III SA/Kr 367/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Wojewody z dnia 29 września 2014 r. nr [....] w przedmiocie utraty statusu bezrobotnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji a także postanowienie Starosty L. z dnia [....] 2014 r. znak: [ ] o wznowieniu postępowania, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 497 ( czterysta dziewięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta decyzją z dnia [...] 2014 r. znak [...], po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia [...] 2014 znak: [...], orzekł o: 1. uchyleniu decyzji własnej z dnia [...] 2014 r., znak: [...] w sprawie przyznania A. Ś. prawa do stypendium z tytułu odbywania szkolenia w okresie od dnia 12 maja 2014 r. do dnia 16 maja 2014 r. w wysokości 120% podstawowej wysokości zasiłku dla bezrobotnych, 2. uchyleniu decyzji własnej z dnia [...] 2014 r. znak [...] w sprawie utraty przez A. Ś. statusu osoby bezrobotnej z dniem 28 maja 2014 r., 3. utracie przez A. Ś. statusu osoby bezrobotnej od 1 stycznia 2014 r. z powodu przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "K.p.a.", art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.), dalej "ustawa". Organ podniósł, że w dniu 27 grudnia 2013 r. A. Ś. zarejestrował się w urzędzie i decyzją z dnia [...] 2013 r. (organ podał nieprawidłowy rok decyzji) nabył status osoby bezrobotnej, a decyzją z dnia [...] 2014 r. nabył prawo do stypendium z tytułu odbywania szkolenia od 12 maja 2014 r. do 16 maja 2014 r. W dniu 3 lipca 2014 r. do organu wpłynęła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 czerwca 2014 r., z której wynika, że w dniu 14 stycznia 2014 r. A. Ś. złożył wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy i rentę przyznano mu od dnia 1 stycznia 2014 r. Ponieważ zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy osoba, która nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy nie może posiadać statusu osoby bezrobotnej, wydano ww. decyzję. A. Ś. wniósł od powyższej decyzji odwołanie, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania art. 7, art. 10 i art. 77 K.p.a., przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz naruszenie przepisów ustawy. Skarżący podniósł, że w okolicznościach sprawy w dniu wydania decyzji przez Starostę nie istniały żadne dowody wskazujące na to, iż skarżący nie posiadał statusu bezrobotnego. Bez względu na to czy organ wiedziałby o złożonym przez skarżącego wniosku i tak w świetle istniejących okoliczności faktycznych i prawnych miał on status bezrobotnego. Nawet gdyby uznać, iż skarżący złożył wniosek o rentę, to i tak na czas wydania decyzji przez Starostę, nikt nie miał podstaw by twierdzić, że otrzyma rentę, a jeżeli ją otrzyma to, czy otrzyma ją z datą wsteczną. Niedopuszczalnym jest zatem aby decyzja wydana została z datą utraty statusu bezrobotnego od dnia 1 stycznia 2014 r. Skarżący zwrócił uwagę, że dopiero w dniu 26 czerwca 2014 r. została wydana decyzja o przyznaniu renty i to w czasie kiedy nie był już osobą bezrobotną. Nie jest zatem zgodne z prawem uchylanie decyzji określonych w pkt 1 i 2 zaskarżonej decyzji. Ewentualnie dopiero po tym terminie można uznać, iż spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji, o której mowa, przy czym utrata statusu bezrobotnego nie może nastąpić z datą wsteczną, lecz z chwilą wpływu decyzji o przyznaniu renty. Ponadto skarżący wyjaśnił, że nie złożył w dniu 14 stycznia 2014 r. wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy, a jedynie wniosek o zaliczenie do okresu niezbędnego do uzyskania renty czasu jego pracy w Stanach Zjednoczonych. Nie wie dlaczego ZUS wydał w dniu 26 czerwca 2014 r. decyzję o przyznaniu renty i to jeszcze od dnia 1 stycznia 2014 r. Skarżący nie miał żadnego wpływu na wydanie decyzji ani na to, że po jej wydaniu zostaną mu przyznane wstecznie świadczenia z tytułu renty. Wniosek o uznanie i zaliczenie okresów pracy w USA podyktowany był okolicznością wyjątkową, a mianowicie sytuacją, która wydarzyła się podczas pobytu w Stanach Zjednoczonych, kiedy w wyniku napadu rabunkowego utracił wszelkie dowody dowodzące pracy. Podniósł, że utracił status osoby bezrobotnej w dniu 28 maja 2014 r., czyli w dniu wydania decyzji przez Starostę, a nie, jak to wskazał w zaskarżonej decyzji organ, od dnia 1 stycznia 2014 r. Wojewoda decyzją z dnia 29 września 2014 r. znak [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c i art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją Starosty z dnia [...] 2014 r., znak: [...] orzeczono o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej od 28 maja 2014 r. w związku z otrzymaniem jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej (umowa z dnia 26 maja 2014 r., NR [...]), podczas gdy w dniu 3 lipca 2014 r. na dziennik podawczy Powiatowego Urzędu Pracy złożył pismo następującej treści: "Oświadczam, że w dniu 02 lipca 2014 r. otrzymałem decyzją o przyznaniu renty od dnia 01.01.2014 r.". Do pisma dołączył decyzję ZUS, I Oddział w Warszawie, Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych z 23 czerwca 2014 r., znak: [...], w której orzeczono o przyznaniu mu prawa do renty od 1 stycznia 2014 r. na stałe. Tym samym wyszła na jaw okoliczność posiadania przez skarżącego renty w momencie wydawania decyzji w sprawie przyznania prawa do stypendium szkoleniowego oraz utraty statusu osoby bezrobotnej od 28 maja 2014 r. Mając powyższe na względzie organ I instancji, działając zgodnie z art. 145 § 1 K.p.a., postanowieniem z [...] 2014 r., znak: [....], wznowił z urzędu postępowanie w sprawie dwóch decyzji Starosty: - z [...] 2014 r., znak: [...], w sprawie przyznania prawa do stypendium z tytułu odbywania szkolenia w okresie od 12 maja 2014 r. do 16 maja 2014 r. w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, - z [...] 2014 r., znak: [...] w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej od 28 maja 2014 r. w związku z otrzymaniem jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej. Wynikiem wznowionego postępowania było wydanie [...] 2014 r. decyzji znak: [...], którą organ I instancji orzekł o uchyleniu obu ww. decyzji, co do których wznowił postępowanie oraz orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej od 1 stycznia 2014 r., z powodu przyznania prawa do renty. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy: "Ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej (...) jeżeli: (...) c) nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy (...)". Z kolei art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy stanowi: "Starosta (...) pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2". W dniu 3 lipca 2014 r. organ I instancji powziął informację, iż skarżący nabył prawo do renty od 1 stycznia 2014 r., co zostało stwierdzone w wyżej opisanej decyzji ZUS. Tym samym od 1 stycznia 2014 r. skarżący przestał spełniać przesłanki do bycia osobą bezrobotną. Nie spełniając przesłanek do posiadania statusu bezrobotnego tym bardziej nie spełniał warunku do przyznania prawa do stypendium, gdyż zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy, jedynie: "Bezrobotnemu w okresie odbywania szkolenia, na które został skierowany przez starostę, przysługuje stypendium finansowane ze środków Funduszu Pracy (...)". Organ powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 października 2008 r. (sygn. akt III SA/Łd 219/08), zgodnie z którym "kwestia nabycia uprawnienia rentowego z tytułu niezdolności do pracy pozostaje w ścisłym związku ze statusem osoby bezrobotnej, bowiem uzyskanie takiego prawa wyklucza możliwość bycia uznanym za osobę bezrobotną". Fakt wstecznego przyznania prawa do renty nie ma znaczenia, decydująca jest bowiem data, od której prawo to zostało przyznane. W związku z tym uznał, że prawidłowo organ I instancji wznowił postępowanie co do decyzji wydanych w sprawie po dniu 1 stycznia 2014 r., a dotyczących: przyznania prawa do stypendium szkoleniowego oraz utraty statusu osoby bezrobotnej od 28 maja 2014 r., a następnie decyzją z [...] 2014 r., znak: [...], uchylił obie decyzje i orzekł o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem przyznania prawa do renty, tj. od 1 stycznia 2014 r. A. Ś. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Zarzucił jej naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 2 ust. 1, art. 33 ust 4 pkt 1 ustawy mającą istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zarzucił tez wadliwe zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., nadto wskazując, iż w dacie wydania decyzji o przyznaniu renty nie był już bezrobotnym. Prawo do renty przyznano mu później niż decyzje objęte postępowaniem. Tymczasem "nowe fakty i dowody" w rozumieniu tego przepisu winny istnieć w dacie wydania decyzji objętych wznowieniem, co nie miało miejsca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 11 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1985/14 wywodów tych nie podzielił, podzielając stanowisko, wedle którego nie może być osobą bezrobotną ta, której służy prawo do renty. Decyzja o pozbawieniu w takiej sytuacji statusu bezrobotnego nie ma charakteru uznaniowego. Prawo do renty zostało przyznane skarżącemu od dnia 1 stycznia 2014 r., zatem od tej daty nie może być osobą bezrobotną. Zapadłe decyzje w takim stanie faktycznym należało więc wyeliminować z obrotu w wyniku wznowienia postępowania. W ocenie Sądu ocena ta uprawniona jest nie tylko na gruncie wskazanych przez organy przepisów, ale także znajduje oparcie w art. 78 ust. 4 ustawy. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej: P.p.s.a., Sąd skargę oddalił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a to: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, w sytuacji gdy zapadłe w sprawie decyzje naruszały przepisy postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy, gdyż brak było przesłanki do wznowienia postępowania na tej podstawie, 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organ, z jakim wnioskiem wystąpił do organu rentowego, bo nie domagał się on przyznania renty, a tylko zaliczenia okresu pracy w USA, 3. art. 151 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi mimo braku ku temu powodu. Domagał się uchylenia orzeczenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenia kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt 1724/15 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, a nadto zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 180 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Jak wskazano w uzasadnieniu, zarzuty skarżącego dotyczące trybu, w jakim zapadły kontrolowane w sprawie decyzje, są słuszne. Sąd wskazał na dwa przeciwstawne nurty w tym przedmiocie, a mianowicie, jeden opowiada się za trybem nadzwyczajnym, akceptując przyjęcie istnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., drugi zaś ten pogląd zwalcza, nie znajdując w tym stanie faktycznym podstaw do wznowienia postepowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny opowiedział się za drugim stanowiskiem, gdyż nie dostrzegł on możliwości uznania za nowy fakt czy dowód decyzji rentowej (faktu z niej wynikającego) zapadłej po wydaniu decyzji dotychczasowej, nawet wówczas, gdy decyzja ta przyznaje świadczenie z mocą wsteczną. Nadto Sąd zwrócił uwagę, iż Sąd I instancji analizując treść art. 78 ust. 4 ustawy, powinien zbadać, czy zawarta w nim norma prawna ma zastosowanie w sprawie i jaki wywołuje skutek oraz pod tym kątem ocenić legalność kontrolowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016 poz. 718) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym z granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.". Orzekanie – w myśl art. 135 P.p.s.a – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy zapadłą w wyniku wznowienia postępowania decyzję z dnia [...] 2014 r., którą Starosta orzekł o: - uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] 2014 r. o przyznaniu skarżącemu (zarejestrowanemu w dniu 27 grudnia 2013 r. i z tą datą uznanemu za osobę bezrobotną) prawa do stypendium z tytułu odbywania szkolenia, - o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] 2014 r. o utracie przez skarżącego statusu bezrobotnego z dniem 28 maja 2014 r. oraz - o utracie przez skarżącego statusu bezrobotnego od dnia 1 stycznia 2014 r. Przede wszystkim wskazać należy, że poprzedni wyrok WSA w Krakowie wydany w przedmiotowej sprawie wydany w dniu 11 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1985/14 został uchylony przez NSA wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 1724/15. Stosownie do art. 190 P.p.s.a: sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny sąd Administracyjny. W ww. wyroku NSA nie znajdując w przedmiotowej sprawie podstaw wznowieniowych stwierdził, że "nie dostrzega możliwości uznania za nowy fakt czy dowód decyzji rentowej (faktu z niej wynikającego) zapadłej po wydaniu decyzji dotychczasowej, nawet wówczas, gdy decyzja ta przyznaje świadczenie z mocą wsteczną. Istotą jest tu przecież nie tyle samo uprawnienie, co akt je potwierdzający. Niepodobna przyjmować fikcyjnie, że z uwagi na wsteczne przyznanie prawa, akt ten – nieistniejący w dniu wydania decyzji dotychczasowej - spełnia przesłanki do wznowienia postępowania. Tryb nadzwyczajny jest wszak stosowany wyjątkowo, a normowane nim przesłanki muszą być wykładane ściśle. Przeto już tylko z tego powodu zapadłe w sprawie decyzje nie powinny się ostać". Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że dokonując kontroli zaskarżonego aktu prawnego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami i uwzględniając wiążące stanowisko NSA, że skarga jest zasadna. Organy dokonały bowiem błędnej wykładni przepisu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły po wznowieniu w dniu 25 lipca 2014 r. postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] 2014 r. Jako podstawę prawną wznowienia wskazano m.in. art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji (podkreślenie tut. Sądu), nieznane organowi, który wydał decyzję. W przedmiotowej sprawie natomiast bezsporne jest, że w dniu rejestracji w PUP oraz w dniu wydania decyzji z dnia [...] 2014 r. i z dnia [...] 2014 r. nie istniała w obrocie prawnym decyzja przyznająca skarżącemu rentę z tytułu niezdolności do pracy. Została ona bowiem wydana dopiero 23 czerwca 2014 r. Organy naruszyły przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. przez przyjęcie tego przepisu za podstawę wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzjami z maja 2014 r. - brak było bowiem podstaw do uznania, że przyznanie skarżącemu prawa do renty ze skutkiem wstecznym stanowi nową okoliczność, która istniała w dniu wydania decyzji ostatecznych z dnia [...] 2014 r. i z dnia [...] 2014 r. Zwrócić należy też uwagę, że istotą weryfikacji sprawy, po jej wznowieniu, jest wykazanie, że organ prowadzący pierwotne postępowanie nie miał pełnego obrazu stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy, gdyż nie znał wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a przecież w przedmiotowej sprawie organ w maju 2014 r. nie wiedział i nie mógł wiedzieć o decyzji w sprawie renty gdyż nie została jeszcze wydana. Konsekwencją bezpodstawnego wznowienia postępowania i uchylenia ostatecznych decyzji dnia [...] 2014 r. i z dnia [...] 2014 r. jest uznanie, że organy administracji publicznej obydwóch instancji naruszyły prawo w stopniu wymagającym uchylenia zaskarżonej decyzji, decyzji ją poprzedzającej oraz postanowienia o wznowieniu postępowania. Pojawienie się nowej okoliczności po wydaniu ostatecznej decyzji - fakt przyznania skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy winien zostać natomiast rozważony w odrębnej sprawie, ze względu na art. 78 ust. 4 ustawy, stanowiący podstawę do pozbawienia statusu bezrobotnego na okres, za który uzyskał on prawo do renty. Rozstrzygając o utracie przez skarżącego statusu bezrobotnego organy winny zbadać, zgodnie z zaleceniem NSA, czy zawarta w art. 78 ust. 4 ustawy norma prawna ma zastosowanie w sprawie i jaki wywołuje skutek Z wyżej przedstawionych względów, ze względu na naruszenie przepisów: art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1 i 2, art. 150 § 1, 151 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit.c, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit.a ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1146) orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania (zwrocie kosztów zastępstwa prawnego) orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.