III SA/Kr 321/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Janusz Bociąga, Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.), WSA Hanna Knysiak-Sudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. O. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 29 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skargę oddala. Zaskarżonym przez M. O. (dalej skarżąca) postanowieniem z dnia 29 stycznia 2018 r., znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w zw. z art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2101),, po rozpoznaniu wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty z [...] 2017 r., znak: [...] postanowił odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z [...] 2017 r., znak: [...], Starosta orzekł o "wprowadzeniu do operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu M zmiany przebiegu granicy między działkami nr [...] i [...] zgodnie z operatem pomiarowym przyjętym do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego za nr [...] w dniu 19.04.1982 r. oraz operatem pomiarowym przyjętym do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego za nr [...] w dniu 04.11.1987 r". Postanowieniem z [...] 2017 r., znak: [...], Starosta, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z 10 października 2017 r. w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty z [...] 2017 r., znak: [...]. Na skutek rozpatrzenia zażalenia na ww. postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postanowieniem Nr [...] z 26 stycznia 2018 r., znak: [...], uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie I instancji w całości. W uzasadnieniu wskazano, że rozstrzygnięcie Starosty jest niezgodne z prawem, zawiera bowiem wadę wskazaną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. (wydane zostało z naruszeniem przepisów o właściwości) w związku z treścią przepisu art. 59 § 2 k.p.a., który stanowi, iż o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Konsekwencją ww. rozstrzygnięcia jest zatem konieczność merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej z 10 października 2017 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przez organ właściwy - Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Rozpoznając powyższy wniosek Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji strome, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. O powyższym uprawnieniu strony, w tym również wnioskodawczyni, zostały zgodnie z przepisem art. 107 § 1 k.p.a. prawidłowo pouczone w decyzji z [...] 2017 r. (znak: [...]). Organ podniósł, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż decyzję Starosty skutecznie doręczono skarżącej w dniu 5 czerwca 2017 r., o czym świadczy znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Zatem ostatnim dniem czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania był dzień 19 czerwca 2017 r. W dniu 11 października 2017 r. do Starosty wpłynął wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty z [...] 2017 r. (znak: [...]). W jego uzasadnieniu skarżąca podniosła, że "po czynnościach geodety na miejscu dowiedziałam się, że korekta granicy w istocie zmienia na niekorzyść powierzchnię mojej działki o ponad 1 ar. W toku całego postępowania administracyjnego byłam utrzymywana w przekonaniu, że nie będzie żadnych zmian na gruncie". W związku z powyższym organ podkreślił, że instytucja przywrócenia terminu uregulowana została w art. 58 k.p.a. W § 1 ww. przepisu wskazano, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast § 2 stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Analiza ww. przepisów prowadzi do wniosku, że dla przywrócenia terminu dokonania czynności procesowych muszą wystąpić łącznie cztery przesłanki: • uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy, • wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, • dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, • dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracamy termin (w niniejszym przypadku wniesienie odwołania). W ocenie organu, stosownie do powyższego, aby można przywrócić termin, zainteresowany powinien więc uprawdopodobnić stosowną argumentacją, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza, się okoliczności losowe jak np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar a więc okoliczności których wystąpienie uniemożliwiło złożenie w terminie stosownego pisma -w tym przypadku odwołania. Organ podniósł, że zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i doktrynie utrwalone jest stanowisko, że to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia odpowiednią argumentacją staranności przy dokonywaniu czynności procesowych oraz faktu, że przeszkoda w jej dokonaniu była od niej niezależna. Innymi słowy organ może przywrócić termin tylko wtedy, gdy strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło w związku z przeszkodą, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej wymaga się od strony dbającej o swoje interesy (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2006 r., II OSK 1397/05, LEX nr 315129, teza 1). Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się nawet lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, że dochowała należytej staranności, jednak dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe wobec trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od zainteresowanego, która istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku W ocenie Organu podnoszona przez skarżącą okoliczność braku wiedzy dotyczącej konsekwencji wydanej przez Starostę decyzji z [...] 2017 r. nie może być zakwalifikowana jako okoliczność usprawiedliwiająca niedokonanie w odpowiednim terminie czynności procesowej polegającej na wniesieniu odwołania w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. W szczególności o braku winy strony nie stanowi nieznajomość prawa oraz wybranie innej drogi obrony swojego interesu. Przeszkoda ta, przy zachowaniu należytej staranności o własne interesy, da się bowiem usunąć w każdym czasie poprzez zasięgnięcie profesjonalnej porady prawnej. Nie można usprawiedliwiać się rzekomymi błędnymi informacjami uzyskanymi w toku postępowania, skoro miarodajne było zawarte w decyzji pouczenie, którego treść nie nasuwała żadnych wątpliwości. Wskazać przy tym należy, iż wnioskodawczyni brała czynny udział w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty z [...] 2017 r. Tym samym w ocenie tut. organu pierwsza z ww. przesłanek przywrócenia terminu nie została spełniona. Analiza akt, w tym pism i żądań kierowanych przez wnioskodawczynię prowadzi do wniosku, iż również ostatnia ze wskazanych wyżej przesłanek nie została zachowana. Wnioskodawczyni nie dopełniła czynności w postaci wniesienia odwołania od decyzji Starosty, natomiast czynność procesową w postaci wniesienia odwołania należało dopełnić, nie czekając na przywrócenie terminu. W tym stanie faktycznym i prawnym organ stwierdził zatem, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty oraz nie dopełniła czynności w postaci wniesienia odwołania, w związku z czym orzekł o odmowie przywrócenia ww. terminu. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej podniósł, że skarżąca nie zgadza się z rozumowaniem organu i twierdzi, iż była przekonana, że dopełniła czynności wniesienia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wniósł więc o jego uchylenie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Oceniając prawidłowość podjętego przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego rozstrzygnięcia w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] 2017 r., znak: [...], stwierdzić należy, że prawidłowe są ustalenia organu co do niespełnienia przez skarżącą jednego z wymogów gwarantującego przywrócenie terminu – wniesienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu - wniesienia wraz z nim odwołania. Przyjmując nawet, że niedopełnienie tego obowiązku – tj. jednoczesnego dokonania czynności wraz z prośbą o przywrócenie terminu - skutkować może co najwyżej koniecznością zastosowania procedury z art. 64 § 2 k.p.a., polegającej na wezwaniu wnoszącego wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, której w terminie nie dokonał, pod rygorem pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania, to nie ulega wątpliwości, że skarżąca w tym przypadku przede wszystkim nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu czynności procesowej złożenia odwołania w ustawowym terminie. Trafnie argumentuje w uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia organ, że podnoszona przez skarżącą okoliczność "...braku wiedzy dotyczącej konsekwencji wydanej przez Starostę decyzji z [...] 2017 r..." rzeczywiście nie może być usprawiedliwiającą w niedochowaniu złożenia przez nią środka zaskarżenia w przewidzianym do tego terminie. Zasadnie organ akcentuje, że przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego. Oceniając brak winy w tej sprawie należało przyjąć tzw. obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Należyta staranność w prowadzeniu swoich spraw wymaga, by w warunkach - z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych - zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu czynności urzędowych. Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuści się choćby lekkiego niedbalstwa. Racje ma organ, że okoliczność nieznajomości, czy też braku świadomości skutków, jaki wywoła decyzja Starosty z dnia [...] 2017 r., znak: [...], po pierwsze była do usunięcia poprzez zasięgnięcie stosownej porady prawnej, a po drugie, nie mogła ona stanowić okoliczności uprawdopodabniającej brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Nieznajomość prawa i zasad postępowania przed organami państwowymi nie spełnia bowiem warunku "braku winy" (por. m. in. wyroki NSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 1997 r., sygn. akt III SA 101/96 oraz z dnia 10 grudnia 1999 r., sygn. akt V SA 946/99). Podzielić w tym względzie należy zatem stanowisko WSA w Warszawie, wypowiedziane w wyroku z dnia 10 maja 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 329/10; LEX nr 675628, że: "O braku winy strony w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Uchybienie terminu może być przykładowo poczytane jako zawinione przez nią, jeśli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynności dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. Podobnie wypowiada się też doktryna. Brak winy strony zachodzi "tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (por. E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 136). W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia (tamże, s. 136). Wobec powyższego zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, wydane na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. odmawiające przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania od kwestionowanej przez nią decyzji Starosty, należało uznać za zgodne z prawem. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.