III SA/Kr 292/19
WyrokWSA w Krakowie2019-05-30
Skład orzekający: Ewa Michna, Halina Jakubiec, Bożenna Blitek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o skreśleniu doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich, oparta na negatywnej opinii opiekuna naukowego, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasady czynnego udziału strony oraz obowiązku wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Organy nie zapewniły skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, nie umożliwiły jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a także nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego. Negatywna opinia opiekuna naukowego, stanowiąca podstawę skreślenia, nie została poparta dowodami, a zarzuty w niej zawarte były nieprecyzyjne i niezweryfikowane. Ponadto, organy nie wyjaśniły sprzeczności między przyznaniem skarżącej stypendium doktoranckiego a stwierdzeniem niespełniania przez nią wymogów regulaminowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Rektora Uniwersytetu utrzymującej w mocy decyzję Kierownika studiów doktoranckich o skreśleniu E. T. z listy uczestników studiów doktoranckich z powodu niezrealizowania obowiązków regulaminowych. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Kpa, w tym brak umożliwienia jej czynnego udziału w postępowaniu i brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego. Podstawą skreślenia była negatywna opinia opiekuna naukowego, z którym skarżąca pozostawała w konflikcie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Rektora Uniwersytetu oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika studiów doktoranckich i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Bożenna Blitek Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi E. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 21 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącej E. T. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie wyroku
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 30 maja 2019 r.
Rektor Uniwersytetu decyzją z dnia 21 grudnia 2018 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika studiów doktoranckich z dnia [...] 2018 r. znak [...] skreślającą E. T. (dalej w skrócie skarżącą) z listy uczestników studiów doktoranckich II roku w dyscyplinie [...] w roku akademickim 2017/2018.
Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., w skrócie Kpa) w zw. z § 15 ust. 1 pkt 2 uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie Regulaminu studiów doktoranckich na Uniwersytecie ze zm. oraz art. 197 ust. 5 art. i 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.) w zw. z art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669).
Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny:
Kierownik studiów doktoranckich w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2018 r. wskazał, że skreślenie skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich II roku w dyscyplinie [...] w roku akademickim 2017/2018 wynika z niezrealizowania obowiązków regulaminowych. Decyzja została podjęta na podstawie § 14 ust. 3 i 5 Regulaminu studiów doktoranckich stanowiącego, że kierownik studiów doktoranckich podejmuje decyzję o zaliczeniu roku w oparciu o przedłożoną dokumentację. Przedstawione przez skarżącą sprawozdanie nie zawierało ocen oraz opinii opiekuna naukowego skarżącej a wyjaśnienie skarżącej w tej kwestii nie zostało uznane za usprawiedliwione. Po wezwaniu o uzupełnienie sprawozdania z wykonania obowiązków, opinia opiekuna naukowego została załączona przez skarżącą dopiero w dniu 12 października 2018 r.
Przedłożona opinia prof. dr hab. F. K. opiekuna naukowego skarżącej (coroczna ocena postępów doktoranta w pracach badawczych) zawierała negatywną ocenę realizacji badań skarżącej wraz z wyliczeniem przykładów wielokrotnego naruszenia przez skarżącą Regulaminu studiów doktoranckich.
Kierownik studiów doktoranckich jest na podstawie § 15 ust. 1 pkt 2 Regulaminu studiów doktoranckich obowiązany wziąć pod uwagę opinię promotora lub opiekuna przy rozstrzyganiu zaliczenia roku jak również przy decyzji dotyczącej skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich.
W opinii opiekuna naukowego skarżącej naruszyła ona w szczególności obowiązek podporządkowania się wskazówkom i wytycznym pracowników naukowych wyznaczonych do kierowania określonym zespołem badawczym lub określonymi elementami procesu badawczego.
Złożony przez skarżącą wniosek o zmianę opiekuna naukowego nie spełniał wymogów formalnych z Regulaminu studiów.
Podstawą skreślenia skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich było niezrealizowanie obowiązków regulaminowych, w szczególności art. 197 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 20 pkt 11 Regulaminu studiów doktoranckich.
Skarżąca odwołując się od ww. decyzji, podniosła naruszenie:
- art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej, tj. z powołaniem się na uchyloną normę prawną w postaci art. 197 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym;
- art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, skutkujący niewyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy oraz brak merytorycznego uzasadnienia dla podjętej decyzji;
- art. 8 w zw. z art. 24 § 1 ust. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na ustaleniach opiekuna naukowego, który powinien zostać wyłączony z udziału w ocenianiu skarżącej, ze względu na wszczęte przeciwko niemu z inicjatywy skarżącej postępowanie karne i dyscyplinarne;
- art. 15 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 23 ust. 2 pkt 3 Regulaminu studiów doktoranckich poprzez przyjęcie, że opinia opiekuna naukowego jest dla kierownika studiów doktoranckich wiążąca i obliguje go do skreślenia doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich, podczas gdy decyzja kierownika studiów doktoranckich jest podejmowana w zakresie jego uznania administracyjnego;
- § 14 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 15 ust.1 pkt 2 Regulaminu studiów doktoranckich, poprzez przyjęcie, że zawieszony w pełnieniu obowiązków nauczyciela akademickiego opiekun naukowy jest władny wydać wiążącą kierownika studiów doktoranckich opinię w przedmiocie realizacji przez doktoranta obowiązków wynikających z planu i programu studiów doktoranckich.
W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała, że przedłożyła w dniu 20 września 2018 r. sprawozdanie z wykonania obowiązków doktoranta, po uzyskaniu zgody Kierownika studiów doktoranckich na przedłożenie go w roku akademickim 2017/18, w terminie do dnia 30 września 2018 r. Przyznała jednak, że nie załączyła do sprawozdania opinii opiekuna naukowego w przedmiocie postępów naukowych i postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej, wskazując przy tym Kierownikowi studiów doktoranckich na pozostawanie w głębokim konflikcie z opiekunem naukowym, przeciwko któremu miało zostać wszczęte postępowanie dyscyplinarne i karne.
Przedstawiona przez skarżącą brakująca opinia w dniu 12 października 2018 r. bezpośrednio Kierownikowi studiów doktoranckich została przez niego zaakceptowana i uznana za spełnienie wymogów § 14 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów doktoranckich.
Skarżąca dodała, iż według jej wiedzy opiekun naukowy, w związku z toczącymi się postepowaniami karnymi i dyscyplinarnymi został zawieszony w pełnieniu obowiązków nauczyciela akademickiego, stosownie do przepisu art. 147 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W dniu złożenia opinii 12 października 2018 r. zawieszenie to obowiązywało.
Podniosła ponadto, że opinia opiekuna naukowego jest nierzetelna, podyktowana jedynie jego osobistymi uprzedzeniami i nie ma żadnego potwierdzenia w okolicznościach sprawy. Jednocześnie skarżąca stanowczo zaprzeczyła, by kiedykolwiek zaniedbała powierzone jej zadania i obowiązki, zachowywała się w sposób lekceważący bądź nieetyczny w stosunku do kolegów, współpracowników bądź opiekuna naukowego. W odczuciu skarżącej na jej negatywną ocenę nie powinno mieć wpływu zgłoszenie nieprawidłowości w zakresie dysponowania przez opiekuna naukowego środkami z udzielanych grantów, które uznała za swój społeczny obowiązek wynikający także z dbałości o dobro uczelni.
Rektor Uniwersytetu w uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji, uznał, że skreślenie skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich jest zasadne.
Odnosząc się kolejno do zarzutów odwołania organ wskazał, że podstawa prawna dla stosowania w sprawie przepisu art. 197 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie znajduje się w przepisie art. 279 ustawy Prawo wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie z jego treścią studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Brak przywołania w podstawie prawnej decyzji tego przepisu nie uzasadnia konkluzji, że decyzja jest obarczona wadą określoną w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa (nieważnością) a stanowi jedynie uchybienie, które nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Przyjęcie, że przepis art. 197 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie obowiązuje, prowadziłoby do konstatacji, że możliwość skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich doktoranta, który rozpoczął studia przed rokiem akademickim 2019 nie istnieje.
Organ wskazał, że wbrew zawartym w odwołaniu informacjom, opiekun naukowy skarżącej nie jest zawieszony w pełnieniu funkcji nauczyciela akademickiego. Został jedynie z dniem 8 sierpnia 2018 r. został zawieszony w pełnieniu funkcji Prodziekana ds. Infrastruktury i Finansów Wydziału [...] Uniwersytetu przez Prorektora Uniwersytetu ds. badań naukowych i funduszy strukturalnych do czasu zakończenia postepowania wyjaśniającego. Wobec tego, w dacie wydawania opinii spełniał on wymogi umożliwiające mu pełnienie funkcji opiekuna naukowego a w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów doktoranckich był zobowiązany do wydania opinii o postępach naukowych i postępach w przygotowaniu rozprawy doktorskiej skarżącej.
Organ nie uznał też za zasadny argument skarżącej o konieczności wyłączenia opiekuna naukowego ze sprawy na podstawie przepisu art. 24 § 1 pkt 6 Kpa, gdyż w stosunku do niego nie toczy się postępowanie związane z zaliczeniem przez skarżącą roku akademickiego ani też postępowanie w sprawie uczestnictwa w studiach doktoranckich.
Skarżąca nigdy nie wnioskowała o wyłączenie opiekuna naukowego z postępowania dotyczącego zaliczenia jej II roku studiów doktoranckich. Wobec zawieszenia opiekuna naukowego skarżącej jedynie w pełnieniu funkcji Prodziekana nie było podstaw do automatycznej zmiany opiekuna skarżącej. Mogło to nastąpić jedynie na podstawie uznania Dziekana, niemniej ten nie otrzymał sygnałów koniecznych do zmiany.
Organ zwrócił uwagę, że opinia opiekuna naukowego, poza oceną aktywności skarżącej w trakcie roku akademickiego 2017/2018, zawiera także ogólne stanowisko dotyczące jej postawy w trakcie uczestniczenia w studiach doktoranckich. Zarzucając skarżącej zaniedbywanie powierzonych jej zadań i obowiązków, w tym opóźnienia w przygotowaniu planowanej publikacji naukowej, prezentowaną postawę oraz podejście do obowiązków i współpracowników opiekun naukowy wskazał na następujące okoliczności:
- korzystanie z aparatury badawczej niezgodnie z instrukcją, w tym samowolne wprowadzania zmian do ustawień elektronicznych aparatury MBE w wyniku niezgodnego wejścia z posiadanie kodów serwisowych, wskutek podpatrzenia prac serwisantów;
- prowadzenie prac badawczych w weekendy bez zgody uprawnionych osób oraz bez wiedzy opiekuna naukowego; z opinii opiekuna naukowego wynika, że skarżąca, wchodząc do laboratoriów kierowanych przez innych pracowników jednego z Instytutów, ze względu na brak doświadczenia doprowadziła do awarii sprzętu, co skutkowało żmudną naprawą urządzenia;
- wchodzenie w konflikty z innymi doktorantami w związku ze wspólnym wykorzystaniem aparatury badawczej;
- brak porządku w miejscu pracy oraz przestrzegania zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, co spowodowało zagubienie przez skarżącą próbki badawczej, o co zostali przez nią oskarżeni inni współpracownicy.
Ponadto w przesłanej opinii opiekuna naukowego pojawiły się także ogólne zarzuty dotyczące braku wywiązywania się przez skarżącą z obowiązków doktoranta wynikających z § 20 Regulaminu studiów doktoranckich. W szczególności opiekun naukowy zarzucił skarżącej naruszenie § 20 pkt 11 Regulaminu studiów doktoranckich stanowiący o tym, że w przypadku zespołowych badań naukowych doktorant jest zobowiązany podporządkować się wskazówkom i wytycznym pracowników naukowych wyznaczonych do kierowania określonym zespołem badawczym lub określonymi elementami procesu badawczego. W opinii opiekuna naukowego skarżąca notorycznie łamała ten punkt, nie postępując według jego wytycznych i lekceważąc wskazówki. Dodatkowo podczas prac nad publikacją zbiorową bez wiedzy opiekuna naukowego miała kontaktować się z jednym z profesorów, przekładając termin opracowania manuskryptu. Opiekun naukowy zwrócił również uwagę na nieuprawniony udział skarżącej w posiedzeniu Rady Wydziału [...], w związku z brakiem głosowania nad jej podaniem o zmianę opiekuna naukowego.
W konkluzji, opiekun naukowy postulował do Kierownika studiów doktoranckich o skreślenie skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich.
W ocenie organu odwoławczego opiekun naukowy w wystarczający sposób uzasadnił negatywną ocenę aktywności skarżącej w trakcie uczestniczenia przez nią w studiach doktoranckich. Opinia opiekuna naukowego w sposób wyczerpujący i szczegółowy odnosi się do stwierdzonych uchybień, z kolei ewentualne zarzuty dotyczące opinii opiekuna naukowego jako nierzetelnej i nieprawdziwej nie zostały przez skarżącą w sposób wystarczający uargumentowane, a stanowią jedynie stanowisko odmienne od przedstawionego w opinii.
Zwrócono jednak uwagę, że opinia opiekuna naukowego posiada opiniodawczy oraz pomocniczy charakter i na gruncie § 15 ust. 1 pkt 2 Regulaminu studiów doktoranckich nie stanowiła samoistnej podstawy skreślenia skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich.
Zdaniem organu odwoławczego przedstawiony przez skarżącą dorobek naukowy nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi E. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której podniosła zarzuty naruszenia:
- art. 10 § 1 Kpa poprzez brak umożliwienia skarżącej zapoznania się z materiałem dowodowym oraz wypowiedzenie się, co do zebranych materiałów i zgłoszenie żądań, co wpłynęło na wynik sprawy, bowiem skarżąca nie miała możliwości odniesienia się do stawianych jej jako doktorantce zarzutów,
- 7 Kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, skutkujące niewyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy oraz brak merytorycznego uzasadnienia dla podjętej decyzji oraz naruszenie art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 107 § 3 Kpa poprzez zaniechanie rzetelnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz danie wiary wyłącznie treści opinii opiekuna naukowego,
- art. 8 Kpa w zw. z art. 24 § 1 ust. 6 Kpa względnie art. 24 § 3 Kpa poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na ustaleniach opiekuna naukowego, który powinien zostać wyłączony od udziału w ocenianiu doktorantki, z uwagi na wszczęte przeciwko niemu z inicjatywy doktorantki postępowanie karne i dyscyplinarne.
Uzasadniając zarzuty, wskazała, że szczegóły treści opinii opiekuna naukowego poznała dopiero z uzasadnienia lektury decyzji odwoławczej, a na etapie postępowania administracyjnego udostępniono jej jedynie dwie strony tej opinii, w związku z czym nie miała możliwości ustosunkowania się do stawianych jej zarzutów. Zaprzeczyła jednocześnie by korzystała ze sprzętu laboratoryjnego w weekendy bez wiedzy opiekuna, wskazując, że czynili to również inni doktoranci. Podłożem konfliktów ze współpracownikami było w ocenie skarżącej ich zachowanie, w szczególności nieprzestrzeganie zasad Bhp. Zdaniem skarżącej fala krytyki, która na nią spłynęła rozpoczęła się od nieprzyjęcia propozycji przyjęcia środków finansowych w związku z uzyskaniem i rozpowszechnieniem przez nią wiedzy o przekazywaniu przez doktorantów opiekunowi naukowemu nieewidencjonowanych środków, uzyskanych z grantów.
Skarżąca zaprezentowała się się jako rzetelna i uczciwa doktorantka. W roku akademickim 2017/2018 miała zaliczone wszystkie przedmioty oraz opublikowany artykuł naukowy. Wskazała, że ten sam opiekun naukowy, który w opinii w 2018 r. postawił jej tak istotne zarzuty, w roku poprzednim przyznał skarżącej ocenę 5.0 za pracę naukową i postępy w przygotowaniu rozprawy doktorskiej.
W ocenie skarżącej negatywna opinia podyktowana jest istniejącym między nią a opiekunem konfliktem, którzy odbił się negatywnie na jej zdrowiu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji sąd bada czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa oraz czy została wydana w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu.
Dodatkowo wskazać należy, że sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy co wynika z treści art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Uniwersytetu z dnia 21 grudnia 2018 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika studiów doktoranckich z dnia [...] 2018 r. znak [...], skreślającą skarżącą z listy uczestników studiów doktoranckich II roku w dyscyplinie [...] w roku akademickim 2017/2018. Organy stanęły na stanowisku, iż skreślenie skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich II roku w dyscyplinie [...] w roku akademickim 2017/2018 wynika z niezrealizowania przez nią obowiązków regulaminowych
Przede wszystkim należy wskazać, że w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm. dalej p.s.w.). Zgodnie bowiem z art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669), studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/20120 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Skarżąca zaś rozpoczęła studia doktoranckie przed tą datą.
Stosownie do art. 195 ust. 4a p.s.w. studia doktoranckie trwają nie krócej niż dwa lata i nie dłużej niż cztery lata. Według zaś art. 196 ust. 6 tej ustawy, organizację i tok studiów doktoranckich w zakresie nieuregulowanym w ustawie oraz w odrębnych przepisach określa regulamin studiów doktoranckich. Zgodnie natomiast z art. 197 ust. 1 p.s.w. doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Ponadto jak stanowi art. 197 ust. 2 do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi zgodnie z ust. 1, należy realizowanie programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu. Według zaś ust. 4 przywołanego przepisu doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów.
Zgodnie z § 14 ust. 2 Uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie: Regulaminu studiów doktoranckich (dalej jako: Regulamin), w celu zaliczenia roku studiów doktorant zobowiązany jest do 30 czerwca każdego roku akademickiego złożyć kierownikowi studiów doktoranckich następujące dokumenty:
1) sprawozdanie z wykonania obowiązków w danym roku akademickim;
2) opinię opiekuna naukowego albo promotora o postępach naukowych i postępach w przygotowaniu rozprawy doktorskiej;
3) inne dokumenty wymagane przez plan i program studiów;
4) inne dokumenty określone przez Rektora w zarządzeniu dotyczącym dokumentacji przebiegu studiów.
W świetle § 14 ust. 3 Regulaminu, z uzasadnionych względów losowych lub naukowych kierownik studiów doktoranckich, na pisemny wniosek doktoranta, może przedłużyć termin, o którym mowa w ust. 2, do 30 września. Doktorant, który złożył sprawozdanie do 30 czerwca, może złożyć uzupełnienie sprawozdania obejmujące okres od 1 lipca do 30 września. Na podstawie § 14 ust. 5 Regulaminu, w oparciu o zebraną dokumentację kierownik studiów doktoranckich w terminie do 30 września każdego roku rozstrzyga o zaliczeniu roku oraz podejmuje wszelkie czynności przewidziane w odrębnych przepisach, związane z przyznawaniem stypendiów za osiągnięcia naukowe w toku studiów. W przypadku wyrażenia zgody na uzupełnienie sprawozdania przez doktoranta w terminie do 30 września zgodnie z zasadami określonymi w ust. 3, kierownik studiów doktoranckich podejmuje decyzję o zaliczeniu roku w terminie do 10 października.
Z kolei w świetle § 15 ust. 1 Regulaminu, kierownik studiów doktoranckich może podjąć decyzję o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich w przypadku:
1) niewypełnienia obowiązków wynikających z treści ślubowania i Regulaminu;
2) niezrealizowania obowiązków wynikających z planu i programu studiów doktoranckich, nieprowadzenia badań naukowych lub niezłożenia sprawozdania z ich przebiegu; opinię w tej sprawie przedstawia kierownikowi studiów doktoranckich opiekun naukowy albo promotor
Wskazać należy, że zawarte w art. 207 ust. 1 p.s.w. postanowienie o odpowiednim stosowaniu przepisów k.p.a., m.in. do decyzji w indywidualnych sprawach doktorantów, wynika z pozycji uczelni określonej w art. 4 ust. 1 jako jednostki organizacyjnej autonomicznej we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie. Jest to jednostka organizacyjna, która jest powołana do wykonywania zadań publicznych i uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych (wyrok NSA z 12 czerwca 2001 r., I SA 2521/00, LEX nr 54756). Nakaz odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie przepisów tego Kodeksu, powinny mieć także zastosowanie do adresata "decyzji" rektora, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają (wyrok TK z 8 listopada 2000 r., SK 18/99, OTK 2000, nr 7, poz. 258). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 maja 2011 r., I OSK 707/11(dostępny w CBOSA) wskazał, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony.
Decyzja o skreśleniu z listy studentów, czy też analogicznie z listy uczestników studiów doktoranckich, ma uznaniowy charakter, co nakłada na organ szczególny obowiązek zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i przekonywującego uzasadnienia takiej decyzji (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 17.04.2009 r., I SA/Wa 1710/08; wyrok WSA w Olsztynie z 18.02.2010 r., II SA/Ol 961/09; wyrok WSA w Gdańsku z 24.02.2011 r., III SA/Gd 377/10, dostępne w CBOSA). Jeżeli prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, to jego obowiązkiem jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyrok SN z 18 listopada 1993 r., III ARN 49/93, tak też WSA w Opolu w wyroku z dnia 23.02.2017 r., II SA/OP 497/16, Legalis).
Wydanie decyzji musi być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek skreślenia studenta (uczestnika studiów doktoranckich) i ich analizą, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.
W wyroku NSA z 20.07.2011 r., I OSK 2006/10 (dostępny w CBOSA) podniesiono, że decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego są poddane szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia takiej decyzji powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, zaś organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne.
Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie każdej decyzji administracyjnej powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (uzasadnienie faktyczne), jak również wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (uzasadnienie prawne). Organ musi zająć stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnić należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za uzasadnione, a jakim odmówił racjonalności. Celem uzasadnienia prawnego jest natomiast wyjaśnienie, dlaczego organ zastosował określony przepis i w razie możliwości przyjęcia jego odmiennej wykładni, dlaczego przyjął taki a nie inny jej rezultat. Jest to szczególnie ważne, gdy organ przyjmuje wykładnię odmienną od wykładni przedstawionej przez stronę (Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa-Poznań 1992 r., s. 263-265). Nie ulega przy tym wątpliwości, że w sytuacji przyznania przez ustawodawcę organowi administracji możności dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę rozwiązań, uzasadnienie prawne oraz faktyczne również powinno spełniać wymogi zawarte w art. 107 § 3 k.p.a. Jego prawidłowe zredagowanie odgrywa istotną rolę w świetle zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Decyzje oparte na uznaniu administracyjnym podlegają kontroli zgodności z prawem, sprawowanej przez sąd administracyjny pod kątem dopuszczalności ich wydania, niebezpieczeństwa przekroczenia granic uznania oraz uzasadnienia dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami podjętego rozstrzygnięcia (J. Borkowski, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 424-425 i A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009 r., s. 554-556).
Podkreślić należy, iż jak wynika z decyzji organu pierwszej instancji z dnia 16 października 2018 r., podstawą skreślenia skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich było niezrealizowanie obowiązków regulaminowych, w szczególności nieprzedłożenie w terminie sprawozdania zawierającego ocenę opiekuna, jak i jego opinię (zdaniem organu przedstawione przez skarżącą wyjaśnienie tego braku nie może być – zgodnie z treścią Regulaminu – uznane jako usprawiedliwiające), przedłożona w dniu 12 października 2018 r. opinia opiekuna naukowego skarżącej zawierała negatywną ocenę realizacji badań skarżącej wraz z wyliczeniem przykładów wielokrotnego naruszenia przez skarżącą Regulaminu studiów doktoranckich, w jego opinii również – co znalazło odzwierciedlenie w treści decyzji - skarżącej naruszyła w szczególności obowiązek podporządkowania się wskazówkom i wytycznym pracowników naukowych wyznaczonych do kierowania określonym zespołem badawczym lub określonymi elementami procesu badawczego (§ 20 Regulaminu). Z kolei organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie opiekun naukowy w wystarczający sposób uzasadnił negatywną ocenę aktywności skarżącej w trakcie uczestniczenia przez nią w studiach doktoranckich. Opinia opiekuna naukowego w sposób wyczerpujący i szczegółowy odnosi się do stwierdzonych uchybień, z kolei ewentualne zarzuty dotyczące opinii opiekuna naukowego jako nierzetelnej i nieprawdziwej nie zostały przez skarżącą w sposób wystarczający uargumentowane, a stanowią jedynie stanowisko odmienne od przedstawionego w opinii. Dodatkowo - opinia opiekuna naukowego posiada opiniodawczy oraz pomocniczy charakter i na gruncie § 15 ust. 1 pkt 2 Regulaminu nie stanowiła samoistnej podstawy skreślenia skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich.
Odnosząc się do powyższych kwestii – dokonana przez organ odwoławczy ocena opinii opiekuna naukowego (w konsekwencji również ocena kontrolowanej decyzji organu pierwszej instancji) nie zasługuje na aprobatę Sądu. Zarzuty stawiane skarżącej w przedmiotowej opinii nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w aktach administracyjnych materiale dowodowym; twierdzenia odnośnie do korzystania z aparatury badawczej niezgodnie z instrukcją obsługi, samowolnego wprowadzania zmian do ustawień elektronicznych aparatury MBE w wyniku niezgodnego z prawem wejścia w posiadanie kodów serwisowych, prowadzenia prac badawczych w weekendy bez wcześniejszej zgody uprawnionych osób i bez wiedzy opiekuna, wchodzenia w konflikty z innymi doktorantami, braku porządku w miejscu pracy oraz nieprzestrzegania zasad BHP, w konsekwencji utraty przez skarżącą próbki badawczej, nie zostały poparte jakimikolwiek dowodami. Pozostałe podniesione w opinii argumenty, tj. fakt bycia przez skarżącą osobą "niesolidną, nielojalną, nieprzestrzegającą zasad i obowiązków doktoranckich", naruszenie § 20 Regulaminu poprzez niepodporządkowywanie się wskazówkom i wytycznym pracowników naukowych wyznaczonych do kierowania zespołem badawczym, lekceważące postępowanie skarżącej w stosunku do niego i innych współpracowników, abstrahując od tego, że również nie znajdują oparcia w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy, to na dodatek nie sposób nie zauważyć, iż są to zarzuty o mało wyrazistym charakterze, w zasadzie nieweryfikowalnym. Podkreślić to należy zwłaszcza w sytuacji, w której wobec skarżącej nie toczyło się żadne postępowanie dyscyplinarne w ramach uczelni, co mogłoby ewentualnie stanowić potwierdzenie stawianych jej przez opiekuna naukowego zarzutów. Nie sposób zaakceptować stanowiska wyrażonego przez organy obu instancji, iż zarzuty skarżącej dotyczące przedmiotowej opinii – w jej mniemaniu nierzetelnej i nieprawdziwej – nie zostały przez nią wystarczająco uargumentowane, stanowią jedynie odmienne stanowisko od przedstawionego w opinii. Pomijając kwestię braku faktycznej możliwości odniesienia się przez skarżącą do postawionych zarzutów na etapie postępowania administracyjnego (co zostanie szerzej rozwinięte na dalszym etapie rozważań), to jednak tego rodzaju zapatrywanie organów stanowi odwrócenie logiki, która powinna stać za wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich. Mianowicie – to organ powinien w sposób należyty uargumentować przesłanki stojące za wydaniem tego rodzaju decyzji i poprzeć ją stosownymi dowodami (choćby zważywszy na zasady rozkładu ciężaru dowodu w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a.), nie powinien zaś przerzucać tego ciężaru na skarżącą poprzez obciążenie jej obowiązkiem wykazania, iż okoliczności podniesione przez opiekuna naukowego w negatywnej opinii, w rzeczywistości nie wystąpiły. Jakkolwiek opinia opiekuna naukowego stanowi akt wewnątrzzakładowy, niepodlegający kognicji sądu administracyjnego, to jednak stanowił on w oczach organu podstawowy dokument, przemawiający za wydaniem decyzji rozwiązującej stosunek zakładowy, stąd też Sąd, kontrolując wydanie ww. decyzji, zobligowany jest również do oceny ww. opinii jako dowodu w sprawie.
Tymczasem w realiach niniejszej sprawy organ pierwszej instancji w decyzji z dnia 16 października 2018 r. jako podstawę prawną nierealizowania obowiązków doktoranckich (co z kolei stanowiło podstawę wydania przedmiotowej decyzji) wskazał naruszenie obowiązku wynikającego z § 14 ust. 2 Regulaminu, tj. nieprzedłożenie kompletnej dokumentacji (sprawozdania wraz z opinią opiekuna naukowego), na podstawie której kierownik studiów doktoranckich decyduje o zaliczeniu roku zgodnie z § 14 ust. 3 i 5 Regulaminu. Zawarte we ww. decyzji wskazanie organu, iż "wyjaśnienie tego braku nie może być uznane jako usprawiedliwiające" nie dość, że stanowi lakoniczne, jednozdaniowe odniesienie się do argumentacji skarżącej (co w żaden sposób nie może spełniać kryteriów dot. uzasadniania decyzji uznaniowych), to jeszcze stoi w sprzeczności z dotychczasowym stanowiskiem organu, który wcześniej wyraził zgodę na przedłużenie złożenia przez skarżącą sprawozdania do dnia 30 września 2018 r. – mając świadomość, iż przyczyną złożenia tego wniosku przez skarżącą był istniejący konflikt z opiekunem naukowym i niemożność uzyskania przez skarżącą ww. opinii – utwierdzając skarżącą w przekonaniu, iż nawet negatywna opinia nie musi jednocześnie implikować wydania decyzji w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich, kolejno – wobec złożenia przez skarżącą sprawozdania z brakami – zainicjował procedurę uzupełnienia braków z art. 64 § k.p.a., wzywając w dniu 24 września 2018 r. skarżącą do podania oceny z przedmiotu "zaawansowana mechanika kwantowa dla doktorantów" (k. 54). Jednocześnie organ podjął działania, mające na celu uzyskanie od prof. dr hab. F. K. opinii nt. skarżącej, które skutkowały złożeniem przez opiekuna naukowego przedmiotowej opinii dopiero w dniu 11 października 2018 r. (k. 67 i n.) Nie sposób więc uznać nieprzedłożenia przez skarżącą w terminie do dnia 30 września 2018 r. ww. sprawozdania wraz z opinią opiekuna naukowego za zawinionego przez nią. Pozostałe zarzuty, na których oparł się organ wydając przedmiotową decyzję, jak już zostało wskazane – nie znajdują uzasadnienia w materiale dowodowym.
Ponownie podkreślić należy, że do decyzji w indywidualnych sprawach doktorantów na podstawie art. 207 ust. 1 p.s.w. należy odpowiednio stosować przepisy k.p.a., w tym te dot. wyłączenia pracownika od udziału w rozstrzygnięciu sprawy. Nie przesądzając kwestii konieczności wyłączenia prof. dr. hab. F. K. od udziału w postępowaniu w przedmiocie skreślenia na podstawie art. 24 § 1 ust. 6 k.p.a. lub art. 24 § 3 k.p.a. (oczywiste jest, iż organ musi wziąć pod uwagę opinię opiekuna naukowego doktoranta w rozstrzyganiu kwestii związanych z łączącym go z uczelnią stosunkiem zakładowym), to jednak organy obu instancji, dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego, powinny z dużą dozą ostrożności podchodzić do ww. opinii. Realia przedmiotowej sprawy wskazują jednoznacznie na istniejący konflikt personalny między skarżącą a jej opiekunem naukowym, stąd też przedmiotowa opinia nie powinna być jedynym dowodem w sprawie, uzasadniającym wydanie zaskarżonych rozstrzygnięć (co de facto miało miejsce w niniejszym postępowaniu), zwłaszcza zważywszy na okoliczność, iż zarzuty prof. dr hab. F. K. nie zostały poparte żadnymi dowodami. Ponownie – uznaniowy charakter niniejszej decyzji implikuje jednocześnie istnienie szczególnego obowiązku po stronie organu zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i przekonującego uzasadnienia takiej decyzji. Tymczasem organy obu instancji nie zważyły chociażby na okoliczność, iż decyzją z dnia 21 listopada 2018 r. przyznano skarżącej stypendium doktoranckie, skarżąca ubiegała się również o uzyskanie stypendium ministra (odpowiedni wniosek był już procedowany przed Radą Wydziału), gdzie podstawą przyznania ww. stypendium doktoranckiego były m.in. terminowa realizacja programu studiów doktoranckich, zaangażowanie w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę naukową, postępy w pracy naukowej oraz postępy w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Powyższe powinno wzbudzić uzasadnione wątpliwości organu obu instancji – skoro z jednej strony w ramach postępowania w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego organ przyjął, iż skarżąca spełnia ww. przesłanki, to trudno uzasadnić, dlaczego jednocześnie ten sam organ uznał, iż na użytek postępowania w przedmiocie zaliczenia roku skarżąca ww. przesłanek nie spełnia, co powoduje konieczność skreślenia jej z listy uczestników studiów doktoranckich. Prowadzi to do absurdalnego wniosku, że skarżąca jest na tyle wyróżniającą się uczestniczką studiów doktoranckich, iż zasługuje na przyznanie stypendium doktoranckiego, jednocześnie jednak nie spełnia (tych samych) wymogów regulaminowych, aby uzyskać zaliczenie roku. Ani organ pierwszej instancji, ani też organ odwoławczy powyższych wątpliwości w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśniły, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Skoro więc podstawą wydania decyzji przez organy obu instancji było domniemane naruszanie przez skarżącą obowiązków regulaminowych, co nie znalazło odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym, zwłaszcza dowodem w tym zakresie nie może być negatywna opinia opiekuna naukowego skarżącej z przyczyn wskazanych powyżej, brak było podstaw do wydania decyzji o skreśleniu skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich. Uznaniowość powyższego rozstrzygnięcia, wynikająca z istniejącego wobec skarżącej władztwa zakładowego organów uczelni, nie może przesądzać jednoczesnej jego arbitralności i musi znajdować uzasadnienie w okolicznościach faktycznych sprawy i odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W przeciwnym wypadku przekroczenie granic uznaniowości rozstrzygnięcia stanowi nadużycie władztwa zakładowego.
O ile w istocie trudno byłoby przyjąć koncepcję "przymusowej" opieki naukowej nad doktorantem ze strony pracownika naukowo–dydaktycznego (wszak stosunek zakładowy w tym zakresie cechuje się dobrowolnością), to jednak zauważyć należy, że po stronie jednostki organizacyjnej przeprowadzającej przewód doktorski występują określone obowiązki w zakresie zapewnienie tejże opieki. Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U. z 2016 r. poz. 558) jednostka organizacyjna uczelni albo jednostka naukowa zapewnia doktorantowi przez cały okres studiów doktoranckich opiekę naukową i wsparcie w samodzielnej pracy badawczej albo artystycznej, sprawowane przez opiekuna naukowego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej winno więc zawierać wyczerpującą analizę stanu prawnego oraz faktycznego co do obowiązków ciążących na jednostce organizacyjnych uczelni w zakresie zapewnienia doktorantowi opieki naukowej. Dopiero taka analiza może być punktem wyjścia do oceny w niniejszej sprawie naruszenia jakichkolwiek obowiązków przez skarżącego (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 września 2017 r., IV SA/Po 489/17, Legalis). W realiach niniejszej sprawy organy ograniczyły się jedynie do wskazania, iż skarżąca nie uzyskała zgody nowego opiekuna, brak jednak informacji, aby uczelnia dołożyła jakichkolwiek więcej starań celem znalezienia osoby, która podjęłaby się opieki naukowej nad skarżącą. Postawa organów uczelni była w tym zakresie pasywna.
Na koniec podkreślić należy, iż Sad uznał, że skarżącej nie zapewniono czynnego udziału w postepowaniu, naruszając tym samym art. 10 k.p.a., w myśl którego organy administracji obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powyższy przepis, gwarantujący udział strony w postępowaniu administracyjnym, ma przede wszystkim na celu zapewnienie należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Wobec zawartości złożonych przez organ akt administracyjnych, nie budzi najmniejszej wątpliwości, że skarżąca nie została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich. O tej okoliczności dowiedziała się dopiero, gdy organ pierwszej instancji doręczył jej decyzję w dniu 18 października 2018 r. O ile sam fakt braku powiadomienia strony o wszczęciu postępowania nie przesądza jeszcze o naruszeniu zasady czynnego udziału w postępowaniu, o tyle brak ten w powiązaniu z niezawiadomieniem strony o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji, tak przez organ pierwszej instancji, jak i przez organ drugiej instancji, dowodzi już naruszenia tej zasady. W niniejszej sprawie w dniu 11 października 2018 r. sporządzona została opinia negatywna prof. dr. hab. F. K. (parafowana przez umieszczenie daty przez skarżącą na pierwszej i ostatniej stronie, parafy te nie zostały opisane datą), w dniu [...] 2018 r. wydana została decyzja organu pierwszej instancji w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich, decyzja organu drugiego stopnia zaś została wydana w dniu 21 grudnia 2018 r. Brak w aktach sprawy zarówno zawiadomienia o wszczęciu ww. postępowania, jak i adnotacji o zapoznaniu się (lub też samej możliwości zapoznania się) przez skarżącą ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji pierwszo - i drugoinstancyjnej. Stanowi to ewidentne naruszenie ww. normy z art. 10 k.p.a.; w tych okolicznościach sprawy, wbrew twierdzeniom organu pierwszej instancji i organu odwoławczego, skarżąca nie miała możliwości odniesienia się do zarzutów stawianych jej przez opiekuna naukowego.
Konkludując - na gruncie niniejszej sprawy organy nie odniosły się do argumentów i zarzutów skarżącej podnoszonych zarówno na etapie postępowania przed organem I instancji, jak i w trakcie postępowania odwoławczego. Organy nie przeprowadziły w sprawie wystarczającego postępowania wyjaśniającego, które pozwoliłoby na wszechstronne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Rzecz jasna organy uczelniane nie są stricte organami administracji publicznej; zostały na mocy ustawy powołane do wykonywania określonych zadań publicznych, tj. pełnią funkcję organów administrujących (organów administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym). Ponownie – do postępowań w sprawach indywidualnych studentów i doktorantów (w tym w kwestii rozwiązania stosunku zakładowego) na mocy odesłania z art. 207 ust. 1 p.s.w. stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Przyjąć należy więc, że również zasady ogólne postępowania administracyjnego winny być stosowane odpowiednio w niniejszym postępowaniu. Przypomnieć należy, że organ administracji winien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i w tym celu powinien przede wszystkim dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej zobowiązany jest do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny jej okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Nie można było uznać, aby organy uczelni rozpoznając powyższą sprawę zachowały należytą staranność i wyjaśniły wszystkie jej aspekty.
W tej sytuacji uznać należy, że Rektor działający jako organ II instancji, podejmując zaskarżoną decyzję nie wyjaśnił w pełni stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, nie dokonał wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz nie dokonał wyboru rozstrzygnięcia, do czego był zobowiązany na podstawie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Motywy decyzji powinny bowiem odzwierciedlać́ rację decyzyjną i wyjaśniać́ tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do ustalonej sytuacji faktycznej. Naruszony został również przepis art. 10 k.p.a. Powyższe naruszenia uzasadniały uchylenie decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien dokonać́ wszechstronnej oceny materiału dowodowego sprawy, uwzględniając uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu i wydać́ decyzję spełniającą wymogi określone w art. 107 k.p.a. Stanowisko organu musi być́ oparte na analizie wszystkich elementów prawidłowo zebranego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) w ich wzajemnym powiazaniu. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawi w sposób klarowny tok rozumowania ze wskazaniem faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się̨ oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśni podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem znajdujących zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym przepisów prawa. Obowiązkiem organu będzie też wyczerpujące odniesienie się̨ do wszystkich zarzutów i wniosków stron. Konieczne będzie także przeanalizowanie stanu prawnego i jednoznaczna subsumpcja: o ile organ przyjmie naruszenie przez skarżącego obowiązków z art. 197 ust. 1 czy 2 p.s.w. winien w sposób klarowny wywieść powinność określonego, konkretnego zachowania się z obowiązujących regulacji prawnych. Jednocześnie Sad zwraca uwagę na konieczność uzupełnienia akt administracyjnych kontrolowanej sprawy, tak by wszystkie poczynione przez organ ustalenia znajdowały w nim pełne odzwierciedlenie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło