III SA/Kr 20/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Maria Zawadzka Protokolant Asystent sędziego Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi E. K., J. K. na decyzję Wojewody z dnia 29 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala. Wojewoda decyzją z dnia 29 października 2015 r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E. K. i J. K. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r., znak: [...] orzekającej o wymeldowaniu E. K. i J. K. z pobytu stałego z lokalu przy ul. D w K utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wniosek o wymeldowanie E. K. i J. K. z lokalu nr [...] przy ul. D w K złożył w dniu 18 marca 2015 r. M. J. współwłaściciel działki i kamienicy (udział 1/8 części ma Skarbu Państwa). Przedmiotowy lokal został przydzielony J. K. decyzją Kierownika Wydziału spraw lokalowych Urzędu Dzielnicowego z dnia 14 września 1984r. z uprawnieniem do zamieszkania w nim żony E. i syna T. Dnia 11 września 2004 r. lokal nr [...] stanowiący część większego mieszkania uległ spaleniu. Lokal po pożarze przestał nadawać się do zamieszkania. E. i J. K. oraz ich syn T. K. opuścili przedmiotowy lokal i zamieszkali w lokalu socjalnym otrzymanym od Gminy przy ul. S w K. Od czasu pożaru lokal nr [...] przy ul. D w K jest zamknięty i nikt w nim nie mieszka. Klucze do tego lokalu są w posiadaniu państwa K. Jednak klucze do korytarza ma tylko właściciel, M. J. Oba mieszkania nie są wyremontowane, ponieważ właściciel do tej pory nie miał środków na ich wyremontowanie. Przez ostatnie 11 lat pan M. J. nie poczynił żadnych ustaleń z E. i J. K., co do ewentualnego zamieszkania wymienionych w tym lokalu. E. K. oświadczyła, iż "obecnie zamieszkuje wraz z mężem i synem T. u teściowej przy Osiedlu S w K". E. K. wyjaśniła, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał decyzją z dnia 6 stycznia 2010 r., znak: [...] usunięcie nieprawidłowości stanu technicznego budynku przy ul. D w K. Jednocześnie zakazał użytkowania lokalu nr [...] i nr [...] przy ul. D w K do czasu usunięcia nieprawidłowości. Pomimo, powyższego na dzień dzisiejszy zarówno mieszkanie [...] jak i nr [...] nie zostały wyremontowane i nie nadają się do zamieszkania. Przyznała, że razem z mężem i synem nie płacą czynszu za ten lokal, płacą jedynie rachunek za prąd. Wraz z mężem wystąpili o potwierdzenie umowy najmu, która jest potrzebna do wykupu tego lokalu. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2015 r. wydaną na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności orzekł o wymeldowaniu E. K. i J. K. z pobytu stałego z lokalu przy ul. D w K ustalając, iż wymienione osoby opuściły przedmiotowy lokal w sposób trwały i dobrowolny. Z powyższą decyzją nie zgodzili się E. K. i J. K. i wnieśli odwołanie do Wojewody. Przyznali, iż w rozpoznawanej sprawie organ I instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie wyjaśniające i szczegółowo ustalił stan faktyczny. Podnieśli jednak, iż ocena organu pierwszej instancji dotycząca dobrowolności i trwałości opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu przez E. K. i J. K. nastąpiła z naruszeniem art. 15 ust 2 ustawy, co spowodowało, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W związku z powyższym wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stwierdził, że podstawą prawną pozwalającą na wydanie decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego jest przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Stosownie do tego przepisu organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wojewoda uznał, iż organ I instancji prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na zebranym w sprawie materiale dowodowym. Wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie są zgodne i jednoznacznie wskazują, że E. K. i J. K. dobrowolnie opuścili lokal przy ul. D w K. Stan ten nie uległ zmianie i trwa nadal. Z ustaleń poczynionych przez organ odwoławczy wynika organ I instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, a dodatkowo ustalił, iż lokal przy Osiedlu S w K, w którym obecnie zamieszkują wymienieni jest własnością E. K. i J. K. - księga wieczysta nr: [...]. Natomiast E. K. dokonuje opłat za energię elektryczną mieszkania nr [...] przy ul. D, w zakresie opłaty związane z podłączeniem licznika. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią przepisu art. 25 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Opierając się na orzecznictwie sądów administracyjnych określił, że za miejsce stałego pobytu uznaje się taki lokal, w którym zainteresowana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych. O tym czy dany lokal stanowi miejsce stałego pobytu decydujące jest, czy lokal ten rzeczywiście stanowi centrum życiowe danej osoby. Zgromadzony materiał dowodowy według organu odwoławczego bezspornie potwierdza, iż E. K. i J. K. nie mieszkają w lokalu przy ul. D w K z zamiarem stałego przebywania. Opuszczenie przedmiotowego lokalu nastąpiło ponad 10 lat temu, kiedy to w wyniku pożaru wymienione osoby zamieszkały w lokalu socjalnym przy ul. S, a następnie we własnościowym mieszkaniu przy Osiedlu S w K i obecnie właśnie w nim skoncentrowali swoje życie osobiste. Nadto E. K. i J. K. od 2004 r. nie podjęli żadnych skutecznych działań, aby ponownie zamieszkać w lokalu przy ul. D w K. Podczas rozprawy administracyjnej pełnomocnicy obu stron postępowania podkreślili, iż do dnia rozprawy, tj. 21 sierpnia 2015 r. nie doszło do żadnego spotkania między stronami, a tym samym do żadnej ugody w sprawie remontu przedmiotowego lokalu. Stan ten nie uległ zmianie i E. K. i J. K. nadal koncentruje swoje sprawy życiowe poza miejscem pobytu stałego. Daje to podstawę do wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Organ odwoławczy wskazał, iż zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała, o czym stanowi z kolei przepis art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności. Stwierdził także, że gdy w przyszłości E. K. i J. K. w wyniku pozytywnie dla siebie rozstrzygniętych spraw odnośnie wykupu lokalu nr [...] przy ul. D w K ponownie faktycznie w nim zamieszkają z zamiarem pobytu stałego, to nie będzie żadnych przeszkód, aby ten pobyt zarejestrować. Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli E. K. i J. K. zarzucając naruszenie: 1/ art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w szczególności w zakresie dotyczącym dobrowolności opuszczenia przez skarżących lokalu przy ul. D w K oraz działań podejmowanych przez nich w celu ponownego zamieszkania w tym lokalu i spowodowany w tym błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że skarżący dobrowolnie opuścili lokal przy ul. D w K, a także że nie podjęli żadnych skutecznych działań, aby ponownie zamieszkać w tym lokalu; 2/ art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności poprzez jego niewłaściwą interpretację polegającą na przyjęciu, że konieczność wyprowadzenia się przez skarżących z powodu pożaru lokalu stanowi opuszczenie miejsca stałego pobytu w rozumieniu tego przepisu. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że byli zmuszeni do opuszczenia spornego lokalu z powodu pożaru. Od daty pożaru do dnia dzisiejszego skarżący nie mogą powrócić do lokalu mieszkalnego, gdyż nie zostały usunięte nieprawidłowości w stanie technicznym budynku. W konkluzji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, iż decyzja Wojewody z dnia 29 października 2015 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r., nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w dniu 1 stycznia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, która zastąpiła obowiązującą dotąd ustawę z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z art. 69 nowej ustawy postępowania administracyjne w sprawach indywidualnych m. in. o wymeldowanie wszczęte na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 i niezakończone przed 1 stycznia 2015 r. prowadzi się na podstawie nowej ustawy, tj. ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Poprawnie przeto właśnie przepisy tej ustawy stanowiły podstawę dokonanych przez organy ocen i wymeldowania skarżących z pobytu stałego. Stosownie, bowiem do przepisu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o wymeldowaniu zbadać zatem należy, czy skarżący istotnie w sposób określony powyżej opuścili miejsce pobytu, z którego zostali wymeldowani. Jak wynika z akt sprawy zarówno organ I jak też II instancji uznały, iż skarżący opuścili miejsce stałego pobytu w sposób uzasadniający wymeldowanie z lokalu. Analizując przedłożony w sprawie materiał dowodowy zdaniem tut. Sądu ocenę tę należy w całej rozciągłości podzielić. Wskazać w tym miejscu trzeba, odnosząc się do wskazanej wyżej ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, winno być co do zasady rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób - por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się jednak także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Nadto, jak wynika ze stanowiska sądów administracyjnych ocena przesłanek opuszczenia lokalu nie może być oparta na dosłownym rozumieniu trwałości jako stanu, który nie ulegnie zmianie i być pojmowana jedynie jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Pojmowanie trwałości w taki sposób powodowałoby niemożność wymeldowania osoby, która de facto w lokalu od lat nie przebywa i przez następne lata przebywać nie może (wyrok WSA w Gliwicach z 19 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 493/08, podobnie wyrok NSA z 26 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1251/06). Zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Przesłankę wymeldowania stanowi, zatem ustanie pobytu w lokalu. Ugruntowany pogląd orzecznictwa sadów administracyjnych zakłada, że nie można uznać za dobrowolne takiego opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, w ramach którego strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego, bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 626/07 oraz powołane tam orzecznictwo NSA). Przy czym miara dobrowolności dotyczy nie tylko sytuacji poprzedzającej bezpośrednie opuszczenie lokalu, ale obejmuje także uwzględnienie zdarzeń i zachowań strony opuszczającej, następujących po opuszczeniu tego lokalu, zmierzających, zwłaszcza jeżeli w ocenie osoby opuszczającej lokal opuszczenie to było w jakimś sensie wymuszone, do wykorzystania środków prawnych umożliwiających przywrócenie prawa do przebywania w tym lokalu, co eliminowałoby przypisanie osobie opuszczającej lokal intencję ułożenia sobie życia w innym miejscu. W niniejszej sprawie organy ustaliły, że skarżący nie przebywają i nie zamieszkują w lokalu, w którym są zameldowany od dnia 11 września 2004 r., kiedy w przedmiotowym i sąsiednim mieszkaniu miał miejsce pożar. Powyższa okoliczność nie jest sporna. Skarżący obecnie mieszkają w lokalu przy Osiedlu S w K, który jest ich własnością. Fakt ten potwierdza księga wieczysta nr: [...], w której w dziale II jako właściciele widnieją E. K. i J. K. Skarżący doskonale zdają sobie sprawę z tego, że niemożliwe jest ponowne zamieszkanie w przedmiotowym lokalu, ponieważ nie nadaje się do użytkowania. Bezsprzeczne w sprawie jest również to, że skarżący nie podejmowali żadnych doniosłych prawnie działań, które miałyby umożliwić powrót do spornego lokalu. Wbrew argumentom zawartym w skardze nie można uznać, że płacenie rachunku za prąd świadczy o jakimkolwiek związku skarżących z lokalem przy ul. D w K. Podkreślić bowiem należy, że wymeldowanie osoby z lokalu jest jedynie potwierdzeniem ustalonego faktu, a administracyjna decyzja o wmeldowaniu nie pozbawia praw do lokalu osoby, której dotyczy, podobnie jak i materialno-techniczna czynność zameldowania nie prowadzi do powstania prawa do lokalu. Dlatego nie mógł przynieść zamierzonego skutku zarzut, że brak meldunku pozbawi skarżących możliwości wykupienia lokalu lub powrotu do niego. Z ustaleń poczynionych w postępowaniu wynika, że skarżący nie zamieszkują pod adresem zameldowania na pobyt stały od 2004 r., czyli przeszło 10 lat, a tej sytuacji nie można uznać, że jest to jedynie czasowe opuszczenie lokalu. Po pożarze zamieszkiwali oni najpierw w lokalu socjalnym a obecnie mieszkają w lokalu mieszkalnym stanowiącym ich własność. Tym samym skarżący nie zostali pozbawieni jedynego miejsca zamieszkania. Co więcej oświadczenie E. K. jest niezgodne z prawdą, gdyż stwierdziła ona, że zmuszeni są zamieszkiwać u teściowej. Tymczasem z wypisu z księgi wieczystej wyraźnie wynika, że lokal przy Osiedlu S w K jest ich własnością. Zamieszkiwanie w innym lokalu prze tak długi czas bezsprzecznie świadczy o tym, że to właśnie w mieszkaniu przy Osiedlu S stworzyli swoje centrum życiowe. To jednoznacznie potwierdza, że skarżący trwale opuścili miejsce pobytu stałego. Utrzymywanie zameldowania skarżących na pobyt stały w lokalu, w którym faktycznie nie przebywają, byłoby tylko potwierdzeniem fikcji meldunkowej, na co przepisy z zakresu ustawy o ewidencji ludności nie pozwalają. Przepisy te mają charakter wyłącznie porządkowy. Osoba winna być, zatem zameldowana pod adresem, pod którym faktycznie mieszka. Tak więc decyzja orzekająca o wymeldowaniu skarżących jest zgodna z obowiązującymi przepisami i zasadna. Wymaga powtórnego podkreślenia, że zameldowanie na pobyt stały w oznaczonej miejscowości pod wskazanym adresem ma odpowiadać faktycznemu przebywaniu osoby w oznaczonym miejscu. W ten sposób zameldowanie spełnia funkcję ewidencyjną, gdyż potwierdza przebywanie osoby pod oznaczonym adresem. Z faktu, że zameldowanie ma tylko walor ewidencyjny, wynika, że organy meldunkowe są zobowiązane utrzymywać ewidencję w stanie, który odpowiada rzeczywistości. Konsekwencją takiego rozumienia ewidencji ludności i zameldowania jako potwierdzenia danych ewidencyjnych jest również to, że organy mają obowiązek wymeldowania z pobytu stałego każdego, kto z jakichkolwiek powodów nie przebywa w miejscu zameldowania przez czas określony w art. 15 ust. 2 ustawy. Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi, zatem stwierdzenie nie przebywania w lokalu. W niniejszej sprawie okoliczność ta została ustalona bezspornie, gdyż E. K. i J. K. nie przebywają w spornym lokalu od 2004 r., a także nie podjęli żadnych działań prawnych w celu powrotu do lokalu przy ul. D w K. Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Jednocześnie Sąd nie stwierdził w sprawie okoliczności, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, dlatego oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.