III SA/Kr 285/15
WyrokWSA w Krakowie2015-08-25
Skład orzekający: Maria Zawadzka, Bożenna Blitek, Janusz Bociąga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (zespołu wibracyjnego) może zostać utrzymana w mocy, jeśli w postępowaniu wystąpiły błędy proceduralne dotyczące oceny dowodów medycznych i ustalenia stanu faktycznego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że postępowanie administracyjne było dotknięte wadami, w szczególności w zakresie nienależytego ustalenia stanu faktycznego co do możliwości wystąpienia u skarżącego objawów choroby zawodowej. Stwierdzono naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazano na konieczność uzupełnienia opinii przez biegłych oraz odniesienia się do zarzutów skarżącego dotyczących prawidłowości przeprowadzonych badań.Stan faktyczny
Skarżący J. K. domagał się stwierdzenia u niego choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej obu instancji wydały decyzje o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, opierając się na orzeczeniach lekarskich Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, które nie potwierdziły choroby. Skarżący zarzucił błędy w badaniach i ocenie jego stanu zdrowia, wskazując na rozbieżności w dokumentacji medycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że postępowanie było wadliwe.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga Protokolant Starszy referent Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokat M. W. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.
Decyzją z dnia 8 stycznia 2015 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze. zm.), w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz.1263 ze. zm.) oraz § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r poz. 1367), po rozpatrzeniu odwołania J. K. (dalej: skarżący), od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego Nr [...] z dnia [...] 2014 r. znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego - wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:
Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] 2014 r., wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego, pod postacią zespołu wibracyjnego - wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
W odwołaniu J. K. zarzucił, że decyzja sprzeczna jest z orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, w którym stwierdzono u niego zaburzenia czucia wibracji znacznego stopnia. Ponadto, skarżący wnioskował o skierowanie go na badania lekarskie w celu rozpoznania u niego dwóch chorób zawodowych, to jest zespołu wibracyjnego oraz zespołu cieśni nadgarstka, gdyż pomimo niewykluczenia w formularzu oceny narażenia zawodowego wykonywania przez niego pracy w ekspozycji i narażeniu na drgania mechaniczne nie stwierdzono u niego choroby zawodowej. Dodatkowo skarżący wskazał, że zdiagnozowano u niego chorobę Duputrena prawej ręki, która widnieje w wykazie chorób zawodowych pod poz. 20. pkt 2.
Decyzją z dnia 8 stycznia 2015 r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W trakcie postępowania organy ustaliły, że J. K. był zatrudniony w następujących zakładach pracy:
od 26.07.1982 r. do 22.02.1983 r. z w Zakładach Energetycznych [...] K, ul. W (zakład zlikwidowany) na stanowisku kierowca;
od 01.03. 1983 r. do 30.06.1984 r. w Spółdzielni Pracy [...], K, ul. W (zakład zlikwidowany) na stanowisku kierowcy;
od 09.07.1984 r. do 31.03.1986 w Zakładach Remontowo - Budowlanych [...] K, ul. M (zakład zlikwidowany) na stanowisku kierowcy;
od 10.04.1986 r. do 14.11.1986 r. w Spółdzielni Pracy [...], K, ul. W (zakład zlikwidowany) na stanowisku kierowcy;
od 17.11.1986 r. do 23.03.1989 r. w [...] przedsiębiorstwie Budowlanym Zakład transportu i Sprzętu, K, ul. K (zakład zlikwidowany) na stanowisku mechanika samochodowego i kierowcy;
od 20.09.1989 r. do 25.05.1990 r. w Zakładzie Ślusarsko - Mechanicznym [...] K, ul. M (zakład zlikwidowany) na stanowisku ślusarza - brak narażenia na drgania mechaniczne;
od 28.05.1990 r. do 30.11.1990 r. w Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" K, ul. P na stanowisku ślusarza-mechanika;
od 03.T 2.1990 r. do 31.12.1991 r. w [...] Zakład [...] "B" K, ul. F (zakład zlikwidowany) na stanowisku kierowcy;
od 15.02.1993 r. do 31.08.1993 r. w biurze turystyczno- transportowym "A" Sp. z o.o. K, ul. D (zakład zlikwidowany) na stanowisku kierowcy autobusu na liniach międzynarodowych;
od 01.06.1994 r. do 30.04.1996 r. w przedsiębiorstwie wielobranżowym K s.c. K, ul. K (zakład zlikwidowany) na stanowisku kierowcy;
- od 02.05.1996 r. do 28.02.1997 r. w "S" Sp. z o.o. K, ul. B (zakład zlikwidowany) na stanowisku kierowcy mechanika;
od 16.06.1997 r. do 15.09.1997 r. w I Sp. z o.o. K, ul. P (zakład zlikwidowany) na stanowisku kierowcy autokaru;
od 01.10.1997 r. do 31.01.1999 r. w P.T.U. T J. K., K, ul. M na stanowisku kierowcy-mechanika;
od 01.02.1999 r. do 30.04.2001 r. w P.T.U. T A. K., K, ul. M na stanowisku elektromechanika.
W w/w. zakładach pracy nie było pomiarów natężenia drgań mechanicznych, tylko w ostatnim zakładzie pracy wykonano pomiary natężenia drgań mechanicznych, które nie wykazały przekroczenia NDN i wynosiły 6,2 [m/s2] czyli 0,55 krotności NDN. Jednak organy przyjęły, że charakter wykonywanych czynności przez skarżącego, nie dają podstaw do wykluczenia pracy w narażeniu na drgania mechaniczne.
Skarżący był badany w Ośrodku Medycyny Pracy, który w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] 2013 r. orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zespołu wibracyjnego. W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż zgodnie z wiedzą medyczną w celu zdiagnozowania zmian odpowiadających zespołowi wibracyjnemu, wykonuje się radiologiczną ocenę kości kończyn górnych, palestezjometrię oraz próbę oziębieniową połączoną z termometrią skórną. Wyniki wykonanego ww. zestawu badań nie dały podstaw do rozpoznania u skarżącego zespołu wibracyjnego, gdyż obraz radiologiczny układu kostno - stawowego nie wykazał zmian odpowiadających następstwom oddziaływania drgań mechanicznych, ponadto u skarżącego występuje podwyższony w stopniu umiarkowanym próg czucia wibracji, a próba oziębieniową dała wynik ujemny. Wskazano także, że analiza narażenia zawodowego nie wykazała narażenia na ponadnormatywne natężenie wibracji miejscowej. Ustalenia te nie dają zatem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.
W trybie odwoławczym skarżący został skierowany do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, który [...] 2014 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zespołu wibracyjnego. Instytut przeprowadził u skarżącego diagnostykę ukierunkowaną na wykrycie ewentualnych następstw zdrowotnych na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym. Ujemnie wypadły próby oziębieniowe w temperaturze +10°C i +14°C. Również objawy białej plamy dały wynik ujemny. Pomiary w trakcie termometrii skórnej wykazały brak odnowy termicznej, a w temperaturze +10°C dodatkowo obserwowano zasinienie palców I-IV ręki prawej. W badaniu palestezjometrycznym (badanie subiektywne) stwierdzono zaburzenia czucia wibracji znacznego stopnia. Na podstawie powyższych badań oraz danych z wywiadu, Instytut nie znalazł podstaw do rozpoznania u skarżącego postaci naczyniowo-nerwowej zespołu wibracyjnego. Ponadto analiza charakteru czynności zawodowych wykonywanych przez skarżącego - brak wykonywania czynności wymagających utrzymania łokci w pozycji zgięciowej przy jednoczesnym ich opieraniu o twarde podłoże, wyklucza możliwość powstania zespołu rowka nerwu łokciowego, w związku z warunkami pracy zawodowej. Badanie ortopedyczne poparte oceną radiogramów układu kostno-stawowego kończyn górnych nie wykazało zmian, które uzasadniałyby rozpoznanie postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego. Ocena radiologiczna potwierdza istnienie zmian zwyrodnieniowych i wielopoziomowych zmian dyskopatycznych kręgosłupa szyjnego oraz zmian zwyrodnieniowych w prawym stawie obojczykowo-barkowym oraz pierwszym stawie śródręczno-garstkowym lewym. Stwierdzona choroba Dupuytrena obu rąk nie figuruje w wykazie chorób zawodowych. Jednostka nie rozpoznała skarżącego zespołu wibracyjnego.
Nadto organ powołał art. 2351 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (tekst jednolity Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz.94 z późn.zm) oraz wskazał, że aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonym do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem.
Wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt. 3-6 i § [1] Kodeksu pracy - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, określa sposób i tryb postępowania dotyczący rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Osoba zainteresowana, której dotyczy podejrzenie winna być skierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do właściwej jednostki orzeczniczej. Następstwem wykonanego tam badania jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do jej rozpoznania, wydane na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Bez wskazanych wyżej opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami, organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, co nie oznacza zwolnienia organu od obowiązku dokonania oceny orzeczenia lekarskiego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej lakonicznej treści, nie zawierającej przekonującego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Zgodnie z § 8 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
Odpowiadając na zarzuty podnoszone w odwołaniu odnośnie prawidłowości badań organ odwoławczy wskazał, że w sprawie orzekały dwie jednostki I i II szczebla diagnostycznego, właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych tj. Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego - placówka naukowo badawcza resortu zdrowia i opieki społecznej rozstrzygająca w sprawach spornych i wątpliwych, której orzeczenie jest merytorycznie ostateczne. Obie jednostki orzecznicze zgodnie wskazały, iż przeprowadzone tam badania nie wykazały występowania u skarżącego zespołu wibracyjnego pochodzenia zawodowego i w sposób szczegółowy te orzeczenia uzasadniły.
Odnosząc się do wniosku skarżącego w zakresie skierowania go na badania lekarskie w kierunku rozpoznania u niego choroby określonej w poz. 20 wykazu chorób zawodowych, organ I instancji w piśmie z dnia 29.07.2014 r., poinformował, skarżącego o skierowaniu go na badania do właściwej jednostki orzeczniczej w K w kierunku rozpoznania tej jednostki chorobowej.
Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z wykazem chorób zawodowych, zespół wibracyjny może występować pod postacią naczyniowo-nerwową (poz. 20.1 wykazu chorób), pod postacią kostno-stawową (poz. 20.2) i postacią mieszaną: naczyniowo-nerwową i kostno-stawową (poz. 20.3).
W przypadku postaci naczyniowo-ruchowej (poz.1) tryb postępowania diagnostyczno-orzeczniczego został wyczerpany, gdyż skarżący pracował do 30.04.2013 r., a okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, w przypadku tam wymienionym, wynosi 1 rok.
Natomiast zespół wibracyjny pod postacią kostno-stawową (20.2) i postacią mieszaną: naczyniowo-nerwową i kostno-stawową (20.3) jako choroba zawodowa, może być rozpoznawany do 3 lat od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, więc w tym przypadku istnieje jeszcze możliwość ubiegania się o chorobę zawodową pod tymi postaciami.
Rozpoznana u skarżącego choroba Dupuytrena obu rąk nie figuruje w aktualnym wykazie chorób zawodowych. Pod wskazaną w odwołaniu poz. 20 pkt 2 w wykazie chorób zawodowych widnieje zespół rowka nerwu łokciowego. Jednak w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego po przeanalizowaniu charakteru czynności zawodowych wykonywanych przez odwołującego się (brak wykonywania czynności wymagających utrzymania łokci w pozycji zgięciowej przy jednoczesnym ich opieraniu o twarde podłoże), wykluczył możliwość powstania u skarżącego zespołu rowka nerwu łokciowego w związku z warunkami pracy zawodowej.
Analiza zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego nie pozwala na ilościową interpretację wielkości narażenia na drgania mechaniczne w całym okresie zatrudnienia od 1982 r. do 2013 r. z uwagi na brak z tego okresu zatrudnienia badań środowiskowych. Jedyny pomiar natężenia drgań mechanicznych został wykonany 21.03.2013 r., wynosił 6,2 [m/s2] czyli 0,55 krotności NDN. Ponieważ jednak niewykonanie przez pracodawcę ciążącego na nim obowiązku przeprowadzania badań środowiskowych nie może negatywnie oddziaływać na sytuację prawną pracownika, tut. Inspektor uznał, iż warunki pracy skarżącego mogły stwarzać ryzyko powstania choroby zawodowej. Sam jednak fakt pracy w narażeniu na czynnik szkodliwy, jakim są drgania mechaniczne, nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, przy braku rozpoznania klinicznego tego schorzenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. K. nie zgodził się z decyzją Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Zarzucił, że organ odwoławczy nie wypowiedział się na temat błędów lekarskich i niefachowości wykonanych badań w Instytucie Medycyny Pracy, o których pisał w odwołaniu. Dlaczego tzw. Instytut Medycyny Pracy myli lewą stronę ciała z prawą? Domagał się wyjaśnienia dlaczego nie stwierdzono u niego choroby zawodowej, skoro w decyzji napisano: "Analiza zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego nie pozwala na ilościową interpretacje wielkości narażenia na drgania mechaniczne w całym okresie zatrudnienia od 1982 r. do 2013 r. z uwagi na brak z tego okresu zatrudnienia badań środowiskowych. Jedyny pomiar natężenia drgań mechanicznych został wykonany 21.03.2013 r., wynosił 6,2 [m/s2] czyli 0,55 krotności NDN. Ponieważ jednak wykonanie przez pracodawcę ciążącego na nim obowiązku przeprowadzania badań środowiskowych nie może negatywnie oddziaływać na sytuację prawna pracownika, tut. Inspektor uznał, iż warunki pracy J. K. stwarzać ryzyko powstania choroby zawodowej."
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny Pracy w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skarżącego ze skargi organ wskazał, że opinia skarżącego, który nie posiada wiedzy specjalistycznej na temat sposobu wykonywania badań, nie może być traktowana jako kontrargument dla opinii medycznej lekarzy specjalistów zatrudnionych w jednostce diagnostyczno-orzeczniczej, upoważnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Zatem organ nie ma podstaw do przyjęcia odmiennego wyjaśnienia niż te, które zostały przedstawione w orzeczeniu lekarskim.
Odnośnie zarzutu pominięcia okresu zatrudnienia, skarżący nie wskazuje na konkretny brakujący okres, niemniej z podanego w decyzji organu II instancji zestawienia całego okresu zatrudnienia wynika, iż chodzi tu o okres od 16.06.2002 r. do 30.04.2013 r. w F sp. z o.o. [...], K, ul. Z, na stanowisku elektromechanika. Okres ten, pomimo braku jego wpisu w zestawieniu okresu zatrudnienia decyzji II instancji, był brany pod uwagę i analizowany w postępowaniu zarówno przez jednostki orzecznicze jak i przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Błąd ten sprostowano postanowieniem z dnia 12 marca 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest zatem kontrola zaskarżonych decyzji z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z obowiązującym prawem. Stosownie do treści art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm.), sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że jeżeli wydana w granicach sprawy, której dotyczy skarga decyzja administracyjna narusza prawo w sposób określony w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega uchyleniu bez względu na to, czy skarga formułuje zarzuty o naruszeniu prawa.
W ocenie sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
Obowiązkiem organów administracji w przedmiotowym postępowaniu było ustalenie: czy rozpoznana choroba jest chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych, czy u skarżącego wystąpiło to schorzenie albo jego następstwa oraz czy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, ze przedmiotowa choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
W powyższym zakresie ustalenia stanu faktycznego poczynione muszą być zgodnie z przepisami prawa procesowego. W myśl art. 7 k.p.a., wyrażającego między innymi zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający powinien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody. Stosownie do art. 80 k.p.a., organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, czemu należy dać stosowny wyraz w uzasadnieniu decyzji poprzez wskazanie faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a).
Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. (Dz. U. Nr 99, poz. 825), która weszła w życie 3 lipca 2009 r., za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.
Podkreślić należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002r. sygn. akt OPS 3/02 i zachowuje ono nadal aktualność (publ. http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej w istocie nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie jest bowiem jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Tym samym związanie organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją informacji zawartych w orzeczeniu. Organ winien bowiem ocenić orzeczenie jako dowód w postępowaniu z zachowaniem kanonów wyznaczonych przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/GL 752/09 – publ; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej jednoznacznie wskazał, że w sprawie orzekały dwie jednostki I i II szczebla diagnostycznego, właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych tj. Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego - placówka naukowo badawcza resortu zdrowia i opieki społecznej rozstrzygająca w sprawach spornych i wątpliwych, której orzeczenie jest merytorycznie ostateczne. Obie jednostki orzecznicze zgodnie wskazały, iż przeprowadzone tam badania nie wykazały występowania u skarżącego zespołu wibracyjnego pochodzenia zawodowego i w sposób szczegółowy te orzeczenia uzasadniły.
Należy jednak zauważyć, że skarżący w skardze zarzucił, że Instytut Medycyny Pracy "myli lewą stronę ciała z prawą stroną". Na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2015 r. skarżący przedstawił kserokopię wyniku badania RTG lewego stawu ramiennego, w którym stwierdzono: przewężenie szpary stawu barkowego- obojczykowego. Natomiast Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w swojej opinii (k.103) potwierdził, istnienie zmian zwyrodnieniowych i wielopoziomowych zmian dyskopatycznych kręgosłupa szyjnego i zmian zwyrodnieniowych w prawym stawie obojczykowo-barkowym (...).
Jednocześnie z treści Ośrodka Medycyny Pracy (k.12) wynika, że istotą zespołu wibracyjnego są zmiany dotyczące układu nerwowo-naczyniowo-kostnego kończyn górnych, jako efektu działania mikrourazów wynikających z narażenia zawodowego na wibrację. W celu zdiagnozowania tych zmian wykonuje się zestaw badań pozwalających w sposób jednoznaczny wykluczyć bądź potwierdzić istnienie choroby. Należą do nich radiologiczna ocena kości kończyn górnych, palestezjometria oraz próba oziębieniową połączona z termometrią skórną.
Zatem podkreślić należy, że radiologiczna ocena kości kończyn górnych, w tym stawów obojczykowo-barkowych może mieć istotne znaczenie dla oceny stanu zdrowia skarżącego i powinna być oceniona przez lekarzy specjalistów. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Instytut Medycyny Pracy w swojej opinii błędnie powołał istnienie zmian zwyrodnieniowych w prawym (zamiast lewym) stawie obojczykowo-barkowym. Nie zmienia to jednak faktu, że ani organ, ani Sąd nie mają w tym zakresie specjalistycznej wiedzy lekarskiej i kompetencji aby ocenić czy błąd ten miał istotny wypływ na ostateczny wynik orzeczenia Instytutu. W związku z powyższym, organ zobowiązany będzie wezwać biegłych lekarzy z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego do uzupełnienia opinii w powyższym zakresie. Dodatkowo Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego powinien odnieść się do zarzutów skarżącego podnoszonych w odwołaniu, a zarzucających, że próby oziębieniowe nie zostały przeprowadzone w prawidłowy sposób.
W konsekwencji, uznać należy, że przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne było dotknięte wadami. Stwierdzone przez Sąd wady polegające na nienależytym ustaleniu stanu faktycznego co do możliwości wystąpienia u skarżącego objawów choroby zawodowej, stanowią naruszenie prawa procesowego, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, oraz art. 107 § 3 kpa, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stanowią one podstawę do uchylenia decyzji obu instancji.
Mając powyższe na uwadze orzeczono – jak w pkt I wyroku.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w pkt III wyroku na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określając ich wysokość na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło