III SA/Kr 242/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Maria Zawadzka Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u J. K. w postaci nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze dla ludzi: [...], wymienionej w pozycji 17 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (Dz. U. 2014 r. poz. 1502 z późn. zm.). Po rozpoznaniu odwołania od ww. decyzji Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2013 r. [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 828/13 po rozpoznaniu sprawy skargi uchylił zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji. Organ pierwszej instancji kolejną decyzją nr [...] z dnia [...] 2014 r. znak: [...] ponownie stwierdził brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze dla ludzi: [...]. Wypełniając polecenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się do Ośrodka Medycyny Pracy o wydanie opinii co do tego, czy preparat izolacyjny o nazwie "Pastylon", w którego skład wchodzi trójchloroetylen mógł mieć wpływ na wystąpienie u J. K. nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: [...] - wymienionej w poz. 17 wykazu chorób zawodowych i ewentualną zmianę orzeczenia lekarskiego. Organ pierwszej instancji ustalił, że preparat o nazwie "Pastylon" /norma branżowa; BN-86 6759-06, nr rejestracyjny Tox-94/73 w Dzienniku Urzędowym nr 1 Ministra Zdrowia z dnia 20 stycznia 1983 r. dotyczący wykazu preparatów chemicznych przeznaczonych do dezynsekcji i deratyzacji oraz do szerokiego stosowania dla celów nieprzemysłowych/ stosowany w zakładzie, w którym pracował J. K. zawiera w swoim składzie trójchloroetylen/CAS 79-01-6/, który zgodnie z rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady/WE/ nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. z 2012 r. Nr 147, poz. 890) zaliczany jest do czynników rakotwórczych kategorii 2, natomiast przy ocenie narażenia zawodowego w odniesieniu do czynników o działaniu rakotwórczym uwzględnia się substancje i preparaty chemiczne zakwalifikowane do kategorii 1 czyli o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla ludzi. Na podstawie oceny Instytutu Medycyny Pracy ustalono, że nie ma podstaw do uznania, że J. K. w trakcie pracy w A był narażony na działanie czynników rakotwórczych dla ludzi, zatem nie został spełniony podstawowy warunek uznania nowotworu za chorobę zawodową. Z danych literaturowych na temat rakotwórczego działania olejów wynika, że możliwe umiejscowienie nowotworów to: skóra (w tym moszna), układ pokarmowy (żołądek, jelito grube), natomiast brak danych potwierdzających zwiększone ryzyko zachorowania na nowotwory układu krwiotwórczego. Od ww. decyzji zostało wniesione odwołanie, nie podpisane przez stronę ani pełnomocnika strony (karty nr 207-209 akt administracyjnych sprawy). Po rozpoznaniu tak wniesionego odwołania decyzją z dnia 11 lutego 2015 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] 2014 r. nr [...]. Organ drugiej instancji ustalił, że J. K. był zatrudniony od 1 października 1964 r. do 1990 r. w kilku zakładach pracy jako betoniarz, operator suwnicy, obsługujący wibrator do produkcji [...] i kontroler jakości wyrobów wykonujący nadzór nad produkcją [...]. Organ powołał się na orzeczenie lekarskie nr [...] z [...] 2011 r. wydane przez Ośrodek Medycyny Pracy o braku podstaw do stwierdzenia u J. K. ww. choroby zawodowej. Pismem z dnia 30 stycznia 2012 r. znak: [...] Instytut Medycyny Pracy wyraził opinię na powyższy temat między innymi podając, że: "Z karty charakterystyki oleju napędowego wynika, że produkt został zakwalifikowany przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (IARC), jako prawdopodobnie rakotwórczy dla ludzi (grupa 2A), również w polskim ustawodawstwie oleje napędowe są substancją prawdopodobnie rakotwórczą (śladowe, prawdopodobne ilości benzenu nie upoważniają do zmiany klasyfikacji oleju). Zatem nie ma podstaw do uznania, że J. K. w trakcie pracy w A był narażony na działanie czynników rakotwórczych dla ludzi, zatem nie został spełniony podstawowy warunek uznania nowotworu za chorobę zawodową. Ponadto z danych literaturowych na temat rakotwórczego działania olejów wynika, że możliwe umiejscowienie nowotworów to: skóra (w tym moszna), układ pokarmowy (żołądek, jelito grube), natomiast brak danych potwierdzających zwiększone ryzyko zachorowania na nowotwory układu krwiotwórczego". Ośrodek Medycyny Pracy w piśmie z dnia 18 września 2014 r. potrzymał treść orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznawanych za rakotwórcze dla ludzi – [...]. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J. K. zarzucając organowi brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez nie zwrócenie się o karty charakterystyki produktów ropopochodnych z lat, kiedy następowała ekspozycja na te produkty oraz naruszenie przepisów postępowania poprzez odniesienie się do złożonego przez stronę wniosku dowodowego, oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co uchybia regułom proceduralnym sformułowanym w art. 7 i art. 75, art. 77 i art. 78 K.p.a. Wyrokiem z dnia 21 października 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 473/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 lutego 2015 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Wojewódzki Inspektor Sanitarny. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 723/16 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawo. Nie każde naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Przede wszystkim należy stwierdzić, że Sąd orzekając w tej sprawie zdaje sobie sprawę, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 723/16 uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji z dnia 21 października 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 473/15 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie wskazując nadto, jakie okoliczności winien uwzględnić w ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Jednakże przed kontrolą merytoryczną zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 lutego 2015 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję PIS z dnia [...] 2014 r. nr [...], Sąd pierwszej instancji dostrzegł istotną wadliwość proceduralną, która nie może nie zostać zauważona w sprawie, a która nie została podniesiona w skardze kasacyjnej poprzedzającej wydanie wyroku przez NSA z dnia 20 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 723/16 i w związku z tym nie ustosunkował się do niej Sąd drugiej instancji. Jak już zostało to wskazane, przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 lutego 2015 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję PIS z dnia [...] 2014 r. nr [...]. Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Organ administracji publicznej właściwy do rozpatrzenia odwołania zobowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy odwołanie nie jest obarczone brakami formalnymi i czy zostało złożone w terminie. Dopiero po ustaleniu tych okoliczności organ może przystąpić do merytorycznego rozpoznania środka odwoławczego. Jak wynika z akt sprawy, odwołanie wniesione przez J. K. od decyzji PIS z dnia [...] 2014 r. nr [...] nie zostało podpisane (karty nr 207-209 akt administracyjnych sprawy), a mimo to wszczęło ono postępowanie odwoławcze zakończone merytorycznym rozstrzygnięciem w sprawie. Wymogi formalne, jakim powinno odpowiadać odwołanie od decyzji zostały określone w art. 63 K.p.a. w związku z art. 128 K.p.a. W szczególności pismo stanowiące odwołanie musi być podpisane przez stronę lub działającego w imieniu strony pełnomocnika (art. 63 § 3 K.p.a.). Zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a. nie podpisane pismo powinno spowodować reakcję organu w postaci wezwania strony (a jeżeli w imieniu strony występuje pełnomocnik – to pełnomocnika strony) do usunięcia braku formalnego pisma poprzez jego podpisanie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Jednakże w tej sprawie owym pismem było odwołanie, a więc wzywając stronę lub pełnomocnika strony (jeżeli jest w sprawie ustanowiony) do podpisania odwołania należało wyznaczyć termin 7-dniowy do podpisania odwołania pod rygorem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania (art. 134 K.p.a.). W przypadku braku podpisania odwołania po dokonaniu skutecznego wezwania do usunięcia tego braku formalnego, organ odwoławczy stwierdza na podstawie art. 134 K.p.a. w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (zob. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1997 r. sygn. akt II SA 968/97, opub. w LEX nr 43151; wyrok NSA z dnia 22 grudnia 1998 r. sygn. akt III SA 4842/97, opub. w LEX nr 37161; wyrok NSA z dnia 17 listopada 1998 r. sygn. akt III SA 1161/97, opub. w LEX nr 37130). Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie wezwał pełnomocnika odwołującego do usunięcia braku formalnego odwołania poprzez jego podpisanie. To naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż brak podpisania odwołania w ogóle wykluczał jakiekolwiek merytoryczne rozpoznanie odwołania, a mimo to organ odwoławczy rozpoznał sprawę tak, jakby odwołanie zostało wniesione prawidłowo. Takie naruszenie przepisów postępowania ma charakter istotnego naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadnia uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 lutego 2015 r. nr [...]. Z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy nakazuje Sądowi uchylenie tak zaskarżonej decyzji. Stwierdzenie tego naruszenia przepisów skutkuje i tym, że w tej sprawie byłoby przedwczesnym orzekanie przez Sąd administracyjny co do legalności zaskarżonej decyzji. Merytoryczne orzekanie w sprawie może nastąpić wówczas, gdy po uzupełnieniu braku formalnego odwołania, organ odwoławczy wyda decyzję, która następnie zostanie zaskarżona do sądu pierwszej instancji. Wówczas również przez orzekaniu przez sąd administracyjny należy uwzględnić, zgodnie z art. 190 P.p.s.a., związanie wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. Wojewódzki Inspektor Sanitarny zobowiązany jest przy ponownym rozpoznawaniu odwołania, wezwać pełnomocnika odwołującego do uzupełnienia braku formalnego odwołania poprzez jego podpisanie w trybie art. 64 § 2 K.p.a. pod rygorem wynikającym z art. 134 K.p.a. Gdyby odwołujący nie miał już pełnomocnika, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego należy skierować do strony. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.