III SA/Kr 292/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2016 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 17 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty za czynności kontrolne skargę oddala. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z 17 grudnia 2015 r. znak [...] po rozpatrzeniu odwołania firmy A Sp. z o.o. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2015 r. znak: [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty za czynności kontrolne utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Ustalono następujący stan sprawy. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z [...] 2015 r., ustalił dla A Sp. z o.o., opłatę w wysokości 168,92 zł za czynności kontrolne przeprowadzone w dniach 28 września i 5 października 2015 r., które wykazały niedopełnienie przez podmiot kontrolowany wymagań z zakresu braku badań profilaktycznych wszystkich pracowników. Od powyższej decyzji A Sp. z o.o. złożyła odwołanie, kwestionując opłatę nałożoną przez inspektora sanitarnego za czynności kontrolne, która w jej opinii została nałożona niesłusznie, gdyż jej zdaniem wszyscy pracownicy posiadają aktualne orzeczenia lekarskie stwierdzające brak przeciwskazań do pracy, lecz nie zostały one udostępnione kontrolującemu, ponieważ nie stanowiły one przedmiotu kontroli. Wojewódzki Inspektor Sanitarny, nie podzielił stanowiska spółki, stwierdził, że brak badań profilaktycznych pracowników stanowi naruszenie art. 229 § 4 Kodeks Pracy, który stanowi iż, pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwskazań do pracy na określonym stanowisku. Podczas kontroli stwierdzono, że warunki pracy pracowników i związane z tym zagrożenia są na tyle duże, ze pracownicy powinni posiadać aktualne orzeczenia lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku zgodnie z art. 229 § 4 Kodeksu Pracy. Odnosząc się do zarzutu jakoby zakres kontroli nie obejmował posiadania i udostępnienia w toku prowadzonych czynności kontrolnych aktualnych badań profilaktycznych pracowników kontrolowanej firmy organ uznał za bezzasadny. Zgodnie z art. 25 ust 1 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej "Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarnego w związku z wykonywaniem kontroli ma prawo żądania okazania dokumentów i udostępniania wszelkich danych". W dniu rozpoczęcia kontroli sanitarnej 28 września 2015 r. Prezes Spółki G. L. odmówił udostępnienia do wglądu żądanej dokumentacji, w związku z czym przedstawiciel PIS przetrwał czynności kontrolne do dnia 5 października 2015 r., w którym to dniu również nie udostępniono dokumentacji zdrowotnej pracowników. W związku z powyższym, obowiązek pobrania opłaty za przeprowadzone czynności kontrolne w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego, wynika z art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Stosownie do tego przepisu, za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania. Opłat nie pobiera się, jeżeli w wyniku badań i innych czynności kontrolnych nie stwierdzono naruszeń wymagań higienicznych i zdrowotnych. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Wysokość opłaty ustalono na podstawie przepisów Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Decyzją z dnia 17 grudnia 2015 r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny, w wyniku rozpatrzonego odwołania - decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Organ odwoławczy rozpatrując sprawę ponownie na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego podzielił zawarte w decyzji stanowisko organu I instancji. Należy też wskazać na przepis art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zgodnie z którym organ w związku z wykonywaniem kontroli ma prawo żądana okazana dokumentów i udostępniania wszelkich danych w zakresie będącym przedmiotem kontroli. Jak wynika z upoważnienia, zakres kontroli obejmował kontrolę warunków zdrowotnych w środowisku pracy, a to obejmuje także kontrolę, czy pracodawca przestrzega wymagania określone w art. 229 § 4 Kodeksu pracy, odnoszące się do orzeczeń lekarskich stwierdzających brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Organ odwoławczy uznał także za prawidłowy sposób wyliczenia opłaty zgodnie z § 2-6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organ. Opłata została ustalona na podstawie bezpośrednich i pośrednich kosztów wykonania czynności, które zostały prawidłowo wyspecyfikowane. W skardze złożonej na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Skarżąca powiela zarzut podnoszony już w odwołaniu od decyzji organu I instancji a mianowicie, iż dokumentacja w zakresie badań profilaktycznych pracowników nie została udostępniona gdyż nie stanowiła przedmiotu kontroli. Skarżący powołuje się na złożone do protokołu kontroli wyjaśnienia w pkt VII protokołu a także twierdzi, że pracownicy jego firmy posiadają aktualne orzeczenia lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi nastąpić może wyłącznie z przyczyn, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 poz. 718) zwanej dalej p.p.s.a. Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną. Nie wystąpiła bowiem żadna z przyczyn, wymienionych w przywołanym wyżej art. 145 § 1 p.p.s.a., pozwalających na uwzględnienie skargi. Podstawą działania organów inspekcji sanitarnej w niniejszej sprawie był przepis art. 36 ust.1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zw. z § 1 i 2 rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy, za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Stosownie do ust. 2 art. 36 nie pobiera się takich opłat jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych. Analiza przytoczonych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, że wymierzenie opłaty, w drodze decyzji związanej, następuje po spełnieniu trzech przesłanek (łącznie): po pierwsze - organy PIS przeprowadziły "badania laboratoryjne" lub "inne czynności"; po drugie – te badania czy inne czynności pozostawały w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego; po trzecie – w wyniku kontroli stwierdzono naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych. Natomiast sama wysokość opłaty ustalana jest na podstawie bezpośrednich i pośrednich kosztów ich wykonania. W ocenie Sądu nie budzi większych wątpliwości spełnienie w przedmiotowej sprawie przesłanki trzeciej, bowiem przeprowadzona kontrola nieruchomości firmy mieściła się w zakresie uprawnień związanych ze z sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego oraz wykazała naruszenia przez skarżącą braku badań profilaktycznych pracowników, a są to wymagania higieniczne i zdrowotne Państwowa Inspekcja Sanitarna powołana jest do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności m.in. poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami higieny środowiska oraz higieny pracy w zakładach pracy w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych (art. 1 ustawy). Do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy). W orzecznictwie sądowym znalazł aprobatę pogląd, zgodnie z którym w oparciu o art. 36 ust. 1 ww. ustawy można pobierać opłaty za "inne czynności", które nie są badaniami laboratoryjnymi, w tym także stanowiące równowartość kosztów postępowania administracyjnego, rozumianych jako wydatki poniesione przez organy, związane z wydaniem postanowienia, czy też decyzji administracyjnej (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 366/07. Mogą to być również, w ocenie Sądu, koszty wykonywania czynności kontrolnych. Przekładając powyższe na realia przedmiotowej sprawy należy wskazać, że Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2015 r. ustalił firmie A Sp. z o.o. w T opłatę w kwocie 168,92 zł. za czynności wykonane w ramach bieżącego nadzoru sanitarnego polegające na przeprowadzeniu kontroli sanitarnej w dniach 28 września i 5 października 2015 r. w, w wyniku których stwierdzono uchybienia wymagań higienicznych i zdrowotnych. Decyzja została wydana po tym, jak organ I instancji ustalił na podstawie wyników kontroli (protokół kontroli z. dnia 5 października 2015 r. Nr [...]), iż kontrolowany pracodawca nie udostępnił dokumentacji w zakresie badań profilaktycznych swoich pracowników. Okoliczność tę kontrolujący uznał za brak badań profilaktycznych, co stanowi nieprawidłowość w świetle art 229 § 4 Kodeks pracy. Przedmiotowy zakres: kontroli obejmował 1) warunki zdrowotne środowiska pracy, 2) przestrzeganie przepisów odnośnie substancji i ich mieszanin niebezpiecznych, 3) ocena stanu sanitarno-technicznego obiektu. Pracodawca nie przedłożył żądającemu kontrolującemu orzeczeń lekarskich pracowników stwierdzających brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Stosownie do przepisu art. 229 § 4 Kodeksu pracy, pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego, to znaczy, że wyprowadzony wprost wniosek z tego faktu oznacza, że w czasie kontroli stwierdzono naruszenie wymagania, o którym mowa w art. 229 § 4 Kodeksu pracy, a to z kolei skutkowało nałożeniem obowiązku wykonania takich badań to zaś stanowił podstawę do naliczenia opłaty za czynności kontrolne. Samo bowiem twierdzenie skarżącego, iż nie udostępnił dokumentacji w zakresie badań profilaktycznych tylko dlatego, iż nie stanowiły one przedmiotu kontroli ale wszyscy jego pracownicy takie aktualne badania posiadają jest niewystarczające i nie może być przyjęte przez kontrolującego na dowód wypełnienia przez pracodawcę obowiązku nałożonego przepisem Kodeksu pracy, skoro takiej dokumentacji nie faktycznie nie udostępnił. Twierdzenie takie jest gołosłowne. Dokumentacja taka nie podlegała ocenie, czy badania są aktualne i czy orzeczenie zostało wydane przez właściwą jednostkę medycyny pracy. Zakres kontroli niewątpliwie obejmował kontrolę orzeczeń lekarskich pracowników, skoro obejmował warunki zdrowotne środowiska pracy. Skarżący, pracodawca niewątpliwie znał zakres przedmiotowy kontroli obejmujący m.in. warunki zdrowotne środowiska pracy. Skoro jak wyżej przytoczono, do zakresu działania organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, a stosownie do art. 229 § 4 Kodeksu pracy, pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku, to oczywistym jest, że pracodawca powinien takie orzeczenia lekarskie posiadać, a organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej ma uprawnienia, aby przeprowadzić kontrolę, czy pracodawca ten obowiązek wypełnił. Ponadto stosownie do art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej organ w związku z wykonywaniem kontroli ma prawo żądania okazania dokumentów i udostępnienia danych. Reasumując dokumenty zgromadzone w aktach sprawy jak: zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli, upoważnienie do kontroli, protokół z kontroli potwierdzają, że przedmiotem kontroli były warunki zdrowotne środowiska pracy. Zatem żądanie organu kontroli do przedstawienia orzeczeń lekarskich stwierdzających brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w ramach określonego przedmiotu kontroli jest uzasadnione, co znajduje podstawę w art. 229 § 4 Kodeksu pracy. W tej sytuacji zarzut skarżącej, iż dokumentacja w zakresie badań profilaktycznych nie stanowiła przedmiotu kontroli i w konsekwencji brak było podstaw naliczenia opłaty za czynności kontrolne jest całkowicie chybiony. Stosownie do § 3 pkt. 1 w/w/rozporządzenia do bezpośrednich kosztów wykonywania badań laboratoryjnych oraz innych czynności koszty poniesione w związku z wykonaniem konkretnego badania laboratoryjnego oraz innej czynności obejmujące średnie wynagrodzenie pracowników stacji sanitarno-epidemiologicznych wykonujących badania laboratoryjne lub inne czynności, zwanych dalej "pracownikami", obliczane według godzinowych stawek osobistego zaszeregowania wraz z pochodnymi od wynagrodzenia. Po myśli § 6 czas pracy pracownika niezbędny do wykonania badania laboratoryjnego oraz innej czynności, stanowiący podstawę ustalenia wysokości wynagrodzenia, o którym mowa w § 3 pkt 1, określa dyrektor stacji sanitarno-epidemiologicznej na wniosek kierownika właściwej komórki organizacyjnej stacji sanitarno-epidemiologicznej. Powyższe ustalenia prowadzą do konkluzji, że czynności dokonane przez pracownika PIS pozostawały w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego, istniała zatem podstawa do zastosowania art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i ustalenia opłaty za przeprowadzone czynności we wskazanej wysokości i zobowiązania spółki do jej uiszczenia. Mając powyższe na uwadze, wobec nie stwierdzenia naruszeń prawa materialnego czy przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.