III SA/Kr 409/18

WyrokWSA w Krakowie2018-07-11

Skład orzekający: Janusz Bociąga, Janusz Kasprzycki, Barbara Pasternak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy definicja 'pierwszego dziecka' w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która wyłącza z tego kręgu dzieci, które ukończyły 18. rok życia, narusza zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) w kontekście przyznawania świadczenia wychowawczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zróżnicowanie w przyznawaniu świadczenia wychowawczego, polegające na wyłączeniu prawa do świadczenia na pierwsze dziecko, które ukończyło 18 lat (chyba że rodzina spełnia kryterium dochodowe), przy jednoczesnej możliwości przyznania świadczenia na drugie i kolejne dzieci niezależnie od kryterium dochodowego, nie narusza zasady równości wobec prawa. Zróżnicowanie to jest uzasadnione celem ustawy, jakim jest zachęcanie do posiadania większej liczby dzieci i osiągnięcie pozytywnych efektów demograficznych, a nie jest absolutne, gdyż nie dotyczy rodzin o niskich dochodach.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na córkę A. B., która ukończyła 18 lat, mimo że jej rodzina spełniała kryterium dochodowe dla drugiego i kolejnego dziecka. Skarżący zarzucił naruszenie zasady równości wobec prawa przez sposób definiowania 'pierwszego dziecka' w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Organy administracji oraz sąd uznały, że definicja ta jest zgodna z prawem i celami ustawy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Barbara Pasternak Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego skargę oddala Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 1 lutego 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 2 pkt 1, 2, 4, 14, art. 4, art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w związku z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. po rozpatrzeniu odwołania M. B. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. przyznającej M. B. świadczenie wychowawcze na dzieci Z. B. (PESEL: [...]) i M. B. (PESEL: [...]) w kwocie po 500 zł miesięcznie w okresie od 01.10.2017 r. do 30.09.2018 r. oraz odmawiającej przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko A. B. (PESEL: [...]) - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ I instancji ustalił, że miesięczny dochód rodziny M. B. wyniósł 9.735,88 zł, co w przeliczeniu na członka rodziny stanowi kwotę 1.622,65 zł, czyli przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko (tj. kwota 800 zł). M. B. od decyzji organu I instancji wniósł odwołanie, zaskarżając punkt II decyzji. Podniósł, iż kwestionuje konstytucyjność przepisu art. 2 pkt 14 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, albowiem sformułowana w ww. przepisie prawa materialnego definicja "pierwszego dziecka" narusza równość wobec prawa, a w szczególności równy dostęp do świadczenia wychowawczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie wskazało, że zasady przyznawania świadczenia wychowawczego zostały określone w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2016 r. Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje matce, ojcu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, opiekunowi prawnemu dziecka do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia w wysokości 500 zł miesięcznie (art. 4 ust. 2 i 3, art. 5 ust. 1), z tym że w przypadku pierwszego dziecka prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 800 zł (art. 5 ust. 3). Pierwszym dzieckiem w rodzinie, w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy, jest jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia; w przypadku dzieci urodzonych tego samego dnia, miesiąca i roku, będących najstarszymi dziećmi w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia, pierwsze dziecko oznacza jedno z tych dzieci wskazane przez osobę, o której mowa w art. 4 ust. 2. Świadczenie wychowawcze zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 cyt. ustawy przyznaje się na okres trwający od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku. W odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, ustawa definiuje pojęcia dochodu rodziny i dochodu członka rodziny, dochodu utraconego i dochodu uzyskanego, natomiast do samej definicji dochodu odsyła do ustawy o świadczeniach rodzinnych. M. B. w dniu 31 sierpnia 2017 r. wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci A., Z. i M. Podał, iż w skład jego rodziny wchodzi (poza nim), żona R. B., wyżej wymienione małoletnie córki A., Z. i M. B. oraz pełnoletnia córka J. B. (ur. [...] 1998 r.). Organ stwierdził, iż pierwszym dzieckiem w rodzinie w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jest małoletnia A. B. Zgodnie bowiem z definicją ustawową przez pierwsze dziecko należy m.in. rozumieć najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia, którym w przypadku rodziny skarżącego jest córka A. B. Zatem w dalszej kolejności wymagane jest ustalenie, czy rodzina spełnia przewidziane ustawą kryterium dochodowe, aby mogło zostać przyznane świadczenie wychowawcze na A. B. Kolegium, ustaliło że dochód rodziny w 2016 r stanowił: dochód żony skarżącego R. B., który wyniósł 54.347,07 zł. Wskazany powyżej dochód żony za okres 12 miesięcy, został obliczony w następujący sposób: dochód wynikający z uzyskanego przez organ I instancji wydruk danych dla usługi: udostępnienie danych w Epodatki - opiewający na kwotę 68.424,12 zł, pomniejszono o składki na ubezpieczenia społeczne w wysokości 8.958,24 zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 5.118,81 zł. Dochód M. B. za okres 12 miesięcy wyniósł 62.483,53 zł. Został obliczony w następujący sposób: dochód wynikający z uzyskanego przez organ I instancji wydruk danych dla usługi: udostępnienie danych w e-podatki - opiewający na kwotę 74.674,93 zł, pomniejszono o należny podatek dochodowy od osób fizycznych w wysokości 8.724,00 zł, składki na ubezpieczenia społeczne w wysokości 0,00 zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 3.467,40 zł. Zatem dochód rodziny w 2016 r. wyniósł miesięcznie 9.735,88 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny daje kwotę 1.622,65 zł. (9.735,88 zł : 6 os. - 1.622,65 zł), która przekracza dopuszczalną ustawowo kwotę 800 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że podobnie jak organ I instancji, nie miał możliwości przyznania świadczenia objętego wnioskiem, gdyż przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci są przepisami o charakterze związanym. Istota tego rodzaju przepisów polega na tym, że organy administracji publicznej nie mają możliwości działania uznaniowego. Zauważyć należy, iż decyzja organu I instancji, chociaż z punktu widzenia odwołującego może wydawać się krzywdząca, to jednak jest prawidłowa, a kwalifikacja dokonana przez organ I instancji nie budzi wątpliwości. Rola organu I instancji sprowadzała się w tym przypadku do ustalenia stanu faktycznego sprawy i subsumcji tego stanu pod określone, sztywne przepisy prawa. Weryfikacja tego procesu dokonana w postępowaniu odwoławczym przed tutejszym Kolegium nie wykazała żadnych nieprawidłowości. Na powyższą decyzję M. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając naruszenie art. 2 pkt 14 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w związku z art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że ukończenie 18 roku życia przez pierwsze dziecko w rodzinie w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy powoduje, że dziecko to traci status pierwszego dziecka w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy oraz, że utrata takowego statusu nie narusza zasady równości wobec prawa. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie decyzji SKO. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, dalej zwanej ustawą. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie, zgodnie z art. 5 ust. 3 świadczenie przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy w przypadku urodzenia dziecka, ukończenia przez dziecko 18 - tego roku życia lub w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 16, rodzina w rozumieniu ustawy oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy, ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego albo opiekuna prawnego dziecka Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia w dniu 24 listopada 2017 r., wnosząc o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko z nim zamieszkujące i pozostające na jego utrzymaniu i pozostałe 2 niepełnoletnie córki. Organy rozpoznały wniosek i orzekły o przyznaniu prawa do tego świadczenia na drugie i kolejne dzieci skarżącego z nim zamieszkujące i pozostające na jego utrzymaniu. Okoliczności dotyczące składu osobowego rodziny w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 16 ustawy, decydujące o spełnieniu przesłanek do przyznania świadczenia – tj. liczba dzieci i ich wiek nie są sporne. Wobec poczynienia tych bezspornych ustaleń organ pierwszej instancji orzekł o przyznaniu prawa do świadczenia na dwoje dzieci na córki Z. i M. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest odmowa przyznania świadczenia na córkę A. Skarżący swoje argumenty opiera na art. 2 ust. 14 ustawy oraz z art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. Należy zwrócić uwagę, że ustawa w art. 2 ust. 14 wyraźnie definiuje pojęcie "pierwszego dziecka w rodzinie" – oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 lat, czego zdaje się nie dostrzegać skarżący. Do tej więc definicji należy odnosić stan faktyczny sprawy. Przepis art. 2 pkt. 16 definiuje natomiast pojęcie rodziny przez szczegółowe określenie jej składu. Jest to określenie niezbędne w świetle treści art. 2 pkt. 4 i pkt. 2 ustawy, które operują pojęciami "dochodu rodziny" i "dochodu członka rodziny", zatem od ilości członków rodziny w rozumieniu art. 2 ust. 16 zależy wysokość dochodu na członka rodziny. Wskazanie przez ustawodawcę w art. 2 pkt. 16 ustawy, iż do członków rodziny wlicza się dzieci małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka – zamieszkujące z nimi i pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna - nie oznacza w żadnym wypadku, że dzieci takie uznać można za pierwsze dzieci w rodzinie w rozumieniu ustawy. Nie wynika to z porównania brzmienia art. 2 pkt. 14 z ust. 16 ustawy, ani z brzmienia art. 5 ust. 2, 3 i 4 ustawy, której celem jest pomoc państwa w wychowaniu dzieci do 18 roku życia. Dzieci powyżej 18 roku życia, o których mowa w art. 2 ust. 16 nie są nigdy dziećmi, na które przysługuje świadczenie wychowawcze i nie są też "pierwszymi dziećmi w rodzinie" w rozumieniu ustawy - są natomiast uwzględniane jako członkowie rodziny w sytuacji ustalania dochodu rodziny i dochodu na osobę w rodzinie. Oczywistą konsekwencją powyższej regulacji jest merytoryczne orzekanie przez organy w przedmiocie prawa do świadczenia wychowawczego wyłącznie w odniesieniu do "drugiego" i kolejnych dzieci w rodzinie, za wyjątkiem sytuacji, w której wniosek osoby uprawnionej do świadczenia dotyczy przyznania świadczenia na jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie (w takiej sytuacji pierwsze dziecko w rozumieniu ustawy), z przyczyn określonych w art. 5 ust. 4 i 5 ustawy (kryterium dochodowe). Nie można więc zgodzić się ze skarżącym, że organ pierwszej instancji winien był rozstrzygnąć o prawie do świadczenia wychowawczego na córkę A. Merytoryczne rozstrzygnięcie organu w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w świetle istoty przedstawionej wyżej regulacji, tj. treści art. 2 ust. 14, art. 4 ust. 3, oraz art. 5 ust. 2-5 ustawy dotyczy tylko i wyłącznie tego prawa w odniesieniu do dzieci, które nie ukończyły 18 roku życia – na drugie i kolejne dzieci, lub na pierwsze dziecko w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4 lub 5 ustawy. Sformułowanie zatem przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia w odniesieniu do prawa do świadczenia wychowawczego na córkę skarżącego A. jest prawidłowe i nie narusza przepisów ustawy. Istotą zarzutów które znalazły się u podstaw wniesionej skargi jest nierówne traktowanie pierwszego dziecka, na które świadczenie wychowawcze nie przysługuje w przypadku przekroczenia kryterium dochodu. Z takimi twierdzeniami skarżącego nie można się jednak zgodzić. Zasadniczym punktem wyjścia rozumienia celu ustawy jest jednakowy zarówno dla rodzin z jednym jak i większą ilością dzieci, że co do zasady są one zdolne do poniesienia finansowego ciężaru wychowania i wykształcenia jednego dziecka (nie wykluczając jednakże wsparcia w przypadku wynikającej z przyjęcia określonego kryterium dochodowego trudnej sytuacji materialnej). Uzyskanie zaś oczekiwanego i pożądanego efektu demograficznego ściśle wiąże się z posiadaniem większej liczby dzieci, czemu w praktyce ma służyć zachęta w postaci finansowego wsparcia osób, które wychowują ich co najmniej dwoje, ponosząc przy tym – niezależnie od pomocy Państwa – znacząco większe związane z tym wydatki. Zapisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci zostały nakierowane na zamiar osiągnięcia konkretnych rezultatów demograficznych, co z istoty wykluczało jednakowe potraktowanie wszystkich rodzin bez względu na liczbę posiadanych dzieci i wysokość osiąganego przez nie dochodu. Brak jednakowego potraktowania nie może być jednak w tym przypadku absolutnie utożsamiany z jakimkolwiek nierównym traktowaniem o którym mowa w art. 32 Konstytucji. O tym przekonują zapisy uzasadnienia projektu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Wynika z nich, że celem tej ustawy jest pomoc finansowa kierowana do rodzin wychowujących dzieci, co poprzez zmniejszenie związanych z wychowywaniem obciążeń finansowych, ma zachęcać je do podejmowania decyzji o posiadaniu większej liczby dzieci. Związane jest to z niekorzystnymi trendami kształtującymi sytuację demograficzną Polski, podyktowanymi spadkiem dzietności (wzrostem udziału w populacji rodzin z jednym dzieckiem, przy spadającym udziale rodzin z dwojgiem lub większą ilością dzieci) oraz wzrostem przeciętnego trwania długości życia. Ponieważ proces odtwarzania populacji kształtuje się poniżej prostej zastępowalności pokoleń, przekłada się to na starzenie polskiego społeczeństwa (związane ze wzrostem trwania długości życia) i spadek liczby ludności. Mniejsza dzietność prowadzi do zmniejszenia się odsetka młodych ludzi w populacji, czego następstwem jest zwiększenie świadczeń socjalnych na osoby w starszym wieku, pogorszenie sytuacji ekonomicznej osób młodych i w rezultacie utrzymywanie niskiej dzietności bądź jej spadek. Nie bez znaczenia pozostaje też czynnik ekonomiczny, gdyż wg przeprowadzonych analiz, wydatki na utrzymanie i wychowanie dziecka wynoszą ok. 15-30% budżetów polskich rodzin (całkowity koszt wychowania jednego dziecka do ukończenia przez niego 19 roku życia zawiera się w przedziale 176 - 190 tys. zł, a dwójki dzieci 317 - 350 tys. zł). Uwzględniając, że rodziny z dziećmi są bardziej zagrożone ubóstwem niż te nieposiadające dzieci na utrzymaniu, a odsetek rodzin żyjących poniżej relatywnej granicy ubóstwa wzrasta wprost proporcjonalnie do liczby dzieci których wykształcenie i przygotowanie do życia wiąże się z dużym obciążeniem finansowym, niezbędne było wprowadzenie takich rozwiązań, które umożliwią wyeliminowanie lub istotne zmniejszenie ograniczeń ekonomicznych w szczególności wśród ludzi młodych decydujących się na posiadanie potomstwa, zwłaszcza drugiego i kolejnego dziecka. Z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wynika nakaz równego (jednakowego) traktowania przez władze publiczne wszystkich adresatów norm prawnych charakteryzujących się w takim samym stopniu tą samą, relewantną cechą. Takie ujęcie zasady równości dopuszcza zatem odmienne traktowanie podmiotów, które takiej cechy nie mają. Ustalenie, czy zasada równości została w konkretnym przypadku rzeczywiście naruszona, wymaga zatem ustalenia kręgu adresatów, do których odnosi się budząca wątpliwości norma prawna oraz wskazania tych elementów, które są prawnie relewantne (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia: 17 marca 2015 r. K 31/13 (OTK-A 2015/3/31), 29 czerwca 2001 r. K 23/00 (OTK 2001/5/124), 14 lipca 2004 r. SK 8/03 (OTK-A 2004/7/65) i 5 września 2005 r. P 18/04 (OTK-A 2005/8/88). Równe traktowanie oznacza traktowanie według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących i faworyzujących. Konstytucyjna zasada równości nakazuje nakładać jednakowe obowiązki względnie przyznawać jednakowe prawa podmiotom odznaczającym się tą samą cechą istotną, a jednocześnie dopuszcza, lecz nie wymaga, by nakładać różne obowiązki, względnie przyznawać różne prawa podmiotom które taką cechę posiadają oraz podmiotom które jej nie posiadają. W każdym przypadku podmioty należące niewątpliwie do tej samej kategorii muszą być traktowane równo, a podmioty należące do istotnie różnych kategorii mogą być traktowane różnie (por. wyroki TK z dnia: 6 marca 2007 r. P 45/06 (OTK-A 2007/3/22) i z 23 listopada 2010 r. K 5/10 (OTK-A 2010/9/106). Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości. Różnicowanie podmiotów prawa charakteryzujących się wspólną cechą istotną jest dopuszczalne (nie narusza zasady równości), ale warunkiem sine qua non jest jasno sformułowane kryterium, na podstawie którego owo zróżnicowanie jest dokonywane. Nie wolno dokonywać zróżnicowania według dowolnie ustalonego kryterium. Kryterium to musi mieć charakter relewantny, czyli pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma oraz ma służyć realizacji tego celu i treści. Wprowadzone zróżnicowanie musi mieć zatem charakter racjonalnie uzasadniony, a kryterium zróżnicowania pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostają naruszone w wyniku nierównego traktowania podmiotów podobnych. Musi ponadto pozostawać w związku z zasadami, wartościami i normami konstytucyjnymi uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych. Wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach; zob. w/w wyrok TK z dnia 23 listopada 2010 r. K 5/10, wyroki TK z dnia: 19 kwietnia 2011 r. P 41 /09 (OTK-A 2011/3/25), 18 czerwca 2013 r. K 37/12 (OTK-A 2013/5/60), 5 listopada 2013 r. K 40/12 (OTK-A 2013/8/120) i z 17 czerwca 2014 r. P 6/12 (OTK-A 2014/6/62). Podobny pogląd wyrażony został przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 stycznia 2013 r. II GSK 2331/11 (LEX nr 1270131). Wg niego, z ustanowionej na gruncie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasady wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów znajdujących się w zbliżonej sytuacji oraz zakaz różnicowania w tym traktowaniu bez przyczyny znajdującej należyte uzasadnienie w przepisie rangi co najmniej ustawowej. Zasady sprawiedliwości wymagają przy tym, aby zróżnicowanie prawne podmiotów (ich kategorii) pozostawało w adekwatnej relacji do różnic w ich sytuacji faktycznej, jako adresatów danych norm prawnych. Z powyższego wynika, że zasada równości nie ma oznaczać identyczności. Dyskryminacja rozumiana jest zaś jako zróżnicowane traktowanie podmiotów znajdujących się w obiektywnie takiej samej sytuacji, które to odmienne traktowanie nie ma swojej racjonalnej (obiektywnie usprawiedliwionej) podstawy (por. wyrok NSA z 16 listopada 2011 r., sygn. I OSK 607/11). Nierówne traktowanie podmiotów nie musi więc oznaczać dyskryminacji lub uprzywilejowania skutkującego oceną o naruszeniu standardu określonego w przepisie art. 32 Konstytucji. W myśl zatem zasady równości, wszystkie inne podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, według jednakowej miary. Wynikające więc z ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci zróżnicowanie polegające na wyłączeniu prawa otrzymania świadczenia na pierwsze dziecko (z wyjątkiem rodzin spełniających kryterium dochodowe) z jednoczesną możliwością jego uzyskania na każde drugie i kolejne dziecko (niezależnie od kryterium dochodowego) nie narusza zdaniem Sądu zasady równości. Jest ono uzasadnione, gdyż pozostaje w bezpośrednim związku z ratio legis ustawy, jakim jest zachęcenie młodych ludzi do posiadania większej liczby dzieci i uzyskanie w ten sposób zamierzonego efektu demograficznego. Jednocześnie zróżnicowanie to nie ma charakteru absolutnego, gdyż nie dotyczy tych beneficjentów, których dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł i w takiej sytuacji dopuszczalne jest stwierdzenie, że nie uwłacza ono w sposób zasadniczy innym wartościom (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2017 r. VIII SA/Wa 748/16, LEX nr 2249169). Mając na uwadze stan przedstawiony wyżej, uznając, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie dlatego Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło