miasta i Gminy postanowieniem z dnia [...] 2010r. znak [...] sprostował oczywistą omyłkę w decyzji (akcie własności ziemi) z dnia 6 maja 1975r. w ten sposób, że wyrażenie o treści "B" zmienił na wyrażenie o treści "B", a w pozostałym zakresie odmówił sprostowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 113 § 1 kpa organ może prostować z urzędu lub na żądanie strony błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez siebie decyzjach w drodze postanowienia. Taki charakter miała w ocenie organu oczywista omyłka dotycząca imienia "B". Natomiast wypowiadając się w kwestii wniosku dotyczącego kolejności imion organ podał, że po przeanalizowaniu dokumentacji uwłaszczeniowej: protokołu przesłuchania strony, świadka, biegłego sporządzonego w dniu 26 listopada 1974r. nr [...], odwołania B. Z. S. od aktu własności ziemi, protokołu przesłuchania strony, świadka, biegłego sporządzonego w dniu 29 kwietnia 1975r. stwierdzono, iż w każdym z w/w dokumentów widnieje zapis B. Z. S. lub B. S. Organ uznał z tego względu, że w przypadku sprostowania zapisu dotyczącego kolejności imion nie zachodzi oczywista omyłka, skoro wskazywana przez skarżącego sekwencja imion nie występowała w dokumentach będących w posiadaniu organu w dacie wydawania aktu własności ziemi. Postanowienie zostało doręczone M. S. oraz pełnomocnikowi Z. S. – I. S. w dniu 09 sierpnia 2010 r., z tym, że ze względu na wpływ w dniu 04 sierpnia 2010r. do organu pełnomocnictwa udzielonego przez Z. S. adwokatowi P. P. organ ponowił doręczenie, doręczając postanowienie wskazanemu profesjonalnemu pełnomocnikowi w dniu 23 sierpnia 2010r. M. S. w dniu 16 sierpnia 2010r. złożył zażalenie. W zażaleniu przedstawił stan faktyczny sprawy dodając, że w 2003r. otrzymał decyzję o warunkach zabudowy i wybudował dom na działce objętej aktem własności ziemi, a obecnie w trakcie załatwiania formalności związanych z nadaniem numeru domu zwrócono uwagę na omyłkę w zapisaniu imion ojca. Zażalenie złożył również Z. B. S. działający przez pełnomocnika adw. P. P., które nadane zostało w dniu 30 sierpnia 2010r. W zażaleniu zarzucono naruszenie art. 7, 77 kpa, art.113 kpa poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy. Żalący się podniósł, że organ ograniczył się do wezwania go do przedstawienia dowodu osobistego, którym legitymował się w 1974r., a którego już nie posiada, natomiast pominął dane wynikające z odpisu skróconego aktu urodzenia, a także okoliczność, że na wszystkich dokumentach, na podstawie których wydany został akt własności ziemi podpisywał się własnoręcznie jako Z. B. S. Pierwotnie wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienie w dniu [...] 2010r. znak [...] utrzymujące w mocy postanowienie pierwszej instancji zostało uchylone wskutek zaskarżenia go przez Z. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 16 listopada 2011r. sygn. akt III SA/Kr 1339/10 ze względu na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego to jest niewyjaśnienie kwestii daty doręczenia pełnomocnikowi adwokatowi P. P. postanowienia pierwszej instancji. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynikało jedynie, że zażalenie zostało wniesione przez pełnomocnika w dniu 30 sierpnia 2011r., natomiast brakowało dowodu doręczenia mu postanowienia. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeprowadziło postępowanie wyjaśniające i uzyskało od organu pierwszej instancji dowód doręczenia pełnomocnikowi adwokatowi P. P. postanowienia pierwszej instancji w dniu 23 sierpnia 2011 r. Uznając w tej sytuacji, że zażalenie wniesione w imieniu skarżącego przez pełnomocnika adwokata P. P. również zostało wniesione w terminie, gdyż w dniu [...] 2011 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisane na wstępie postanowienie, rozpoznając zażalenie M. S. oraz Z. S. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium przedstawiło szczegółowo dotychczasowy stan sprawy, dokonało analizy znajdujących się w aktach dokumentów i podzieliło stanowisko organu I instancji. Nadto Kolegium wskazało, że nie można sprostować aktu własności ziemi w oparci o dokumenty powstałe po wydaniu tego aktu, jak wskazuje składający zażalenie tj. skróconego odpisu aktu urodzenia z dnia 18 maja 2010r. oraz postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 31 maja 1990r. Dalej Kolegium wskazało, że "B. Z. " i " Z. B." to bez wątpienia ta sama osoba. Nie oznacza to jednak, że możliwa jest korekta kolejności zapisanych imion w trybie art.113 kpa., albowiem nie nastąpiła pomyłka z winy organu poprzez błędne przepisanie danych z protokołu, lecz wina strony, która ten protokół podpisała, nie zwracając uwagi na kolejność zapisanych imion. Kolegium zaznaczyło, że sprostowanie nie może doprowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi Z. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wniesionej osobiście przez skarżącego oraz poprzez pełnomocnika pismami z dnia 10 października 2011r. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 113 § 1 kpa poprzez niesprostowanie w akcie własności ziemi z 06 maja 1975 r. oczywistej omyłki pisarskiej polegającej na wpisaniu w miejsce słów "Z. B." wyrażenia o treści "B. Z." oraz naruszenie art. 7 i 77 kpa polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy. Mając to na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. W skardze zawarty został także wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym. W uzasadnieniu skargi kwestionując twierdzenia organu, Z. S. podniósł, że sprostowanie omyłki w niniejszej sprawie nie wywoła skutków zmiany merytorycznej treści decyzji , dlatego, że stroną postępowania uwłaszczeniowego od początku był skarżący, to on władał nieruchomością i tylko on spełniał warunki do nabycie własności nieruchomości, co sam organ przyznał w uzasadnieniu postanowienia, stwierdzając, że "B. S." i "Z. S." to bez wątpienia ta sama osoba. Jak zaznaczył skarżący, nie ma możliwości aby sprostowanie omyłki doprowadziło do przyznania skarżącemu większych uprawnień niż w rzeczywistości posiada. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji (postanowienia) może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. Nr 270). Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli zaskarżonego postanowienia, należy stwierdzić, że skarga Z. S. zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na to, że w odpowiedzi na zawarty w skardze wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym a Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zażądało przeprowadzenia rozprawy, Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stanowiący, że: Organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Wniosek Z. S. z dnia 18 maja 2010 r. złożony został w trybie powyższego przepisu. We wniosku tym Z. S. domagał się od organu sprostowania wydanego przez Naczelnika Powiatu w dniu 6 maja 1975r. aktu własności ziemi nr [...], stwierdzającego że skarżący wraz z żoną K. S. stają się z mocy prawa właścicielami działki o nr [...] o pow. 0,5777 ha położonej w R pow. O wraz z zabudowaniami. Skarżący wywodził, że błędnie w akcie wskazano sekwencje jego imion, gdyż zamiast "Z. B." – "B. Z.". Rozpoznając niniejszą sprawę należy poprzedzić merytoryczne ustosunkowanie się do zaskarżonego postanowienia ustaleniami w przedmiocie właściwości organu posiadającego kompetencję do sprostowania aktu własności ziemi oraz ogólnie możliwość sprostowania tego rodzaju aktów prawnych. W tym miejscu należy wskazać, że akty własności ziemi były decyzjami administracyjnymi wydawanymi na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.). Art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2004r. Nr 208, poz. 2128 ze zm.) stanowił, że do takich decyzji nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a postępowanie administracyjne toczące się w tych sprawach podlega umorzeniu. Z treści tych przepisów nie wynika jednak wprost, by nie było dopuszczalne postępowanie w przedmiocie sprostowania aktu własności ziemi. Stanowisko to jest ugruntowane również w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny wyraził je już w wyroku z dnia 21 marca 1996r. sygn. akt II SA 432/95 (Lex Omega nr 27874). Należy zatem podkreślić, że brak możliwości wzruszenia w trybie administracyjnym aktu własności ziemi, a także niedopuszczalność wydawania nowych aktów własności ziemi, nie powoduje niedopuszczalności prostowania tego rodzaju decyzji administracyjnych. Kolejną kwestia jest ustalenie organu właściwego do rozpatrzenia takiej sprawy. Zgodnie z art. 113 § 2 kpa organem właściwym do wydania postanowienia w przedmiocie sprostowania decyzji jest organ, który wydał decyzję. Skarżący domagał się sprostowania aktu własności ziemi to jest decyzji wydanej przez Naczelnika Gminy. Organ ten nie istnieje w obecnej strukturze organów administracji publicznej i konieczne jest ustalenie organu obecnie właściwego do rozpatrzenia wniosku skarżącego. Do tego konieczne jest uwzględnienie przepisów prawa przekazujących kompetencje naczelników gminy innym organom. Przepis art. 12 ust. 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych stanowił, że organem właściwym do wydania aktu własności ziemi był właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej, a następnie ustawa z dnia 28 maja 1975r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 91 ze zm.) oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze przekazały kompetencje do wydawania aktów własności ziemi naczelnikom gmin, którzy byli terenowymi organami administracji państwowej stopnia podstawowego. Z dniem 17 czerwca 1984r. na podstawie art. 125 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1983r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 41, poz. 185 ze zm.) naczelnik gminy stał się organem administracji państwowej stopnia podstawowego. Naczelnicy gmin jako organy funkcjonowali do 27 maja 1990r., a ich kompetencje, stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191), zostały przekazane odpowiednim organom gminy. Przedstawione wyżej przekształcenia kompetencji organów administracji publicznej przemawiają za tym, że w aktualnym stanie prawnym organem właściwym do sprostowania aktu własności ziemi jest organ gminy właściwy według miejsca położenia nieruchomości. Zasadniczo znaczenie ma w tym względzie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2005 r. sygn. akt II OW 34/05 rozpoznającego spór o właściwość między Samorządowym Kolegium Odwoławczym a Wojewodą na tle sprawy o stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Gminy z dnia 27.09.1978 r. dotyczącego sprostowania błędu pisarskiego w akcie własności ziemi. Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako organ właściwy do stwierdzenia nieważności, wywiódł w uzasadnieniu postanowienia, że sprawy przyznania indywidualnym podmiotom w drodze decyzji administracyjnej tytułu własności gospodarstw rolnych należy zaliczyć do spraw o znaczeniu lokalnym na poziomie samorządu gminnego, co oznacza, że właściwość w tych sprawach na podstawie art.6 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym /Dz. U. z 2001 r Nr 142, poz.1591 ze zm/ należy przypisać samorządowi gminy. Przyjmując zatem domniemanie kompetencji gminy w tych sprawach wskazać należy, stosownie do treści art. 17 pkt l kpa, jako organ wyższego stopnia dla prowadzenia postępowania w sprawie podania o stwierdzenie nieważności postanowienia o sprostowaniu aktu własności ziemi Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Ponadto w przypadku braku wyraźnego wskazania organu kompetentnego do załatwienia sprawy administracyjnej istnieje ogólne domniemanie właściwości gminy, które wynika z art.163, 164 ust.3 Konstytucji RP w związku z art. 6 ww. ustawy o samorządzie gminnym. Powyższe wskazuje, że w niniejszej sprawie została zachowana właściwość organów w sprawie o sprostowanie aktu własności ziemi, gdyż orzekał w pierwszej instancji organ gminy – Burmistrz Miasta i Gminy a rozpoznawało sprawę w drugiej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wskazać też w tym miejscu trzeba, że organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę, wyjaśnił w sposób zgodny z wytycznymi Sądu w wyroku z dnia 16 listopada 2011r. sposób i termin doręczenia pełnomocnikowi skarżącego postanowienia organu pierwszej instancji, w ten sposób nie pozostawiając wątpliwości, że zażalenie pełnomocnika adwokata P. P. zostało wniesione w terminie. Jednakże ocena dokonania przez orzekające w sprawie organy wykładni przepisu art. 113 § 1 kpa nasuwa wniosek, że wydane w sprawie orzeczenia nie są zgodne z prawem. Prawidłowa wykładnia przepisu art. 113 § 1 kpa stanowiącego, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach prowadzi do wniosku, że sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 kpa podlegają jedynie błędy i omyłki nieistotne, przy czym podstawą klasyfikacji wadliwości aktu administracyjnego jest wpływ wad na treść aktu. Wadliwość istotna musi spowodować uchylenie decyzji w trybie środków zaskarżenia (zwyczajnych i nadzwyczajnych). Usunięcie wad nieistotnych następuje w trybie rektyfikacji decyzji, która ze względu na rodzaj wadliwości decyzji nie może doprowadzić do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego (tak NSA w wyroku z 1.09.2011r. sygn. akt I OSK 1451/10, Lex nr 1068414). O ile orzekające w sprawie organy wzięły pod rozwagę w rozważaniach prawnych istotę sprostowania, że nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia, to nie oceniły wniosku skarżącego o sprostowanie w kontekście tej zasady. Ponadto wykładnię ww przepisu prowadziły w kierunku ustalenia "winy" czy to strony czy organu w tym, że ostatecznie w akcie własności ziemi wpisano skarżącego jako B. Z. S. a nie , jak wskazuje skarżący i czemu dowodzi, winien być określony jako Z. B. S. W ocenie orzekającego Sądu, w świetle wskazanej wyżej zasady kwestią drugorzędną jest czy w roku 1975 Naczelnik Powiatu miał w dyspozycji dokumenty, które mógł zweryfikować w kontekście sekwencji imion skarżącego i czy skarżący zwrócił organowi uwagę na niewłaściwy zapis w akcie własności ziemi. Istotnie jest w świetle okoliczności sprawy cz sprostowanie przedmiotowego aktu własności spowoduje, że akt ten nabędzie wadę prawną powodującą konieczność jego uchylenia czy stwierdzenia nieważności w następstwie zaskarżenia go poprzez środki zwyczajne czy nadzwyczajne. Przechodząc do meritum - w ocenie Sądu rozważenie czy dopuszczalne jest sprostowanie "innej oczywistej omyłki", gdyż za taką należy uznać dokonaną w przedmiotowym akcie własności ziemi omyłkę w sekwencji imion skarżącego, wymagało porównania danych osobowych, które znalazły się w akcie własności ziemi z danymi, które zawierały dokumenty przedstawione w trakcie postępowania administracyjnego przez skarżącego. W akcie własności ziemi, poza imionami i nazwiskiem znalazły się takie dane skarżącego jak data urodzenia, miejsce zamieszkania i imiona rodziców. Dane te, co ważne, pokrywają się z danymi podanymi w dowodzie osobistym oraz w skróconym akcie urodzenia, które to dokumenty przedstawił skarżący wraz z wnioskiem o sprostowanie. Chodzi o datę urodzenia skarżącego: [...] 1930, imiona rodziców J. i S. oraz miejsce zamieszkania R 5. Wynika z tego, że dokonanie sprostowania aktu własności ziemi w sekwencji imion skarżącego nie spowoduje stanu, iż zajdzie wątpliwość co do osoby, która tym aktem własności będzie objęta. Ten ostatni argument jest przesadzający do uznania, iż orzekające w sprawie organy w sposób zawężający dokonały wykładni przepisu art. 113 § 1 kpa. Nie jest wystarczającym bowiem sprostowanie jedynie pierwszego imienia w ten sposób, że imię "B" zastąpiono imieniem "B", gdyż należało dokonać sprostowania aktu własności ziemi zgodnie z wnioskiem skarżącego. Wskazane wyżej naruszenie przez orzekające organy kwalifikuje je jako naruszenie przepisu prawa materialnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia pierwszej instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji rozpozna wniosek Z. S. i M. S. z dnia 18 maja 2010r. zgodnie z podanymi wyżej wytycznymi. W pkt II Sąd orzekł na podstawie art. 250 ppsa oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. ( Dz.U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).