III SA/Kr 22/18

WyrokWSA w Krakowie2018-12-04

Skład orzekający: Bożenna Blitek, Krystyna Kutzner, Hanna Knysiak-Sudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dziecko może być zaliczone jednocześnie do członków rodzin obojga rodziców w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jeśli rodzice pozostają w separacji, a dziecko faktycznie sprawuje opiekę nad nim naprzemiennie, ale brak jest orzeczenia sądu ustanawiającego taką opiekę?
Ratio decidendi
Zaliczenie dziecka jednocześnie do członków rodzin obojga rodziców, w sytuacji gdy rodzice żyją w separacji, jest możliwe tylko w przypadku, gdy sąd w swoim orzeczeniu ustanowi opiekę naprzemienną nad dzieckiem. Brak takiego orzeczenia sądu uniemożliwia przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko, nawet jeśli rodzice faktycznie sprawują nad nim opiekę naprzemiennie. Sam fakt faktycznego sprawowania opieki lub oświadczenie rodziców nie zastępuje wymaganego przez ustawę orzeczenia sądu.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżący nie sprawuje faktycznej opieki nad córką i nie pozostaje ona na jego utrzymaniu, gdyż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a córka pozostaje we wspólnym gospodarstwie z matką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując, że brak jest orzeczenia sądu o opiece naprzemiennej, które jest warunkiem zaliczenia dziecka do rodzin obojga rodziców. Skarżący wniósł skargę, argumentując, że faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, ponosi koszty jego utrzymania i mieszka z nim, mimo formalnej separacji z żoną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. G. – B. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania skarżącego W. G. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. nr [...] odmawiającej przyznania W. G. świadczenia wychowawczego na dziecko – A. G. (PESEL: [...]) na podstawie art. 2 pkt 16, art. 4, art. 15 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195; dalej powoływanej jako "ustawa"), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej powoływanej jako "k.p.a.") oraz art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta orzekł w sposób wyżej opisany. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji powołał przepisy ustawy dotyczące zasad przyznawania świadczenia wychowawczego, mi.in. przytoczył treść art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w którym wyjaśniona jest definicja rodziny. Organ wyjaśnił, że w świetle ustawowej definicji rodziny rodzic może wystąpić z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko jedynie, gdy łącznie zostaną spełnione dwie przesłanki, tj. pozostawanie dziecka na utrzymaniu rodzica oraz wspólne zamieszkiwanie dziecka z rodzicem. Organ I instancji opisał również przebieg całego postępowania administracyjnego toczącego się od momentu złożenia przez skarżącego w dniu 30.05.2016 r. wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Postępowanie to obejmowało m.in. przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego w dniu 20.07.2017 r. oraz złożenie w tym dniu przez niego stosownego oświadczenia. Na podstawie powyższych dokumentów organ stwierdził, że skarżący pozostaje w formalnej separacji z żoną, ma zasądzone alimenty na rzecz córki A. G., których nie płaci ze względu na brak środków finansowych, jednakże podejmuje wspólnie z żoną istotne decyzje w zakresie wychowania córki. Z treści oświadczenia skarżącego wynika również, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, z kolei córka pozostaje na utrzymaniu matki. Z uwagi na powyższe ustalenia organ I instancji uznał, iż skarżący nie sprawuje faktycznej opieki nad córką A. G., a także że córka nie pozostaje na jego utrzymaniu, a zatem świadczenie wychowawcze mu nie przysługuje. Od opisanej decyzji odwołanie złożył skarżący, zarzucając organowi I instancji błędy w ustaleniach faktycznych oraz błędną interpretację przepisów prawa. W obszernym uzasadnieniu skarżący podkreślił, że córka A. G. faktycznie z nim zamieszkuje i pozostaje na jego utrzymaniu. Wskazał, że córka uczy się w liceum i nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać, dlatego też ciężar jej utrzymania spoczywa zarówno na nim, jak i na żonie. Do odwołania załączył kopie decyzji Prezydenta Miasta w sprawie przyznania mu zasiłku okresowego na okres od 1.08.2017 r. do 31.10.2017 r. oraz zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie za miesiąc: sierpień, wrzesień i październik 2017 r. oraz potwierdzenia opłat za media i oświadczenie córki A. G. z dnia 27.09.2017 r. W ślad za odwołaniem przedłożył osobiście do akt sprawy kolejne pisma, zawierające dalsze szczegółowe wyjaśnienia oraz zastrzeżenia co do ustaleń poczynionych przez organ I instancji w jego sprawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zasady przyznawania świadczenia wychowawczego zostały określone w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która weszła w życie z dniem l kwietnia 2016 r. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący we wniosku podał, iż w skład jego rodziny - zgodnie z opisaną powyżej definicją - wchodzi (poza nim), córka A. G. Jednakże z analizy zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, natomiast jego córka A. G. pozostaje we wspólnym gospodarstwie z matką K. G. - a to zgodnie z oświadczeniem skarżącego z dnia 20.07.2017 r. oraz informacjami zawartymi w wywiadzie środowiskowym również z dnia 20.07.2017 r. Fakt, iż skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, potwierdzają również załączone przez skarżącego do odwołania, kopie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. w sprawie przyznania zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie. Z decyzji tych wynika bowiem, że skarżący starając się o przyznanie świadczeń pomocy społecznej wykazuje, iż jest osobą samotnie gospodarującą. W odwołaniu od decyzji skarżący wyjaśniając kwestię opieki nad dzieckiem podnosił, iż pomiędzy nim i córką, jest ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, np. robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, sprzątanie. Zdaniem organu odwoławczego skarżący przedstawił w zupełnie odmienny sposób swoją sytuację rodzinną starając się o świadczenie wychowawcze na córkę niż w czasie, gdy starał się o przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłków. Taki stan rzeczy może prowadzić do sytuacji, w której pobierane przez skarżącego świadczenia z pomocy społecznej zostaną uznane przez organ I instancji za świadczenia nienależnie pobrane. Jak bowiem stanowi art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Mając powyższe ustalenia na uwadze, w ocenie Kolegium niedopuszczalnym jest przyjęcie dla potrzeb postępowania o przyznanie świadczenia wychowawczego, iż skarżący tworzy rodzinę wraz córką, podczas gdy w toczących się niemal równolegle postępowaniach administracyjnych o przyznanie pomocy społecznej, poprzez wskazywanie, iż jest osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, zaprzecza, aby w skład jego rodziny wchodziła również córka. Z dalszej analizy treści oświadczenia skarżącego z dnia 20.07.2017 r. oraz odwołania od zaskarżonej decyzji wynika, iż o wychowaniu dziecka decyduje wspólnie z żoną, natomiast ze względu na fakt, iż żona dużo pracuje zawodowo i szkoli się, nie ma możliwości poświęcenia czasu córce w takim stopniu jak skarżący, dlatego też ten ciężar wziął na siebie. Skarżący podkreśla, że chodzi z córką do lekarza i jeździ na badania, gdy zajdzie taka potrzeba - załatwia wszelkie sprawy, w których jest potrzebny jako rodzic. Nie podnosi przy tym, że żona nie sprawuje opieki nad córką, czy też, że nie łoży na jej utrzymanie. Równocześnie skarżący zaznacza, że nie prowadzi wraz z żoną wspólnego gospodarstwa domowego. Przyjmując przedstawiony przez skarżącego sposób sprawowania opieki nad córką należałoby uznać, że w przedmiotowej sprawie rodzinę tworzy skarżący z córką, natomiast odrębną rodzinę żona skarżącego z córką - przy czym zgodnie z oświadczeniem K. G. z dnia 27.07.2016 r. nie stara się ona o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę. A zatem należałoby przyjąć, iż A. G. zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. W tym miejscu Kolegium wyjaśnia, iż stoi na stanowisku, że zaliczenie dziecka do członków rodzin obydwojga rodziców jest możliwe zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jedynie w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu. Konieczne jest zatem - w świetle art. 2 pkt 16 powołanej ustawy - posiadanie orzeczenia sądu w tym zakresie. Nie ulega wątpliwości, iż skarżący takim orzeczeniem nie dysponuje, a zatem niemożliwe jest zaliczenie A. G. do członków rodzin obydwojga rodziców i uznanie, że pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego lub osoby pobierającej to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, w tym również w przypadku, o którym mowa w art. 22, wydatkowania świadczenia wychowawczego niezgodnie z celem lub marnotrawienia świadczenia wychowawczego, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, ze zm.), w celu weryfikacji tych wątpliwości. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że organ I instancji pismem z dnia 10.07.2017 r. zwrócił się o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego do MOPS, celem wyjaśnienia wątpliwości dotyczących sprawowania opieki nad córką skarżącego, tj. A. G. W dniu 20.07.2017 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy ze skarżącym i przekazany do organu I instancji w dniu 27.07.2017 r. Zdaniem organu odwoławczego nie jest możliwe przyznanie świadczenia wychowawczego w obecnej sytuacji, gdy skarżący nie sprawuje w sposób ciągły opieki nad córką, a opieka naprzemienna nie została ustalona orzeczeniem Sądu. Tym samym negatywne rozstrzygnięcie wniosku skarżącego w przedmiocie świadczenia wychowawczego na dziecko A. G. jest prawidłowe. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wniósł skarżący W. G. Zaskarżył on powyższą decyzję w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy art. 6 k.p.a., 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a., art. 8 k.p.a., 9 k.p.a. i 10 k.p.a., przez co nie zebrano w sposób wystarczający materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych lub też ustalono je błędnie. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszej instancji. Skarżący wskazał, że częściowo utrzymuje dziecko – ponosi podstawowe, a przy tym najważniejsze opłaty - za mieszkanie, gaz, prąd, wodę, śmieci. Skarżący wskazał, że jest z żoną w separacji faktycznej i orzeczonej prawomocnym wyrokiem. Nie był i nie pozostaje w związku partnerskim z żoną. Ze względu na stan zdrowia tylko on ma czas nie tylko opiekować się, ale też wychowywać dziecko. Żona, że względu na bardzo duży zakres obowiązków takich możliwości nie ma, wychodzi do pracy o godzinie 6 lub 7 rano, a wraca do domu po 19 lub 21-szej. Skarżący wskazał, że na skutek tragicznych wydarzeń, które miały miejsce w 2008 r. pomiędzy żoną i nim doszło do rozpadu wszystkich więzi, całkowitej rozbieżności poglądów na życie, dlatego też absolutnie niemożliwe jest wspólne wychowanie dziecka w rozumieniu ustawy i w rzeczywistości takiego wspólnego wychowania nie ma. Skarżący podniósł, że A. A. G. mieszka z nim, on sprawuje opiekę faktyczną i wychowuje dziecko, ponosi częściowe koszty jej utrzymania, nie był i nie pozostaje z nikim w związku partnerskim, nie wychowuje córki wspólnie z żoną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treścią art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skarżący kwestionuje stanowisko prawne organów wynikające z ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego i jego skutki w postaci odmowy przyznania mu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A. G. Jak wynika z przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji dowodów, skarżący pozostaje w separacji z matką dziecka A. G., orzeczoną prawomocnym wyrokiem sądu. Z wyroku powyższego wynika, że miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania matki, a skarżący ma ustalony obowiązek alimentacyjny względem A. G. Skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, natomiast córka pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką. Powyższe okoliczności wynikają ze znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów, a to wyroku sądu orzekającego separację (k. 24), z którego wynika m.in. że córka stron mieszkać będzie z matką, a ojciec będzie widywał i zabierał do siebie małoletnią zgodnie z harmonogramem ustalonym z jej matką i będzie ponosił koszty utrzymania córki poprzez wpłacanie na konto matki kwoty 200 euro miesięcznie indeksowanej według wskaźników ISTAT od grudnia 2009 r., poza tym będzie ponosił połowę wydatków nadzwyczajnych. Nadto w piśmie znajdującym się na k. 37 akt administracyjnych skarżący oświadczył, że jest osobą samotnie gospodarującą. Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 20 lipca 2017 r. (karta 45 akt administracyjnych) skarżący również oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zaś żona pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką. Zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm.; dalej powoływanej jako "u.p.p."), rodzina oznacza odpowiednio następujących jej członków: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2092 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Natomiast w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Z powyższego wynika, że na gruncie u.p.p. zasadą jest uznawanie dziecka za członka jednej rodziny, a tylko wyjątkowo - gdy chodzi o rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub w rozłączeniu - możliwe jest zaliczenie dziecka jednocześnie do grona członków rodzin obojga rodziców. Następuje to wówczas, gdy zgodnie z orzeczeniem sądu dziecko jest pod opieką naprzemienną rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub w rozłączeniu. Intencją ustawodawcy było zatem przyznanie jednego świadczenia wychowawczego na to samo dziecko matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu lub prawnemu dziecka. W przypadku zbiegu prawa do świadczenia wychowawczego tychże podmiotów ustawa przewiduje, że świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek (art. 22 u.p.p.). Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ani żaden inny akt prawny - również Kodeks rodzinny i opiekuńczy - nie zawierają definicji "opieki naprzemiennej", użytego w art. 2 punkt 16 ustawy. Kodeks postępowania cywilnego posługuje się pojęciem "orzeczenie, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach". Pojęcia tego użyto jednak tylko w takim kontekście, że pewne unormowania k.p.c. będzie się do tego rodzaju orzeczeń stosować odpowiednio (art. 5821 § 4, art. 598 22 i art. 756 2 § 2 kpc). Stwierdzenie jednakże istnienia opieki naprzemiennej - zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 2 pkt 16 in fine u.p.p. - musi wynikać z orzeczenia sądu. Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie dysponuje odpowiednim orzeczeniem sądowym dotyczącym ustanowienia opieki naprzemiennej rodziców nad wspólnym dzieckiem, a co za tym idzie w sprawie nie zachodzi wyjątek dopuszczający zaliczenie dziecka do odrębnych rodzin obojga małżonków, o którym mowa w art. 2 pkt. 16 in fine u.p.p. (czyli do dwóch rodzin). Dlatego nawet zgodny sposób faktycznej realizacji przez skarżącego i matkę dziecka kontaktów z córką nie może zastępować wymaganego przez ustawę orzeczenia sądu. Orzeczenia takiego nie może zastąpić również oświadczenie rodziców o wspólnym sprawowaniu opieki nad dzieckiem. Podkreślenia wymaga - wobec kwestionowania przez skarżącego w skardze niezaliczenia przez organy córki A. G. do rodziny skarżącego - że rozstrzygnięcie o opiece naprzemiennej wymaga uwzględnienia wielu okoliczności związanych ze wspólnym, przemiennym i cyklicznym zamieszkiwaniem dziecka z rodzicami, którzy żyją – jak w niniejszej sprawie - w rozłączeniu. Rodzina zdefiniowana w art. 2 pkt 16 u.p.p. obejmuje wyłącznie dzieci zamieszkujące wspólnie z osobami uprawnionymi do tego świadczenia (art. 2 pkt 16 w zw. z art. 4 ust. 2 u.p.p.). Rozstrzygnięcia w sprawach opieki naprzemiennej podejmowane muszą więc być przez sąd wyspecjalizowany w sprawach rodzinnych, uwzględniający przy określaniu warunków tejże opieki okoliczności indywidualnej sprawy i z uwzględnieniem dobra dziecka jako wartości dominującej. Z tych względów samodzielne rozstrzyganie o opiece naprzemiennej przez organ administracji właściwy w sprawie świadczenia wychowawczego jest nieuprawnione i to nie tylko w świetle wyraźnego brzmienia art. 2 pkt 16 u.p.p., ale także dlatego, że organ ten nie dysponuje instrumentarium prawnym umożliwiającym skonfrontowanie z dobrem dziecka artykułowanego przez rodzica lub oboje rodziców faktu istnienia opieki naprzemiennej, jako warunku przyznania świadczenia wychowawczego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2018 r., I OSK 1674/17, LEX nr 2468105). Za nieuzasadniony należało także uznać zarzut skargi dotyczący błędnej oceny przeprowadzonego w sprawie wywiadu. Treść złożonego w jego trakcie przez skarżącego oświadczenia jest jasna i nie budzi wątpliwości. Należy podkreślić, że nawet zamieszkiwanie małżonków pozostających w separacji pod jednym adresem nie powoduje, że tworzą oni jedną rodzinę – przeczy temu treść orzeczenia sądu orzekającego separację. Należy podkreślić, że przepis art. 2 ust. 16 in fine u.p.p. bezwzględnie stanowi o konieczności istnienia orzeczenia sądu w przypadku, gdy rodzice pozostający w separacji sprawują nad dzieckiem opiekę naprzemienną. Przepis ten należy interpretować ściśle, gdyż ma on charakter wyjątku od ogólnej reguły. Wynikający ze skargi postulat odczytania tego przepisu jako obligującego organy – w przypadku braku orzeczenia sądu - do zaliczenia córki A. G. w stanie faktycznym sprawy do członków rodziny skarżącego nie znajduje uzasadnienia w treści tego unormowania. Nie ma więc też znaczenia w tej sytuacji, że matka dzieci nie złożyła wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Sam fakt złożenia bądź nie, wniosku o przyznanie świadczenia nie stanowi bowiem o istnieniu koniecznych przesłanek uznania dziecka za członka rodziny danego rodzica, lub członka rodzin obydwojga rodziców (wyjątek art. 2 ust. 16 in fine u.p.p.), ani tych przesłanek nie kreuje. Z powyższych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło