III SA/Kr 509/17

WyrokWSA w Krakowie2017-06-29

Skład orzekający: Maria Zawadzka, Bożenna Blitek, Renata Czeluśniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spłata zaległych alimentów, w tym świadczeń wypłaconych z Funduszu Alimentacyjnego i kosztów egzekucyjnych, może zostać odliczona od dochodu przy ustalaniu prawa do świadczeń z pomocy społecznej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że spłata zaległych alimentów, w tym świadczeń wypłaconych z Funduszu Alimentacyjnego i kosztów egzekucyjnych, nie może być odliczona od dochodu przy ustalaniu prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, od dochodu można odliczyć jedynie kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób, rozumianych jako świadczenia uiszczane na rzecz osób uprawnionych w związku z realizacją ustawowego obowiązku alimentacyjnego. Świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego nie są alimentami w tym rozumieniu.
Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku, zasiłku stałego oraz zasiłku okresowego z powodu trudnej sytuacji materialnej spowodowanej potrąceniami alimentacyjnymi z emerytury. Organy odmówiły przyznania świadczeń, uznając, że dochód skarżącego przekracza ustalone kryterium dochodowe, a spłata zaległych alimentów nie może być odliczona od dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę do sądu, zarzucając bezprawność decyzji.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Renata Czeluśniak Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 r. sprawy ze skarg Z. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 marca 2017 r. znak [...] z dnia 6 marca 2017 r. znak [...] z dnia 6 marca 2017 r. znak [...] z dnia 6 marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargi oddala. Burmistrza W odmówił Z. K. (dalej skarżący) decyzjami z dnia [...] 2017 r. przyznania w miesiącu styczniu 2017 r.,: 1. Nr [...], zasiłku celowego oraz zasiłku specjalnego; 2. Nr [...], zasiłku celowego w postaci świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywotności, w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"; 3. Nr [...], pomocy społecznej w formie zasiłku stałego; 4. oraz Nr [...], pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniach decyzji organ wskazał, że skarżący zwrócił się z prośba do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie pomocy społecznej z powodu trudnej sytuacji materialnej, spowodowanej potrąceniami alimentacyjnymi z otrzymywanej emerytury. Organ ustalił, że skarżący od dnia 21 maja 2015 r., przebywa w Krajowym Ośrodku [...], gdzie został umieszczony na podstawie decyzji Sądu. W ośrodku tym ma zapewnione całodobowe utrzymanie, a okres jego pobytu w przedmiotowym ośrodku nie jest możliwy do określenia. Skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy, a od dnia 22 listopada 2016 r. nabył prawo do emerytury w wysokości 1507,01 zł, z której są potrącane zaległe alimenty wraz z kosztami egzekucyjnymi w kwocie 1065,73 zł. W konsekwencji organ ustalił, że dochód netto skarżącego, w miesiącu poprzedzającymi złożenie wniosków wynosił: 1507,01 zł i przekraczał kryterium dochodowe określone w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, tj. kwotę 634,00 zł. Zdaniem organu, przekroczenie wielkości kryterium dochodowego nie pozwala zakwalifikować skarżącego do przyznania: 1. świadczeń z pomocy społecznej na zasadach ogólnych określonych w art. 8 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Z art. 8 ust. 3 pkt 3 powołanej ustawy wynika, że kwota alimentów świadczona na rzecz innych osób, pomniejsza sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku jedynie o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zatem brak jest podstaw do pomniejszenia przychodu o kwotę zaległych świadczeń i ewentualnych odsetek, a także kosztów egzekucyjnych. Organ nie dopatrzył się również podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego specjalnego, z uwagi na fakt, że przebywając w Ośrodku skarżący ma zapewnione całodobowe utrzymanie, własne źródło dochodu, które może przeznaczyć na własne potrzeby a nadto utrzymuje kontakt z rodziną, która go wspiera. 2. świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywotności, w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" - w miesiącu styczniu 2017 r., ponieważ dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił 1.507,01 zł i przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, które dla skarżącego wynosiło 634 zł i tym samym przekroczył 150% kryterium dochodowe tj. kwotę 951,00 zł. 3. zasiłku stałego, z uwagi na fakt, że zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do zasiłku stałego przysługuje, gdy spełnione są chociaż dwa warunki: niezdolność do pracy z powodu wieku lub całkowita niezdolność do pracy oraz nieprzekroczone kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. 634 zł. Organ podkreślił, że wprawdzie skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy jednak jego dochód przekracza kryterium dochodowe. 4. zasiłku okresowego, ponieważ prawo do zasiłku okresowego przysługuje jedynie wówczas, gdy łącznie spełnione są chociaż dwa warunki tj.: długotrwała choroba lub niepełnosprawność, bezrobocie bądź możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej oraz nieprzekroczone kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. 634 zł. Organ wskazał, że wprawdzie skarżący jest osobą długotrwale chorą, całkowicie niezdolną do pracy, jednak przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, ustalone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2015 r., w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2015.1058), tj. kwotę 634 zł. W odwołaniu od wszystkich powyższych decyzji skarżący zarzucił, że decyzje te bezpodstawnie i bezprawnie pozbawiają go pomocy, pomimo, że gdy pracował, to płacił podatki, co uprawnia go do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. Podniósł również, że jego obecny dochód "do ręki" wynosi jedynie 441,28 zł i dlatego domaga się przyznania należnego zasiłku stałego lub okresowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzjami z dnia 6 marca 2017 r. nr [...], [...], [...], [...] utrzymało w mocy wszystkie zaskarżone decyzje organu pierwszej instancji. W uzasadnieniach decyzji Kolegium w całości podzieliło stanowisko organu I instancji, powołało stosowne przepis ustawy o pomocy społecznej, stanowiące podstawę do wydania przedmiotowych decyzji, w szczególności: 1. art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 ustawy o pomocy społecznej oraz wskazało, że przyznanie skarżącemu pomocy na zasadach ogólnych nie jest możliwe, a uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, podobnie jak nie można zakwalifikować sytuacji życiowej skarżącego jako "szczególnie uzasadnionego przypadku" i przyznać mu specjalny zasiłek celowy; 2. art. 2, art. 3, art. 39 i art. 48 ustawy o pomocy społecznej, uchwały nr [...] Rady Miejskiej z dnia 27 maja 2015 r., w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnie pomocy w zakresie dożywiania w formie świadczenia niepieniężnego na zakup posiłku lub żywności dla osób objętych wieloletnim programem wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania: "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Kolegium wskazało, że zgodnie z wykładnią art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, przy ustalaniu dochodu wnioskodawcy należy uwzględniać wyłącznie alimenty, które świadczy wnioskodawca, jako osoba zobowiązana do tego z ustawy, na rzecz uprawnionych osób wyszczególnionych w art. 130 i nast. K.r.o. Wszystkie inne należności niż tak rozumiane alimenty, a więc i należności regulowane tytułem zwrotu świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego, nie mogą pomniejszać dochodu. Należy bowiem odróżnić pojęcie "alimentów" od świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego. Te ostatnie takich alimentów nie stanowią (wyrok NSA z dnia 14.11.2014 r., sygn. akt I OSK 904/14). W konsekwencji spłata zadłużenia alimentacyjnego w świetle powołanego powyżej przepisu ustawy nie pomniejsza dochodów skarżącego. Zatem organ przyjął, że dochód skarżącego wynosi 1.507,01 zł i w związku z tym skarżący przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej dla skarżącego tj. 634 zł i tym samym przekroczył 150% kryterium dochodowego tj. kwotę 951,00 zł. Dodatkowo Kolegium podkreśliło, że za odmową przyznania tego świadczenia przemawia fakt, że skarżący przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie oraz całodzienne wyżywienie. 3. art. 2, art. 3, art. 8 i art. 37 ustawy o pomocy społecznej oraz wskazało, że decyzja o odmowie przyznania zasiłku stałego nie ma charakteru uznaniowego. Ponieważ skarżący przekroczył kryterium dochodowe, organy nie mają możliwości przyznania skarżącemu tego świadczenia, nawet pomimo ustalenia, że sytuacja osobista i zdrowotna skarżącego jest trudna, a kwoty potrąceń zaległych alimentów są wysokie; 4. art. 2, art. 3, art. 8 i art. 38 ustawy o pomocy społecznej oraz wskazało, że również decyzja o odmowie przyznania zasiłku okresowego nie ma charakteru uznaniowego. Z uwagi na fakt, że skarżący przekroczył kryterium dochodowe, organy nie mają możliwości przyznania mu tego świadczenia, nawet pomimo ustalenia, że jego sytuacja osobista i zdrowotna jest trudna, a kwoty potrąceń zaległych alimentów są wysokie. W skardze złożonej od wszystkich decyzji organu odwoławczego, skarżący zarzucił bezprawność wszystkich powyższych decyzji. Ponownie podkreślił, że pracował i należą mu się świadczenia z pomocy społecznej. W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skarg. Postanowieniem na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 r. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt od III SA/Kr 509/17 do III SA/Kr 512/17 i postanowił prowadzić je dalej pod sygn. akt III SA/Kr 509/17. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2014.1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718, zwana dalej "P.p.s.a."), sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu wniesione w niniejszych sprawach skargi nie zasługują na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji nie naruszają prawa. Istota sporu sprowadza się do oceny możliwości pomniejszenia dochodu skarżącego w oparciu o przepis art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności o ustalenie czy potrącane z przychodu skarżącego kwoty z tytułu jego zaległości dla likwidatora Funduszu Alimentacyjnego powinny w myśl powołanego powyżej przepisu podlegać odliczeniu od przychodu skarżącego, czy też nie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2016.930, zwanej dalej "u.p.s."). Ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w powołanej ustawie, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej określonej w art. 2 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z nimi, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma jedynie na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy. Wskazać również należy, że pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta udzielanej pomocy. Wspomniana regulacja tworzy po stronie organów obowiązek wszechstronnej analizy i oceny wniosku osoby ubiegającej się o pomoc społeczną pod kątem istnienia po jego stronie przesłanek wymienionych w ustawie o pomocy społecznej, których wystąpienie ma wpływ na odmowę, przyznania bądź wstrzymanie świadczeń. W niniejszych sprawach organy administracji obu instancji prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy. W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji w sposób szczegółowy wskazano wysokość i strukturę osiąganych przez skarżącego dochodów, a także uwzględniły fakt, że skarżący od dnia 21 maja 2015 r., przebywa w Krajowym Ośrodku [...], gdzie został umieszczony na podstawie decyzji Sądu. W ośrodku tym ma zapewnione całodobowe utrzymanie, a czas pobytu skarżącego w przedmiotowym ośrodku nie jest możliwy do określenia. Dodatkowo podkreślić należy, na co słusznie wskazały organy, że art. 8 ust. 3 u.p.s. definiuje dla celów pomocy społecznej określenie "dochodu" stanowiąc, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Nie ulega wątpliwości, że powołany przepis musi być wykładany ściśle i jego rozszerzająca wykładnia nie jest dopuszczalna. Z art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. jednoznacznie wynika, że daje on podstawę do pomniejszenia dochodu wyłącznie o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji określenia "alimenty", dlatego też do jego wykładni należy zastosować art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej K.r.o.), z którego wynika, że obowiązek alimentacyjny - co do zasady - obciąża krewnych i rodzeństwo osób uprawnionych. Oznacza to obowiązek osoby zobowiązanej do dostarczania osobie uprawnionej środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Krąg osób uprawnionych do takich alimentów wynika z art. 130 i nast. K.r.o. Alimenty to świadczenia uiszczane na rzecz osoby uprawnionej przez zobowiązanego w związku z realizacją ustawowego obowiązku określonego w art. 128 k.r.o. Są one przeznaczane na utrzymanie osoby uprawnionej. Należy więc przyjąć, że osoba, o której mowa w art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., to jedna z osób wymienionych w art. 130 i nast. K.r.o. Przy ustalaniu dochodu wnioskodawcy dla zastosowania ustawy o pomocy społecznej należy zatem uwzględniać wyłącznie alimenty, które świadczy wnioskodawca, jako osoba zobowiązana do tego z ustawy, na rzecz uprawnionych osób wyszczególnionych w art. 130 i nast. K.r.o. Wszystkie inne należności, niż tak rozumiane alimenty, a zatem także należności regulowane tytułem zwrotu świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego, nie mogą pomniejszać dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Należy bowiem odróżnić określenie "alimentów" od świadczeń wypłacanych z Funduszu Alimentacyjnego, które nie stanowią alimentów. Są one wypłacane osobom uprawnionym do alimentów, z uwagi na fakt, że egzekucja alimentów wobec dłużnika alimentacyjnego okazała się bezskuteczna. Co prawda cel obu wskazanych instytucji jest podobny, gdyż zmierza do dostarczenia środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, jednak są to odrębne świadczenia, co jednoznacznie wynika między innymi z powołanych powyżej przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a także obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U.2017.624). W konsekwencji zapłaty alimentów świadczonych przez zobowiązanego na rzecz osoby uprawnionej nie można utożsamiać z wypłatą świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Tym samym zwrot przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego w żaden sposób nie można traktować jako "świadczenia alimentów na rzecz innej osoby". A co za tym idzie nie daje podstaw do odliczeń, o jakich mowa w art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., tj. dokonanych przez dłużnika alimentacyjnego zwrot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. (NSA w wyrokach z 14 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 904/14, z 4 sierpnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2062/14 7 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 1726/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjmując w ślad za organem pierwszej instancji w zaskarżonych decyzjach, że spłata zadłużenia wobec Funduszu Alimentacyjnego z tytułu zaległych alimentów nie podlega odliczeniu od dochodu skarżącego, dokonało prawidłowej wykładni art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. i prawidłowo ustaliło dochód skarżącego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosków w przedmiotowych sprawach. W przedmiotowej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej, który organ rozpoznał pod kątem zasadności przyznania skarżącemu zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego, zasiłku celowego w postaci świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywotności, w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", zasiłku stałego, a także udzielenia skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Odnosząc się do skarg na poszczególne decyzje podkreślić należy, że: 1. Organy obu instancji odmawiając skarżącemu przyznania zasiłku celowego wskazały, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Natomiast z art. 41 u.p.s. wynika, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; Z powyższych przepisów wynika, że możliwość przyznania zarówno zasiłku celowego, jak i zasiłku celowego specjalnego i jego wysokość zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę. Oznacza to, że organ orzekając w konkretnej sprawie może, ale nie musi przyznać wnioskowaną pomoc, oceniając konkretną sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie takiej pomocy. Oczywiście wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę" (wyrok WSA w Warszawie z 26 listopada 2006 r. sygn. akt V SA/Wa 1758/08, publ.//httporzeczenia.nsa.gov.pl). Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. W przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a., a więc w sposób przekonywujący. Z drugiej strony uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji. Decyzja uznaniowa powinna uwzględniać zasady ogólne określone w K.p.a., a w zakresie meritum rozstrzygnięcia - zasady ustawy o pomocy społecznej. Jak słusznie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06 (http//orzeczenia.nsa.gov.pl) z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Z całą pewnością bowiem organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Uzasadniając odmowę przyznania zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego organ słusznie wskazał, że skarżący nie spełnia kryterium dochodowego, gdyż jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił 1507,00 zł, a więc przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 8 u.p.s. na kwotę 634,00 zł. Fakt ten nie pozwolił organom zakwalifikować skarżącego do otrzymywania świadczeń z pomocy społecznej na zasadach ogólnych określonych w art. 8 oraz art. 39 u.p.s. Podobnie skarżący nie spełnił przesłanek koniecznych do przyznania mu specjalnego zasiłku celowego, określonego w art. 41 u.p.s., gdyż zdaniem organ sytuacja w której znajduje się obecnie skarżący nie można uznać za szczególny przypadek. Skarżący bowiem przebywa bezterminowo w Krajowym Ośrodku [...], gdzie ma zapewnione całodobowe utrzymanie. Nadto skarżący ma zapewnione własne źródło dochodów, którym jest emerytura, a także pomoc finansową żony, która w ostatnim półroczu przekazał mu ok. 1 000,00 zł. 2. Organ nie znalazł również podstaw do udzielenia skarżącemu pomocy w postaci świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywotności, w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 u.p.s., które dla skarżącego wynosiło 634,00 zł i tym samym przekroczył 150% kryterium dochodowe tj. kwotę 951,00 zł. Słusznie Kolegium podkreśliło, że skarżący przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie oraz ma zapewnione całodzienne wyżywienie. W konsekwencji należy wskazać, że organy w powyższych sprawach wydając decyzje odmowne nie przekroczyły granic swobodnego uznania. W ocenie Sądu organ prawidłowo, zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. ustalił stan faktyczny, co w pełni znalazło odzwierciedlenie w materiale dowodowym i uzasadnieniach decyzji sporządzonych zgodnie z art. 107 k.p.a. Organ wyjaśnił czym kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięć i argumentacja ta zasługuje w pełni na akceptację. 3. Słusznie również organ odmówił przyznania skarżącemu zasiłku stałego, z uwagi na niespełnienie przesłanek z art. 37 ust. 1 u.p.s. W myśl powołanego przepisu prawo do zasiłku stałego przysługuje, gdy spełnione są dwa warunki: niezdolność do pracy z powodu wieku lub całkowita niezdolność do pracy oraz nieprzekroczone kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. 634 zł. Pomimo, że skarżący jest całkowicie niezdolno do pracy, to jednak jego dochód, co powyżej wykazano przekracza kryterium dochodowe. 4. Prawidłowo także organ wskazał, że skarżący nie spełnił przesłanek z art. 38 u.p.s., stanowiących podstawę do przyznania zasiłku okresowego. W myśl powołanego przepisu prawo do zasiłku okresowego przysługuje jedynie wówczas, gdy łącznie spełnione są przynajmniej dwa warunki tj.: długotrwała choroba lub niepełnosprawność, bezrobocie bądź możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego przez osobę samotnie gospodarującą oraz nieprzekroczone kryterium dochodowe, tj. 634 zł. Co prawda skarżący jest osobą długotrwale chorą, całkowicie niezdolną do pracy, jednak przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. Podkreślić należy, że decyzja o odmowie o przyznania zasiłku stałego lub zasiłku okresowego nie jest decyzją uznaniową i to zarówno co do faktu jego przyznania, jak i co do jego wysokości. Właściwy organ administracji publicznej nie posiada żadnej swobody w zakresie przyznania tego rodzaju świadczeń, gdyż ich uzyskanie uzależnione jest jedynie od spełnienia przez osoby samotnie gospodarujące lub osoby pozostającej w rodzinie wszystkich warunków wynikających z art. 37 ust. 1 oraz art. 38 u.p.s. Słusznie więc organy wskazały, że z uwagi na fakt, przekroczenia przez skarżącego kryterium dochodowego, organy nie miały możliwości przyznania mu zasiłku stałego lub zasiłku okresowego, nawet pomimo ustalenia, że jego sytuacja osobista i zdrowotna jest trudna, a kwoty potrąceń zaległych alimentów są wysokie. Zdaniem Sądu rozstrzygając przedmiotowe sprawy organy dokonały wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych i zebranego materiału dowodowego, a wyniki ustaleń zostały zawarte w uzasadnieniach wydanych decyzji i nie budzą one zastrzeżeń. Wypada jeszcze wskazać, że istniały podstawy do połączenia spraw ze skarg na wszystkie ww. decyzje do wspólnego rozpoznania na podstawie art. 111 § 2 P.p.s.a. W rozpoznawanych sprawach skargi te, ze względu na stan faktyczny i istotę spornych zagadnień prawnych, pozostawały ze sobą w związku w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że zarzuty skargi okazały się bezzasadne. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone decyzje zostały dotknięte innymi niż powołane przez skarżącego wadami, które mogłyby uzasadnić ich uchylenie. W konsekwencji powyższe skargi oddalono na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło