III SA/Kr 410/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Renata Czeluśniak Sędziowie S WSA Ewa Michna (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala. Decyzją z [...] 2021 r., znak: [...] Burmistrz B odmówił M. K. (dalej: skarżący) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad żoną M. K. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w sprawie nie została spełniona przesłanka pozytywna przyznania wnioskowanego świadczenia, określona art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2022, poz. 615) - dalej "u.ś.r." i jednocześnie wystąpiła przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a oraz pkt. 2 lit a u.ś.r. Wskazano, że skarżący - orzeczeniem Lekarza Orzecznika KRUS został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy, co było podstawą przyznania mu renty rolniczej. Tym samym, jako osoba całkowicie niezdolna do pracy, nie mógł ani tej pracy podejmować, ani z niej zrezygnować. Ponadto, zasadnicza część czynności podejmowanych przez skarżącego w gospodarstwie domowym, nie miała bezpośredniego związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną żoną. Organ wskazał nadto, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., SK 2/17 odnosił się tylko i wyłącznie do grona osób mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, ponieważ tylko osoba z orzeczoną częściową niezdolnością do pracy, jest w stanie podjąć pracę lub z posiadanego zatrudnienia zrezygnować. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił organowi błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r., błędną wykładnię art. 17 ust. 1 i art. 17 ust.5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z 30 grudnia 2021 r., znak: [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium podało, że zasadnie skarżącemu odmówiono przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym odmowa ta winna być podyktowana innymi okolicznościami niż te, na które wskazał organ I instancji. Zdaniem Kolegium, organ I instancji dokonał wadliwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Kolegium wskazało na stanowisko zajęte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2018r., I OSK 3539/18, zgodnie z którym "przyjęcie literalnej wykładni art. 17 ust.1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1a u.ś.r. jest nie do pogodzenia z założeniem o racjonalności ustawodawcy, gdyż niweczyłaby możliwość przyznania świadczenia w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują małżonkowie, pomimo że na małżonku ciąży względem drugiego małżonka obowiązek alimentacyjny, który wyprzedza obowiązek krewnych małżonka wymagającego opieki. Co więcej, prowadziłaby do nieakceptowalnego wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym małżonkiem przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi, który sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli takiemu który nie może sprawować faktycznej opieki z uwagi na swoją własną niepełnosprawność i który sam wymaga opieki (...). Pozbawianie w tej sytuacji małżonka realnej możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, przez interpretację norm prawnych dopuszczającą wykluczenie go z grona osób uprawnionych do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy żyją bliscy krewni niepełnosprawnego współmałżonka, byłoby działaniem na szkodę rodziny jaką tworzą małżonkowie, czego nie da się zaakceptować w świetle norm konstytucyjnych". Kolegium stwierdziło, że przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. dotyczy tylko innych osób, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w stosunku do osoby niepełnosprawnej ciąży obowiązek alimentacyjny wynikający z pokrewieństwa, a nie małżonka ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne na współmałżonka będącego osobą niepełnosprawną. Z uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego mogą skorzystać krewni dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, co uniemożliwia mu wypełnianie we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego. wykluczenie małżonka osoby wymagającej opieki z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, obciążonego obowiązkiem alimentacyjnym oraz zdolnego do pracy, a niezatrudnionego ze względu na konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny, byłoby naruszeniem art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zatem, w świetle powyższych rozważań organ I wadliwie przyjął, że pozostawanie w związku małżeńskim jest okolicznością uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w celu opieki nad osobą w nim pozostającą, która wymaga opieki, w sytuacji gdy opiekę tę sprawuje współmałżonek i nie jest zaliczony do osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności. Odnosząc się do wskazanej przez organ I instancji kolejnej, negatywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia Kolegium wskazało, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 26 czerwca 2019 r., SK 2/17 orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro tak, to organ I instancji nie może okoliczności tej pomijać. Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy". Kolegium wskazało, że sentencja wyroku nie odnosi się do sytuacji osób, w stosunku do których przesłanką odmowy przyznania świadczenia jest pobieranie emerytury. Tym niemniej jednak argumenty podniesione w uzasadnieniu wyroku Trybunału mają znaczenie również dla wykładni analizowanego przepisu w odniesieniu do sytuacji osób pobierających emeryturę. Jednocześnie Kolegium podzieliło stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r. W przypadku bowiem zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. W rozpoznawaj sprawie skarżący, działający przez profesjonalnego pełnomocnika, na dzień wydania niniejszej decyzji nie złożył do organu emerytalno-rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty i nadal pozostawał uprawniony na podstawie decyzji Prezesa KRUS do renty rolniczej z tytułu niezdolności do 31 marca 2022r. Dalej Kolegium wskazało, że w sprawie niniejszej ustaleniu podlega spełnienie także pozostałych przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy ustalono, że żona skarżącego po mieszkaniu porusza się samodzielnie, natomiast po obejściu z jednym kijkiem, pozostaje w stałym leczeniu z powodu cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, niedoczynności tarczycy, retinopatii cukrzycowej, schorzeń układu krążenia, bardzo pogarsza jej się wzrok - praktycznie nie widzi. M. K. podała, że często w nocy dochodzi u niej do spadku poziomu cukru, wówczas mąż musi podać jej insulinę lub coś na podniesienie poziomu cukru. M. K. wymaga stałej, całodobowej pomocy i opieki w takich czynnościach jak: kąpiel, mycie głowy, przygotowywanie posiłków, podawanie leków zgodnie z zaleceniami lekarza, mierzenie poziomu cukru i ciśnienia, ubieranie się. Gdy dobrze się czuje, jest w stanie sama się umyć, ubiera się z częściową pomocą. Przygotowane posiłki zawsze spożywa samodzielnie. Żona skarżącego nie jest zdolna do prowadzenia gospodarstwa domowego, tj. sprzątania, prania, robienia zakupów, gotowania, ogrzewania domu itp. Skarżący jak podał, że dziennie poświęca około 10 godzin na opiekę nad żoną. W ramach sprawowanej opieki wykonuje takie czynności jak: przygotowuje posiłki, podaje lekarstwa, mierzy poziom cukru i ciśnienie, sprząta, pierze, zakrapia oczy, pomaga w toalecie, uczestniczy w wizytach lekarskich, załatwia sprawy urzędowe, robi zakupy. Jednocześnie ustalono, że skarżący pobiera od 2012 r. rentę inwalidzką w KRUS z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym - czasowo do marca 2022 roku, z uwagi na przebyty w 2011 zawał. Nadto skarżący leczy się również z powodu cukrzycy. Skarżący opiekę nad żoną sprawuje od 2011 r. M. K. ma troje dorosłych dzieci: córka na stałe mieszka w Austrii, jest obecnie w ciąży, nie wspomaga finansowo matki, ponieważ budowała dom. Synowie pracują w delegacji na terenie C, przyjeżdżają do rodziców na 2-3 dni co 3 tygodnie, przygotowują wtedy opał na zimę i pomagają w pracach w obejściu. W ocenie Kolegium z zaprezentowanych ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie nie można było wnioskować aby faktyczny zakres opieki jaki wykonuje skarżącej względem niepełnosprawnej żony nosił znamiona opieki całodobowej. Nie sposób było przyjąć, że skarżący stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawną żoną, zatem nie wyczerpuje ona zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego, która jak już wcześniej wspomniano ma być trwała. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że czynności takie jak: przygotowanie posiłków, pranie, sprzątanie, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, robienie zakupów, dawkowanie lekarstw, zapewnienie dostępu do usług medycznych oraz innych instytucji - nie odbiegają od czynności, które wykonują osoby zajmujące się opieką np. nad starszymi rodzicami i jednocześnie pracujące zawodowo, czy prowadzący gospodarstwo rolne. Czynności te nie mają charakteru tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach - z reguły rano i wieczorem. Kolegium, za organem I instancji wskazało również, że zasadnicza część wymienionych czynności podejmowana przez skarżącego w gospodarstwie domowym, nie ma bezpośredniego związku tylko ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną żoną. Pewne czynności związane z "prowadzeniem domu" czyli tj. robienie zakupów, pranie, sprzątanie, załatwianie spraw urzędowych, przygotowywanie posiłków, sprzątanie po nich - wnioskodawca wykonuje nie tylko specjalnie dla żony, ale również dla siebie, chociażby z racji wspólnego zamieszkania i gospodarowania. Zdaniem Kolegium, trudno również w oparciu o poczynione ustalenia stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie faktycznie istnieje związek przyczynowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w znacznym stopniu żoną, a rezygnacją lub niepodejmowaniem przez odwołującego pracy, w sytuacji gdy jest on osobą niezdolną do pracy. Ponadto Kolegium zauważyło, że obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistym staraniu, lecz może ograniczać się do łożenia środków finansowych na osobę uprawnioną. Stąd też, jeżeli dzieci M. K. z subiektywnych względów nie mogą sprawować osobistej opieki nad matką to nie ma przeszkód, aby opiekę taką sprawował np. skarżący zaś koszty związane z opieką pokrywane były przez dzieci, które również są zobowiązane do alimentacji względem matki. Reasumując Kolegium wskazało, że pomimo, iż organ I instancji w prowadzonym postępowaniu zaniechał poinformowania skarżącego o przysługującej mu możliwości wyboru świadczenia i zawieszenia, wstrzymania wypłaty renty i przedłożenia decyzji w tym zakresie to niemniej jednak zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż ustalony stan faktyczny nie dawał podstaw do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię: art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty rolniczej, stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pelengacyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 16 września 2021 r., III SA/Gd 577/21 podniósł, że warunek "stałej" opieki nie możne być rozumiany, jako wykonywanie tej opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, natomiast długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, a jej zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej tej opieki. Z kolei powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 3 lipca 2019 r., II SA/Rz 535/19 skarżący podniósł, że istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust.1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest ona sprawowana, zapewnienie egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Dalej skarżący podniósł, że rozpatrując przedmiotową sprawę organy poprzestały na literalnym brzmieniu treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. i przyjęły, że skoro skarżący ma ustalone prawo do renty rolniczej, to nie przysługuje mu świadczenie pielęgnacyjne. Tymczasem, w ocenie skarżącego, z utrwalonej linii orzecznictwa wynika, że interpretowanie przywołanego przepisu nie może się ograniczać tylko do wykładni literalnej, ale powinno zostać rozszerzone o dyrektywę wykładni systemowej, celowościowej oraz funkcjonalnej. Skarżący podniósł, że w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. zostały zawarte dwa przypadki, w których osobie sprawującej opiekę nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Podmioty mającej ustalone prawo do świadczeń zawartych w pkt 1a zostały pozbawione możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, natomiast grupie podmiotów uprawnionych do świadczeń wymienionych w pkt 1b pozostawiono możliwość wyboru świadczenie pielęgnacyjnego jako jednego ze świadczeń pozostających w zbiegu. Skarżący podniósł, że organom administracyjnym rozpoznającym sprawę umkną fakt, że kwestia zbieg uprawnień do świadczeń uregulowana została uregulowana w art. 33 ustawy z 20 grudnia o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2020 r., poz. 174), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Zdaniem skarżącego, zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne jest sprzeczne z Konstytucją, a zwłaszcza zasadami: równości wobec prawa, sprawiedliwości społecznej czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, i osobom niepełnosprawnym. Skarżący powołał się na orzeczenia: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2020 r. I OSK 1546/19 oraz Trybunału Konstytucyjnego z 25 lutego 1997 r., K 21/95, W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga nie została uwzględniona ponieważ skarżący nie wykazał, że nie podejmuje zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad swoją niepełnosprawną żoną. Sąd uznał, że zasadnie Kolegium wskazywało na brak związku przyczynowo skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a zakresem i koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Systemowo zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wsparcie publiczne w postaci świadczenia pielęgnacyjnego pomyślane zostało przez ustawodawcę jako rekompensata za konieczną rezygnację z uzyskiwania dochodów (pracy zarobkowej) przez osoby na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny. Sąd podkreśla, że organ administracji ma obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Tym samym musi ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Oznacza to, że organ w toku postępowania o wydanie decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne ustala, jaki jest zakres koniecznej (konkretnie w danym przypadku) opieki nad osobą niepełnoprawną, a więc w jakim zakresie osoba niepełnoprawna radzi sobie sama, bądź korzysta z pomocy innych osób bliskich. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie jest wystarczające do przyznania takiego świadczenia. Gdyby intencją ustawodawcy było przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego każdej osobie posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnoprawności, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. wprost by tak stanowił. Ze wskazanego przepisu wynika, że posiadanie takiego orzeczenia to tylko jeden z warunków świadczenia pielęgnacyjnego, niezbędne jest ponadto wykazanie, że po pierwsze istnieje "konieczność" sprawowania stałej lub długotrwałej opieki i po drugie, że jednocześnie ta "konieczność" wywołuje inną "konieczność", to jest rezygnację z zatrudnienia lub z podjęcia zatrudnienia przez osobę bliską, a więc że istnieje bezpośredni związek pomiędzy sprawowaniem stałej opieki a rezygnacją z (podjęcia) zatrudnienia (por. wyrok NSA z 6 maja 2022 r., I OSK 1472/21 i powołane tam orzecznictwo). W rozpatrywanej sprawie stan zdrowia skarżącego sam w sobie wskazywał, że raczej nie podejmuje zatrudnienia z powodu własnych problemów zdrowotnych (co w konsekwencji dało mu uprawnienia do renty z KRUS) niż z powodu konieczności sprawowania opieki nad żoną. W tym kontekście nie były zasadne zarzuty pełnomocnika skarżącego odwołujące się do problemu zbiegu uprawnień i prawa do wyboru świadczenia. Słusznie też organy zauważały, że opis czynności opiekuńczych jakie miał wykonywać skarżący nie uzasadnia jego twierdzeń o niemożności chociażby potencjalnego podjęcia zatrudnienia (zasadniczo skarżący nie osiągnął jeszcze wieku emerytalnego). W skardze poza cytowaniem orzeczeń nie zostały wskazane ani schorzenia żony skarżącego, ani też nie wymieniono konkretnych czynności opiekuńczych, które miałyby uzasadniać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Znajdujący się w aktach sprawy opis czynności opiekuńczych (pomoc w kąpieli; podawaniu leków; ubieraniu; pranie; sprzątanie; spacery, wizyty u lekarza; robienie zakupów) zasadniczo odpowiada zakresowi typowej pomocy w życiu codziennym osób chorych i w podeszłym wieku. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 7 czerwca 2022 r., II SA/Po 779/21 przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jest faktyczna rezygnacja/niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki nad osobą wskazaną w ustawie. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) skargę oddalił. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącego złożył taki wniosek, a organ się temu nie sprzeciwił.