III SA/Kr 255/18
WyrokWSA w Krakowie2018-05-14
Skład orzekający: Bożenna Blitek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy wcześniejsze orzeczenia sądów administracyjnych wskazywały, że rozstrzygnięcie sprawy nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, naruszył art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 153 i 170 PPSA. Skoro wcześniejsze orzeczenia sądów administracyjnych (WSA i NSA) wskazały, że rozstrzygnięcie sprawy nie wymaga dalszych czynności procesowych, organ odwoławczy miał obowiązek merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o zebrany materiał dowodowy, a nie ponownego uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o sprostowanie zapisów w operacie ewidencji gruntów dotyczących działki, w związku z rozbieżnościami między dokumentami źródłowymi a aktualną mapą ewidencyjną. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i sądowym, w którym organy dwukrotnie uchylały decyzje organu pierwszej instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że ostatnia decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, ponownie uchylająca decyzję Starosty i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 138 § 2 k.p.a. oraz zasad związania prawomocnymi orzeczeniami sądów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 29 sierpnia 2017 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu I. P. i B. P. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 29 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów uchyla zaskarżoną decyzję
J. B. wnioskiem z dnia 27 stycznia 2006 r. wniósł o sprostowanie zapisów w części opisowej i kartograficznej operatu ewidencji gruntów dotyczącej działki [...] położonej w B i przywrócenie ich zgodnie ze szkicem Nr 62 z dnia 30 lipca 1958 r. Podnosił, że w obecnej ewidencji kształt i granice tej działki oraz sąsiedniej działki [...] są odmienne od dokumentów źródłowych.
Decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...] Starosta Powiatu odmówił wprowadzenia zmiany przedmiotowej w części opisowej i kartograficznej operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu B polegającej na zmianie konfiguracji działek [...] i [...] oraz powierzchni działki [...]. Według Starosty konfiguracja działek [...] i [...] przedstawiona na pierworysie mapy ewidencyjnej z 1958 r. nie ulegała zmianie. Organ I instancji stwierdził również, że nie zostały przedstawione przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego lub kartograficznego dokumenty lub orzeczenia sądowe czy decyzje, które mogły by stanowić podstawę do wprowadzenia w ewidencji zmian co do powierzchni i konfiguracji działek [..] i [...]. Zdaniem organu u podłoża sprawy leży spór graniczny, który nie podlega rozstrzygnięciu w postępowaniu ewidencyjnym.
Decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania I. B. i J. B., uchylił decyzję Starosty Powiatu O z dnia [...] 2006 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że przebieg granic działek [...] i [...] na mapie ewidencji gruntów i budynków według opracowania informatycznego jest odmienny niż przedstawiony na dokumentach źródłowych. Na mapie z opracowania informatycznego działka [...] objęta awz [...] o pow. 0,0670 ha przyjętej w rejestrze, graniczy tylko z działkami nr [...], [...], [...], [...], [...] -ul. K, a nie graniczy już z działkami [...] i [...] - droga. Natomiast działka [...] o pow. 0,0970 ha, ujawniona w KW [...] graniczy z działkami nr [...], [...], [...] - droga, [...], [...], [...], przy czym według materiałów źródłowych nie powinna graniczyć z działkami [...], [...] - droga i [...]. Ta rozbieżność, zdaniem organu odwoławczego, uzasadnia zarzuty odwołania. Organ II instancji nakazał by rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji dokonał wnikliwej analizy dowodów oraz dla weryfikacji materiałów źródłowych dokonał oględzin na gruncie działek [...] i [...] z udziałem stron i sąsiadów, mając na uwadze przepisy art. 7 i 77 k.p.a. oraz wyrażoną w art. 80 k.p.a. zasadę, iż przyjęcie okoliczności za udowodnioną musi być oparte na ocenie całokształtu materiału dowodowego.
Po rozpoznaniu skargi I. P. i B. P. na powyższą decyzję organu II instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 1363/06 ją oddalił. W ocenie Sądu, stan akt sprawy potwierdza zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, a wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumenty przemawiające za uchyleniem decyzji organu I instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia, Sąd podzielił. Sąd wskazał, że aktualny stan prawny nieruchomości obrazują akty własności ziemi i dokonane na ich podstawie ewentualne wpisy do ksiąg wieczystych, a istniejący na tę datę stan co do opisu działek [...] i [...] stanowi punkt odniesienia dla oceny czy zachodzi sprzeczność pomiędzy obowiązującą mapą ewidencyjną a kartograficznym materiałem źródłowym. Oznacza to, że materiały źródłowe powstałe przed wydaniem aktów własności ziemi, winny służyć odtworzeniu opisu działek objętych tymi aktami, a nie mogą służyć do ewentualnej korekty, czy zmian przedmiotu uwłaszczenia. WSA w Krakowie wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że akt własności ziemi [...], obejmujący m.in. działkę [...] wskazuje karty map m.in. k. 7, na których opisano działki. Również akt własności ziemi [...], co do działki [...] wskazuje kartę mapy 7. W ocen Sądu, w sprawie brak było próby ustalenia do jakich map odwołują się akty i jak przedstawiona jest na tych mapach wzajemna konfiguracja działek. Tym samym dopiero uzupełnienie materiału dowodowego i ponowna ocena jego całokształtu powinna organom ewidencji dać podstawę do ustalenia, czy istnieje wzajemna sprzeczność w opisie będących przedmiotem odrębnej własności działek [...] i [...], czy powstanie tej sprzeczności jest następstwem dających się wskazać błędów czy niedokładności przy wprowadzaniu zmian ewidencyjnych i zakładaniu mapy ewidencyjnej. Sąd stwierdził, że w przypadku ustalenia, że w opisach konfiguracja działek jest wzajemnie sprzeczna organy winny rozważyć czy usunięcie tej rozbieżności jest możliwe w ramach aktualizacji operatu ewidencji w postępowaniu przed organem prowadzącym ewidencję, czy też usunięcie tej sprzeczności nastąpić może tylko w postępowaniu przed sądem powszechnym, którego przedmiotem jest rozstrzygnięcie sporu o zasięg prawa własności.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta O decyzją z dnia [...] 2008 r. nr [...] odmówił wprowadzenia zmiany przedmiotowej w części opisowej i kartograficznej operatu ewidencji gruntów i budynków obręb B, polegającej na zmianie konfiguracji działek nr [...], [...] zgodnie ze szkicem polowym nr 62 z dnia 30 lipca 1958r. oraz zmianie powierzchni działki nr [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wniosek J. B. z dnia 27 stycznia 2006 r. dotyczył sprostowania zapisów w części mapowej i opisowej operatu ewidencji gruntów działki nr [...] położonej w B zgodnie ze szkicem nr 62 z dnia 30.07.1958r. W roku 1958 podczas zakładania ewidencji gruntów dla obrębu B, został dokonany pomiar stanu posiadania na gruncie, z którego zostały sporządzone szkice pomiarowe oraz spisany w dniach od 15.06 do 15.08.1958 r. protokół ustalenia stanu władania wsi B. W Powiatowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym znajdują się szkice polowe nr 61, 62, 63, 64 z roku 1958, które przedstawiają konfiguracje działek nr [...] i [...]. Na szkicu nr 62 jest uwidoczniony przebieg granic przedmiotowych działek oraz sporna stodoła z przehaczeniami do działek [...] oraz [...]. Sporny pas gruntu oznaczony jest na szkicu nr 62 numerem działki [...]. W roku 1958 został sporządzony pierworys mapy ewidencyjnej km. 7. Obszar wraz z budynkiem pomiędzy drogą publiczną a działkami nr [...], [....] nie został oznaczony żadnymi numerami ewidencyjnymi. Brak jednoznacznego przyporządkowania tego obszaru do działki [...] bądź działki [...]. Stodoła została przehaczona do "placu spornego nie oznaczonego żadnym numerem ewidencyjnym", a więc niezgodnie ze szkicem polowym nr 62, na którym przehaczono ją zarówno do działki nr [...] jak i do działki [...]. W protokole ustalenia stanu władania pod pozycją nr 190 figuruje m.in. działka [...], gdzie jako posiadacz gruntu wpisana jest B. I. c. W. E. i mąż M. zamieszkali B ul. K, a pod pozycją nr 157 figuruje m.in. działka [...], gdzie jako posiadacz gruntów wpisana jest K. M. c. M. zamieszkała B, ul. K. Organ I instancji wskazał, że w operacie założenia ewidencji gruntów dla obrębu B nr [...] znajduje się dziennik z obliczeniami powierzchni działek z roku 1958/59, oraz dziennik z obliczeniami powierzchni działek z roku 1963. W dzienniku z obliczeń powierzchni z roku 1958/59 na str. 541- w rubryce "powierzchnia którą należy przyjąć do katastru", do działki [...] przypisana była pow. 0,1010 ha, która została skreślona i zmieniona na pow. 0,0670 ha, dla działki nr [...] ujawniona była powierzchnia 0,0710 ha, która również została skreślona i zmieniona na powierzchnię 0,0970 ha. Skreślenia takie znajdują się również przy innych działkach. Organ I instancji stwierdził, że w obliczeniach powierzchni z 1963 roku do działek [...] i [...] zostały przyjęte powierzchnie : do dz. [...] - 0,0670 ha a do dz. [...] - 0,0970 ha, następnie wprowadzone do rejestrów gruntów. W sprawozdaniu technicznym wykonanym w roku 1963, dołączonym do operatu pomiarowego znajduje się zapis: "po wykonaniu zestawień powierzchni wg klas i wpisaniu powierzchni do rejestru w dniach 15, 22, 23, 24, 25 września 1963 r. dokonano ponownego okazania ustalonego stanu posiadania we wsi B. Na 378 gospodarstw zgłosiło się 206 gospodarzy, którzy zgłosili 66 skarg. Podczas okazania stwierdzono, że szereg działek uległo zmianie na skutek zmiany w użytkowaniu oraz wykopaniu rowów melioracyjnych na terenie łąk". W szkicach pomiaru działek i rowów melioracyjnych z roku 1963 brak jest załącznika kartograficznego dla działek [...] i [...]. W operacie tym nie znalazły się żadne zastrzeżenia do działek [...] i [...]. Dalej organ I instancji podniósł, że w roku 1964 zgodnie ze stanem posiadania na gruncie zostały założone rejestry ewidencji gruntów dla obrębu B. Pod pozycją rejestrową nr 22 została ujawniona działka nr [...] o pow. 0,0,0670 ha jako władanie I. B. c. E. zam. B., ul. K, pod pozycją nr 125 została ujawniona działka nr [...] o powierzchni 0,0970 ha jako władanie M. K. c. M. zam. B, ul. K. W dniu 10.05.1975 r. został wydany Akt Własności Ziemi nr [...], na mocy którego J. J. K. s. J. i J. stał się właścicielem m.in. działki nr [...] o pow. 0,0970 ha. W dniu 29.04.1975 r. został wydany Akt Własności Ziemi nr [...], na mocy którego J. M. B. s. C. i I. oraz I. N. B. zd. W. c. F. i E. stali się właścicielami m.in. działki nr [...] o pow. 0,0670 ha. Stan ten w roku 1975 został ujawniony w części opisowej operatu ewidencji gruntów obręb B. W dokumentach uwłaszczeniowych w Urzędzie Gminy dotyczących działek: [...], [...] znajdują się AWZ i protokoły przesłuchania stron, brak jest załączników kartograficznych. Kopie w/w Aktów Własności Ziemi wraz z protokołami przesłuchań na działki [...], [...] są w posiadaniu Starostwa. W PODGiK znajduje się operat pomiarowy kontroli terenowej w aspekcie uwłaszczeń we wsi B nr [...]. Umową sprzedaży Rep. A nr [...] z dnia 14.07.2003r. J. K. sprzedał działkę nr [...] o pow. 0,0970 ha I. i B. małż P. Organ I instancji wskazał, że w Sądzie Rejonowym w Wydziale V Ksiąg Wieczystych dla działki nr [...] prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Powierzchnia działki ujawnionej w KW [...] odpowiada powierzchni działki ujawnionej w operacie ewidencji gruntów, niezmienionej od 1964 roku. W aktach księgi wieczystej znajduje się opis i mapa, na której znajduje się odrys działki [...] wykonany z analogowej mapy ewidencyjnej (km. 7), zamalowanej we fragmencie bez spornego pasa gruntów. Organ I instancji wyjaśnił, że stosownie do zaleceń organu II instancji w dniu 29.11.2007r. przeprowadził oględziny w terenie oraz przesłuchał świadków i strony postępowania dążąc do ustalenia, kto użytkował i użytkuje sporną stodołę oraz pas gruntu za stodołą – poprzednicy i obecni właściciele działki nr [...], czy też działki nr [...]. Treść tych zeznań została obszernie przedstawiona w uzasadnieniu decyzji. Ponadto J. B. w trakcie rozprawy oświadczył, że według niego przedmiotem uwłaszczenia była m.in. dz. [...] z zabudowaniami, łącznie ze spornym pasem gruntu za stodołą. Do AWZ nr [...] nie wnosił zastrzeżeń w stosownym czasie, będąc świadomy, iż sporny plac wchodzi w skład działki nr [...]. Potwierdził, że nie było rozgraniczenia ani wznowienia znaków granicznych działki nr [...] i nr [...]. Podtrzymał swoje stanowisko, że sporny pas gruntu za stodołą i stodoła należą do niego i jego matki – I. B. I. i B. P. oświadczyli, że kupili działkę nr [...] o powierzchni 0,0970 ha aktem notarialnym nr Rep. A nr [...] z dnia 14.07.2003 r. od J. K. W momencie zakupu o żadnym sporze nie wiedzieli i działkę zakupili w dobrej wierze w granicach łącznie ze spornym placem za stodołą a granice działki nr [...] okazał im w terenie J. K. Organ I instancji ustalił, że konfiguracja działek [...] i [...] przedstawiona jest na pierworysie mapy ewidencyjnej km. 7 z roku 1958, jednak nie wynika z niej jednoznacznie, do której z działek należy obszar gruntu wraz z budynkiem pomiędzy działką [...], drogą publiczną a działką [...]. Dostarczona przez J. B. mapa wraz z opisem z roku 1982 jest wykonana przez biuro usługowe – H. B. i potwierdzona przez Kierownika Działu Pomiarów i Usług Geodezyjnych, jednak nie zawiera klauzuli organu potwierdzającego za zgodność z ewidencją gruntów. W Powiatowym Zasobie brak jest mapy z naniesioną dwukrotnie numeracją działki, która mogłaby być podstawą do sporządzenia w/w opisu i mapy z roku 1982. Z dokumentacji uwłaszczeniowej- AWZ nr [...] i [...] oraz dołączonych do nich protokołów przesłuchania stron wynika, że działka nr [...] ma powierzchnię 0,0670 ha natomiast działka [...] ma powierzchnię 0,0970 ha. Powierzchnie te figurują w rejestrze ewidencji gruntów od chwili założenia tj. od roku 1964. Z Aktów Własności Ziemi wynika, że na przedmiotowych działkach nr [...] i [...] znajdują się dwa domy mieszkalne, jedna stodoła, szopa i dwie obory natomiast ze szkiców pomiarowych nr 61-64 z założenia operatu ewidencji gruntów wynika, że na działkach tych znajdują się trzy stodoły i dwa budynki mieszkalne. Organ I instancji stwierdził, że w związku z dostarczeniem przez J. B. kserokopii wniosku do Urzędu Gminy z dnia 16.09.1980 r. o sprostowanie Aktu Własności Ziemi nr [...] wystąpił do Urzędu Gminy o udostępnienie korespondencji z J. B. w sprawie sprostowania AWZ lub wniosku o rozgraniczenie. Gmina udzieliła informacji, że przedmiotowe działki nie były przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego, oraz że nie odnaleziono dokumentacji o rozstrzygnięciu wniosku o sprostowanie AWZ. Starosta stwierdził, że dowód z oględzin w terenie nie wyjaśnił jednoznacznego użytkowania spornego pasa gruntu przez żadną ze stron postępowania. Przesłuchanie świadków (dokonane zgodnie z zaleceniem organu II instancji) oraz ich oświadczenia o użytkowaniu spornego pasa gruntów przez J. B., a wcześniej przez jego poprzedników prawnych nie mogą stanowić dowodu w sprawie sprostowania konfiguracji i powierzchni działki w postępowaniu ewidencyjnym, bowiem stosownie do § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: w postępowaniu rozgraniczeniowym - w celu podziału nieruchomości, w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków, zaś zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia, zeznania świadków nie mogą stanowić potwierdzenia prawa własności do nieruchomości przed organem prowadzącym ewidencję gruntów i budynków. Organ I instancji stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13.06.2007 r. sygn. akt III SA/Kr 1363/06 wskazał na konieczność odniesienia się, do jakich map odwołują się Akty Własności Ziemi i jak przedstawiona jest na tych mapach wzajemna konfiguracja działek [...] i [...] oraz na konieczność ustalenia, czy istnieje wzajemna sprzeczność w opisie będących przedmiotem odrębnej własności działek [...] i [...], czy powstanie tej sprzeczności jest następstwem dających się wskazać błędów czy niedoskonałości przy wprowadzaniu zmian ewidencyjnych i zakładaniu mapy ewidencyjnej. Organ I instancji wyjaśnił, że w operacie pomiarowym kontroli terenowej w aspekcie uwłaszczeń we wsi B nr [...] znajdują się kopie map ewidencyjnych – m.in. km. 7, na której przedstawione jest położenie działek nr [...] i nr [...]. Konfiguracja tych działek jest identyczna z konfiguracją przedstawioną na analogowym pierworysie mapy km.7. Również na tej mapie sporny pas gruntu nie ma przyporządkowanego numeru działki a sporna stodoła została przehaczona do działki bez numeru. W operacie tym znajdują się obliczenia powierzchni działek, oraz wykazy zmian gruntowych. Ze sprawozdania technicznego wynika, że zmianami objęto ogółem 160 działek, dla których sporządzone zostały szkice polowe, obliczono dla nich powierzchnie, oraz sporządzono wykazy zmian gruntowych. W tej liczbie nie znalazły się jednak działki nr [...] i nr [...]. Ze sprawozdania technicznego operatu z założenia ewidencji gruntów nr [...] wynika, że w dniach od 02.06.1958 r. do 20.08 1958 r. wykonano pomiar osnowy i pomiar stanu władania. W latach 1958 - 59 dokonano znaczących korekt przy obliczaniu powierzchni działek [...] i [...], o których mowa wyżej. Zmiana tych powierzchni nie znalazła odzwierciedlenia w kolejnych szkicach pomiarowych (jedyne szkice znajdujące się w PODiG wykonano dnia 30.07.1958 r.). Konfigurację przedmiotowych działek naniesiono na pierworys mapy ewidencyjnej km.7 z 1958 r. Jednak na mapie tej sporny plac nie został oznaczony żadnym numerem. Działka nr [...] o powierzchni 0,0670 ha i dz. [...] o pow. 0,0970 ha zostały ujawnione w części opisowej operatu ewidencji gruntów w 1964 r. a następnie na te powierzchnie zostały wydane AWZ nr [...] i nr [...]. Zdaniem organu, powstanie sprzeczności w opisie działek [...] i [...] pomiędzy częścią opisową ewidencji gruntów a konfiguracją wynikającą ze szkiców polowych nastąpiło w momencie zakładania operatu ewidencji gruntów w latach 1958 - 1959. Z zapisów dziennika robót prowadzonego w trakcie zakładania ewidencji gruntów dla obrębu B wynika, że prace poddawane były kontroli a uwagi i zalecenia były wpisywane celem zrealizowania, lecz nie zostały tam ujęte żadne uwagi do działek nr [...] i nr [...] km. 7, z których można by wywieść powód zmiany ich powierzchni. Tym samym, w ocenie organu I instancji, nie można stwierdzić, czy zmiana powierzchni w działkach była skutkiem interwencji ówczesnych ich użytkowników czy też wynikiem błędu. Powierzchnie takie zostały uwidocznione w rejestrach gruntów i na takie powierzchnie zostały wydane ostateczne AWZ oraz dokonana transakcja notarialna dla dz. [...]. Nie jest więc możliwe wskazanie źródeł powstałych błędów z uwagi na brak jakichkolwiek wyjaśnień w sprawozdaniu technicznym czy sporządzonym dzienniku robót. Odnośnie zarzutu J. B. dotyczącego nieprawidłowego naniesienia konfiguracji działek nr [...] i nr [...] w mapie numerycznej obr. B organ I instancji wskazał, że w 2004 roku przy sporządzaniu mapy numerycznej prawdopodobnie z uwagi na niejednoznaczny przebieg ich konfiguracji na analogowej mapie ewidencyjnej km. 7 i powierzchnię wykazaną w rejestrach gruntów oraz na AWZ nr [...] i AWZ nr [...], konfigurację działek na mapie numerycznej przyporządkowano do powierzchni działek, zgodnie ze stanem prawnym ujawnionym w AWZ nr [...] i AWZ nr [...]. Organ I instancji wskazał, że operat ewidencji gruntów obręb B prowadzony jest w zintegrowanym systemie informatycznym TurboEwid, a zatem istnieje możliwość porównania powierzchni ujawnionej w części opisowej jak i powierzchni graficznej. Działka nr [...] wykazana na mapie numerycznej bez spornej stodoły i bez spornego pasa gruntu posiada powierzchnię w części graficznej 0,0669 ha a w części opisowej 0,0670 ha a więc zgodną ze stanem prawnym ustalonym AWZ nr [...], natomiast działka nr [...] posiada w części graficznej powierzchnię 0,0946 ha, a w części opisowej powierzchnię 0,0970 ha, czyli zgodną ze stanem prawnym ustalonym AWZ nr [...]. Zdaniem organu I instancji, można więc uznać, że dane pomiędzy częścią opisową a kartograficzną w działkach nr [...] i nr [...] są obecnie wzajemnie zgodne. Ponadto w 2003 r. nastąpił obrót nieruchomością objętą AWZ nr [...] oznaczoną numerem działki [...] o pow. 0,0970 ha. Nieruchomość tę zakupili I. i B. P. według konfiguracji przedstawionej na mapie analogowej, a więc o niejednoznacznym przyporządkowaniu spornego pasa gruntu. Zamalowanie konfiguracji działki [...] (prawdopodobnie przez geodetę sporządzającego opis i mapę) bez spornego pasa gruntu na opisie i mapie włączonych do akt KW [...], nie może stanowić dowodu na potwierdzenie takiej konfiguracji przez organ prowadzący ewidencję gruntów, gdyż organ ten nie poświadcza zamalowanych obszarów na opisie i mapie a jedynie zgodność odrysu z oryginałem mapy. Wobec przedstawionego wyżej stanu oraz wobec sprzecznych twierdzeń aktualnych właścicieli działek nr [...] i nr [...] organ I instancji uznał, że istnieje ewidentny spór graniczny o zasięg prawa własności. Nadto organ uznał, iż skoro brak jest sprostowania powierzchni w AWZ nr [...], to wniosek J. B. z 1980 r. o sprostowanie nie został rozstrzygnięty zgodnie z jego żądaniem. W sytuacji bowiem, gdy brak jednoznacznych dokumentów mogących stanowić podstawę zmiany konfiguracji i powierzchni działki nr [...] oraz z uwagi na treść ostatecznych Aktów Własności Ziemi nr [...] i AWZ nr [...], a także zawartą transakcję notarialną w 2003 roku Rep. A nr [...] do nieruchomości oznaczonej numerem działki [...], brak jest podstaw do uznania żądania wnioskodawcy. Przywołując treść § 44 pkt. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów organ I instancji wskazał, że przepisy rozporządzenia posługują się pojęciem aktualizacji ewidencji gruntów, a nie jej prostowania. Usuwanie błędów lub omyłek w ewidencji w ramach jej aktualizacji nie jest wyłączone, jednak pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja gruntów ma odzwierciedlać, a nie tworzyć. W ocenie organu, strony postępowania nie przedłożyły dokumentacji geodezyjnej (dokumentacji takiej brak jest również w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej) oraz stosownych decyzji lub postanowień sądowych, mogących stanowić postawę zmiany powierzchni i konfiguracji działek nr [...] i nr [...] położonych w B. Podejmowanie przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków jakichkolwiek działań zmierzających do zlikwidowania sporu granicznego pomiędzy granicami działek nr [...] i nr [...] położonych w B w nawiązaniu do szkicu nr 62 byłoby więc niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa, gdyż organy ewidencyjne nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu, dlatego za pomocą zmian w ewidencji gruntów nie można dochodzić i udowadniać praw właściciela do spornego pasa gruntu. Spory na tle własności mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi.
Po rozpatrzeniu odwołania I. B. i J. B., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] 2008 r. nr [...] uchylił decyzję Starosty O z dnia [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy powołał się na treść art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zaznaczył, że prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 czerwca 2007r. sygn. akt III SA/Kr 1363/06 ma moc wiążącą w odniesieniu do rozstrzygnięcia decyzyjnego organów administracji publicznej. Zdaniem organu odwoławczego, oznacza to, że Starosta O, prowadzący ewidencję gruntów i budynków musi przyjąć stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, powstałe w wyniku kontroli badanej sprawy pod względem zgodności z prawem i będące syntezą oceny ustaleń faktycznych wynikających z całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu ewidencyjnym. W ocenie organu II instancji, organ I instancji zrealizował zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawarte w wyroku z dnia 13 czerwca 2007 r. w zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i zgromadzenia obszernego materiału dowodowego, natomiast wydał sprzeczne ze zgromadzonymi dowodami orzeczenie decyzyjne. Ze zgromadzonych w sprawie materiałów wynika bowiem, że dla obrębu B gmina K w roku 1965 został założony i przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...] operat ewidencyjny, stanowiący materiał źródłowy, składający się ze szkiców polowych z bezpośredniego pomiaru nieruchomości, protokołów ustalenia stanu władania, rejestrów gruntów, map ewidencyjnych, dowodów zmian. Przebieg granic ustalonych i przedstawionych na szkicach polowych Nr 61, 62, 63 i 64 z pomiaru bezpośredniego między innymi dla działek [...] i [...], jak również ich przebieg przedstawiony na pierworysie i matrycy analogowej mapy ewidencyjnej karta mapy 7 obrazuje zasięg działki [...] od ulicy K do drogi gminnej i sąsiadującej z działkami o numerach [...], [...], [...] - droga, [...], [...], [...], [...] - ul. K, natomiast działka [...] graniczy z działkami [...], [...], [...] i [...]. Taki sam przebieg granic działek [...] i [...] przedstawiony jest na analogowej mapie klasyfikacyjnej z roku 1978, na analogowej mapie ewidencyjnej km 7 po odnowie operatu ewidencji gruntów przyjętego w dniu 29.11.1985 r. pod nr. [...] do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, co więcej na analogowej mapie ewidencyjnej w operacie pomiarowym kontroli terenowej w aspekcie uwłaszczeń we wsi B przyjętym w dniu 11.02.1986 r. pod nr. [...] do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zdaniem organu II instancji, opisany przebieg granic działek [...] i [...] potwierdzają również jednostkowe wyrysy z mapy ewidencyjnej "Opis i Mapa", służące za podstawę wpisu do ksiąg wieczystych - (str. 108, 109, 261 akt) a także odrys z księgi wieczystej Nr [...] dla działki [...] - (str. 56 i 203 akt). Ponadto mocą Aktu Własności Ziemi z dnia 29 kwietnia 1975 r. nr [...] wydanym przez Naczelnika Powiatu I. N. B. z d. W. i J. M. B. s. C. i I. stali się właścicielami nieruchomości o łącznej powierzchni 4,827 ha wraz z zabudowaniami w całości (dom, stodoła, szopa, obora) zawierającej między innymi działkę nr [...]. Mocą AWZ z dnia 10 maja 1975 r. nr [...] J. J. K. stał się właścicielem nieruchomości o łącznej powierzchni 3,481 ha wraz z zabudowaniami w całości (dom, obora) zawierającej między innymi działkę nr [...]. J. K. aktem notarialnym z dnia 14.07.2003 r. Rep. A Nr [...] sprzedał I. i B. małż. P. działkę [...] o pow. 0,0970 ha wraz z walącym się domem mieszkalnym, objętą AWZ Nr [...], dla której nie było założonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów (§ 2 i § 6 tego aktu). Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w księdze wieczystej nr [...] na podstawie złożonego wniosku z dnia 22 lipca 2003 r. [...] oraz opisu i mapy ujawnił działkę [...] o pow. 0,0970 ha z prawem własności na rzecz I. i B. P. w ustawowej wspólności małżeńskiej. Opis i mapa sporządzona przez geodetę uprawnionego M. W. przedstawiała konfigurację działki [...] taką jak opisano powyżej tj. zgodnie ze szkicami polowymi oraz pierworysem i matrycą analogowej mapy ewidencyjnej KM7. Organ II instancji stwierdził, że oględziny działek nr [...] i nr [...], a także wykonane zdjęcia (chociaż nieopisane) obrazują stan faktyczny użytkowania, wśród nich zdjęcia świadczące o istnieniu muru z furtką usytuowanych na granicy działek [...] i [...], której to przebieg jest przedstawiony na wszystkich mapach analogowych zgodnie z materiałem źródłowym - szkicami polowymi Nr 61 - 64, natomiast brak tego odcinka granicy w obowiązującej mapie numerycznej, która przecież powstała na kanwie analogowej mapy ewidencyjnej. Zeznania stron i świadków dowodzą niezmienności i trwałości użytkowania działki [...] w granicach przedstawionych na analogowych mapach ewidencyjnych. Stan ten wyznaczał także przedmiot uwłaszczenia. Skoro zatem uwłaszczenia działek [...] i [...] dokonano w granicach przedstawionych na mapach analogowych, co potwierdza analogowa mapa ewidencyjna zawarta w operacie pomiarowym kontroli terenowej w aspekcie uwłaszczeń we wsi B przyjętego w dniu 11.02.1986 r. pod numerem [...] do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a także złożone zeznania świadków tzn. że mur odgraniczał własność pp. B. od własności p. K. oraz, że właścicielem stodoły jest niewątpliwie p. B., to zgodnie z zaleceniem zawartym w wyroku Sądu, konfiguracja działek [...] i [...] objętych aktami własności ziemi z dnia 29 kwietnia 1975 r. nr [...] i z dnia 10 maja 1975 r. nr [...] w postępowaniu ewidencyjnym podlega ich odtworzeniu w obowiązującej numerycznej mapie ewidencyjnej, natomiast nie może służyć zmianie przedmiotu uwłaszczenia i wprowadzeniu korekty granic do wykazanej powierzchni w rejestrze gruntów. Organ odwoławczy podkreślił, że nie ulega wątpliwości, że powierzchnia działek wynika z przebiegu ich granic a nie odwrotnie. Nie można dostosowywać konfiguracji działek [...] i [...] do wadliwie wyliczonej powierzchni, na dodatek metodą graficzną wykazaną dla tych działek w rejestrze gruntów dla obrębu B. Nadto odtworzenie wcześniej ustalonej i przedstawionej na szkicach polowych Nr 61-64 z pomiaru bezpośredniego granicy dla działek [...] i [...], czyli także granicy określającej przedmiot uwłaszczenia w postępowaniu ewidencyjnym nie wymaga akceptacji jej przez strony postępowania.
Wyrokiem z dnia 25 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 1083/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] 2008 r. nr [...]. W ocenie Sądu, decyzja organu II instancji została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ocena, że organ I instancji zrealizował wskazania Sądu co do dalszego postępowania, jest prawidłowa. Świadczą o tym wyniki przeprowadzonego uzupełniającego postępowania dowodowego, przedstawione przez organ pierwszej instancji (str. 4 i 5 uzasadnienia decyzji Starosty O). Wyniki te zostały prawidłowo i zgodnie ze stanowiskiem Sądu ocenione przez organ odwoławczy, w przeciwieństwie do poglądu organu I instancji, którego rezultatem była odmowa wprowadzenia zmiany konfiguracji działek nr [...] i [...] oraz powierzchni działki [...]. Za niezrozumiałe Sąd uznał rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji polegające na uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia. Z zebranych w sprawie materiałów dowodowych, w toku postępowania toczącego się po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku z dnia 13 maja 2007 r., wynika bowiem, iż rozstrzygnięcie sprawy wszczętej wnioskiem J. B. nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Nie wynika to także z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które nie zawiera nawet próby wyjaśnienia podstawy prawnej. Organ odwoławczy stwierdził jedynie, że organ pierwszej instancji "musi przyjąć stanowisko Sądu Administracyjnego w Krakowie" (str. 3 uzas.). W ocenie Sądu, skoro jednak rozstrzygnięcie sprawy nie wymaga przeprowadzenia czynności procesowych, o których mowa w przepisie art. 138 § 2 k.p.a., to Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego miał obowiązek jako organ II instancji rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę w sposób uwzględniający stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Konieczność bowiem dokonania prawidłowej oceny zgromadzonego materiału, która będzie oceną odmienną od przedstawionej przez organ I instancji nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji tego organu i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia. Przesłanki takiej nie przewiduje przepis art. 138 § 2 k.p.a. Zdaniem Sądu, wykazane wady zaskarżonej decyzji, stanowiące naruszenie przepisów postępowania, a to art. 138 § 2 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., doprowadziły do bezpodstawnego uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sporawy do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia.
Wyrokiem z dnia 17 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 790/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę J. B. od wyroku WSA w Krakowie z dnia 25 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 1083/08. Za prawidłową Naczelny Sąd Administracyjny uznał konkluzję zawartą w zaskarżonym wyroku, że organ II instancji miał obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, w sposób uwzględniający stanowisko wyrażone w poprzedzającym powtórne postępowanie wyroku WSA, nie zaś uchylać się od ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy przez uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia. Z treści art. 138 k.p.a. wynika bowiem, że zadaniem organu II instancji jest powtórne rozpoznanie i ostateczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, a odstępstwo od tej zasady może zachodzić tylko w warunkach określonych w art. 138 § 2 k.p.a.
Decyzją z dnia 29 sierpnia 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm.), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję Starosty O z dnia [...] 2008 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, a przede wszystkim nie zgromadził pełnego materiału dowodowego. Ze zgromadzonych materiałów dowodowych wynika bowiem, że dla obrębu B gmina K w roku 1965 został założony operat ewidencji gruntów i przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...] stanowiący materiał źródłowy składający się ze szkiców polowych z bezpośredniego pomiaru nieruchomości, protokołów ustalenia stanu władania, rejestrów gruntów, map ewidencyjnych, dowodów zmian. Przebieg granic ustalonych i przedstawionych na szkicach polowych Nr 61, 62, 63, 64 z pomiaru bezpośredniego między innymi działek nr [...] i [...] jak również ich przebieg przedstawiony na pierworysie i matrycy analogowej mapy ewidencyjnej karta mapy 7 obrazuje zasięg działki nr [...] od ulicy K do drogi gminnej i sąsiadującej z działkami nr [...], [...], [...] - droga, [...], [...], [...], [...] - ul. K, natomiast działka [...] graniczy z działkami nr [...], [...], [...], [...]. Taki sam przebieg granic działek nr [...] i [...] przedstawiony jest na analogowej mapie klasyfikacyjnej w roku 1978, na analogowej mapie ewidencyjnej karta mapy 7 po odnowie operatu ewidencji gruntów przyjętego w dniu 29.11.1985 r. pod numerem [...] do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, co więcej na analogowej mapie ewidencyjnej zawartej w operacie pomiarowym kontroli terenowej w aspekcie uwłaszczeń we wsi B przyjętego 11.02.1986 r. za numerem [...] do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Również potwierdzają opisany przebieg granic działek nr [...] i [...] jednostkowe wyrysy z mapy ewidencyjnej "Opis i Mapa" służące za podstawę wpisu do ksiąg wieczystych ( str. 108, 108, 261 akt), a także odrys z księgi wieczystej Nr [...] dla działki [...] (str. 56 i 203 akt). Mocą aktu własności ziemi z dnia 29 kwietnia 1975 r. Nr [...] wydanym przez Naczelnika Powiatu I. N. B. z d. W. i J. M. B. s. C. i I. stali się właścicielami nieruchomości o łącznej powierzchni 4,827 ha wraz z zabudowaniami w całości (dom, stodoła, szopa, obora ) zawierającej między innymi działkę nr [...].. Mocą aktu własności ziemi z dnia 10 maja 1975 r. Nr [...] wydanym przez Naczelnika Powiatu J. J. K. stal się właścicielem nieruchomości o łącznej pow. 3,481 ha wraz z zabudowaniami w całości (dom, obora) zawierającej między innymi działkę nr [...]. J. K. aktem notarialnym z dnia 14.07.2003 r. Rep. A. Nr [...] - umową darowizny i sprzedaży sprzedał I. i B. małżonkom P. działkę nr [...] o pow. 0,0970 ha wraz z walącym się domem mieszkalnym, objętą AWZ Nr [...], dla której nie było założonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów (§ 2 i § 6 tego aktu ). Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w księdze wieczystej Nr [...] na podstawie wniosku złożonego z dnia 22 lipca 2003 r. [...] oraz opisu i mapy ujawnił działkę nr [...] o pow. 0,0970 ha z prawem własności na rzecz I. i B. P. Opis i mapa sporządzona przez geodetę uprawnionego M. W. przedstawiała konfigurację działki nr [...] taką jak opisano powyżej, tj. zgodnie ze szkicami polowymi oraz pierworysem i matrycą analogowej mapy ewidencyjnej karta mapy 7. Organ II instancji wskazał, że dokonane oględziny w terenie działek nr [...] i [...] z udziałem stron postępowania i sąsiadów tych działek, a także wykonane zdjęcia obrazujące stan faktyczny użytkowania a wśród nich te zdjęcia świadczące o istnieniu muru z furtką usytuowanego na granicy działek [...] i [...], której to przebieg jest przedstawiony na wszystkich mapach analogowych zgodnie z materiałem źródłowym - szkicami polowymi Nr 61-64, natomiast brak jest tego odcinka granicy w obowiązującej mapie ewidencyjnej, cyfrowej. Uwłaszczenia działek nr [...] i nr [...] dokonano w granicach przedstawionych na mapach analogowych, co potwierdza analogowa mapa ewidencyjna zawarta w operacie pomiarowym kontroli terenowej w aspekcie uwłaszczeń we wsi B, przyjętym w dniu 11.02.1986 r. za numerem [...] do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Także złożone zeznania świadków wskazują, że mur odgraniczał własność B. od własności K. oraz że właścicielem stodoły jest niewątpliwie J. B. - potwierdzają przebieg granic wykazanych na mapach ewidencyjnych analogowych i materiałach źródłowych - szkicach polowych od nr 61-64. Zdaniem organu II instancji, ustalenia te dowodzą, że zgodnie z zaleceniem zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 1363/06 konfiguracja działek [... ] i [...] objętych aktami własności ziemi z 29 kwietnia 1975 r. Nr [...] i z 10 maja 1975 r. Nr [...] w postępowaniu ewidencyjnym podlega ich odtworzeniu w obowiązującej mapie ewidencyjnej cyfrowej. W ocenie organu odwoławczego, przebieg granic działek nr [...] i [...] wykazany na obowiązującej mapie ewidencyjnej-cyfrowej obarczony jest błędem, co więcej jest sprzeczny z ustanowionym stanem prawnym dla tych działek w trybie kompleksowego uwłaszczenia we wsi B, gmina K. Organ wyjaśnił, że na mapie ewidencyjnej cyfrowej działka nr [...] graniczy z działkami nr [...], [...], [...], [...] - ulicą K i nr [...]. Natomiast na mapie analogowej i szkicach polowych nr 61, 62, 63, 64 ta sama działka nr [...] graniczy z działkami o numerach [...], [...], [...] - drogą, [...], [...], [...], [...] -ul. K. Tak więc na mapie cyfrowej ewidencyjnej bezpodstawnie (niezgodnie z materiałem źródłowym) zmieniono przebieg wspólnej granicy działki nr [...] z działką nr [...]. W opinii organu II instancji, ustalenia te potwierdza również informacja wnioskodawcy współwłaściciela działki nr [...] J. B. w piśmie z 27.07.2006 r., w którym zobrazował prawidłowy przebieg granic działki nr [...] na mapie ewidencyjnej analogowej oraz wykazany błędny przebieg granic działki nr [...] na mapie cyfrowej - powstałej przecież z przetworzenia mapy analogowej do postaci numerycznej. W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, organ I instancji zaskarżoną decyzję wydał niezgodnie z obowiązującym prawem. Popełniony błąd przez wykonawcę w wyniku przetworzenia mapy ewidencyjnej analogowej do postaci numerycznej dla obrębu B, gmina K powinien być wyeliminowany z urzędu, dlatego Starosta O powinien podjąć działania w tym zakresie. Zdaniem organu odwoławczego, dane ewidencyjne wykazane w aktualnej mapie ewidencyjnej cyfrowej dla obrębu B w gminie K, określające przebieg granic i powierzchnię działki nr [...] są niewiarygodne i nie spełniają wymaganych standardów technicznych. Również brak jest dokumentacji wymienionej w § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków określającej przebieg granic działki ewidencyjnej nr [...] i nr [...]. Oznacza to, że organ I instancji powinien podjąć działania zmierzające do wyeliminowania błędu wykazanego na mapie ewidencyjnej cyfrowej w przebiegu granic i powierzchni działki nr [...] z działką nr [...] położonymi w B, gmina K poprzez zlecenie jednostce wykonawstwa geodezyjnego opracowania stosownej dokumentacji w trybie § 37-39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, aktualizującej dane ewidencyjne działki nr [...] i nr [...] i eliminującej popełniony błąd, odtwarzając przebieg granic zgodnie z materiałem źródłowym. Organ II instancji zaznaczył przy tym, że odtworzenie wcześniej ustalonej i przedstawionej na szkicach polowych Nr 61-64 z pomiaru bezpośredniego dla działek nr [...] i nr [...], czyli także granicy określającej przedmiot uwłaszczenia w postępowaniu ewidencyjnym nie wymaga akceptacji jej przez strony postępowania. Zdaniem organu odwoławczego, dopiero po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego, czyli dokumentacji określającej prawidłowy przebieg granic i powierzchni działki nr [...], przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jego wnikliwej analizie i ocenie jego wiarygodności i spełniania obowiązujących standardów możliwe będzie podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Organ II instancji wyjaśnił, że ze wskazanych wyżej przyczyn oraz z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, pozyskanie przez organ l instancji dokumentacji ustalającej w trybie §37-39 rozporządzenia prawidłowy przebieg granic działki nr [...] w znacznym zakresie organ odwoławczy nie może zastosować art. 136 k.p.a. Zdaniem organu, w sprawie zostały zatem spełnione przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a., zaś w toku ponownego rozpatrywania przedmiotowej sprawy organ I instancji powinien podjąć czynności wskazane w niniejszym uzasadnieniu, które pozwolą na wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości i popełnionych niedociągnięć.
Z powyższą decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nie zgodzili się I. P. i B. P. i pismem z dnia 8 września 2017 r. wnieśli od niej sprzeciw, domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że sprawa była już dwukrotnie rozpatrywana przez organy I i II instancji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oraz przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 790/11). Zaskarżana decyzja stanowi więc trzecie, i zdaniem skarżących całkowicie nieuzasadnione, skierowanie przedmiotowej sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Skarżący podkreślili, że w rozpatrywanej sprawie nie pojawiły się żadne nowe elementy, ani też wnioski dowodowe, a wszelkie istniejące dokumenty zostały już dogłębnie przebadane przez cztery organy, w tym sądy i organy administracyjne, i uwzględnione przez organ I instancji przy wydaniu decyzji z dnia [...] 2008 r., na podstawie otrzymanych zaleceń. W ocenie skarżących, trzecie postępowanie w tej sprawie toczyć by się zatem miało dokładnie na tej samej podstawie co poprzednie dwa postępowania. Zdaniem skarżących, organ I instancji zrealizował wszystkie wskazania Sądu oraz organu II instancji, co do dalszego postępowania, co jest podkreślone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt: I OSK 790/11, a także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 1083/08 oraz w decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] 2008 r. nr [...]. Skarżący nie zgodzili się ze stwierdzeniem, że organ I instancji pominął wskazane w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji aspekty. W wyniku przeprowadzonej analizy organ I instancji stwierdził bowiem istnienie w przedmiotowej sprawie sporu o zasięg prawa własności oraz, że brak jest w sprawie jednoznacznej dokumentacji geodezyjnej i prawnej (decyzja, orzeczenie sądu, akt ugody), na podstawie której można by wprowadzić zmianę zgodnie z żądaniem wnioskodawcy, a podejmowanie przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków jakichkolwiek działań zmierzających do zlikwidowania sporu granicznego pomiędzy granicami działek [...] i [...], położonych w B, w nawiązaniu do szkicu nr 62 byłoby niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Skarżący podkreślili, że organ II instancji pominął fakt, że AWZ mają moc prawną od 1971 roku, wobec wejścia w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, mocą której rozpoznawanie spraw o stwierdzenie nabycia na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250 i z 1975 r. nr 16, poz. 91) własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego przekazano sądom. Skarżący podnieśli, że J. B. nie dysponuje orzeczeniem sądowym o stwierdzeniu prawa własności nieruchomości obejmującej m.in. działkę nr [...], wydanego na podstawie aktu własności ziemi z dnia 29 kwietnia 1975 r. Nr [...]. Zatem stan prawny w/w nieruchomości należy uznać na chwilę obecną za nieuregulowany. Ponadto, ze wskazanej w uzasadnieniu decyzji Starosty O dokumentacji uwłaszczeniowej, tj. w aktach własności ziemi nr [...] oraz [...] oraz dołączonych do nich protokołów przesłuchania stron stanowiących dokumentację Urzędu Gminy wynika, że działka nr [...] ma powierzchnię 0,0670 ha natomiast działka nr [...] ma powierzchnię 0,0970 ha, a powierzchnie te figurują w rejestrze ewidencji gruntów od chwili jego założenia, tj. od roku 1964. Taki stan istniał zatem jeszcze przed przejęciem gruntu przez J. K. już w roku 1958, w którym dokonano pomiarów niezbędnych do założenia ewidencji gruntów dla obrębu B. Za taką też powierzchnię były odprowadzane przez samoistnych posiadaczy podatki itp. Skarżący wskazali, że J. B. nie wnosił zastrzeżeń do powierzchni działek określonych w AWZ. Nie zostało również nigdy przeprowadzone wznowienie znaków granicznych działek [...] i [...]. Wobec braku wniesienia zastrzeżeń do zapisu o powierzchni działki nr [...] w terminie, jest ona na chwilę obecną obowiązująca. Za niezrozumiałe skarżący uznali pominięcie przez organ II instancji faktów dotyczących opisanych powyżej kwestii prawnych, w postaci zmiany obowiązujących w tym zakresie przepisów oraz faktu nieskorzystania przez jedną ze stron z przysługującego prawa do wniesienia środka zaskarżenia we właściwym czasie i nie odnieść się do podkreślanej w decyzji Starosty O bezpośredniej konsekwencji powyższych aspektów w postaci istnienia sporu o zasięg prawa własności. Skarżący podnieśli, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji podnosi, że w jego ocenie organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności, natomiast w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2008 r. nr [...] stwierdza, że: "Organ I instancji zrealizował zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawarte w wyroku z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 1363/06 - w zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (oględziny i rozprawa administracyjna) i zgromadzenia obszernego materiału dowodowego. Skarżący stwierdzili, że wskazując na stronie 6. decyzji z dnia 29 sierpnia 2017 r. na kluczowe znaczenie aktów własności ziemi, wytłuszczono istotne zdaniem organu II instancji zapisy tych aktów, pomijając skrupulatnie fakt, iż w aktach tych widnieją następujące zapisy: - w AWZ nr [...] - "Ob. J. J. K. (...) stał się z mocy samego prawa właścicielem nieruchomości (działek) oznaczonych w ewidencji gruntów wsi B nr (...) [...] k.m. 7 o pow. 0,097 ha - czyli takiej, jaką posiadała poprzednia właścicielka M. K. i jaką skarżący kupili i jaka do tej pory we wszystkich dokumentach, jak i w księdze wieczystej figuruje. Każda działka objęta w/w AWZ jest wyszczególniona w tym akcie ze wskazaniem powierzchni i składa się na łączną powierzchnię gospodarstwa 3,481 ha, co zauważył Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, podnosząc, że w tej sytuacji suma powierzchni się zgadza. Na odwrocie aktu własności jest napisane: wobec nie zaskarżenia niniejszej decyzji stała się ona prawomocna z dniem 30.05.1975 i podlega wykonaniu. Zdaniem skarżących, pomijanie tego faktu jest działaniem stronniczym, nie dającym równych szans stronom. Skarżący wskazali, że w dalszym ciągu przytoczona jest informacja, że mapa K7 przedstawia oddzielenie, które w sposób zasugerowany uznaje się za granicę, ale w powiększeniu zauważa się, że jest to linia przerywana. Kontury zewnętrzne tej działki są jednak, zdaniem skarżących, takie same na mapie K7, jak obecnie widniejące w ewidencji gruntów, co świadczy o tym, że obecne granice działki [...] są prawidłowe i są one zgodne z AWZ. Obejmuje ona zatem, zgodnie z wszelką dokumentacją powierzchnię 0,097 ha i graniczy z działkami: [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (droga). Nie jest to zatem, jak sugeruje organ II instancji, działka [...], która została przyjęta w AWZ na podstawie wyliczenia z różnicy pola powierzchni. Skarżący wskazali, że w AWZ działka nr [...] ma powierzchnię 0,097 ha i taką przedstawia mapa ewidencyjna ta z karty mapy K7, co oznacza, iż oddzielenie nie stanowi granicy działki. Tym bardziej, że zaznaczono je linią przerywaną. Skarżący stwierdzili zatem, że w przedmiotowej sprawie nie popełniono żadnego błędu możliwego do skorygowania na podstawie istniejącej dokumentacji. Podnoszenie natomiast sprawy stanu faktycznego użytkowania nie jest, ich zdaniem, uzasadnione, gdyż sposób użytkowania nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania administracyjnego i nie może stanowić podstawy wyznaczania granic działek, zaś podnoszenie stanu użytkowania zmierza w kierunku innej procedury, a co za tym idzie w klasyfikowaniu tej sprawy jako sporu granicznego.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu, sprzeciw jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem rozważań Sądu jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 29 sierpnia 2017 r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, zwanej dalej k.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm.), którą uchylono decyzję Starosty O z dnia [...] 2008 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jednocześnie, przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Dla zastosowania przywołanego przepisu niezbędne jest zatem wystąpienie dwóch przesłanek, bowiem wydanie tego rodzaju decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy warunkowane jest ustaleniem, że zaskarżona (w odwołaniu) decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a nadto że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Przechodząc do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji wskazać należy, że w sprawie dwukrotnie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 1363/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę I. P. i B. P. na decyzję organu II instancji z dnia [...] 2006 r. nr [...], uchylającą decyzję Starosty Powiatu O z dnia 12 lipca 2006 r. nr [...] i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Natomiast wyrokiem z dnia 25 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 1083/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] 2008 r. nr [...], uchylającą decyzję Starosty O w całości i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu tego wyroku WSA w Krakowie stwierdził, że niezrozumiałe jest rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji polegające na uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia. Z zebranych w sprawie materiałów dowodowych, w toku postępowania toczącego się po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku z dnia 13 maja 2007 r., wynika, iż rozstrzygnięcie sprawy wszczętej wnioskiem J. B. nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Skoro zatem rozstrzygnięcie sprawy nie wymaga przeprowadzenia czynności procesowych, o których mowa w przepisie art. 138 § 2 k.p.a., to Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego miał obowiązek - jako organ II instancji - rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, w sposób uwzględniający stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zdaniem Sądu, wady zaskarżonej decyzji, stanowiące naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., doprowadziły do bezpodstawnego uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sporawy do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia. Stanowisko to podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 17 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 790/11 oddalił skargę J. B. od wyroku WSA w Krakowie z dnia 25 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 1083/08. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organ II instancji miał obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę w sposób uwzględniający stanowisko wyrażone w poprzedzającym powtórne postępowanie wyroku WSA, nie zaś uchylać się od ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy przez uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia. Z treści art. 138 k.p.a. wynika bowiem, że zadaniem organu II instancji jest powtórne rozpoznanie i ostateczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, a odstępstwo od tej zasady może zachodzić tylko w warunkach określonych w art. 138 § 2 k.p.a.
Sad zwraca uwagę na to, że organ II instancji został zobowiązany do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem organ ten ponownie uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Działanie organu II instancji stanowi zatem naruszenie art. 153 i art. 170 p.p.s.a., które stanowią:
"Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie."
"Art. 170. Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby."
Skoro zatem zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, jak i Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że rozstrzygnięcie sprawy nie wymaga przeprowadzenia czynności procesowych, to organ II instancji powinien był rozpoznać sprawę w trybie art. 138 § 1 k.p.a., gdyż w sprawie nie zaistniały przesłanki wymienione w art. 138 § 2 k.p.a. uzasadniające uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., orzekł - jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło