III SA/Kr 549/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Burmistrz W. decyzją z dnia [...] 2012r. znak: [....], wydaną na podstawie art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.), § 1 i § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 298, poz. 1769 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. nr 129, poz. 1058) oraz art. 104 kpa i art. 6 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.), nie przyznał J. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko T. S. od dnia 1 stycznia 2012r. do dnia 31 marca 2016r. W uzasadnieniu Burmistrz wskazał, że T. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] 2011r. wydanym przez Powiatowy Zespół Ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. na okres do 31 marca 2016r. Ponadto T. S. jest uczniem Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w Z. G., w którym przebywa 5 dni w tygodniu (od poniedziałku do piątku) i korzysta z całodobowej opieki oraz jest zameldowany w Ośrodku do dnia 30 czerwca 2015r. Ponadto z oświadczenia J. S. wynika, że ze względu na stan zdrowia syna T. J. S. nie podejmuje zatrudnienia. Wnioskodawca oświadczył również, że w okresie, gdy pracował, a syn przebywał w internacie SOSW w Z. G., wynajmowali osobę, która w razie konieczności zajmowała się synem. Organ I instancji ustalił, że T. S. przebywa w domu w każdy weekend - do Ośrodka jest dowożony przez J. S. w poniedziałki i odbierany w piątki. Burmistrz stwierdził, że odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia fakt, że T. S. przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym w Z. G. przez 5 dni w tygodniu i korzysta w nim z całodobowej opieki, a więc umieszczenie T. S. w ośrodku szkolno - wychowawczym nie uniemożliwia J. S. podjęcia zatrudnienia. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł J. S., który podniósł, że pomimo pobytu syna w specjalnym ośrodku szkolno - wychowawczym, nie może podjąć zatrudnienia, ponieważ konieczne jest przywiezienie oraz odwiezienie syna z ośrodka, a także zapewnienie synowi odpowiedniej opieki lekarskiej, którą odwołujący się zapewnia we własnym zakresie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 marca 2012r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium stwierdziło, że w przypadku T. S. nie zachodzi okoliczność przewidziana w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ T. S. przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym w Z. G. przez 5 dni w tygodniu. Jednakże, zdaniem Kolegium, nie można przyjąć, że J. S. nie podejmuje zatrudnienia w związku z opieką nad synem. Skoro bowiem T. S. przebywa w ośrodku szkolno - wychowawczym przez pięć dni w tygodniu i jest przywożony przez ojca w każdy poniedziałek, zaś do domu jest odbierany przez niego w piątek, to z uwagi na niewielką odległość (około 13 kilometrów) dzielącą miejsce zamieszkania J. S. od Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w Z. G., odwiezienie syna nie stanowi okoliczności wyłączającej dyspozycyjność J. S. jako pracownika. Ponadto przez pozostałe dni tygodnia nie zachodzą przesłanki uniemożliwiające J. S. podjęcie pracy zarobkowej. Dlatego w ocenie Kolegium w zaistniałym stanie faktycznym nie nastąpiła rezygnacja z podjęcia zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej w celu opiekowania się chorym synem. Ponadto podjęcie przez matkę dziecka zatrudnienia w systemie zmianowym nie stanowi okoliczności uniemożliwiającej sprawowanie opieki rodzicielskiej nad synem. Skargę na decyzję SKO wniósł J. S., zarzucając naruszenie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz dokonanie zaskarżanego rozstrzygnięcia w oparciu o uznanie administracyjne, podczas gdy decyzja w tym zakresie oparta być powinna na przepisach prawa i ma charakter decyzji związanej. Zdaniem skarżącego w jego przypadku zachodziły przesłanki przyznania świadczenia opiekuńczego, ponieważ wystarczającym warunkiem przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest spełnienie jednej ze wskazanych w tym przepisie przesłanek. Konieczne, a zarazem wystarczające jest uznanie dziecka za niepełnosprawne oraz wskazanie konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji lub też konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zdaniem skarżącego w jego przypadku ma miejsce pierwsza ze wskazanych sytuacji, gdyż jego syn jest niepełnosprawny i wymaga stałej i długotrwałej (dożywotniej) opieki oraz pomocy ze strony innej osoby, w tym przypadku rodzica. Ponadto fakt pozostawania dziecka w stałym leczeniu od poniedziałku do piątku nie eliminuje konieczności pozostawania jednego z rodziców w stałym pogotowiu na wypadek zaistnienia jakiegoś zdarzenia, zwłaszcza że dziecko niepełnosprawne, niezależnie od wysiłku i opieki ze strony pracowników placówki, jest szczególnie narażone na różne niebezpieczeństwa. Ponadto dziecko wymaga dowiezienia do placówki (w poniedziałek) i przywiezienia z powrotem (w piątek). Tym samym czas rzeczywistego, całodobowego pobytu dziecka w placówce skraca się do trzech dni. Odnośnie przesłanki, czyli niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia, skarżący przywołał wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 2010r. sygn. akt II SA/Bd 1273/10, w którym za błędną uznano ocenić taką interpretację art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą w każdej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istnieje wymóg, aby osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne udowodniła, że bezpośrednio przed podjęciem opieki pracowała. Cytowany przepis jednoznacznie przesądza bowiem, że hipotezą przedmiotowej normy prawnej objęte są zarówno przypadki, gdy wnioskodawca rezygnuje z posiadanej już pracy, jak i sytuacje gdy w ogóle nie podejmuje pracy, mimo że miałby taką możliwość. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący ubiegał się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Treść przytoczonego przepisu w zestawieniu z okolicznościami ustalonymi w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym prowadzi do wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane skarżącemu w przypadku spełnienia następujących przesłanek: – syn skarżącego, T. S., jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji; – skarżący nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem. Stan faktyczny ustalony przez organy, a dotyczący przedstawionych powyżej przesłanek, był niesporny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że T. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym [...] 2011r. przez Powiatowy Zespół Ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. na okres do 31 marca 2016r. Organy nie kwestionowały też tego, że skarżący nie jest zatrudniony ani też, że nie podejmuje innej pracy zarobkowej. Z treści art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że konsekwencją konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną może być rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i te właśnie okoliczności stanowią podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem w sytuacji, gdy zostały ustalone obie te przesłanki, świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane, a organy nie są uprawnione do szczegółowego rozważania tego, czy skarżący ma potencjalną możliwość podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Trafnie więc zarzucono w skardze, że odmowa przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na okoliczności dotyczące przywożenia i odwożenia syna skarżącego do ośrodka szkolno – wychowawczego stanowiło wprowadzenie pozaustawowej przesłanki przyznawania tego świadczenia. Ustawa bowiem wyraźnie nakazuje zbadać jedynie dwie opisane wyżej przesłanki (niepełnosprawność w znacznym stopniu lub z odpowiednimi wskazaniami osoby objętej opieką oraz rezygnacja lub też niepodejmowanie zatrudnienia przez osobę opiekującą się). Oczywiście organy powinny zbadać, czy nie zachodzą negatywne przesłanki wykluczające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, które to przesłanki są opisane w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże w kontrolowanym postępowaniu takie przesłanki, a w szczególności ta wymieniona w punkcie 2 lit. "b" powołanego przepisu (umieszczenie syna skarżącego w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno - wychowawczym i korzystanie w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu), nie zachodziły, co stwierdziły też same organy administracji. W ocenie Sądu organy obu instancji błędnie odczytały treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a to naruszenie prawa materialnego doprowadziło do odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, czyli niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy będą zobowiązane do załatwienia wniosku skarżącego z uwzględnieniem wykładni art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych przedstawionej powyżej. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz art. 135 ppsa.