III SA/Kr 359/14

WyrokWSA w Krakowie2014-09-02

Skład orzekający: Maria Zawadzka, Halina Jakubiec, Tadeusz Wołek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracyjny może orzec o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego, jeśli opuszczenie tego miejsca nie było dobrowolne, lecz wynikało z przymusu fizycznego lub psychicznego, nawet jeśli osoba ta nie dopełniła obowiązku wymeldowania?
Ratio decidendi
Organ administracyjny nie może orzec o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego, jeśli opuszczenie tego miejsca nie było dobrowolne, lecz wynikało z przymusu fizycznego lub psychicznego, nawet jeśli osoba ta nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Instytucja wymeldowania nie może zastępować eksmisji, a wymeldowanie jest możliwe tylko wtedy, gdy osoba całkowicie, dobrowolnie i trwale opuściła budynek i z niego nie korzysta.
Stan faktyczny
Wniosek o wymeldowanie A. W. wraz z dziećmi złożył właściciel nieruchomości R. W., twierdząc, że wyprowadzili się dobrowolnie. Organ I instancji przychylił się do wniosku. Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji i odmówił wymeldowania, uznając, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, lecz wynikało z przymusu ze strony R. W., co potwierdzały zeznania A. W., zgłoszenia na policję, pomoc MOPS oraz wyrok skazujący R. W. za uszkodzenie zamków. R. W. zaskarżył decyzję Wojewody, podnosząc, że wyrok skazujący był nieprawomocny i został później uchylony. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2014 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Wojewody z dnia 2 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania skargę oddala. Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu A. W. wraz z małoletnimi dziećmi: I. W., L. W. i K. W. z pobytu stałego w budynku nr [...] przy D w N - na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "K.p.a.", w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.),dalej "u.e.l.d.o.". W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w dniu 30 lipca 2013 r. na wniosek R. W. - właściciela budynku nr [...] położonego w N przy D zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania A. W. wraz z małoletnimi dziećmi z pobytu stałego z tej nieruchomości. Wnioskodawca wskazał, iż A. W. wraz z dziećmi nie zamieszkuje w miejscu zameldowania od maja 2013 r. Ponadto wnioskodawca jest w trakcie sprawy rozwodowej z A. W., a na sprawie rozwodowej w dniu 21.06.2013 r. potwierdziła ona fakt wyprowadzenia się i podała nowy adres - P. W trakcie postępowania ustalono, że A. W. wraz z dziećmi miejsce zameldowania opuściła w maju 2013 r. Zabrała rzeczy osobiste swoje oraz dzieci, a także część rzeczy pochodzących ze wspólnego dorobku jej i męża. Zamieszkała w P. Państwo W. są obecnie w trakcie sprawy rozwodowej, jednakże ich dzieci przebywają u ojca, który nie jest pozbawiony praw rodzicielskich, w każdy wtorek i piątek, a także po tygodniu każdego miesiąca wakacji zgodnie z ustaleniami ugody między małżonkami. Dzieci są zabierane przez ojca z aktualnego miejsca pobytu tj. P. Powyższe ustalenia opierają się na zebranych dowodach w postaci: przesłuchania R. W. z dnia 5.08.2013 r., przesłuchania A. W. z dnia 19.08.2013 r., przesłuchania stron oraz świadków podczas rozprawy administracyjnej w dniu 12.09.2013 r., pisma Komisariatu Policji z dnia 18.07.2013 r. w postaci wywiadu środowiskowego. Organ zaznaczył, że A. W. podczas przesłuchania w dniu 19.08.2013 r. potwierdziła fakt niezamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania, jednakże sama, dobrowolnie nie wymelduje się z pobytu stałego, ponieważ ze względów finansowych nie jest w stanie zapewnić dzieciom alergikom odpowiedniego lokum. W obecnym miejscu pobytu nie ma możliwości zameldowania z uwagi na to, że właścicielka budynku przebywa poza granicami kraju. Jednakże wszelaką korespondencję prosiła o przysyłanie na adres obecnego pobytu tj. P. A. W. w protokole przesłuchania z dnia 19.08.2013 r. oraz protokole z rozprawy administracyjnej z dnia 12.09.2013 r. podniosła, że opuszczenie przez nią miejsca zameldowania nie było dobrowolne i zostało spowodowane utrudnianiem jej zamieszkiwania przez R. W. przez kłótnie, awantury, bijatyki, nękania psychiczne oraz zainteresowanie się przez męża inną kobietą. Fakt ten zgłaszała kilkukrotnie na Policji, korzystała z pomocy Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Jednakże nie skorzystała skutecznie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (przywrócenie posiadania lokalu mieszkalnego), których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań właściciela budynku za bezprawne, a tym samym wskazywałoby to na wolę korzystania przez nią z przedmiotowego lokalu. Organ uznał zatem ww. sytuację za opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. Pismami z dnia 26.09.2013 r. strony zostały zawiadomione o przysługującym im w myśl art. 10 K.p.a. prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszania żądań przed wydaniem decyzji administracyjnej. Obie strony nie skorzystały z przysługującego im uprawnienia. Zdaniem organu, zebrany materiał dowodowy wskazuje, że A. W. wraz z małoletnimi dziećmi obecnie mieszka w P, gdzie posiada zarówno swoje jak i dzieci rzeczy osobiste oraz przedmioty gospodarstwa domowego. Zamiar pobytu w określonym miejscu musi być połączony z faktycznym tam przebywaniem, a A. W. nie zamieszkuje w przedmiotowej nieruchomości. W związku z tym utrzymywanie zameldowania na pobyt stały w budynku, w którym faktycznie nie przebywa, byłoby tylko potwierdzeniem fikcji meldunkowej, na co nie zezwalają przepisy z zakresu ewidencji ludności i dowodów osobistych. Przedstawione powyżej okoliczności, potwierdzają fakt opuszczenia przez A. W. wraz z dziećmi miejsca pobytu stałego w N przy D. A. W. wniosła od powyższej decyzji odwołanie w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci: I. W., L. W. oraz K. W. Wyjaśniła, że w dniu 25 maja 2013 r. wyprowadziła się wraz z dziećmi z przedmiotowego budynku, ponieważ została do tego zmuszona przez naganne zachowanie męża oraz jego matki, którzy utrudniali jej zamieszkiwanie. W dniu 21 czerwca 2013 r. na rozprawie rozwodowej potwierdziła opuszczenie budynku na czas trwania sprawy rozwodowej ze względu na dobro i bezpieczeństwo jej oraz dzieci. Pomimo, iż zwracała się o pomoc do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz wielokrotnie zgłaszała na Policji fakt utrudniania jej wraz z dziećmi zamieszkiwania w budynku, nie otrzymała od tych instytucji należytej pomocy w zakresie środków prawnych, które doprowadziłyby do uznawania działań właściciela budynku za bezprawne. Obecnie wraz dziećmi przebywa pod adresem: P. Po opuszczeniu budynku mąż wymienił zamki w drzwiach (czego dopuszczał się już wcześniej) uniemożliwiając jej w ten sposób swobodny dostęp do budynku. Pomimo, iż zamieszkuje wraz z dziećmi w P, ich centrum życiowe skupia się w N, gdzie dzieci uczęszczają do szkoły, przedszkola i korzystają z opieki zdrowotnej. Wojewoda decyzją z dnia 2 stycznia 2014 r. nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o odmowie wymeldowaniu A. W. wraz z małoletnimi dziećmi: I. W., L. W. i K. W. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy D w N - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przez opuszczenie miejsca pobytu stałego należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Jeżeli natomiast osoba została usunięta z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w drodze przymusu fizycznego lub psychicznego i wystąpiła do sądu lub organów ścigania (prokuratury względnie Policji) o ochronę swoich uprawnień to świadczy to o tym, iż osoba budynku nie opuściła dobrowolnie. Z wnioskiem o wymeldowanie A. W. wraz z dziećmi z miejsca pobytu stałego wystąpił R. W. - właściciel przedmiotowej nieruchomości. Wniosek uzasadnił faktem, iż A. W. wraz z dziećmi wyprowadziła się dobrowolnie z przedmiotowego budynku w dniu 25 maja 2013 r. Dodał, iż w dniu 21 czerwca 2013 r. na rozprawie rozwodowej A. W. potwierdziła wyprowadzenie się z przedmiotowego budynku i podała nowy adres: P (k: 1 akt sprawy). A. W. słuchana przed organem I instancji w dniu 19 sierpnia 2013 r. (k: 14-15 akt sprawy) oraz w dniu 12 września 2013 r. (k: 34 akt sprawy) oświadczyła, iż w dniu 24 maja 2013 r. niedobrowolnie opuściła budynek przy D w N, ponieważ została do tego zmuszona przez męża po kolejnej awanturze, który nękał ją psychicznie i dochodziło między nimi do kłótni, awantur, szarpaniny oraz bijatyki, powodem których było zainteresowanie się męża inną kobietą. Twierdzi, że gdyby R. W. nie utrudniał jej zamieszkiwania w przedmiotowym budynku to by w nim mieszkała. Wyjaśniła, iż podejmowała próby ratowania ich małżeństwa korzystając z pomocy Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, a także razem z mężem uczęszczała na terapię do poradni małżeńskiej. Od stycznia 2013 r. jest w stałym kontakcie z Policją oraz Miejsko-Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej. Kilkakrotnie zgłaszała na Policji fakt utrudniania jej zamieszkiwania w przedmiotowym budynku. Wyjaśniła, iż w dniu 28 czerwca 2013 r. na rozprawie rozwodowej poinformowała sąd, że na czas trwania sprawy rozwodowej wyprowadziła się wraz z dziećmi z miejsca pobytu stałego ze względu na bezpieczeństwo swoje oraz dzieci i przebywa pod adresem: P. Opuszczając przedmiotowy budynek zabrała ze sobą tylko część rzeczy swoich i dzieci, natomiast pozostałe rzeczy mąż przywiózł osobiście do P. W budynku pozostały tylko rzeczy należące do dzieci, tj. odzież, zabawki, rowery. Odwołująca się nie posiada kluczy do przedmiotowego budynku, ponieważ mąż wymienił zamki i w związku z tym nie ma do niego swobodnego dostępu. Nie utrzymuje kontaktu ani z mężem ani z teściową. Kontaktuje się jedynie z R. W. za pośrednictwem smsów w sprawie spotkań z dziećmi. Nie wyklucza powrotu do przedmiotowego budynku, gdyby mąż zmienił zdanie i chciał odbudować więzy małżeńskie. A. W. do akt sprawy dołączyła kserokopię pisma Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 29 sierpnia 2013 r., znak: [...] (k: 32 akt sprawy) oraz kserokopię wyroku Sądu Rejonowego Wydział II Karny z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt [...] uznającego R. W. za winnego popełnienia czynów z art. 124 § 1 K.w. (k: 30-31 akt sprawy). Zdaniem organu odwoławczego fakt nieprzebywania A. W. wraz z dziećmi pod wskazanym wyżej adresem jest bezsporny, niemniej kwestią wymagającą wyjaśnienia było ustalenie, czy taki stan wynikał z woli wymienionej, czy też był następstwem działań sprzecznych z jej wolą. Stan obiektywnego "nieprzebywania" nie jest jeszcze dobrowolnym i trwałym opuszczeniem lokalu. Organ odwoławczy wyjaśnił, że organ administracyjny wydając decyzję o wymeldowaniu bada jedynie czy spełniona została przesłanka art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. niezbędna do wymeldowania, którą to przesłanką jest opuszczenie bez wymeldowania miejsca pobytu stałego. W sprawie przesłanka opuszczenia budynku przy D w N jest bezsporna. Opuszczenie budynku przez wymienioną wraz dziećmi nie było jednak dobrowolne, nastąpiło na skutek przymusu. Świadczy o tym wyrok Sądu Rejonowego Wydział II Karny z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt [...] uznający R. W. za winnego popełnienia czynów z art. 124 § 1 K.w., polegających na dokonaniu umyślnego uszkodzenia zamka w drzwiach w dniach: 31 marca 2013 r. oraz 5 kwietnia 2013 r. poprzez rozwiercenie go oraz informacja zawarta w piśmie Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 29 sierpnia 2013 r., znak: [...], iż rodzina A. W. i R. W. korzystała ze wsparcia powyższego Ośrodka od dnia 25 stycznia 2013 r. W związku z panującymi konfliktami rodzinnymi oraz toczącą się sprawą rozwodową w rodzinie były wielokrotnie podejmowane wizyty w miejscu zamieszkania w dniach: 28 stycznia 2013 r., 1 lutego 2013 r. oraz 26 lutego 2013 r. oraz rozmowy z członkami rodziny w celu uzyskania stabilizacji w rodzinie. Ponadto A. W. korzystała z porad prawniczych w Punkcie Konsultacyjno-Informacyjnym dla ofiar i sprawców przemocy w rodzinie działającym przy ww. Ośrodku w dniach: 5 lutego 2013 r. oraz 12 lutego 2013 r. Ponadto organ odwoławczy uznał, że wymiana zamków w drzwiach przez R. W. spowodowała, że A. W. nie ma dostępu do przedmiotowego budynku. Okoliczności te powodują, że wymieniona wraz z małoletnimi dziećmi nie może zostać wymeldowana z dotychczasowego miejsca pobytu stałego z budynku decyzją administracyjną, bowiem dowody zgromadzone w sprawie wskazują na brak dobrowolności opuszczenia przedmiotowego budynku. Organ podkreślił, że instytucja wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego nie może być wykorzystywana do wyprowadzenia tej osoby z budynku i nie zastępuje eksmisji. Wymeldować można osobę wówczas, gdy całkowicie, dobrowolnie i trwale opuści budynek oraz z budynku tego nie korzysta. Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej. Biorąc pod uwagę powyższe organ odwoławczy odmiennie niż organ I instancji ocenił materiał dowodowy uznając, że A. W. wraz z małoletnimi dziećmi nie opuściła w sposób dobrowolny dotychczasowego miejsca pobytu stałego, dlatego uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie wymeldowania. R. W. wniósł od powyższej decyzję skargę. Zarzucił, że decyzja opiera się na wyroku Sądu Rejonowego Wydział II Karny z dnia 15 maja 2013r. sygn. akt [...], który był nieprawomocny i od którego skarżący się odwołał. W dniu 30 sierpnia 2013 r. odbyła się kolejna rozprawa przed Sądem Rejonowym sygn. akt [...], na której został uniewinniony od postawionych mu zarzutów, jednakże i ten wyrok był nieprawomocny ze względu na odwołanie się od wyroku A. W. W dniu 20 stycznia 2014 r. Sąd Okręgowy Wydział IV Karny Odwoławczy sygn. akt [...] podtrzymał wyrok Sądu Rejonowego z dnia 30 sierpnia 2013 r., który uniewinnił skarżącego już bez możliwości zaskarżania ww. wyroku. Wyrok, na który powołuje się Wojewoda, nie powinien być brany pod uwagę w podejmowaniu decyzji, ponieważ godzi bezpodstawnie w dobre imię skarżącego i jest dla niego krzywdzący, co potwierdziły kolejne wyroki. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości motywy zaskarżonej decyzji. Wojewoda podniósł, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jak wynika z twierdzeń skarżącego zawartych w skardze, kwestia popełnienia przez skarżącego wykroczenia umyślnego uszkodzenia zamka nie została wyjaśniona. Nastąpiło to jak twierdzi skarżący w dniu 20 stycznia 2014 r. Zaskarżona decyzja nie narusza więc prawa, gdyż organ odwoławczy był uprawniony do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie samodzielnej oceny stanu faktycznego sprawy istniejącego w dacie orzekania. Podniesiona w skardze okoliczność nie miała wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. W sprawie nie można jednak uznać tak jak uczynił to organ pierwszej instancji, że A. W. opuściła lokal wraz z dziećmi dobrowolnie. Wprawdzie Policja w toku postępowania przed organem pierwszej instancji jak i w toku postępowania odwoławczego konsekwentnie odmawiała udzielenia wyjaśnień w przedmiocie podejmowania interwencji w przedmiotowym lokalu, jednakże R. W. w toku całego postępowania (zarówno przed organem pierwszej instancji jak i przed organem odwoławczym), pomimo tego, że znał stan sprawy przedstawiany przez stronę przeciwną, w ogóle stanu tego nie kwestionował. W szczególności nie kwestionował, że przyczyną opuszczenia lokalu był uzasadniony okolicznościami stan obawy A. W. o bezpieczeństwo swoje i dzieci. Nie kwestionował również, że wymieniona w istocie nie ma dostępu do lokalu. Okoliczność faktyczna sprawy zgodnie z zasadą wynikającą z treści art. 81 K.p.a. może zostać uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Skarżący miał możliwość wypowiedzenia się co do twierdzeń A. W. zawartych w protokole rozprawy (karta nr 34, nr 35 akt administracyjnych), jednakże w ogóle nie zajmował w tym zakresie stanowiska ani nie wykazywał, by obawy A. W. były bezpodstawne. Zdaniem organu odwoławczego strona, rezygnując z tego uprawnienia i przerzucając cały ciężar dowodowy na organ, niejako więc sama godzi się na ustalenia poczynione przez organ (wyrok NSA z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt II GSK 527/10 LEX nr 1081572). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd – zgodnie z ustawowymi kompetencjami – badał, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Z tego punktu widzenia nie można dopatrzyć się podstaw do uwzględnienia skargi. Zgodnie z przywołanym przez organy obu instancji, a mającym zastosowaniem w sprawie art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. - organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego na ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się w organie gminy najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Zatem organ administracyjny w sprawie w przedmiocie wymeldowania bada jedynie czy spełniona została przesłanka art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. niezbędna do wymeldowania, którą to przesłanką jest opuszczenie bez wymeldowania miejsca pobytu stałego. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 K.p.a.). Podstawą procesową zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Regulacja zawarta w treści art. 138 K.p.a. wskazuje, iż charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania odwoławczego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego jest działaniem, co do zasady, merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji jak i kontrolnym. Merytoryczny bądź merytoryczno-reformacyjny charakter mają w związku z tym również decyzje tego organu. Procesowym wyrazem merytorycznych i kontrolnych kompetencji organu II instancji jest treść jego rozstrzygnięcia w sprawie. Organ ten utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję bądź uchyla ją i sam rozstrzyga o istocie sprawy. Dokonanie odmiennej oceny merytorycznej niż organ pierwszej instancji upoważnia organ odwoławczy do rozstrzygania na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. art. 138 § 2 K.p.a. Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i orzec co do istoty sprawy według własnej oceny. Rozpoznając, bowiem ponownie sprawę w postępowaniu odwoławczym organ nie jest związany stanowiskiem organu pierwszej instancji i dokonując własnej oceny może podjąć rozstrzygnięcie odmienne od tego, jakie zapadło w pierwszej instancji. Nie ulega, więc wątpliwości, że organ odwoławczy ma prawo do dokonania weryfikacji decyzji organu I instancji przez odmienną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co miało miejsce w sprawie poddanej kontroli Sądu. Zdaniem Sądu, trafnie organ odwoławczy odmiennie oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przez opuszczenie miejsca pobytu stałego należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Jeżeli natomiast osoba została usunięta z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w drodze przymusu fizycznego lub psychicznego i wystąpiła do sądu lub organów ścigania (prokuratury względnie Policji) o ochronę swoich uprawnień to świadczy to o tym, iż osoba budynku nie opuściła dobrowolnie. Zasadnie też organ odwoławczy przyjął, że fakt nieprzebywania A. W. wraz z małoletnimi dziećmi w miejscu stałego zameldowania w budynku przy D w N jest bezsporny, niemniej kwestią wymagającą wyjaśnienia było ustalenie, czy taki stan wynikał z woli wymienionej, czy też był następstwem działań sprzecznych z jej wolą. Stan obiektywnego "nieprzebywania" nie jest jeszcze dobrowolnym i trwałym opuszczeniem lokalu. W konsekwencji oceniając odmiennie aniżeli organ I instancji zebrany materiał dowodowy, organ odwoławczy uznał, że opuszczenie budynku przez A. W. wraz dziećmi nie było jednak dobrowolne, nastąpiło na skutek przymusu. Organ odwoławczy przywołał przy tym jednoznaczne w tym zakresie zeznania A. W. złożone przed organem I instancji w dniu 19 sierpnia 2013 r. oraz w dniu 12 września 2013 r. z których wynikało, że od stycznia 2013 r. jest w stałym kontakcie z Policją oraz Miejsko-Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej, że kilkakrotnie zgłaszała na Policji fakt utrudniania jej zamieszkiwania w budynku przy D w N, że na rozprawie rozwodowej poinformowała sąd, że na czas trwania sprawy rozwodowej wyprowadziła się wraz z dziećmi z miejsca pobytu stałego ze względu na bezpieczeństwo swoje oraz dzieci, a opuszczając przedmiotowy budynek zabrała ze sobą tylko część rzeczy swoich i dzieci, natomiast pozostałe rzeczy mąż przywiózł osobiście do P. A. W. zeznała także, iż nie posiada kluczy do budynku przy D w N, ponieważ mąż wymienił zamki i w związku z tym nie ma do niego swobodnego dostępu. Trafnie organ odwoławczy wskazał, że świadczy o tym wyrok Sądu Rejonowego Wydział II Karny z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt [...] uznający R. W. za winnego popełnienia czynów z art. 124 § 1 K.w., polegających na dokonaniu umyślnego uszkodzenia zamka w drzwiach w dniach: 31 marca 2013 r. oraz 5 kwietnia 2013 r. poprzez rozwiercenie go oraz informacja zawarta w piśmie Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 29 sierpnia 2013 r., znak: [...], iż rodzina A. W. i R. W. korzystała ze wsparcia powyższego Ośrodka od dnia 25 stycznia 2013 r. Nie mogła przynieść zamierzonego skutku podniesiona w skardze argumentacja, że wyrok Sądu Rejonowego Wydział II Karny z dnia 15 maja 2013r. sygn. Akt [...], był nieprawomocny i Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt [...], uniewinnił skarżącego od postawionych mu zarzutów, co zostało potwierdzone przez Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 20 stycznia 2014 r. sygn. akt [...]. Przede wszystkim należy zauważyć, że już przed organem I instancji A. W. do akt sprawy dołączyła kserokopię pisma Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 29 sierpnia 2013 r., znak: [...] oraz kserokopię wyroku Sądu Rejonowego Wydział II Karny z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt [...]. Należy, zatem podzielić stanowisko, że skarżący w toku całego postępowania (zarówno przed organem pierwszej instancji jak i przed organem odwoławczym), pomimo tego, że znał stan sprawy przedstawiany przez stronę przeciwną, w ogóle stanu tego nie kwestionował. W szczególności nie kwestionował, że przyczyną opuszczenia lokalu był uzasadniony okolicznościami stan obawy A. W. o bezpieczeństwo swoje i dzieci. Nie kwestionował również, że wymieniona w istocie nie ma dostępu do lokalu. Okoliczność faktyczna sprawy zgodnie z zasadą wynikającą z treści art. 81 K.p.a. może zostać uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Skarżący miał możliwość wypowiedzenia się co do twierdzeń A. W. zawartych w protokole rozprawy oraz okoliczności wynikających z przedłożonych dokumentów, jednakże w ogóle nie zajmował w tym zakresie stanowiska ani nie wykazywał, by obawy A. W. były bezpodstawne. Zdaniem organu odwoławczego strona, rezygnując z tego uprawnienia i przerzucając cały ciężar dowodowy na organ, niejako więc sama godzi się na ustalenia poczynione przez organ. Reasumując zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę powyższe trafnie organ odwoławczy odmiennie niż organ I instancji ocenił materiał dowodowy uznając, że A. W. wraz z małoletnimi dziećmi nie opuściła w sposób dobrowolny dotychczasowego miejsca pobytu stałego i dlatego zasadnie uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie wymeldowania. W świetle powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło