III SA/Kr 1948/14

Kraków, dnia 24 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Bociąga po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. Ś. i K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: ustanowić dla skarżącej radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych K. K. wniosła na formularzu PPF wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazała, że dysponuje dochodem w wysokości 790 złotych, na który składają się zasiłki: rodzinny i okresowy. Na utrzymaniu ma dwoje małoletnich dzieci i nie posiada żadnego innego niż wskazany we wniosku majątku. Rozpoznając wniosek Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 13 lutego 2015 r. umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, a w pkt II sentencji oddalił wniosek o ustanowienie radcy prawnego. Powyższe postanowienie doręczone zostało K. K. w dniu 16 marca 2015 roku. Skarżąca w ustawowym terminie wniosła skuteczny sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że rozpoznaniu Sadu podlega jedynie wniosek K. K. o przyznanie prawa pomocy, albowiem tożsamy wniosek K. Ś. został już rozpoznany przez tutejszy Sąd. W zakresie wniosku K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych należy wskazać, że jest on bezprzedmiotowy z tego względu, że niniejsza sprawa należy do kategorii "6320" – z zakresu pomocy społecznej. Zgodnie natomiast z przepisem art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.) obowiązek uiszczania kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Wniosek K. K. o przyznanie radcy prawnego podlega natomiast rozpoznaniu na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wskazującym, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Generalną zasadą obowiązującą przy rozpatrywaniu wniosków z zakresu prawa pomocy jest obciążenie wnioskodawcy ciężarem udowodnienia okoliczności uzasadniających udzielenie tego prawa. Innymi słowy to wnioskodawca musi wykazać, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji. Ponadto podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak wystarczających środków nie są w stanie ponieść, między innymi, kosztów ustanowienia pełnomocnika. Z powyższych względów prawo pomocy jako instytucja wyjątkowa powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródła dochodu, bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Natomiast za uszczerbek dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych i zaspokoić fundamentalnych potrzeb życiowych (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 25 marca 2014 roku sygn. II OZ 280/14, Lex nr 1447304 oraz postanowienie NSA z dnia 29 maja 2013 r. sygn. II OZ 405/13 Lex nr 1319088). Na podstawie danych przedstawionych przez K. K. Sąd uznał, że skarżąca wykazała w sposób dostateczny, że poniesienie przez nią kosztów pomocy prawnej w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika może skutkować uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej samej i dla jej rodziny. Z całokształtu materiału dowodowego wynika bowiem, że skarżąca utrzymuje się jedynie ze środków pomocy społecznej, które wystarczają tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Równocześnie nie posiada żadnego majątku, ma na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci, w konsekwencji nie ma możliwości odłożenia stosownej kwoty na uiszczenie kosztów ustanowienia pełnomocnika. Oświadczenia skarżącej o sytuacji bytowej i materialnej nie budzą wątpliwości. Z powyższego wynika, że skarżąca jest osobą ubogą, borykającą się z ciągłymi problemami finansowymi. W kontekście powyższego, w ocenie Sądu, skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Należało zatem uznać, że jej sytuacja uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Dlatego na podstawie art. 260, 243 § 1, art. 244, art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.