III SA/Kr 377/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Ewa Michna Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi A.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 grudnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy kat. C skargę oddala. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2016 r. znak: [...], działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2, art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 627 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016, poz. 23 ze zm.) - dalej k.p.a., odmówił A. T. - dalej skarżącemu, zwrotu prawa jazdy kat. C. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 10 października 2016 r. wydał on decyzję o cofnięciu A. T. prawa jazdy kat. B na okres trzech lat, którego bieg rozpoczął się z dniem 6 czerwca 2016 r. Decyzja została wydana w związku z orzeczonym, wyrokiem Sądu Rejonowego, środkiem karnym w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, z wyjątkiem tych, do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy kat. C na okres trzech lat. W wyroku, na podstawie art. 63 § 2 k.k. na poczet orzeczonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych zaliczono okres zatrzymania prawa jazdy w niniejszej sprawie od dnia 6 czerwca 2016 r. do dnia 29 sierpnia 2016 r. Orzeczony środek karny upłynie z dniem 6 czerwca 2019 r. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie zastosowanie winien mieć art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Organ wskazał w szczególności, iż obecnie przepis ten odnosi się nie tylko do osób ubiegających o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także wobec osób ubiegających się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz do załatwienia sprawy w sposób rzetelny, czego konsekwencją było błędne zastosowanie ustawy o kierujących pojazdami oraz wydanie przez organ decyzji o odmowie zwrotu prawa jazdy kat. C. W związku z powyższym skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie wniosku o wydanie prawa jazdy kat. C, względnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi l instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, iż organ bazował na wyrokach NSA, które stanowią jedynie pewną linię orzeczniczą, a ich stosowanie uzależnione jest od decyzji organu, który każdą sprawę powinien traktować indywidualnie, badając szereg okoliczności faktycznych, czego organ l instancji zaniechał. Podkreślił, iż kierowcą pozostaje od 1976 r., natomiast od 1992 r. nieprzerwanie świadczy usługi dla A S.A. w K, co stanowi jego jedyne źródło dochodu. Do odwołania dołączył on referencje udzielone przez A S.A. w K. Dodatkowo wskazał, iż wobec niego został orzeczony wyłącznie środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów kat. B i nie może on być pośrednio rozciągnięty także na kat. C, bowiem procedura karna nie przewiduje takiej możliwości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 grudnia 2016 r. znak: [...] działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało decyzję organu l instancji w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że A. T. posiadał prawo jazdy kat. B, C, które to prawo jazdy zostało mu zatrzymane. Jak podkreślił, orzeczony następnie prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakaz nie dotyczy wyłącznie kat. B, ale dotyczy wszystkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii C. W tym stanie rzeczy, zdaniem organu, ma zastosowanie art. 12 ust. 2 ustawy. Skarżący stara się bowiem o zwrot prawa jazdy kat. C, natomiast wymienioną w tym przepisie przesłanką negatywną zwrotu prawa jazdy jest obowiązywanie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. W ocenie Kolegium sprzeczność pomiędzy wyrokiem sądu karnego a rozstrzygnięciem podejmowanym w niniejszej sprawie wynika nie z braku konstytucyjności obecnie obowiązujących przepisów ale z budzącej wątpliwości treści rozstrzygnięcia sądu karnego. Jeżeli bowiem sąd ten chciał umożliwić A. T. korzystanie z pojazdów kat. C, to z uwagi na treść art. 12 ust. 2 ustawy winien był spod orzekanego zakazu wyłączyć również kat. B, czego nie uczynił. A. T. nie wniósł apelacji od przedmiotowego wyroku i wyrok ten się uprawomocnił. Reasumując, zdaniem organu, z uwagi na treść art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy nie jest możliwe zwrócenie czy też wydanie skarżącemu prawa jazdy kat. B. Kolegium wskazało nadto, iż rozumie zarówno zawodową sytuację skarżącego, jak również oczekiwania, które mógł łączyć z treścią wyroku karnego. Niemniej jednak Kolegium jest związane bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa i nie ma możliwości wydania odmiennego rozstrzygnięcia. Jak podkreślił organ, przyczyna odmowy zwrotu prawa jazdy kat. C tkwi m.in. w treści wyroku sądu karnego nakładającego na stronę zakaz prowadzenia pojazdów m.in. kat. B. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegającego na przekroczeniu granicy swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do wydania decyzji bez rzetelnego ustalenia stanu faktycznego i okoliczności dotyczących bezpośrednio skarżącego, co spowodowało pominięcie tak interesu społecznego jak i słusznego interesu obywateli, czego konsekwencją było błędne zastosowanie art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, a nadto w konsekwencji powyższego pominięcie sentencji wyroku orzeczonego wobec skarżącego przez Sąd Rejonowy, Wydział Karny z dnia 29 sierpnia 2016 r. sygn. akt [...]. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji ją poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016 poz. 718) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej "P.p.s.a.". Orzekanie -w myśl art. 135 P.p.s.a - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Skarga nie zasługuje na uwzględnianie. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają przepisom prawa. Przede wszystkim wskazać należy, że bezspornie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 29 sierpnia 2016 r., w sprawie o sygn. akt [...] został orzeczony wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych dla których wymagane jest prawo jazdy kategorii B na okres 3 lat, tj. do 6 czerwca 2019 r. Decyzją z [...] 2016 r. zostały skarżącemu cofnięte uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B na okres 3 lat. W konsekwencji wystąpienia z wnioskiem o zwrot prawa jazdy kategorii C organy obu instancji odmówiły zwrotu zatrzymanego prawa jazdy powyższej kategorii, co zostało zakwestionowane przez skarżącego jako nieuprawnione rozszerzenie odpowiedzialności karnej. Z zarzutem tym, podobnie jak z pozostałymi zarzutami skargi, nie można się zgodzić. Oceniając bowiem legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, podnieść trzeba, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami (dalej, w skrócie - u.k.p., czy ustawa). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei w myśl art. 12 ust. 2 u.k.p., wskazany wyżej przepis stosuje się także, wprost, wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, został nadany ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. 2014 r. poz. 970), zwanej ustawą nowelizującą, obowiązującą od dnia 25 października 2014 r. Wcześniej, to jest przed nowelizacją regulacja art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, co wynika wprost z brzmienia art. 3 ustawy nowelizującej ustawę o kierujących pojazdami. Ponadto art. 12 ust. 2 u.k.p. w nowym brzmieniu wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy nowelizacyjnej). Zważywszy na to, że przepisy znowelizowanej ustawy mają zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, tj. po dniu 25 października 2014 r., nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego przepisy te znajdą zastosowanie, albowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego został orzeczony po-tej dacie. W konsekwencji w nin. sprawie zastosowanie mają przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.k.p. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Istotę sporu w rozpatrywanej sprawie, to jest czy regulacje powołane wyżej dawały podstawę do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C należało zatem ocenić na podstawie wyżej przedstawionego stanu prawnego. Ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. Do tej ostatniej kategorii należy skarżący, posiadający uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii C (sąd karny tych uprawnień skarżącego nie pozbawił), dlatego też wystąpił on z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie wskazanych kategorii. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że organy administracji publicznej rozstrzygając o wniosku skarżącego były zobowiązane do działania na podstawie ww. ustawy o kierujących pojazdami. W art. 12 ust. 1 tej ustawy wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wskazany w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowi, że okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Tym samym więc w aktualnym stanie prawnym, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy. Odnosząc się zatem do zarzutu skarżącego, że taka wykładnia art. 12 ust. 2 u.k.p. prowadzi do rozszerzenia kary orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądowym, wskazać należy, że wykonując wyrok Sądu Rejonowego organ pierwszej instancji wydał decyzję o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, natomiast nie orzekł o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C, ponieważ sąd karny nie pozbawił skarżącego tych uprawnień. Zatem nie można zarzucić organowi, że nie respektuje wyroku sądu karnego. Zauważyć jednak należy, że to samo zdarzenie prawne (fakt skazania skarżącego i orzeczenie wobec niego środka karnego) może wywoływać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych, niż prawo karne, gałęzi prawa. Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającej kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Powyższe stanowisko Sądu orzekającego w nin. sprawie odpowiada poglądom prawnym prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 29 października 2015 r., w sprawie o sygn. akt l OSK 382/14, z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt l OSK 603/14, z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt l OSK 888/14) oraz Wojewódzkie Sądy Administracyjne m.in. wyrokach: z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 679/16 czy z dnia 5 września 2017 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 719/17). Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B musi zatem skutkować odmową wydania prawa jazdy w pozostałych kategoriach wymienionych w ww. ustawie. Przemawia za tym nie tylko wykładnia językowa (która ma pierwszeństwo przed innymi metodami interpretowania przepisów prawa, bowiem wynika z treści samej normy prawnej) ale także i wykładnia celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi bowiem wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno bowiem przyjąć, że racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi kategorii B, zezwoliłby np. na prowadzenie pojazdami samochodowymi o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t (kat. C). Przepisy omówione powyżej służyć mają zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie. Odebranie więc skarżącemu prawomocnym wyrokiem karnym tylko części posiadanych uprawnień, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu może on żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami co do pozostałych kategorii. Wyraźnie zakazał tego ustawodawca w wyżej przytoczonym art. 12 ust. 2 ustawy, przy czym adresatem tego przepisu jest organ administracyjny, a nie sąd karny. Rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa jazdy w sytuacji objętej przepisem art. 12 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy nie jest objęte uznaniem administracyjnym (nie zależy od uznania rozstrzygającego organu i rozważenia przez niego różnych okoliczności życiowych wskazanych przez skarżącego, np. okresu posiadania prawa jazdy, wykonywania działalności gospodarczej, itp.), lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych dla których wymagane jest prawo jazdy kategorii B. Mając powyższe na względzie należało uznać, że w ustalonych bezspornych okolicznościach faktycznych sprawy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały nie budzące żadnych wątpliwości interpretacyjnych przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.k.p. Z tych uregulowań jednoznacznie bowiem wynika, że gdy wobec określonej osoby został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B - to w okresie obowiązywania tego zakazu osobie tej nie może być wydane lub zwrócone, a także przywrócone uprawnienie w zakresie prawa jazdy m.in. kategorii C. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B pozbawia prawa do uzyskania prawa jazdy kategorii C i wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie. Tym samym dokument prawa jazdy dla powyższej kategorii nie może być zwrócony skarżącemu w okresie obowiązywania orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Czyli - skutkiem orzeczonego środka karnego przez sąd karny są obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Nie można się zatem zgodzić, że organy nie uwzględniły sentencji wyroku sądu karnego. Z wyroku tego wynika bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B oraz pośrednio, na podstawie ww. przepisów ustawy o kierujących pojazdami, zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C. Skoro ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, to organy administracji publicznej nie mogły przychylić się do wniosku skarżącego i wydać mu dokumentu prawa jazdy kategorii C. Wydając decyzje o odmowie jego wydania organy skonkretyzowały jedynie obowiązywanie ww. zakazu wynikającego z ustawy, a nie zmieniały środka karnego orzeczonego przez sąd. Co do zarzutu nieuwzględnienia argumentów skarżącego podanych w odwołaniu stwierdzić należy, że organy zobowiązane były do uwzględnienia okoliczności istotnych z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa dla rozstrzygnięcia o wniosku skarżącego. Nie mogły uwzględnić żadnych innych okoliczności (np. opinii o skarżącym, czy skutków braku możliwości wykonywania zawodu kierowcy). Również Sąd może ocenić, jak wskazano już na wstępie nin. rozważań, zaskarżone decyzji jedynie pod kątem zgodności z prawem. Ponieważ zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca jest zgodna z prawem orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.