III SA/Kr 514/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski (spr.) Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2014 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Wojewody z dnia 2 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania skargę oddala. Decyzją z dnia 2 kwietnia 2013 r. znak [...], po rozpatrzeniu odwołania P. D., Wojewoda uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. znak: [...], orzekającą o wymeldowaniu P. D. z pobytu stałego z lokalu przy ul. S w K i odmówił wymeldowania P. D. z pobytu stałego z tego lokalu. W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego powołano przepisy art. 138 §1 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993). Uzasadniając swoją decyzję Wojewoda wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. Decyzją z dnia [...] 2013 r., Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu P. D. z miejsca pobytu stałego z lokalu przy ul. S w K uznając za udowodnione, że wymieniony dobrowolnie i trwale opuścił dotychczasowe miejsce stałego zameldowania, natomiast nie dopełnił obowiązku wynikającego z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. nie wymeldował się. Organ I instancji wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie P. D. wystąpił 26.07.2012 r. jego ojciec P. D. twierdząc, że syn nie zamieszkuje w lokalu od września 2011 w związku z pracą w Szwecji. Według ustaleń organu I instancji P. D. był w przedmiotowym lokalu po raz ostatni w lecie 2012 r, a w następstwie nieporozumień z ojcem, podczas następnego pobytu w Polsce we wrześniu 2012, nie był już do lokalu wpuszczony. Uwzględniając wniosek o wymeldowanie Prezydent Miasta miał na uwadze, że mimo deklaracji P. D. nie przedłożył w wyznaczonym terminie kopii wniesionego pozwu o przywrócenie dostępu do lokalu, co wedle jego własnych oświadczeń miało oznaczać, że rezygnuje z tego środka prawnego. Zdaniem Organu I instancji zachowanie skarżącego świadczyło o rezygnacji z traktowania miejsca zameldowania jako miejsca stałego zamieszkania. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się P. D. i złożył odwołanie, zarzucając organowi I instancji błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Podkreślił, że nie opuścił lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. S w K. Przyznał, że pracuje poza granicami kraju, ale przedmiotowy lokal jest jego głównym centrum działalności życiowej. Pozostawił tam swoje rzeczy osobiste i po zakończeniu kontraktu wróci do tego lokalu. Podczas pobytów w Polsce próbuje się dostać pod wskazany wyżej adres, ale uniemożliwia mu to ojciec, z którym jest w konflikcie. Dochodzi do interwencji Policji. Podał, iż opłaca czynsz za to mieszkanie. Wojewoda rozpoznając odwołanie wskazał, że zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jeśli nie dopełni się wyżej wskazanego obowiązku, to wówczas organ gminy wydaje na podstawie przepisu art. 15 ust. 2 wyżej powołanej ustawy, decyzję w przedmiocie wymeldowania. Za utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych uznał Organ odwoławczy pogląd, że spełnienie przesłanki opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne – wynika z woli a nie z przymusu i jest trwałe. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość opuszczenia dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymania związku z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w nim. Oceniając zebrany materiał dowodowy stwierdzono, że D. S. – siostra P. D., słuchana w Urzędzie Miasta w dniu 28 sierpnia 2012 r. do protokołu podała, że brat pracuje na delegacji w Szwecji od września 2011 r. Przed wyjazdem zamieszkiwał w lokalu przy ul. S w K. Od wyjazdu był w Polsce trzy razy i za każdym razem zatrzymywał się w miejscu pobytu stałego. P. D. słuchany w Urzędzie Miasta w dniu 14 września 2012 r. do protokołu oświadczył, iż nie wyprowadził się z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. S w K. Wyjaśnił, iż wyjechał do Szwecji 1 września 2011 r. Tam znalazł pracę i został zatrudniony. Podczas pobytów w Polsce za każdym razem przebywał w miejscu pobytu stałego. Nie ma kluczy do mieszkania, ale za każdym razem ojciec wpuszczał go do mieszkania. Podczas pobytu w Polsce od 22 czerwca 2012 r. do 17 lipca 2012 r. doszło do konfliktu pomiędzy P. D. a P. D. i od tego momentu wymieniony ma utrudniony dostęp do spornej nieruchomości. Z informacji zebranych przez organ I instancji wynika, że funkcjonariusze Policji z Komisariatu przeprowadzili 16 interwencji pod adresem: K, ul. S (w okresie od 1.01.2009 r. do 4.12.2012 r.). Analizując akta sprawy organ odwoławczy odmiennie niż organ pierwszoinstancyjny ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Uznał, iż decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...] należy uchylić i orzec o odmowie wymeldowania P. D. z miejsca pobytu stałego pod adresem: K, ul. S. Zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie wskazuj jednoznacznie, iż P. D. nie opuścił trwale lokalu, w którym zameldowany jest na pobyt stały. Wymieniony co prawda aktualnie nie wykonuje wszystkich czynności dnia codziennego w lokalu, w którym zameldowany jest na pobyt stały, jednak uzasadnione to jest czasowym pobytem poza granicami kraju – z uwagi na pracę zawodową przebywa w Szwecji. Organ odwoławczy dał wiarę wyjaśnieniom D. S. i P. D., iż wymieniony podczas pobytu w Polsce każdorazowo przebywał w lokalu, w którym zameldowany jest na pobyt stały. Sytuacja uległa zmianie na przełomie czerwca i lipca 2012 r., kiedy doszło do konfliktu pomiędzy P. D. a jego ojcem P. D. Od tamtej pory P. D. nie ma swobodnego dostępu do spornej nieruchomości. Wejście do lokalu uniemożliwia mu ojciec. Zdaniem Wojewody wobec ustalenia, że P. D. nie opuścił trwale i dobrowolnie lokalu przy ul. S w K, w którym zameldowany jest na pobyt stały, to nie można go stamtąd wymeldować. Wskazano, że P. D. może wstąpić do sądu o ochronę naruszonego posiadania lokalu nr [...] przy ul. S w K, ma rok czasu na wystąpienie z powództwa cywilnoprawnego przeciwko P. D. Organ odwoławczy wskazał, że nie opierał swojego stanowiska na zeznaniach świadków, uznając ich wyjaśnienia jako zbyt powierzchowne. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję z wnioskiem o jej uchylenie złożył P. D. Skargę oparto na zarzucie naruszenia prawa materialnego i procesowego, w tym także błędnej oceny dowodów. Uzasadniając zarzuty skargi podniesiono, że organ odwoławczy przyjął jako materiał dowodowy w sprawie zeznania P. D. oraz D. S. Tymczasem z zeznań D. S. wynika, że P. D. przed wyjazdem zamieszkiwał w lokalu przy ul. S w K. Oznacza to, że po wyjeździe zmienił miejsce zamieszkania. Organ odwoławczy nie wziął pod uwagę okoliczności, że P. D. nie złożył w sądzie cywilnym pozwu o bezprawne pozbawienie posiadania. Okoliczność ta świadczy o tym, że nie pozbawiono go posiadania. To, że P. D. po opuszczeniu lokalu był w nim kilkukrotnie nie oznacza, że nie zmienił miejsca zamieszkania. Odwiedziny w mieszkaniu nie mogą być podstawą uznania, że nadal zamieszkuje on w lokalu. Organ odwoławczy dał wiarę oświadczeniu P. D., że jego rzeczy pozostały w mieszkaniu, mimo, że P. D. stwierdził wyraźnie, że żadne rzeczy P. nie znajdują się w mieszkaniu. Organ nie wyjaśnił dlaczego dał wiarę w tym względzie zeznaniom P. D., nie przeprowadził również wizji lokalnej w spornym lokalu. P. D. nie dysponuje kluczami do ww. lokalu. Nie żądał również wydania kluczy. Organ odwoławczy stwierdził, że nie opierał swojego stanowiska na zeznaniach świadków, uznając ich wyjaśnienia jako zbyt powierzchowne, jednocześnie wskazując, że dał wiarę zeznaniom P. D. i D. S. Ta sprzeczność wskazuje na błędnie przeprowadzone postępowanie dowodowe. P. D. nie płaci od dłuższego czasu żadnych kwot z tytułu korzystania z mieszkania. Wobec sprzecznych zeznań w kwestii dokładania się do czynszu organ winien był wezwać P. D. do przedłożenia dowodów uiszczenia choćby części czynszu. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia i stanowisko prawne. Wskazał, że okolicznością bezsporną w sprawie było przebywanie P. D. poza granicami Polski związane z wykonywaniem pracy. Przywołał stanowisko wyroku WSA w Białymstoku z dnia 5 kwietnia 2012 r. sygn. III SA/Bk 767/11, w myśl którego pobyt za granicą w związku z pracą sam w sobie nie dowodzi opuszczenia miejsca zameldowania. W piśmie procesowym z dnia 28 maja 2013 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty i wnioski zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył. Skarga nie jest uzasadniona. Stosownie do przepisu art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.) w związku z art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 §1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej P.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że odpowiada ona prawu, co skargę czyni bezzasadną. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Wydając decyzję w przedmiocie wymeldowania P. D. z adresu stałego zameldowania, organ I instancji wskazał, na przepis art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 grudnia 2012 r., a nadanym art. 1 pkt 7 lit. b ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2012.1407) stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wojewoda, jako organ II instancji był umocowany do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy (art. 15 K.p.a) i dokonał odmiennej oceny zebranego materiału dowodowego, w oparciu o który ustalił, że po stronie P. D. nie powstał obowiązek wymeldowania się, gdyż nie opuścił dotychczasowego miejsca stałego pobytu na stałe i dobrowolnie. Podstawę zatem zaskarżonej decyzji stanowił nie tylko przepis art. 138 §1 pkt 2 K.p.a., ale brak powstania obowiązku wymeldowania się określony przepisem art. 15 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – dalej ustawa. Obowiązek meldunkowy, zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy obejmuje także wymeldowanie z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Powołany wyżej przepis art. 15 ust. 1 adresowany jest do osoby, która opuszcza miejsce zameldowania i określa termin, do którego powinna spełnić obowiązek meldunkowy, przez wymeldowanie. Niespełnienie tego obowiązku dobrowolnie daje podstawę do wydania decyzji w tym przedmiocie w trybie art. 15 ust. 2 ustawy. W myśl przepisu art. 6 ust. 1 pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod określonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na tle redakcji powyższego przepisu, w orzecznictwie sądów administracyjnych wykształciło się stanowisko, iż pobyt stały pod oznaczonym adresem oznacza zamiar stałego lub długotrwałego skoncentrowania swoich sprawy życiowych – stworzenia swoistego centrum aktywności życiowej, realizowanego przez faktyczne zamieszkiwanie (Por. np. wyrok NSA z 2001.05.04 V SA 1496/00 – Lex nr 54454). W świetle powyższego opuszczenie miejsca stałego pobytu, rodzące obowiązek wymeldowania się, ma miejsce wówczas, gdy jest dobrowolne – a zatem zgodne z zamiarem, ma cechy trwałości i połączone z faktyczną utratą przez miejsce pod adresem stałego zameldowania, przymiotu centrum życiowego. Nie każdy jednak przypadek nieprzebywania pod adresem stałego zameldowania oznacza opuszczenie miejsca pobytu stałego w powyższym rozumieniu. W szczególności, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2013 r. II OSK 2499/11 (LEX nr 1337379), nie stanowi przesłanki wymeldowania czasowe opuszczenie miejsca pobytu w celu podjęcia pracy zarobkowej za granicą, lecz z zamiarem powrotu do lokalu. Faktyczna utrata przez miejsce pod adresem stałego zameldowania przymiotu centrum życiowego musi mieć cechy trwałości i być zgodna z wolą osoby w nim zameldowanej. P. D. powołuje się na brak zamiaru rezygnacji z centrum życiowego pod adresem stałego zameldowania. Organ odwoławczy oceniając zebrany w sprawie materiał przyjął, że P. D. nie opuścił adresu stałego zameldowania dobrowolnie, a dopiero w następstwie nieporozumień z ojcem w okresie marzec – lipiec 2012 r. i nie ma możliwości korzystania z lokalu od września 2012 r. Okoliczność ta jest prawidłowo ustalona. Jest w świetle zeznań skarżącego i P. D. niesporne, iż mimo oddania ojcu kluczy we wrześniu 2011 r. w związku z podjęciem pracy za granicą, miał dostęp do lokalu w okresie pobytu jeszcze w lipcu 2012 r. Zarazem jednak orzecznictwo sądów administracyjnych (Por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2005.10.25 II OSK 127/05, LEX 201427, czy z 2013.02.06 II OSK 1864/11, LEX nr 1358432) za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, uznaje także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została co prawda usunięta z lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. P. D. istnienia takich środków był świadomy. To prawda, że sam P. D. o protokołu z dnia 14.09.2012 deklarował, że zamierza wystąpić na drogę sądową o przywrócenie dostępu do lokalu, w związku z pobytem od 12 września 2012 r. w kraju i odmowy dostępu do lokalu, oraz że złoży w t. 14 dni dowód wniesienia pozwu i oświadczył, że jego brak oznaczać będzie rezygnację z drogi prawnej. Jednakże zgodnie z art. 344 § 2 kodeksu cywilnego roszczenie o przywrócenie posiadania wygasa, jeśli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. Swoimi deklaracjami P. D. nie mógł skrócić lub przedłużyć tego prekluzyjnego terminu. Niewątpliwie jednak w dacie wydania zaskarżonej decyzji Wojewody, a tym bardziej w dniu wydania decyzji przez organ I instancji ([...] 2013 r.), powyższy termin roczny jeszcze nie upłynął. Ocena zaś zgodności z prawem decyzji dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego z daty jej wydania. Nie istniały zatem wówczas okoliczności, które uzasadniałyby stanowisko organu I instancji, że istnieje stan równoznaczny z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Słusznie skarga ponosi, że przyjmując za wiarygodne zeznania D. S. i P. D., co do okoliczności, że na przełomie czerwca i lipca 2012 r. doszło do konfliktu ze skarżącym, w następstwie którego już nie wpuścił syna do mieszkania przy następnym przyjeździe do kraju, organ II instancji stwierdził, że nie "opierał swego stanowiska na zeznaniach świadków uznając je za zbyt powierzchowne". Nie omówienie tych dowodów stanowi niewątpliwie uchybienie wymogów art. 107 § 3 K.p.a., który nakłada na organ obowiązek wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł organ przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zarazem jednak skarżący nie wskazuje tych dowodów z zeznań świadków, których nie uwzględniono, a których treść wskazywałaby na okoliczności mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tylko zaś wskazanie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stanowi przewidzianą art. 145 §1 pkt 1 lit c podstawę uwzględnienia skargi. Lektura treści zeznań świadków wskazanych przez skarżącego prowadzi do konstatacji, że albo nie mają żadnych istotnych wiadomości w sprawie, albo nie wiedzą czy po podjęciu pracy za granicą skarżący dobrowolnie zrezygnował z miejsca pobytu pod adresem stałego zameldowania. Mając powyższe na uwadze, uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny, że na tle sytuacji faktycznej istniejącej w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji odpowiadała ona prawu. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270 ze zm).