III SA/Kr 1811/12
WyrokWSA w Krakowie2013-09-26
Skład orzekający: Krystyna Kutzner, Dorota Dąbek, Maria Zawadzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając wydania zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, musi wykazać brak posiadanej dokumentacji i czy może odmówić przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, jeśli nie dysponuje wystarczającymi danymi?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, odmawiając wydania zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, musi wykazać brak posiadanej dokumentacji, a w przypadku jej braku, powinien umożliwić udowodnienie faktu pracy zeznaniami świadków, zgodnie z przepisami ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Zaniechanie tych czynności stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do Wójta Gminy o wydanie zaświadczenia potwierdzającego jego pracę w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika w określonym okresie. Organ I instancji odmówił wydania zaświadczenia, wskazując na brak dokumentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących wydawania zaświadczeń oraz brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, w tym brak przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez M. S. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 października 2012r, Nr [...], na mocy którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1w związku z art. 144 i art. 217 i art. 218 Kodeksu postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.) utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] 2012 r. znak: [...] odmawiające wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę skarżącego w gospodarstwie rolnym jego rodziców w charakterze domownika w okresie od 23 września 1990 r. do 25 czerwca 1995 r.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Skarżący M. S. zwrócił się do Wójta Gminy o wydanie zaświadczenia potwierdzającego pracę w gospodarstwie rolnym rodziców S. i S. S. we wsi W gmina Ł w charakterze domownika w okresie od 23 września 1990 r. do 25 czerwca 1995 r. Do wniosku o wydanie zaświadczenia skarżący dołączył: poświadczenie o adresach i okresach zameldowania, wypis z ewidencji gruntów potwierdzający istnienie gospodarstwa rolnego rodziców, zeznania dwóch świadków potwierdzających pracę w indywidualnym gospodarstwie rodziców oraz oświadczenie wnioskodawcy w sprawie braku dokumentów.
Postanowieniem z dnia 14 września 2012 r. znak: [...],Wójt Gminy, działając na podstawie art. 291, w zw. z art. 218 § 1 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990r.o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. Nr 54, poz.310) odmówił wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę skarżącego w gospodarstwie rolnym jego rodziców.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż Urząd Gminy nie dysponuje dokumentami, które uzasadniałyby wydanie zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rodziców skarżącego. Nadto organ wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, fakt pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców może być udowodniony zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne, jednak dopiero w sytuacji, gdy w urzędzie gminy nie istnieją dokumenty wystarczające do wydania zaświadczenia i fakt ten został potwierdzony pismem tego urzędu. Warunkiem dopuszczającym odebranie zeznań świadków na okoliczność świadczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jest wydanie przez właściwy urząd gminy postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia.
W zażaleniu skarżący domagał się ponownego rozpatrzenia jego wniosku. Skarżący podniósł, że mieszkał z rodzicami w domu rodzinnym do 6 kwietnia 1998 r., rodzice prowadzili gospodarstwo rolne, co najmniej w okresie wskazanym we wniosku, do czasu jego przekazania w dniu 25 czerwca 1995 r. W okresie od 1992 r. do 1995 r. skarżący podjął naukę w Technikum Zawodowym w trybie zaocznym, przez cały ten czas mieszkał z rodzicami i pracował na gospodarstwie rolnych w charakterze domownika. W jego ocenie są to wystarczające fakty, które powinny być wystarczającymi dowodami, uzasadniającymi wydanie stosownego zaświadczenia przez Urząd Gminy. Dodatkowo powyższy fakt pracy w gospodarstwie rolnym został udokumentowany zeznaniami świadków.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 22 października 2012 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawiając argumenty i przepisy, którymi kierował się organ I instancji stwierdził, że zapadłe postanowienie jest zgodne z prawem. Przytaczając podstawę prawną żądania wydania zaświadczenia SKO powołało art. 218 k.p.a., podkreślając, że organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów, albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego organ I instancji nie dysponuje dokumentacją, która potwierdziłaby fakt pracy skarżącego w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od 23 września 1990 do 25 czerwca 1995 r. i dlatego nie może wydać zaświadczenia o żądanej treści. Co prawda przed wydaniem zaświadczenia organ może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające, jednak, jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 2 września 1998 r. sygn. akt II SA/Łd 1119/96 postępowanie to musi się odnosić do faktów i okoliczności wynikających z posiadanej przez organ ewidencji, rejestru czy danych innego rodzaju, bo nie ma podstaw do wydania zaświadczenia co do innych faktów i okoliczności, które zostały udowodnione tylko samymi zeznaniami świadków. Wydanie zaświadczenia w takiej sytuacji narusza bowiem przepis art. 218 k.p.a.
Z treścią powyższego rozstrzygnięcia nie zgodził M. S. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zaskarżonemu postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającemu go postanowieniu organu I instancji zarzucił naruszenie:
• art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w związku z art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a., poprzez nie wydanie wnioskowanego zaświadczenia pomimo obowiązku wynikającego z ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów (...),
• art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w związku z art. 219 k.p.a., poprzez nieprawidłową wykładnię skutkującą uznanie, iż w sytuacji niedysponowania przez organ dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, organ upoważniony jest do wydania postanowienia o odmowie wydania zaświadczania bez uprzedniego zawiadomienia zainteresowanej osoby o tej okoliczności na piśmie oraz przeprowadzenia dowodu z wnioskowanych świadków,
• art. 77 ust. 1 i art. 218 § 2 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, w szczególności brak poczynienia ustaleń w zakresie posiadanej dokumentacji i badania danych jakie znajdują się w jego posiadaniu oraz przeprowadzenie dowodów z wnioskowanych świadków.
Z powyższych względów skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i zasądzenia kosztów postępowania.
Skarżący powołał w skardze orzecznictwo NSA, zgodnie z którym obowiązek wynikający z ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy powoduje, że urząd w sposób jasny i nie budzący wątpliwości powinien wskazać, że nie posiada dokumentów (w tym archiwalnych) pozwalających na potwierdzenie konkretnych faktów. W konsekwencji organ powinien w uzasadnieniu postanowienia odmawiającego wydania zaświadczenia wymienić dokumentację zawartą w jego zasobach, którą badał i stwierdzić czy to całość zasobów, które mogłyby dać odpowiedź na pytanie, czy skarżący prowadził czy też nie gospodarstwo rolne we wskazanym przez siebie okresie. Zdaniem skarżącego organy nie wykazały prawidłowo braku podstaw do odmowy wydania zaświadczenia z uwagi na brak posiadanej dokumentacji.
Kolejnym uchybieniem organu I instancji, które nie znalazło żadnego odzwierciedlenia w decyzji organu odwoławczego było zaniechanie przeprowadzenia dowodu ze świadków, celem ustalenia faktu i okresu pracy skarżącego w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Jego zdaniem organ powinien w pierwszej kolejności polegać na zbadaniu danych w dostępnych rejestrach i ewidencjach, a w przypadku ustalenia, że brak jest jakichkolwiek danych pozwalających wydać zaświadczenie, wnioskodawca powinien być o tym zawiadomiony pisemnie, co z kolei upoważnia go do wskazania świadków zamieszkujących w danym czasie na terenie, na którym jest położone przedmiotowe gospodarstwo rolne, chyba, że świadków takich wskazano już we wniosku o wydanie zaświadczenia. Dopiero po przeprowadzeniu dowodu ze świadków organ powinien wydać stosowne zaświadczenie, albo gdy zeznania świadków nie pozwolą ustalić okresów pracy w indywidulanym gospodarstwie rolnym w zakresie żądanym we wniosku wydać postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jeżeli zaś sąd nie stwierdzi tego rodzaju naruszeń prawa, oddala skargę.
Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie o odmowie wydania skarżącemu zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jego rodziców w okresie od 23 września 1990 r do dnia 25 czerwca 1995 r.
Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie odpowiada ono wymogom prawa. Organy administracji orzekające w sprawie dokonały bowiem wadliwej interpretacji przepisów prawa co miało wpływ na wynik sprawy.
Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń jest postępowaniem toczącym się na podstawie art. 217 i następne k.p.a. o uproszczonym i odformalizowanym charakterze. Może się ono zakończyć w dwojaki sposób: wydaniem zaświadczenia lub wydaniem postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia (art. 217 § 1 k.p.a. i art. 219 k.p.a.). Wydawane na podstawie tych przepisów przez organy administracyjne zaświadczenie jest jedną z tzw. czynności faktycznych administracji. Jest ono aktem wiedzy, a nie woli organu, nie zawiera w sobie elementu władztwa administracyjnego, nie jest nastawione na wywołanie skutków prawnych, nie ma też mieć charakteru interpretacyjnego (np. wykładni przepisów prawa). Zaświadczenie nie rozstrzyga żadnej sprawy administracyjnej, nie tworzy nowej ani nie zmienia zastanej sytuacji prawnej, nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Poprzez wydane zaświadczenie organ potwierdza jedynie istnienie określonego stanu w oparciu o posiadane już dane, a postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 kpa, spełnia jedynie rolę pomocniczą przy ustalaniu treści zaświadczenia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 2010r., II SA/Wr 551/10, dostępny w bazie LEX nr 755651).
Zgodnie z art. 217§ 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli:
1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;
2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
W przedmiotowej sprawie M. S. zwrócił się do Wójta Gminy z wnioskiem o wydanie zaświadczenia żądanej treści. Zgodnie z art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (§ 2), polegające na badaniu zgodności żądanej treści zaświadczenia z posiadanymi w rejestrach lub ewidencji danymi. Konieczne postępowanie wyjaśniające nie może jednak zastępować danych wynikających z prowadzonych przez dany organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, a wydane przez organ zaświadczenie nie może pozostawać w sprzeczności (niezgodności) z tymi danymi.
Jeśli potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego nie można dokonać na podstawie danych znajdujących się w posiadaniu organu - organ winien, w trybie art. 219 k.p.a., odmówić wydania zaświadczenia o żądanej przez wnioskodawcę treści, jeżeli treść ta nie znajduje potwierdzenia w posiadanych przezeń danych. Organ administracji przy wydawaniu zaświadczeń winien więc przede wszystkim opierać się na faktach, które wynikają z materiałów wytworzonych przez ten organ.
W myśl art. 218 § 1 k.p.a. organ w zaświadczeniu może jedynie potwierdzić fakty albo stan prawny wynikający z ewidencji czy rejestrów będących w jego posiadaniu.
W przedmiotowej sprawie obowiązek wydania zaświadczenia wynikał z przepisu prawa. Podstawą żądania przez skarżącego wydania zaświadczenia jest art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. z 1990r., Nr 54, poz. 310), zwanej dalej ustawą.
Zgodnie z art. 1 ustawy ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także:
1) okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka,
2) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem,
3) przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
Przepisu tego nie stosuje się, jeżeli w myśl danego przepisu lub postanowienia do stażu pracy wlicza się tylko okresy zatrudnienia w danym zakładzie pracy, w określonej branży albo okresy pracy na określonych stanowiskach lub pracy wykonywanej w szczególnych warunkach.
W myśl art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (art. 3 ust. 2). Natomiast w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami, co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne (art. 3 ust. 3).
Ustawodawca zatem w przepisie zamieszczonym w art. 3 ust. 3 ustawy przewidział sytuację w której organ z uwagi na niekompletność dokumentów na podstawie, których mógłby wydać zainteresowanemu żądane zaświadczenie o okresie pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym dopuścił możliwość przeprowadzenia nie tylko postępowania wyjaśniającego, ale wręcz możliwość udowodnienia tego faktu zeznaniami dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Ten sposób dowodzenia możliwy jest dopiero wówczas, gdy organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym
Nie ulega wątpliwości, że urząd gminy ma obowiązek przechowywania wszelkich dokumentów, które umożliwią mu wywiązywanie się obowiązku wydawania stosownych zaświadczeń za te okresy, w których był on dysponentem danych niezbędnych do ich wypełnienia.
Może się oczywiście zdarzyć, że organ nie dysponuje stosowanymi dokumentami, jednak, jak słusznie podkreślił skarżący, urząd w sposób jednoznaczny powinien wskazać, że badał, czy w jego zasobach znajduje się jakakolwiek dokumentacja.
Z przedmiotowej sprawy wynika, że urząd gminy nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowanie wyjaśniającego w trybie art. 218 § 2 k.p.a. w celu określenia, czy w okresie od 23 września 1990 r do dnia 25 czerwca 1995 r. urząd, bądź właściwe archiwum dysponuje danymi niezbędnymi do wydania zaświadczenia, czy też takimi danymi bez żadnych wątpliwości nie dysponuje. Skoro urząd tych podstawowych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności nie wykazał, nie sposób uznać jego stanowiska zawartego w zaskarżonym orzeczeniu za prawidłowe, a przeprowadzonego postępowania za zgodne z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Urząd nie może bowiem odmawiać spełnienia ciążącego na nim ustawowego obowiązku bez dołożenia należytej staranności w wykazaniu, że rzeczywiście nie posiada dokumentów umożliwiających mu jego spełnienie w szczególności, jeśli zaświadczenie dotyczy okresu, w którym organ samorządu terytorialnego był organem właściwym do prowadzenia odpowiednich rejestrów (jak np. ewidencji gruntów i budynków czy rejestru podatków).
Podkreślić także należy, że skarżący domagał się wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od 23 września 1990 r do dnia 25 czerwca 1995 r. Zatem okres ten przypadał po objęciu rolników i ich rodzin ubezpieczeniem społecznym. Ma więc istotne znacznie, czy w przypadku skarżącego mamy do czynienia z domownikiem w rozumieniu pkt 3 art. 1 ust. 1 ustawy. Pojęcie "domownika" wyjaśnione jest w art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 50 poz. 291 ze. zm). Zgodnie z powołanym przepisem przez domownika rozumie się osobę, która, (a) jest osobą bliską rolnikowi, (b) pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, (c) ukończyła 16 lat, (d) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym, (e) nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Organ nie ustalił czy dysponuje dokumentami, które pozwalałyby mu na stwierdzenie faktu pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika.
Przypomnieć należy, że ustawodawca ustanowił wymóg ubezpieczenia społecznego domowników w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tym samym uiszczanie składek na ubezpieczenie społeczne stanowi domniemanie faktyczne, że dana osoba pracowała w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika.
Podkreślić jeszcze raz należy, że ustawodawca przewidział sytuację w art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, w której organ z uwagi na niekompletność dokumentów na podstawie, których mógłby wydać zainteresowanemu żądane zaświadczenie o okresie pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, dopuszcza możliwość przeprowadzenia nie tylko postępowania wyjaśniającego, ale wręcz możliwość udowodnienia tego faktu zeznaniami dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Ten sposób dowodzenia jest zatem możliwy, gdy organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym.
Wobec powyższego, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie organy nie wykazały prawidłowo braku podstaw do odmowy wydania zaświadczenia z uwagi na brak posiadanej dokumentacji, czym naruszyły powołane wyżej przepisy procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Reasumując stwierdzić należy, że przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że jest ono dotknięte wadą obligującą Sąd do jego uchylenia.
Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło