III SA/Kr 191/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Dorota Dąbek Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skarg O. K. – K. na decyzję Wojewody z dnia 15 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania i R. K. na decyzję Wojewody z dnia 15 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji, II. orzeka, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonywane, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej O. K. – K. kwotę 357,00 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania i na rzecz skarżącego R. K. kwotę 357,00 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2010r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 kpa, orzekł o wymeldowaniu O. K. – K. z pobytu stałego w lokalu przy [...], natomiast decyzją z dnia [...] 2010 r. znak [...] wydaną na identycznej podstawie prawnej orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego w lokalu przy [....] R. K. Wojewoda nie uwzględnił odwołań O. K.-K. i R. K. od decyzji Prezydenta Miasta i decyzjami z dnia 15 listopada 2010 r. znak: [...] (w stosunku do O. K. – K.), oraz [...] (w stosunku do R. K.), wydanymi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał zaskarżone decyzje Prezydenta Miasta w mocy. Rozstrzygnięcia powyższe zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym : organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w związku z pismem Zarządu Budynków Komunalnych zawierającym informację, iż O. K. – K. oraz R. K. nie zamieszkują w lokalu przy [...] od około 15 lat a opłaty za media w tym lokalu od 1998 r. uiszczane są za jedną osobę. Zdaniem ZBK w lokalu tym zamieszkuje jedynie A. K., który zajmuje lokal bez tytułu prawnego. Organ zlecił przeprowadzenie kontroli dyscypliny meldunkowej, przesłuchał O. K.- K., administratorkę budynku I. Ś.-C., przeprowadził wspólną dla prowadzonych postępowań rozprawę administracyjną, w trakcie której przesłuchano w charakterze świadka mieszkankę kamiennicy przy [...] D. S., oraz w charakterze strony pracownika Biura Obsługi Mieszkańców - ponownie I. Ś.-C. Nadto organ wezwał R. K. w trybie art. 50 kpa do złożenia pisemnych wyjaśnień poprzez udzielenie odpowiedzi na skierowane w piśmie pytania. I. Ś. – C. zeznała, że 11 grudnia 2009 r. A. K. wystąpił o wymeldowanie byłej żony O. K. – K. oraz syna R. K., twierdząc, ze osoby te nie zamieszkują w lokalu nr [...] od 15 lat. Podała, że w przedmiotowym lokalu A. K. mieszka sam, nie posiadając tytułu prawnego, który utracił z uwagi na zaległości w opłatach, lecz zaległości te uregulował i stara się o przywrócenie tytułu prawnego do lokalu. Na dzień rozprawy (13 kwietnia 2010 r.) tytuł prawny do lokalu nie został A. K. przywrócony (k. 19, 58 akt adm. o wymeldowanie O. K.- K.). O. K. – K. nie wyraziła zgody na wymeldowanie, ponieważ jej zdaniem nie zmienił się stan rzeczy, który istniał w dacie wydawania przez Wojewodę decyzji z dnia [...] 2006r., uchylającej w całości decyzję organu I instancji i orzekającej o odmowie wymeldowania O. K. – K. i R. K. z przedmiotowego lokalu, z uwagi na brak spełnienia przesłanki dobrowolności jego opuszczenia. O. K. – K. opuściła bowiem lokal przy [...] w związku z fizycznym i moralnym znęcaniem się nad nią przez byłego męża A. K., który został na mocy wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] 1999r. sygn. akt [...], utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [....] 1999r. sygn. akt [...] uznany za winnego popełnienia czynu polegającego na fizycznym i moralnym znęcaniu się nad swoją żoną w okresie od maja 1989 r. do marca 1997 r., m.in. poprzez wielokrotne zmuszanie do opuszczenia mieszkania oraz niewpuszczanie jej do mieszkania. O.K. – K. oświadczyła także, że zamierza powrócić do przedmiotowego lokalu, jednak na razie nie jest to możliwe, bowiem nie jest ona do niego wpuszczana, a zamki w drzwiach wejściowych do lokalu zostały wymienione. Jednocześnie oświadczyła, że nie występowała na drogę prawną celem ponownego zamieszkania w lokalu, bowiem nie chciała burzyć relacji pomiędzy jej synem R. K. a ojcem A. K. Nie wnosiła też o ochronę naruszonego posiadania, z uwagi na niemożność ustalenia zakresu posiadania przy tak niewielkim lokalu, a także ze względu na iluzoryczną ochronę tego rodzaju posiadania. W postępowaniu rozwodowym nie uregulowano kwestii podziału korzystania z mieszkania z uwagi na jego małą powierzchnię, a także założenie, iż obie strony są uprawnione i będą miały do niego swobodny dostęp. R. K., w pisemnej odpowiedzi na pytania organu wyjaśnił, że widzi realną możliwość zamieszkania w przedmiotowym lokalu w przypadku udostępnienia mu przez ojca kluczy. Podał, że w mieszkaniu tym ma swoje rzeczy, odwiedza ojca i czasami tam nocuje. Wyjaśnił, ze opuścił mieszkanie wraz z matką kiedy był małoletni a decyzja matki nie była dobrowolna. W mieszkaniu tym czuje się u siebie, bo tam się wychował. Utrudnienie w zamieszkiwaniu spowodowane jest wymianą zamków przez ojca. Wie, jakie środki prawne przysługują mu celem udostępnienia mieszkania, ale nie korzysta z nich z uwagi na szacunek do ojca. D. S. - lokatorka budynku mieszkalnego przy [...] zeznała, że obecnie według niej nikt nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Wcześniej - parę lat temu - widywała na terenie nieruchomości O. K. – K. z małym dzieckiem, jednak od czasu interwencji policji w przedmiotowym lokalu - świadek nie wskazał kiedy taka sytuacja miała miejsce - nie widuje O. K. – K. pod wskazanym adresem. Od dłuższego czasu nie widuje także, aby ktokolwiek wchodził czy wychodził z lokalu, a wieczorami nie widać, aby paliło się tam światło. Podczas kontroli dyscypliny meldunkowej funkcjonariusze Policji, pomimo kilkukrotnych kontroli przeprowadzonych o różnej porze, nie zastali nikogo w przedmiotowym lokalu. Natomiast podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że O. K. – K. i R. K. nie są znani sąsiadom, nie widzieli oni także, aby od kilku lat ktokolwiek przychodził do lokalu. W ocenie organu pierwszej instancji, z zebranego w obydwu postępowaniach administracyjnych materiału dowodowego wynika, że O. K. – K. i R. K. opuścili lokal przy [...] w 1996 r. na skutek bezprawnych działań A. K. i dlatego z lokalu tego nie wymeldowali się. Jednakże niedopuszczalna jest sytuacja, w której pozostają zameldowani na pobyt stały w lokalu, w którym faktycznie od kilkunastu lat nie przebywają. Strony koncentrują swoje sprawy życiowe poza przedmiotowym lokalem, opłaty za media naliczane są za jedną osobę, a korespondencja kierowana przez Prezydenta na adres stałego zameldowania nie była odbierana. Prezydent uznał, że strony, mimo wyrażanej chęci powrotu do lokalu, nie mają realnej możliwości ponownego zamieszkania w nim, co przesądza o trwałości opuszczenia mieszkania. Organ I instancji podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy meldunkowej należy uznać sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana nie wyczerpała środków prawnych w celu przywrócenia naruszonego stanu posiadania lub zastosowane środki prawne okazały się nieskuteczne. Organ uznał, że również R. K. nie koncentruje swoich spraw życiowych w lokalu nr [...] przy [...] . Prezydent wyjaśnił, że fakt zameldowania czy też wymeldowania nie oznacza nabycia bądź utraty prawa do danego lokalu w rozumieniu cywilnoprawnym, gdyż zameldowanie w lokalu jest jedynie odzwierciedleniem pobytu w tym lokalu. Skoro zaś O. K. – K. opuściła w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych lokal przy [...], zasadnym było jej wymeldowanie, a pozostawienie zameldowania stanowiłoby sankcjonowanie fikcji meldunkowej polegającej na rozbieżności stanu ewidencji, będącej dobrem chronionym przez gminę, a stanem faktycznym. Również fakt, ze R. K. nie zamieszkał od 14 lat pod spornym adresem przemawia za trwałością opuszczenia lokalu, zaś deklarowana chęć powrotu w bliżej nieokreślonym czasie jest nierealna przy braku podejmowania prawnych kroków w celu jej realizacji. W odwołaniach od decyzji Prezydenta Miasta O. K. – K. i R. K. wnosili o stwierdzenie ich nieważności, gdyż zdaniem odwołujących decyzje wydano w sprawach już rozstrzygniętych inną decyzją ostateczną, a mianowicie decyzją Wojewody z dnia [...] 2006r. o odmowie wymeldowania O. K. – K. i małoletniego R. K. z lokalu przy [....] z racji niedobrowolnego charakteru opuszczenia przez odwołujących się przedmiotowego lokalu. Zaskarżone decyzje zostały podjęte na podstawie tego samego stanu faktycznego z uwzględnieniem dodatkowego upływu czasu. Ponadto w odwołaniach zarzucono, że nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do wymeldowania odwołujących się, gdyż nie opuścili lokalu w sposób dobrowolny, zatem organ I instancji naruszył także art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Odwołujący podkreślili, że nie można im czynić zarzutu, iż nie podejmowali środków prawnych celem powrotu do lokalu, gdyż zarówno powództwo o ochronę posiadania, jak również wnioskowanie o interwencję Policji w celu wprowadzenia odwołującej się do mieszkania, byłyby środkami nieskutecznymi ze względu na istniejące okoliczności prawne i faktyczne. Wojewoda decyzją z dnia 15 listopada 2010r. znak: [...], wydaną na art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, oraz decyzją z tej samej daty znak [...], wydaną na identycznej podstawie prawnej, utrzymał zaskarżone decyzje w mocy. W uzasadnieniach decyzji Wojewoda podał, że sprawa o wymeldowanie O. K. – K. i R. K. z lokalu przy [...] była już w 2006 r. przedmiotem postępowania przed organem I oraz II instancji. Wojewoda decyzją z dnia [....] 2006r. uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2006 r. i orzekł o odmowie wymeldowania O. K. – K. i malol. R. K. Sprawy o wymeldowanie O. K. – K. i R. K. z lokalu przy [...] ponownie zawisły przed organem I instancji w dniu [....] 2010r. Zdaniem Wojewody nie zachodzi tożsamość stanu faktycznego spraw z poprzednio rozstrzygniętą sprawą a to z uwagi na upływ czasu, jaki nastąpił od wydania decyzji ostatecznej Wojewody. W ocenie organu odwoławczego upływ czasu ma bardzo istotne znaczenie dla badania przesłanek o wymeldowaniu wynikających z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Długotrwałe przebywanie osoby poza miejscem stałego zameldowania może wskazywać na zamiar stałego związania się z innym miejscem zamieszkania i urządzenie w nim nowego centrum życiowego, oraz na to, że lokal, w którym była na stałe zameldowana, przestał być miejscem koncentracji interesów życiowych nawet w sytuacji stwierdzonego braku dobrowolności opuszczenia lokalu i deklarowaniu zamiaru powrotu do stałego miejsca zameldowania. Odmienne stanowisko prowadziłoby do utrzymywania fikcji meldunkowej i pozbawiałoby możliwości uregulowania takiej sytuacji przez organy meldunkowe, wbrew regulacjom ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zdaniem Wojewody zarówno z wyjaśnień O. K. – K., R. K., oraz z treści pism ich pełnomocnika bezspornie wynika, że osoby te nie powróciły do przedmiotowego lokalu, jak również nie podjęły żadnych kroków prawnych w celu ponownego w nim zamieszkania. Organ odwoławczy podkreślił, iż opuszczenie lokalu wiąże się nie tylko z fizycznym nieprzebywaniem, ale także przejawia się zamiarem opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar ten można określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Niepodjęcie jakichkolwiek działań przez odwołujących się, zmierzających do powrotu do przedmiotowego lokalu skutkowało wymeldowaniem, a więc decyzja organu I instancji była oparta na prawidłowych ustaleniach faktycznych i poprawnej wykładni prawa materialnego. Organ uznał, że odwiedziny u ojca nie świadczą o skoncentrowaniu spraw życiowych w przedmiotowym lokalu i nie można ich utożsamiać z pobytem stałym, o którym mowa w art. 6 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skargi na decyzje Wojewody wnieśli O. K. – K. i R. K., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarg podniesiono zarzuty o braku dobrowolnego opuszczenia lokalu przez skarżących, powtarzając argumentację zawartą w odwołaniach od decyzji organu I instancji. Ponadto w skargach podniesiono, że kwestia tytułu prawnego przysługującego skarżącej była przedmiotem wyjaśnień w pismach skierowanych do ZBK (z dnia 18 lutego 2010r. i 22 marca 2010r.), oraz ustnych, co miało miejsce na spotkaniu pełnomocnika skarżącej z wicedyrektorem ZBK. Skarżąca podkreśliła, że jest współnajemcą lokalu na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy z 1974r. Prawo lokalowe nabywając ten tytuł ex legę jako współmałżonek najemcy. Wobec tego twierdzenie ZBK o wypowiedzeniu stosunku najmu tegoż lokalu było niezasadne, bowiem zostało złożone jedynie wobec A. K., który zresztą zaległości uregulował (zgodnie z informacją podaną przez ZBK). Powyższe działania wskazują jednakże na działania podjęte w celu uzyskania możliwości ponownego zamieszkania w lokalu. Zdaniem skarżących wymeldowanie ich z przedmiotowego lokalu oznacza usankcjonowanie stanu bezprawia, które skarżącą spotkało ze strony byłego męża, a skarżącego ze strony ojca, na którym to bezprawiu także miałby skorzystać administrator budynku dążący do odzyskania lokalu oddanego w najem na podstawie przydziału administracyjnego. W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd połączył sprawy III SA/Kr 1912/11 i III SA/.Kr 191/11 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, albowiem pozostają one ze sobą w związku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153,. poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Skargi nalezło uwzględnić, aczkolwiek tylko częściowo z przyczyn w nich podnoszonych . Stsownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnuia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodoach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) dalej ustawa, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopelniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęło się jednolite stanowisko, iż wydanie decyzji, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy musi być poprzedzone ustaleniem przez organ, że osoba wymeldowana faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego, oraz że opuszczenie lokalu ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyroki NSA z 14 maja 2010 r. II OSK 851/09, LEX nr 597910, NSA z dnia 7 grudnia 2005 r. II OSK 302/05, LEX nr 190969). Dobrowolne opuszczenie lokalu ma miejsce wówczas, gdy wynika wyłącznie z woli osoby zainteresowanej, nie zaś z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Przesłanka trwałości spełniona jest natomiast, gdy dana osoba faktycznie nie przebywając w lokalu, ma zamiar opuszczenia go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Opuszczenie miejsca stałego pobytu nie oznacza więc tylko fizycznego przebywania w innym miejscu, ale musi towarzyszyć temu zamiar związania się z innym miejscem. Przy ustalaniu istnienia takiego zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniu osoby zainteresowanej. Dla oceny, że opuszczenie lokalu ma charakter trwały niezbędne jest ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby mającej być wymeldowaną, czy też stoją z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich będą należeć w szczególności sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w innym miejscu a także obiektywna możliwość realizacji wyrażonej woli przebywania w danym lokalu (por. wyroki NSA z 19 pażdziernika 2010 r. II OSK 1577/09, WSA w Opolu z 8 listopada 2010r. , II SA/Op 318/10, LEX nr 754152). Konieczność ustalenia, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały obliguje więc w każdym wypadku organy administracyjne do przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób pozwalający na ustalenie, że zamiar opuszczenia lokalu rzeczywiście istnieje, w konfrontacji ze wskazanymi okolicznościami faktycznymi. Analiza akt administracyjnych, oraz uzasadnień zaskarżonych decyzji wskazują, że podjęte przez organ rozstrzygnięcia są nieprawidłowe, bowiem wydane zostały przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały material dowodowy i na podstawie całokształtu tego materiału dokonać oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te wynikają z przepisów art. 7 , 77 i 80 kpa. Uzasadnienie decyzji administracyjnej powinno odpowiadać wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 kpa, w tym także wyjaśniać motywy podjętej decyzji w sposób jasny i zrozumiały dla stron, oraz wskazywać między innymi z jakich przyczyn organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej okolicznościom przytaczanym przez stronę. Organ jest zatem obowiązany podjąć wszelkie niezbędne czynności proceduralne w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, na podstawie którego dokona ustalenia stanu faktycznego sprawy. Dopiero wówczas może dokonać prawidłowej oceny tego stanu pod kątem zastosowania do niego konkretnej normy prawnej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w cyt, wyżej wyroku II OSK 1577/09 (teza nr 2) : "Wydanie przez organ orzeczenia o wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego winno być poprzedzone postępowaniem dowodowym, którego rezultaty nie pozostawiałyby jakiejkolwiek wątpliwości, co do istnienia wymienionej w art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności, przesłanki wymeldowania". W kontrolowanych postępowaniach ustaliły organy, że opuszczenie przez skarżącą, oraz jej syna (wówczas małoletniego) lokalu mieszkalnego przy [...] nie miało charakteru dobrowolnego, bowiem A. K. został prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] [....], utrzymanym wyrokiem Sądu Okręgowego [...] sygn. akt [...] uznany za winnego popelnienia czyny polegajacego na fizycznym i moralnym znęcaniu się nad swoją żoną O. K.- K. w okresie od maja 1989 r. do marca 1997 r. m. in. poprzez wielokrotne zmuszanie jej do opuszczenia mieszkania oraz niewpuszczanie jej do mieszkania. Ustalenia tego dokonał organ – jak wynika z uzasadnienia decyzji - na podstawie znajdującej się w aktach administracyjnych kserokopii decyzji Wojewody z dnia [...] 2006 r., [...]. Brak natomiast w tych aktach odpisu wyroku, czy chociażby poświadczonej za zgodność jego kserokopii, w oparciu o który organ ustalił, że opuszczenie lokalu przez skarżących nie było dobrowolne, ale zostało spowodowane bezprawnymi działaniami A. K., co czyni utrudnionym sądową kontrolę zaskarżonej decyzji w powyższej kwestii. Postępowania zakończone zaskarżonymi obecnie do sądu decyzjami są postępowaniami samodzielnymi i niezależnymi od postępowania, które toczyło się w 2006 r. i zakończone zostało decyzją Wojewody o odmowie wymeldowania z pobytu stałego skarżących, dlatego ustalenie tak istotnej dla sprawy okoliczności powinno nastąpić na podstawie kompletnego materiału dowodowego znajdującego się w aktach postępowania. Niekwestiowaną natomiast okolicznością jest, że ani skarżąca, ani skarżący obecnie nie zamieszkują w lokalu przy [....] i stan taki trwa od kilkunastu lat. Dalsze kwestie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy nie zostały jednak przez organ w sposób jasny i nie budzący wątpliwości ustalone, co skutkuje niedostatkami w zakresie ustalenia stanu faktycznego, a w następstwie tego ustalenia bez żadnych wątpliwości, że w sprawie zostały zrealizowane przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy. Dla ustalenia, czy dana osoba opuściła lokal w sposób noszący znamiona trwałości konieczne jest bowiem, aby fizycznemu przebywaniu danej osoby poza miejscem stałego zameldowania towarzyszył równocześnie zamiar stałego związania się z innym miejscem i urządzenia w nim na stałe centrum życiowego. Zamiar ten związany musi być z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Ustalając, że zaistniały wszystkie przesłanki wymeldowania skarżącej i skarżącego z miejsca dotychczasowego pobytu stałego, organy wskazały, na jakich oparły się dowodach tylko co do okoliczności opuszczenia lokalu przez skarżących, oraz co do niezamieszkiwania w nim przez skarżących. Ani przesłuchanie świadka D. S., ani przedstawicielki ZBK nie daje jednak wystarczających podstaw do czynienia ustaleń, że opuszczenie miejsca zameldowania przez skarżących ma charakter trwały. Treść tych zeznań i wyjaśnień potwierdza jedynie, że opuszczenie to miało miejsce i trwa do dnia dzisiejszego. Nie doprowadziły także do ustalenia, czy spełniona została przesłanka trwałości opuszczenia lokalu przesłuchanie skarżącej i wyjaśnienia złożone na piśmie przez skarżącego. Wynika z nich, że skarżąca nie ma dostępu do lokalu nie z własnej woli, powrót do niego jest jej utrudniany, nie godzi się ona na wymeldowanie i nie ma możliwości zameldowania się na stałe w innym lokalu. Natomiast w przypadku skarżącego jedyną przeszkodą w realizowaniu woli stałego pobytu w mieszkaniu jak wskazał, jest brak kluczy do mieszkania. Skarżąca twierdzi, że powrót do lokalu jest jej utrudniany i nie jest tam wpuszczana. Jednocześnie z twierdzeń skarżącej wynika, że A. K. wytaczał przeciwko byłej żonie sprawy cywilne, co było jednym z powodów, iż nie podejmowała ona kroków prawnych w celu zrealizowania zamiaru stalego pobytu w przedmiotowym lokalu. Nie wiadomo jednak, jakie postępowania sądowe toczyły się między stronami, gdyz organy tego nie ustaliły. Nie jest zaterm możliwe stwierdzenie, czy przedmiot tych postępowań mógł mieć wpływ na realizację zamiaru skarżących powrotu do lokalu. Prawidłowe są ustalenia organu, ze sam fakt odwiedzania ojca przez skarżącego nie świadczy o stałym tam zamieszkaniu. Nie wyjaśniły natomiast organy, czy istnieją jakiekolwiek realne możliwości ponownego, faktycznego zamieszkania tam przez skarżącego, skoro twierdzi on, że wokół tego miejsca koncentruje się jego życie. Ustaleń takich nie dokonały organy także w postąpowaniu mającym za przedmiot wymeldowanie skarżącej, bowiem z przesłuchania skarżącej nie wynika, czy widzi ona realną możliwość zamieszkania w lokalu przy [...]. Ma to istotne znaczenie w sprawie, w z uwagi na okoliczności opuszczenia lokalu wynikające także z wyjaśnień skarżącej. W ustaleniu, czy opuszczenie lokalu ma rzeczywiście charakter trwały tj. czy nie istnieje realna możliwość powrotu do niego istotne znaczenie ma również stanowisko A. K., a to z uwagi na istniejący między skarżącą a byłym mężem konflikt. Postępowanie dowodowe w tym zakresie dotknięte jest wadami, które mogły mieć istotny wplyw na wynik sprawy. Organ nie dołożył wszelkich starań, aby A. K., dwukrotnie nie podejmując wezwań do stawienia się celem przesłuchania w charakterze świadka, stawił się i został przesłuchany, lub chociażby złożył w tej kwestii pisemne oświadczenie, w drodze zastosowania art. 50 kpa. Jak wynika z akt administracyjnych, administrator budynku posiada informacje pochodzące bezpośrednio od A. K., że pracuje on poza K. a także dysponuje telefonem do świadka. Organ nie dołożył więc wszelkich możliwych starań, aby dowód z przesłuchania tego świadka przeprowadzić. Postępowania zakończone zaskarżonymi decyzjami zostały wszczęte z inicjatywy A. K., zatem uzasadnione było uznanie, że posiada on informacje istotne dla zapadłych rozstrzygnięć Przeprowadzenie tego dowodu było więc istotne, ponieważ stanowiłoby z pewnością jedną z podstaw ustalenia, czy istnieją jakiekolwiek realne możliwości powrotu skarżących do lokalu przy [...]. Bez szczególnych natomiast przeszkód organ zrezygnował z przesłuchania skarżącego R. K., chociaż niemożność stawienia się na przesłuchanie była spowodowana tylko i wyłącznie krótkotrwałą chorobą. Przesluchanie skarżącego przy osobistym jego stawiennictwie umożliwiłoby organowi wyjaśnienie istnienia przesłanki trwałości opuszczenia lokalu. Korzystanie przez organy z możliwości złożenia pisemnych wyjaśnień w miejsce przesłuchania strony powinno mieć miejsce wyjątkowo, w przypadku nie dających się przezwyciężyć trudności w stawiennictwie a taka sytuacja w przypadku skarżącego nie zachodziła. Nie poczyniły organy także ustaleń, czy długotrwałe niezamieszkiwanie skarżących w przedmiotowym lokalu łączy się z równoczesnym założeniem ośrodka życiowego w innym miejscu, na stałe, co także ma znaczenie przy ocenie, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały. Znaczny uplyw czasu od wyprowadzenia się z zajmowanego na stałe lokalu nie stanowi samodzielnej przesłanki wymeldowania, lecz musi być powiązany z niewątpliwie istniejącymi okolicznościami wskazującymi na trwałość takiego stanu. Fakt długotrwałego przebywania w innym miejscu, niż miejsce stałego zameldowania nie przesądza jeszcze, że osoba ujawniła przez to wolę pobytu poza miejscem stałego zameldowania i skoncentrowała w tym miejscu swoje interesy życiowe. Organy nie ustaliły, czy fakt przebywania w innym, niż lokal przy [...] miejscu wynika tylko z tego, że skarżący opuscili je w okolicznościach nie wykazujących znamion dobrowolności, czy też fakt ten wynika ze skoncentrowania swoich życiowch interesow w innym miejscu, niż miejsce stałego zameldowania. Rozważenia wymaga także, czy uzasadnione jest stawianie skarżącemu zarzutu, że nie podejmowal on kroków prawnych mających na celu umożliwienie zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Skarżący nie opuścił lokalu dobrowolnie, gdyż jako małoletni nie mógł decydować o tym, gdzie chce mieszkać, ani nie był uprawniony do podejmowania samodzielnie czyności procesowych. Należy także mieć na uwadze przy ocenie faktu niepodejmowania przez skarżącego kroków prawnych w celu realizacji możliwości zamieszkania w przedmiotowym lokalu, że zgodnie z art. 344 .§ 2 k.c. roszczenie o ochronę naruszonego posiadania wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. Organ nie uwzględnił uzasadnionego wniosku pełnomocnika skarżących o zmianę terminu rozprawy, z którego to wniosku wynikało, że ani pełnomocnik, ani skarżąca nie mają możliwości udziału w rozprawie w wyznaczonym terminie i jest to spowodowane istotnymi przeszkodami. Prawem zarówno pełnomocnika jak i skarżącej był udzial w rozprawie a treść wniosku o zmianę terminu wskazuje, że prawo to chciała strona zrealizować. Zaniechał też organ przesłuchania świadków M. D. i K. B. (nueskutecznie wezwanego na rozprawę, k. 41 akt adm.), Kwestia natomiast konieczności posiadania przez skarżącą stałego zameldowania nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy, podobnie jak nie mają znaczenia zawodowe i społeczne osiągnięcia i dokonania skarżącej. Zameldowanie jest potwierdzeniem pobytu, nie zaś realizowaniem konieczności posiadania przez osoby fizyczne miejsca stalego zameldowania ze względów zawodowych, nawet, gdyby takie istniały. Zasadność wymeldowania osoby z miejsca stałego pobytu zależy wyłącznie od zaistnienia przesłanek, o których była mowa wyżej. Tak więc organy muszą uzupełnić postępowanie dowodowe celem poczynienia stanowczych i jadnoznacznych ustaleń, czy istotnie niezamieszkiwanie przez skarżących w mieszkaniu przy [...] ma charakter trwały, co będzie uzależnione od ustalenia, czy istnieją realne możliwości realizacji zamiaru skarążcej i skarżąącego zamieszkania tym adresem. W tym celu organy winny dodatkowo przesłuchać skarżącą, skarżącego, oraz A. K., ewentualnie przeprowadzić inne możliwe dowody celem ustalenia, czy opuszczenie lokalu przy [...] nisi cechy trwałosci. Należy również uzupełnić materiał sprawy o dowód, na podstawie kotrego ustalono, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego. Zwrócić należy uwagę na jedną jeszcze kwestię, istotną z uwagi na treść uchywały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administrcyjnego z dnia 5 grudnia 2011 r. II OPS 1/11. W uchwale tej NSA stwierdził : "Osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną w rozumieniu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) w tym lokalu innej osoby, prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.)." Z akt postępowania administracyjnego nie wynika, na jakiej podstawie przesłuchana została w charakterze strony administratorka budynku, przedstawiciel Biura Obsługi Mieszkańców Nr [...] I. Ś.-C., w szczególności czy była osobą uprawnioną do reprezentacji właściciela budynku, w którym znajduje się przedmiotowy lokal. Natomiast przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny wziąć pod uwagę, że właściciel lokalu, jak i osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest w świetle podjętej przez NSA uchwały, stroną w rozumieniu art. 28 kpa. Wobec stwierdzenia powyższych uchybień, które spowodowały, że zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, oraz z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istostny wpływ na wynik sprawy a to art. 7, 50, 75, 77, i 80, 94 § 2 i 107 § 3 kpa, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c ustawy Prawo o postępowanu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy.