III SA/Kr 197/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2017 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 grudnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata K. K. – L. kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Wnioskiem z dnia 30 czerwca 2016 r. Prokuratura Rejonowa zwróciła się do Starosty Powiatowego o skierowanie S. B. (dalej – skarżącego) na badania lekarskie celem stwierdzenia istnienia bądź braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. W uzasadnieniu wskazano m.in., że w toku prowadzonego postępowania, w następstwie sporządzonych opinii stwierdzono, że strona cierpi na organiczne zaburzenia osobowości i zachowania z nastawieniem urojeniowym. Do wniosku załączono kopię opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia 23 maja 2016 r. oraz opinii psychologiczno-sądowej z dnia 9 maja 2016 r. Pismem z dnia 5 lipca 2016 r. organ zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie oraz pouczył o przysługujących uprawnieniach. W odpowiedzi na powyższe skarżący wskazał, że legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jednak nie ma żadnych przeciwskazań do tego, aby prowadził pojazdy mechaniczne. W dniu [...] 2016 r. Starosta wydał decyzję znak: [...], którą skierował skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzja stała się ostateczna. Z uwagi na niepoddanie się badaniu lekarskiemu, organ pismem z dnia 2 listopada 2016 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, a decyzją z dnia [...] 2016 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2016 r. poz. 627 ze zm.) – dalej "u.k.p.", orzekł o zatrzymaniu mu prawa jazdy kategorii A, B, T nr [...] seria i numer druku [...] do czasu ustania przyczyny zatrzymania w związku z niepoddaniem się badaniom lekarskim oraz o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu od decyzji z dnia [...] 2016 r. skarżący podniósł m.in., że po otrzymaniu decyzji o skierowaniu na badania czekał na wezwanie ale się nie doczekał i dopiero po osobistym skontaktowaniu ze starostwem wyjaśniono mu, że sam powinien ustalić termin badania i wykonać go na własny koszt. Stwierdził też , że uzasadnienia decyzji dokładnie nie przeczytał. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 grudnia 20 16 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p. oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659) i § 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 198, poz. 1925), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ w pierwszej kolejności przywołał treść art. 102 ust. 1 pkt 3, ust. 2 u.k.p. i podkreślił, że stan zdrowia kierowcy - w tym stan psychologiczny, jest istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu. Od dyspozycji psychofizycznej kierowcy w dużym stopniu zależy bezpieczeństwo ruchu. Niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa na drodze. Przyczynami wypadków drogowych mogą być zmiany chorobowe u kierowców, zwłaszcza zaburzenia w krążeniu, choroby prowadzące do nagłych utrat przytomności oraz choroby zmniejszające szybkość reakcji i koordynacji ruchów, jak też urazy powstałe w wyniku kolizji i wypadków drogowych. Ważną rzeczą zatem jest nie tylko niedopuszczenie do udziału w ruchu w charakterze kierujących osób niemających wymaganego stanu zdrowia, ale także eliminowanie z ruchu tych, którzy utracili warunki zdrowotne po uzyskaniu uprawnień do prowadzenia pojazdów lub u których przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów nie zostały ujawnione w toku badania przed wydaniem prawa jazdy. Instrumentem ku temu jest możliwość skierowania przez Starostę na badania lekarskie kierowców, co do których stanu zdrowia zachodzą zastrzeżenia. Badania te mają ustalić, czy kierowca jest zdolny do bezpiecznego prowadzenia pojazdu, a także, czy nie zachodzą inne przeciwwskazania zdrowotne, by uczestniczył w ruchu jako kierowca. Skierowanie na badania lekarskie ma charakter prewencyjny i ma na celu zapobieżenie ewentualnym niebezpiecznym sytuacjom na drodze, jakie mogą mieć miejsce z winy osoby, która utraciła warunki zdrowotne do kierowania pojazdami mechanicznymi. Jak podkreślił organ, ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga, aby organ uprawniony do wydawania uprawnień do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko nad tym, aby otrzymały je osoby mające odpowiedni stan zdrowia, w tym zdrowia psychicznego, ale także kontrolował, czy nie utraciły one tych warunków. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie, z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego, potwierdzonego w dwóch opiniach, został on skierowany na kontrolne badanie lekarskie, celem ustalenia czy może nadal uczestniczyć w ruchu drogowym. Kolegium wskazało, że decyzja o skierowaniu na badania stała się prawomocna i ostateczna. Skoro więc strona, pomimo ciążącego na niej obowiązku, nie poddała się badaniu lekarskiemu, to naturalnym jest zastosowanie przez organ I instancji sankcji zawartej w art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p. Stosownie do ww. przepisu, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawiła w terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Zatrzymanie prawa jazdy ma w tym przypadku charakter prewencyjny, zabezpieczający. Wskazują na to przyczyny uzasadniające wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Przyczyny te obejmują sytuacje, gdy jest wielce prawdopodobne, że kierowca ze względu na stan zdrowia lub kwalifikacje, nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nie narażając kogokolwiek na szkodę, a z taką sytuacją mamy do czynienia. Organ podkreślił, że w razie wystąpienia okoliczności wskazanych w art. 102 ust. 1 ww. ustawy zatrzymanie prawa jazdy jest obligatoryjne. Ustawodawca używa znamienia czasownikowego "wydaje", co jest równoznaczne z obowiązkiem wydania decyzji. Taka sytuacja bez wątpienia miała miejsce w przedmiotowej sprawie, a zatem organ I instancji postąpił słusznie orzekając o zatrzymaniu prawa jazdy. Kolegium wskazało też, że strona została rzetelnie poinformowana o toku postępowania oraz przysługujących jej uprawnieniach, niemniej uznała za niezasadne realizowanie skierowania na badania. Skargę na powyższą decyzję SKO do WSA w Krakowie złożył skarżący, wyrażając niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia. Stwierdził m.in., że pomimo że porusza się przy pomocy kul łokciowych i oczekuje na operację, to nie przeszkadza mu to w prowadzeniu samochodu. Ponadto podał, że przez cały czas posiadania uprawnień nie złamał żadnych przepisów, ale gdyby musiał się stawić na badania, to jest w stanie to zrobić, tylko musi dostać wezwanie. Na rozprawie pełnomocnik ustanowiony dla skarżącego z urzędu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli zaskarżonego aktu prawnego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO z dnia 20 grudnia 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z [...] 2016 r. o zatrzymaniu S. B., prawa jazdy kategorii A, B, T do czasu ustania przyczyny zatrzymania. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy kategorii B nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2 ww. ustawy. Art. 79 ust. 2 stanowi natomiast, że uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wydaje osobie badanej stosowne orzeczenie lekarskie. Bezsporne jest, że obowiązek przedstawienia orzeczenia lekarskiego został nałożony na skarżącego decyzją Starosty z dnia [...] 2016 r. Decyzja stała się ostateczna. W pouczeniu tej decyzji wskazano, że na przedmiotowe badanie lekarskie należało się zgłosić w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu na nie w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, a orzeczenie lekarskie skarżący miał przekazać do organu w terminie 3 miesięcy od otrzymania powyższej decyzji. Pouczono też skarżącego, że niewykonanie badania lekarskiego w terminie trzech miesięcy od daty skierowania na badanie skutkuje wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Ww. pouczenia wyczerpywały normę art. 101 ust. 2 pkt 1 i 2 u.k.p. O decyzji z dnia [...] 2016 r skarżący dowiedział się w dniu 29 lipca 2016 r. (w aktach administracyjnych na karcie 7 znajduje się potwierdzenie osobistego odbioru tej decyzji przez skarżącego). Bezsporne i przesądzające dla oceny zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej jest, że skarżący nie zgłosił się na kontrolne badania lekarskie i w związku z tym po upływie ponad 3 miesięcy od daty doręczenia decyzji o skierowaniu na powyższe badania, Starosta decyzją orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący nie wypełnił przesłanek z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. gdyż w zakreślonym terminie nie stawił się na badania lekarskie i nie przedstawił w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W związku z powyższym, działając na podstawie powołanego przepisu ustawy, organ zobowiązany był do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Podkreślić należy, że wydana decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego lecz jest tzw. decyzją związaną, tj. taką, którą organ był zobowiązany wydać. Takie stanowisko w sposób jednolity prezentują sądy administracyjne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 403/16, opub. w LEX nr 2151301; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2088/15, opub. w LEX nr 2189919; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Go 736/16, opub. w LEX nr 2188526; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2224/14, opub. w LEX nr 2082527). Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową skargę także podziela pogląd o związanym charakterze decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy kierowcy, który nie zgłosił się na badania lekarskie, mimo że została wydana decyzja nakazująca poddanie się takiemu badaniu. Związany charakter decyzji oznacza, że obowiązkiem organu było ustalenie, czy skarżący poddał się badaniu lekarskiemu, a w sytuacji ustalenia braku zgłoszenia się na badanie lekarskie, miał obowiązek zatrzymania prawa jazdy. Niedokładne zapoznanie się przez skarżącego z decyzją i zawartymi w niej pouczeniami, czy ewentualne koszty z nimi związane, co podnosił pełnomocnik skarżącego na rozprawie, nie zwalniało organu administracji publicznej do wydania kwestionowanej decyzji. Jak już na wstępie wskazano, w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu. Nie ma żadnego znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji podnoszony przez skarżącego konflikt z dyrektorem DPS. Nie może odnieść też skutku powoływanie się przez skarżącego, że nie został umieszczony w DPS dla osób psychicznie chorych. Istotną okolicznością w sprawie był bowiem fakt nieprzeprowadzenia, pomimo obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji, badań lekarskich w celu ustalenia istnienia lub braku istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez skarżącego. Organy wyjaśniły też skarżącemu powody skierowania go na badania lekarskie, a jakiekolwiek wątpliwości co do stanu jego zdrowia mógł usunąć tylko uprawniony lekarz po przeprowadzeniu odpowiedniego badania lekarskiego. Badania, na które został skarżący skierowany miały na celu wykazanie, czy stan zdrowia skarżącego pozwala mu na bezpieczne dla siebie i innych poruszanie się pojazdem po drogach. Sam skarżący nie poddając się badaniu lekarskiemu nie pozwolił na ocenę stanu swojego zdrowia, co musiało skutkować wydaniem w sprawie zaskarżonej decyzji. W kontrolowanej sprawie administracyjnej zachowano wszystkie uprawnienia strony i zapewniono skarżącemu czynny udział w postępowaniu, a zebrany materiał dowodowy wyjaśniał wszystkie istotne w tej sprawie okoliczności. Z powyższych względów zarzuty skargi okazały się bezzasadne, a Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja była dotknięta innymi wadami, które uzasadniałyby jej uchylenie z urzędu. Organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Tak ustalony stan faktyczny stał się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co szczegółowo wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podsumowując, stwierdzić należy, że skarżący miał obowiązek poddania się badaniom lekarskim, a ponieważ tego nie uczynił, to obowiązkiem organu było wydanie decyzji o zatrzymaniu mu prawa jazdy. Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.