III SA/Kr 56/19
WyrokWSA w Krakowie2019-04-09
Skład orzekający: Krystyna Kutzner, Bożenna Blitek, Renata Czeluśniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o umorzenie administracyjnej kary pieniężnej lub odsetek, ma obowiązek uwzględnić sytuację finansową strony, nawet jeśli nie jest ona wynikiem nadzwyczajnych, losowych zdarzeń niezależnych od strony?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie ma bezwzględnego obowiązku umorzenia administracyjnej kary pieniężnej lub odsetek, nawet w przypadku wystąpienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego. Decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy. Strona ubiegająca się o ulgę ma obowiązek wykazać istnienie przesłanek uzasadniających jej przyznanie, w tym nadzwyczajność sytuacji finansowej, a nie tylko trudności wynikające ze zwykłego ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej.Stan faktyczny
Spółka A sp. z o.o. złożyła wniosek o umorzenie części kary pieniężnej oraz odsetek, powołując się na trudną sytuację materialną spowodowaną działaniami kierowców i zawieszeniem działalności. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego oraz Główny Inspektor Transportu Drogowego odmówiły umorzenia, uznając, że strona nie wykazała nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających ulgę i że trudności finansowe wynikają z ryzyka gospodarczego. Spółka wniosła skargę do WSA w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Renata Czeluśniak (spr.) Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w N na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 25 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności wynikających z kary pieniężnej skargę oddala
Pismem z dnia 8 sierpnia 2018 r. strona skarżąca A sp. z o.o. w N, złożyła wniosek o umorzenie w części pozostałej do spłaty kwoty 6 500,00 zł wynikającej z kary pieniężnej nałożonej w drodze decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2014 r., nr [...] w wysokości 15000,00 zł oraz kary pieniężnej nałożonej w drodze decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2014 r., nr [...] w wysokości 15 000,00 zł, a także umorzenia w całości odsetek od ww. należności. Strona wskazała, że od kilku lat boryka się z trudną sytuacją materialną, konsekwencją czego było zawieszenie działalności w dniu 17 października 2017 r. Główną przyczyną takiej sytuacji było działanie zatrudnionych przez nią kierowców, które generowało duże koszty związane m. in. z koniecznością wielokrotnej naprawy pojazdów oraz spłaty zobowiązań wynikających z ich nierzetelnej pracy. Strona podała, że posiada zadłużenie wobec ZUS, które nie może zostać uregulowane ze względu na brak możliwości finansowych, a zadłużenie wobec urzędu miasta z tytułu podatku od środków transportu zostało umorzone. Do powyższego pisma załączono: potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej za wydanie decyzji administracyjnej; oświadczenie o otrzymanej w ciągu ostatnich 3 lat pomocy de minimis; wypełniony i podpisany Formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis; oświadczenie o majątku, dochodach i źródłach utrzymania; kserokopie faktur za naprawę oraz usługi związane z eksploatacją pojazdów; kserokopię wezwania pracownika w celu rozliczenia finansowego; kserokopię wezwania do zapłaty należności z tytułu niepodjęcia ładunku; kserokopię zeznania podatkowego PIT-11 za lata 2016-2018; kserokopie dokumentów związanych z wyrejestrowaniem pojazdów; kserokopie faktur za złomowanie pojazdów; kserokopię wniosku o zmianę wpisu w KRS wraz z załącznikami; kserokopie rozliczenia czasu pracy pracowników.
Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] 2018 r., znak: [...], na podstawie art. 189k, art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257) – dalej k.p.a., oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2200 ze zm.) odmówił A Sp. z o.o. w N umorzenia w części pozostałej do spłaty kwoty 6 500,00 zł wynikającej z kary pieniężnej nałożonej w drodze decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2014 r. znak: [...] w wysokości 15 000,00 zł oraz kary pieniężnej nałożonej w drodze decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2014 r. znak: [...] w wysokości 15 000,00 zł, a także umorzenia w całości odsetek od ww. należności.
W odwołaniu spółka podtrzymała argumentację przedstawioną w treści wniosku o udzielenie ulgi. Zaznaczyła, że nie uchylała się od spłaty należności wynikającej z pierwszej z nałożonych kar pieniężnych i regulowała ją w ratach, jednak kolejna nałożona przez Inspekcję Transportu Drogowego kara spowodowała całkowitą utratę płynności finansowej spółki. Strona skarżąca podniosła, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę, że dwa pozostające w jej posiadaniu pojazdy, które zostały czasowo wyrejestrowane mogą być dobrą podstawą do odbudowania działalności. Zdaniem strony, udzielenie wnioskowanej ulgi pozwoli jej na wznowienie działalności.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją dnia 25 października 2018 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 1 i § 2, art. 189k § 1 pkt 3 i 4 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że spółka uzyskała w 2016 r. przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie ok. 200 351,76 zł (średniomiesięcznie ok. 16695,98 zł), w tym samym okresie koszty uzyskania przychodu kształtowały się na poziomie ok. 204 119,67 zł (średniomiesięcznie ok. 17009,97 zł). W związku z powyższym spółka wykazała w 2016 r. stratę w łącznej kwocie ok. 3 767,91 zł (średniomiesięcznie ok. 313,99 zł). Zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym strona zawiesiła działalność w dniu 17 października 2017 r., działalność ta nie została wznowiona. Zobowiązana nie przedłożyła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową w 2018 r., brak jest także informacji o sytuacji finansowej spółki w 2017 r. Zgodnie z przedstawionymi informacjami strona posiada dwa samochody, które zostały czasowo wyrejestrowane.
W opinii organu wniosek strony o umorzenie należności w części oraz umorzenie naliczonych od nich odsetek w całości nie znajduje uzasadnienia.
Inspektor podkreślił, że to po stronie zobowiązanej, która ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia w części kary pieniężnej oraz umorzenia w całości odsetek od kar pieniężnych jako tej, która występuje o określone uprawnienia leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej jej sprawie są spełnione przesłanki, o których mowa w art. 189k ust. 1 pkt 2 k.p.a. W interesie strony leży zatem podanie do wiadomości organu wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie ich utrwalenia w dokumentach.
Zdaniem organu, analizując przesłanki wskazane w art. 189k § 1 pkt 2 k.p.a. strona nie przedstawiła wystarczających dokumentów na poparcie swojego wniosku.
Odnosząc się do kwestii ważnego interesu strony lub interesu publicznego, Inspektor wskazał, iż o ważnym interesie strony można mówić np. w przypadku znacznego obniżenia zdolności płatniczych zobowiązanej, spowodowanych ważnym zdarzeniem losowym. Chodzi tu między innymi o okoliczności o charakterze nadzwyczajnym na które strona nie miała wpływu, spowodowane zdarzeniami noszącymi cechy czynników niezależnych od jej postępowania. Pojęcie interesu publicznego powinno być natomiast oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Z drugiej strony interes społeczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności udzielenia ulgi. Nadto, trudna sytuacja materialna strony sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi, a tym bardziej nie można jej utożsamiać z ważnym interesem zobowiązanej. Zawsze bowiem ulga w zapłacie zobowiązania leży w interesie (faktycznym) ukaranego. W rezultacie każdy zobowiązany znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi. Dlatego ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której strona znalazła się niezależnie od swojego postępowania. Okoliczność zawieszenia działalności spółki nie stanowi okoliczności, która mogłaby uzasadnić udzielenie wnioskowanej ulgi.
Organ wskazał, że ustalenie pewnych faktów, zwłaszcza tych, o których wie wyłącznie strona, pozostaje poza zakresem możliwości organu. Ważna w tym przypadku jest inicjatywa strony zmierzająca do aktywnego dostarczania materiału dowodowego. Innymi słowy, strona nie może czuć się zwolniona od współdziałania z organem w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza, jeśli nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla niej. Inspektor wyjaśnił, że kara pieniężna została nałożona na stronę w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ryzyko związane z jej prowadzeniem to nieodzowny element wolnej gospodarki rynkowej. Ryzyko to muszą brać pod uwagę wszyscy przedsiębiorcy prowadzący własną działalność i nie stanowi ono samodzielnej podstawy do udzielania ulg w spłatach należności pieniężnych, obciążających zarówno obecnych jak i byłych przedsiębiorców. Ponadto za zastosowaniem ulgi co do zasady nie przemawiają niepowodzenia w działalności gospodarczej przedsiębiorcy bowiem działalność ta jest działalnością rynkową opartą na ryzyku gospodarczym i konkurencji z innymi podmiotami działającymi w podobnych warunkach. W tym miejscu organ wskazał, że przejściowe straty finansowe i wysokie koszty uzyskania przychodu niekoniecznie świadczą o złej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Do kosztów uzyskania przychodu wlicza się bowiem m.in. wydatki przeznaczone na różnego rodzaju inwestycje i zakupy, które w istocie służą rozwojowi firmy, co w dalszej perspektywie pozwala uzyskiwać przedsiębiorcy dochody. Działalność gospodarcza może przynosić niskie dochody czy nawet stratę podatkową, co jednak nie jest równoznaczne, jak podkreślił organ, z brakiem uzyskiwania w ogóle realnego dochodu - środków finansowych. Wykazywanie przy dużych obrotach równocześnie wysokich kosztów uzyskiwania przychodu nie przesądza jeszcze, że strona nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi. Szczególnie, że istnieje różnica pomiędzy dochodem podatkowym, a faktycznym dochodem z działalności gospodarczej pozostającym do dyspozycji strony.
Organ wskazał, że od nałożenia kary pieniężnej minęło już ponad cztery lata, przez cały ten okres strona miała świadomość istnienia należności i konieczności jej uregulowania. Samo zamknięcie, czy zawieszenie działalności gospodarczej nie sprawia, że należność ulega dezaktualizacji. Podkreślił on, że spółka zawiesiła działalność w październiku 2017 r., zaś kary pieniężne zostały na nią nałożone w 2014 r. Zdaniem organu roczny okres zawieszenia działalności gospodarczej może mieć istotny wpływ na kondycję finansową, okoliczność ta nie ma jednak charakteru nadzwyczajnego, jest ona efektem decyzji biznesowych podejmowanych przez wspólników.
Inspektor ponadto podkreślił, że mimo podnoszonej na etapie całego postępowania okoliczności braku możliwości finansowych strona zdecydowała się jedynie na zawieszenie działalności, jak zresztą sama przyznała w treści odwołania rozważa ona odbudowanie działalności, a co za tym idzie zamierza czerpać z tego tytułu korzyści. Wobec powyższego, celem wniosku zobowiązanej w przedmiocie udzielenia ulgi jest chęć swobodnego rozporządzania ewentualnym zyskiem. Powyższe nie może zostać uznane za przesłankę przemawiającą za pozytywnym dla strony rozstrzygnięciem sprawy, gdyż ze względu na swój charakter będące przedmiotem niniejszego postępowania należności mają pierwszeństwo zaspokojenia.
Odnosząc się do szeroko opisywanych przez stronę działań zatrudnianych przez nią kierowców, które doprowadziły do jej trudnej sytuacji organ wskazał, że odpowiedzialność pracodawcy za swych pracowników wynika z istoty przepisów prawa pracy (z tzw. zasady ryzyka pracodawcy). Pracownik wykonuje swą pracę na rzecz swego pracodawcy, więc to pracodawca jest odpowiedzialny za dobór pracowników i obciążony ewentualnymi skutkami niewłaściwego ich doboru. Nie można zatem przyjąć, iż za popełnione naruszenia ma odpowiadać administracyjnie osoba kierująca pojazdem a nie przedsiębiorca. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo i na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Organ wskazał, że mimo iż za same czynności prowadzące do powstania naruszenia może odpowiadać kierowca, to przedsiębiorca ponosi skutki stwierdzonego naruszenia. Inspektor podkreślił, że przedmiotem postępowania jest ulga w spłacie należności, a okoliczności które miały doprowadzić do nałożenia na zobowiązaną kar pieniężnych nie stanowią przesłanki w tym zakresie.
Jak wyjaśnił organ, dopiero zaistnienie przesłanek z art. 189k § 1 k.p.a. daje organowi potencjalną możliwość udzielenia ulgi. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności, a nie prawny obowiązek zastosowania tej instytucji. Przepis art. 189k § 1 k.p.a. jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w przedmiocie ulgi przysługuje każdorazowo organowi, który nawet w przypadku stwierdzenia którejkolwiek z przesłanek może, ale nie musi jej zastosować. Nie zwalnia to oczywiście organu z obowiązku zebrania i wyczerpującego rozważenia zebranego materiału dowodowego. W opinii Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiotowej sprawie organ rozpatrzył w pełni przedstawiony przez stronę materiał dowodowy, jednak nie znalazł podstaw do zastosowania ulgi w postaci umorzenia w części kar pieniężnych oraz umorzenia w całości odsetek od nich. Rozstrzygnięcie nie miało charakteru dowolnego, lecz było wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja wydana przez organ I instancji odpowiadała wymogom określonym w art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A sp. z o.o. w N zarzuciła naruszenie:
- art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p. a. poprzez dokonanie przez organ II instancji błędnej
oceny całokształtu materiału dowodowego, sprzecznej z zasadami logiki
i doświadczenia życiowego, co doprowadziło do błędnego uznania przez organ II
instancji, że:
a) skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający swojej złej sytuacji finansowej, która mogłaby uzasadniać umorzenie administracyjnej kary pieniężnej; podczas gdy z dokumentów załączonych przez skarżącą do wniosku z dnia 8 sierpnia 2018 r. wynika, że w wyniku niezależnych od skarżącej zdarzeń, od 2014 r. ponosi ona straty finansowe i jest w bardzo złej kondycji finansowej,
b) celem wniosku skarżącej w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie administracyjnej kary pieniężnej jest chęć swobodnego rozporządzenia zyskiem, co nie wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,
- art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów Państwa poprzez stwierdzenie, że udzielenie ulgi w spłacie administracyjnej kary pieniężnej jest możliwe tylko jeżeli podmiot nie widzi już możliwości poprawy swojej sytuacji finansowej, podczas gdy organ I instancji mając na uwadze ten sam stan faktyczny stwierdził, że udzielenie ulgi jest możliwe tylko, jeżeli istnieją widoki na utrzymanie działalności gospodarczej,
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2018 r., podczas gdy organ II instancji, po dokonaniu zbadania okoliczności sprawy powinien uchylić postanowienie i orzec co do istoty sprawy lub przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji,
- art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności poprzez zaniechanie dokładnego zbadania przyczyn złej sytuacji finansowej skarżącej,
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 189k k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i odmowę udzielenia ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, gdy zaistniał ważny interes strony, a sytuacja finansowa skarżącej była wynikiem nadzwyczajnych, losowych zdarzeń niezależnych od skarżącej.
W związku z przedstawionymi zarzutami, skarżąca spółka wiosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponadto, wniosła o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.". Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli zaskarżonego aktu prawnego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 25 października 2018 r. znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2018 r. znak: [...] odmawiającą stronie skarżącej A Sp. z o.o. w N umorzenia w części pozostałej do spłaty kwoty 6 500,00 zł wynikającej z kary pieniężnej nałożonej w drodze decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2014 r. znak: [...] w wysokości 15 000,00 zł oraz kary pieniężnej nałożonej w drodze decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2014 r. znak: [...] w wysokości 15 000,00 zł, a także umorzenia w całości odsetek od ww. należności.
Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był m.in. przepis art. 189k § 1 k.p.a. zgodnie z którym, organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez: 1) odroczenie terminu wykonania administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty; 2) odroczenie terminu wykonania zaległej administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty; 3) umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części; 4) umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub części.
Przepis ten jest przepisem opartym na tzw. uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że decyzja negatywna wydana na podstawie tej regulacji nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy przypadki uzasadnione ważnym interesem strony lub interesem publicznym wystąpiły, jak i wtedy, gdy nie występują. Nawet w sytuacjach wystąpienia okoliczności wynikających z ważnego interesu strony lub z interesu publicznego organ nie jest bezwzględnie zobowiązany zastosować jedną z ww. ulg.
Podkreślić należy, że tzw. decyzje uznaniowe w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega bowiem uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
Rozstrzyganie w ramach uznania wymaga zatem od organu nie tylko poczynienia ustaleń na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zatem obowiązkiem organu administracji jest wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, czyli wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy bądź okoliczności podnoszonych przez stronę.
Natomiast na stronie, w sprawach kończących się tego typu decyzjami, tj. decyzjami uznaniowymi, leży obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek uprawniających do zastosowania ulgi. W interesie strony leży bowiem podanie do wiadomości organu wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Strona powinna we wniosku - w tym przypadku wniosku o umorzenie należności pieniężnej i odsetek - wykazać swój ważny interes, szczególnie fakt, że z uwagi na swoją sytuację majątkową i wysokość dochodów nie jest w stanie uiścić należności jednorazowo, a ściągnięcie jej w drodze egzekucji spowodowałoby dla niej nadmierne obciążenie majątkowe lub inne ciężkie skutki. Ważna w tym przypadku jest inicjatywa strony zmierzająca do aktywnego dostarczania materiału dowodowego. Zgromadzenie materiału dowodowego, w oparciu o który organ administracyjny podejmuje decyzję wymaga współdziałania ze strony dłużnika, który będąc zainteresowany pomyślnym rozpoznaniem wniosku powinien przedłożyć wszelkie niezbędne dokumenty oraz te, które w jego ocenie przemawiają za pozytywnym rozstrzygnięciem jego sprawy.
Na wstępie rozważań Sądu wyjaśnić należy, że wniosek spółki z dnia 8 sierpnia 2018 r. o udzielenie ulgi w postaci umorzenia w części należności pieniężnej wynikającej z decyzji z dnia [...] 2014 r. oraz z dnia [...] 2014 r. jest kolejnym wnioskiem o umorzenie administracyjnej kary pieniężnej. Poprzedzał go bowiem wniosek z dnia 21 lutego 2018 r. W wyniku jego rozpatrzenia Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] 2018 r. utrzymaną w mocy przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] 2018 r. odmówił spółce umorzenia administracyjnej kary pieniężnej wynikającej z ww. decyzji wskazując na brak wystarczających dokumentów obrazujących sytuację finansową spółki, szczególnie za rok 2017 i 2018.
Zarzuty przedmiotowej skargi sprowadzają się w głównej mierze do nieuwzględnienia przez organ ważnego interesu strony, który upatruje ona w złej sytuacji finansowej będącej wynikiem nadzwyczajnych, losowych zdarzeń od niej niezależnych.
Odnosząc się do powyższych zarzutów wskazać należy w pierwszej kolejności, że ważny interes strony, o którym mowa w art. 189k § 1 k.p.a. nie ma definicji ustawowej i zasadniczy wpływ na sprecyzowanie tego pojęcia ma orzecznictwo sądowe. Z uwagi na to, że ww. przepis obowiązuje od 1 lipca 2016 r. brak jest jeszcze ugruntowanego orzecznictwa na kanwie tej regulacji. Dlatego też posłużyć się należy orzecznictwem odnoszącym się do ulg przewidzianych w art. 67a ustawy - Ordynacja podatkowa, w których ustawodawca także nakazał rozważać udzielenie ulgi w przypadkach uzasadnionych "ważnym interesem podatnika".
W orzecznictwie tym ważny interes podatnika definiuje się jako sytuację w której z przyczyn nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku (wyrok NSA z 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, pub. CBOSA). Dobrodziejstwo z art. 67a § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, ma wyjątkowy charakter, zastosowanie może zatem znaleźć jedynie do nadzwyczajnych, szczególnych przypadków. Organ podatkowy musi mieć na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązanie podatkowe było realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany" (wyrok NSA z 21 marca 2001, I SA/Ka 577/00, pub. CBOSA).
Z kolei przez pojęcie interesu publicznego rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą wzięcie pod uwagę wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji, itp. (wyroki NSA: z dnia 22 kwietnia 1999 r. SA/Sz 850/98 i z dnia 10 marca 2009 r. I FSK 31/08, wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2016 r. II FSK298/14).
W ocenie Sądu w sprawie niniejszej skarżąca Spółka nie przedstawiła wystarczających dokumentów na poparcie swojego wniosku, pomimo, że jak była o tym mowa wyżej, przedmiotowy wniosek jest kolejnym dotyczącym umorzenia administracyjnej kary pieniężnej. Strona zatem powinna zdawać sobie sprawę z konieczności odpowiedniego wykazania spełniania przesłanek z art. 189k k.p.a. Do przedmiotowego wniosku skarżąca załączyła wprawdzie dokumenty takie jak: potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej za wydanie decyzji administracyjnej; oświadczenie o otrzymanej w ciągu ostatnich 3 lat pomocy de minimis; wypełniony i podpisany Formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis; oświadczenie o majątku, dochodach i źródłach utrzymania; kserokopie faktur za naprawę oraz usługi związane z eksploatacją pojazdów; kserokopię wezwania pracownika w celu rozliczenia finansowego; kserokopię wezwania do zapłaty należności z tytułu niepodjęcia ładunku; kserokopię zeznania podatkowego PIT-11 za lata 2016-2018; kserokopie dokumentów związanych z wyrejestrowaniem pojazdów; kserokopie faktur za złomowanie pojazdów; kserokopię wniosku o zmianę wpisu w KRS wraz z załącznikami; kserokopie rozliczenia czasu pracy pracowników. Dowody te jednakże, jak trafnie wskazały organy, nie zawierały chociażby informacji dotyczącej sytuacji finansowej w 2017 r., czy też dokumentów przedstawiających sytuację finansową spółki w 2018 r. Jeszcze raz podkreślić należy, że decyzja w przedmiocie odmowy bądź udzielenia wnioskowanej ulgi ma charakter decyzji uznaniowej, dlatego tak ważne jest wykazanie przez wnioskodawcę okoliczności uzasadniających zastosowanie żądanej ulgi. Jak wynika z powyższego w okolicznościach przedmiotowej sprawy tak się jednak nie stało.
W ocenie Sądu przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy organy wzięły pod uwagę wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a ocena tych okoliczności nie wykroczyła poza ramy swobodnej oceny dowodów. Podkreślić należy, że postępowanie w trybie art. 189k § 1 k.p.a. jest postępowaniem szczególnym, w którym to głównie na stronie spoczywa obowiązek wykazania przesłanek, o których mowa w tym artykule. Ustalenie bowiem pewnych faktów, o których wie wyłącznie strona, pozostaje poza zakresem możliwości organów administracji. Dlatego tak ważna jest inicjatywa strony zmierzająca do aktywnego dostarczenia pełnego (nie - wybiórczego) materiału dowodowego. Stąd też, za bezzasadne należy uznać zarzuty naruszenia przez organ przepisów postępowania poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności poprzez zaniechanie dokładnego zbadania przyczyn złej sytuacji finansowej spółki.
Podnieść przy tym należy, że Sąd nie kwestionuje głównego argumentu skarżącej świadczącego o jej ważnym interesie, a mianowicie złej kondycji finansowej. Jednakże, jak wynika z analizy sytuacji finansowej skarżącej, trudności te mają charakter stały. Strona w przedmiotowym wniosku wskazała, iż spółka od kilku lat boryka się z trudną sytuacją materialną oraz nie osiągnęła pozytywnego wyniku finansowego z działalności w roku: 2014; 2015; 2016, 2017 ani do dnia złożenia wniosku (działalność została zawieszona w październiku 2017 r.). Podkreślić trzeba, że wykazanie przez przedsiębiorcę niskich dochodów lub strat z prowadzonej działalności nie wiąże się jednak zawsze z brakiem realnego dochodu, co podnoszono również we wcześniejszych decyzjach o odmowie udzielenia ulgi. Mimo to skarżąca nie wykazała, jakie istotne wydatki (poza kosztami napraw samochodów), składające się na koszty jej działalności, poniosła w latach np. 2014 – 2016, co uniemożliwiło jej spłatę kar nałożonych w 2014 r. Prawidłowo też organ odwoławczy stwierdził, że nie można pominąć okoliczności, że pomimo podnoszonych trudności finansowych skarżąca spółka zdecydowała się jedynie na zawieszenie działalności gospodarczej, a nie na ogłoszenie jej upadłości.
Nie jest też trafne twierdzenie skarżącej, że "kolejna nałożona przez Inspekcję Transportu Drogowego kara spowodowała całkowitą utratę płynności finansowej spółki" skoro kara ta nie została ani w części spłacona. Samo nałożenie kary nie mogło i nie spowodowało takiego skutku, o czym świadczą dokumenty finansowe spółki z lat 2015 i 2016.
W kontekście trudności z pracownikami organy zasadnie wskazały, że decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej, trzeba brać pod uwagę ryzyko niepowodzenia. Podejmując prowadzenie działalności gospodarczej, każdy przedsiębiorca ponosi bowiem odpowiedzialność za wynikłe zobowiązania i winien liczyć się z ryzykiem jej prowadzenia oraz brać pod uwagę wszelkie czynniki mogące utrudnić prowadzenie tej działalności i wiążącą się z tym konieczność poniesienia skutków finansowych. Do takiego ryzyka w przedmiotowej sprawie, gdzie działalność gospodarcza związana jest z transportem, zaliczają się m.in. uszkodzenia pojazdów, naprawy, serwisowanie oraz związane z nimi koszty (faktury za naprawy i usługi serwisowania pojazdów za rok 2015 w łącznej wysokości 5 536,60 zł oraz za rok 2016 w łącznej kwocie 24 722,44 zł).
Reasumując powyższe rozważania, zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo uznały, że nie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącej Spółce A sp. z o.o. w N ulgi w postaci umorzenia w części administracyjnej kary pieniężnej oraz umorzenia odsetek w całości. W świetle okoliczności przedmiotowej sprawy przyznanie żądanej ulgi stawiałoby stronę bowiem w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych zobowiązanych, którzy pomimo trudnej sytuacji finansowej uiszczają należności publicznoprawne w terminach ich płatności.
W tej sytuacji, uwzględniając obowiązujące przepisy oraz argumentację organów oraz zarzuty skargi, Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Wyjaśnić bowiem jeszcze raz należy, że decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego jest decyzją uznaniową i mogłaby zostać przez sąd uchylona jedynie w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
Zdaniem Sądu, przedmiotowa decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania i ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, jak również prawidłowej ich oceny. Organy zgromadziły istotne dla sprawy dowody i prawidłowo je oceniły mając na uwadze całokształt zebranego w sprawie materiału. Dlatego pomimo subiektywnych i odmiennych odczuć strony skarżącej należy uznać, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcie jest prawidłowe i nie przekroczyło granic uznania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło