III SA/Kr 26/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Urszula Zięba Sędzia WSA Jakub Makuch Sędzia WSA Michał Niedźwiedź (spr.) po rozpoznaniu 17 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym skargi K. S. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 24 listopada 2025 r., nr 010070/684/3614378/2025 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala. ,UZASADNIENIE Decyzją z dnia 1 sierpnia 2025 r., nr 010070/684/3614378/2025 Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił K. S. (dalej Skarżąca) przyznania prawa do świadczenia prawa do świadczenia aktywnie w żłobku na dziecko D. S. Decyzję doręczono Skarżącej w dniu 12 sierpnia 2025 r. W dniu 30 października 2025 r. Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2025 r., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż Skarżąca złożyła odwołanie po upływie 14 dni od otrzymania zaskarżonej decyzji, nie wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła skarżąca zarzucając naruszenie art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 – dalej "k.p.a.") i wniosła o uchylenie postanowienia Prezesa ZUS z dnia 24 listopada 2025 r. W uzasadnieniu skargi Skarżąca opisała przebieg dotychczasowego postępowania wskazując, iż nie zgadza się z ustaleniami organu, że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Wyjaśniła, że nie ze swojej winy nie miała wiedzy o zamieszczeniu decyzji w portalu informatycznym i upływie 14 dniowego terminu na jej odbiór. Skarżąca dowiedziała się o istnieniu decyzji już po upływie terminu na jej odbiór a także po upływie terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca w owym czasie borykała się z problemami natury technicznej, które uniemożliwiały prawidłowe funkcjonowanie urządzeń teleinformatycznych, z których korzysta Skarżąca. Wnosząca skargę także podniosła, że w jej ocenie wskutek błędnego pouczenia jej o braku stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach o świadczenie aktywnie w żłobku, Skarżąca błędnie wniosła odwołanie a to bez uwzględniania w nim wniosku o przywrócenie terminu. W konsekwencji czego decyzja o odmowie jej prawa do świadczenia aktywnie w żłobku począwszy od kwietnia 2025r. stała się prawomocna. Tym samym błędne pouczenie Skarżącej miało negatywny wpływ na przysługujące jej uprawnienia i naraziło Skarżącą na uszczerbek finansowy. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał w szczególności, że jest bezspornym, że odwołanie od decyzji Skarżąca wniosła po upływie terminu, nie wskazując istotnych okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sprawie decyzji wydanej w sprawie prawa do świadczenia aktywnie w żłobku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 listopada 2024 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez K. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 1 sierpnia 2025 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia aktywnie w żłobku. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie służy odwołanie tylko do jednej instancji. Stosownie zaś do art. 129 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy ocenia, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w ustawowym terminie. W razie stwierdzenia, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu organ odwoławczy ma bezwarunkowy obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przy czym postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. Treść art. 134 k.p.a., będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną, wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. m.in. wyroki NSA z 13 kwietnia 2022 r. III OSK 1033/21 - LEX nr 3333331, z 13 sierpnia 2021 r. I OSK 409/21 - LEX nr 3289602 i z 17 grudnia 2020 r. II OSK 2646/20 - LEX nr 3459944). Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy więc od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika dla niego wprost z ustawy (k.p.a.). Istotne przy tym pozostaje, że stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy nie bada przyczyn, z powodu których strona uchybiła terminowi. Ustalenia stanu faktycznego ograniczają się bowiem wyłącznie do ustalenia daty doręczenia stronie decyzji organu I instancji, daty wniesienia środka zaskarżenia oraz czy dokonano tego w terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a. Z zapisu w systemie informatycznym ZUS, wspomagającym obsługę świadczeń dla rodzin, ewidentnie wynika, że decyzja ZUS z 1 sierpnia 2025 r. została doręczona skarżącej w dniu 12 sierpnia 2025 r. w formie elektronicznej na jej profil na platformie PUE ZUS w myśl art. 13a ust. 5 ustawy z 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2026 poz.508 ze zm.). Zgodnie bowiem z ust. 6 pkt 2 tego artykułu w przypadku, o którym mowa w ust. 5, decyzje w sprawie świadczenia wychowawczego uznaje się za doręczone po upływie 14 dni od dnia umieszczenia decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego na profilu informacyjnym - w przypadku ich nieodebrania Przy czym w pouczeniu od ww. decyzji skarżąca została prawidłowo poinformowana, że przysługuje jej prawo do wniesienia odwołania do Prezesa ZUS, które należy wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Tymczasem skarżąca wniosła odwołanie w dniu 30 października 2025 r. - zatem z uchybieniem czternastodniowego terminu do dokonania tej czynności. Okoliczność ta - w myśl powołanego art. 134 k.p.a. - obligowała organ do wydania zaskarżonego postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Nie do zaakceptowania pozostaje w związku z tym stanowisko skarżącej, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji swojego działania - na skutek nie pouczenia jej przez ZUS o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Niedopuszczalne jest bowiem założenie, że organy w każdym przypadku powinny przewidywać możliwość wniesienia odwołania z uchybieniem terminu i niejako z wyprzedzeniem pouczać strony o związanych z tym konsekwencjach i sposobie postępowania. Także z art. 124 k.p.a. wynika wprost, jakie są elementy składowe postanowienia administracyjnego. Powinno ono zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania (§ 1), a jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie - także uzasadnienie faktyczne i prawne (§ 2). Wymogom tym zaskarżone postanowienie w pełni odpowiadało, co tym samym wyklucza zasadność zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 6 k.p.a. -wywodzonego z braku dodatkowego pouczenia skarżącej o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wobec prawidłowości powyższych pouczeń, bez znaczenia w sprawie pozostaje fakt, że skarżąca jest cudzoziemcem. W tych okolicznościach Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a złożona skarga jest niezasadna. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ww. ustawy.