III SA/Kr 436/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. J. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi G. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 lutego 2016 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy wydania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C p o s t a n a w i a wniosek oddalić Wyrokiem z dnia 21 października 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę G. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 lutego 2016 roku w przedmiocie odmowy wydania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C. W związku z zamiarem zaskarżania tego orzeczenia skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego ustanowienie radcy prawnego. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M. J. oraz córkami: K. J. ur. 2000 r. i K. J. ur. 2006 r. Ich miesięczny dochód wynosi 1.371 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę małżonki wnioskodawcy. W skład majątku skarżącego wchodzą: samochód Fiat Iveco rok prod. 1997 i traktor Renault 85-34, rok prod. 1995. Wnioskodawca posiada oszczędności w banku [...] wysokości 1.300 Euro. Średnie koszty ponoszone przez rodzinę na media, ubezpieczenia oraz ratę kredytu wynoszą ok. 850 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że pomaga prowadzić działalność gospodarczą ojca, ale jego dochody nie zawsze wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny, tj. żony i dwójki dzieci. G. J. nie posiada żadnych ruchomości, które mógłby spieniężyć, a samochód służy mu do pracy. Zarobki wnioskodawcy i jego żony nie pozwalają na wynajęcie prawnika, a sprawa jest bardzo istotna, ponieważ jej rozstrzygnięcie warunkuje utrzymanie warsztatu pracy skarżącego jako źródła dochodu i utrzymania rodziny. Odnosząc się do wezwania o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy G. J. oświadczył, że mieszka wraz z żoną i dziećmi w domu rodziców. Wnioskodawca jest zatrudniony jako rolnik – domownik i pomaga w działalności, którą prowadzi ojciec. Jako wynagrodzenie opłacane ma ubezpieczenie i możliwość zamieszkiwania z rodziną w domu ojca. Do pisma z dnia 26 stycznia 2017 roku (data wpływu do tut. Sądu) załączone zostały kopie następujących dokumentów: wyciągu z rachunku bankowego M. J. w [...] Oddział w T za okres od 1 października do 31 grudnia 2016 roku (saldo 13.586,91 zł), potwierdzenie wypłaty z rachunku bankowego kwoty 5.000 zł w dniu 25 stycznia 2017 roku, umowy z dnia 1 marca 2016 roku o kredyt w kwocie 4.785,65 zł na zakup telewizora oraz towaru określonego "gn60", 14 druków spłaty rat kredytowych po 220,83 zł każda, zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 stycznia 2017 roku o braku dochodu G. J. podlegającego opodatkowaniu na zasadach ogólnych w roku 2016, zaświadczenia z dnia 20 stycznia 2017 roku o zatrudnieniu M. J. w firmie "L" S.C. J. B. I. B. na podstawie umowy o pracę do dnia 31 grudnia 2017 roku za wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości 1.850 brutto, tj. 1.355,69 zł netto (za IV kwartał 2016 roku), potwierdzenia przelewu w dniu 24 listopada 2016 roku kwoty 1.348 EUR na rachunek G. J. w Banku [...] oraz dwóch potwierdzeń potrącenia kwot 1,13 EUR w dniu 24 listopada 2016 roku tytułem prowizji za polecenie wypłaty i 2 EUR w dniu 31 października 2016 roku tytułem opłaty za prowadzenie rachunku za październik 2016 roku. Przedłożono także kopię zawiadomienia Urzędu Gminy z dnia 26 lutego 2002 roku o nadaniu numeru porządkowego 45 nieruchomości w Ż stanowiącej własność ojca skarżącego – Z. J., potwierdzenie zawarcia umowy ubezpieczeń rolnych na okres od 5 stycznia 2016 roku do 4 stycznia 2017 roku dla budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego Z. J. i A. J., a także potwierdzenia płatności kwot: 389,70 zł za energię elektryczną, 203,25 zł za gaz, 120 zł za wywóz nieczystości, 159,88 zł za usługi telekomunikacyjne na rzecz T-mobile oraz 19,91 zł na rzecz ITI Neovision. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004 r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11). W ocenie orzekającego przedstawiona przez G. J. sytuacja materialna nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy obejmującego ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Co prawda skarżący nie podał wysokości uzyskiwanych przez siebie dochodów z tytułu pomocy w działalności prowadzonej przez jego ojca i nie przesłał pełnego wyciągu z posiadanego rachunku bankowego wraz z aktualnym saldem, jednakże dokumenty, które przedłożył nie charakteryzują go jako osoby ubogiej. Przede wszystkim należy podkreślić, że na rachunek bankowy skarżącego w Banku [...] w dniu 24 listopada 2016 roku wpłynęła kwota 1.348 Euro, co stanowi równowartość 5.966,38 zł (według średnich kursów NBP tabela nr [...] z dnia 2016-11-24). Niemal całą tą kwotą (1.300 Euro) skarżący dysponował w dniu składaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wykazał je bowiem jako posiadane oszczędności w rubryce 7.2.1 formularza "PPF". Ponadto na rachunku bankowym małżonki skarżącego na dzień 31 grudnia 2016 roku zgromadzone były środki w wysokości 13.586,91 zł. Analiza przedłożonej historii rachunku bankowego M. J. za ostatni kwartał 2016 roku (na który to rachunek wpływa jej wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.200 zł miesięcznie, świadczenie wychowawcze 500+ na dwoje dzieci w wysokości 1.000 zł oraz zasiłek rodzinny w kwotach: 236 zł w październiku 2016 roku i po 248 zł w listopadzie i grudniu 2016 roku) potwierdza brak wypłat gotówkowych z tego rachunku w tym okresie. Sytuacja taka może sugerować, że koszty bieżącego utrzymania rodziny w okresie od października do grudnia 2016 roku pokrywane były z innego źródła, którego skarżący nie ujawnił. Dokonana w dniu 25 stycznia 2017 roku przez żonę skarżącego wypłata kwoty 5.000 zł z przeznaczeniem na wyżywienie, edukację dzieci, opłaty oraz rachunki na kolejne miesiące nie pozbawiła rodzinę wnioskodawcy posiadanych środków finansowych, na rachunku tym pozostała bowiem kwota ponad 8.500 zł. Zdaniem orzekającego posiadane środki finansowe pozwolą wnioskodawcy pokryć wynagrodzenie pełnomocnika w sposób całkowicie nieodczuwalny dla jego sytuacji majątkowej. Zauważyć także należy, iż wśród swoich miesięcznych wydatków G. J. wskazał takie, których nie można zaliczyć do kosztów niezbędnych dla utrzymania rodziny, a mianowicie opłat za usługi telekomunikacyjne oraz telewizję. Koszty te nie mają decydującego znaczenia dla utrzymania koniecznego, bez których nastąpiłby uszczerbek niezbędnego utrzymania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Również zobowiązania cywilnoprawne, w tym kredytowe, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy kredyt został zaciągnięty na zakup telewizora za kwotę niemal 3.300 zł. Wydatek na ten cel nie został zatem spożytkowany na zapewnienie niezbędnego utrzymania rodziny, ale na podniesienie standardu życia. Dlatego nie znajduje aprobaty sytuacja, gdy skarżący spłaca ciążące na nim zobowiązania prywatnoprawne, a jednocześnie żąda, aby koszty związane z ustanowieniem dla niego pełnomocnika pokrywał Skarb Państwa, czyli ogół obywateli (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2016 r., sygn. akt II FZ 174/16). Podsumowując należy stwierdzić, że przeprowadzona w niniejszym postępowaniu analiza nie pozwala na stwierdzenie, że skarżący spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Na rachunkach bankowych posiada on bowiem środki finansowe, z których może ponieść ten wydatek we własnym zakresie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.