III SA/Kr 582/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec spr. Sędziowie WSA Bożenna Blitek AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2006 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody z dnia 24 lutego 2005 r., Nr: [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala Wojewoda decyzja z dnia 24 lutego 2005 r. Nr [...] na podstawie art 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj.: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania A. M. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2004 r., znak [...] orzekającej o wymeldowaniu A. M. z miejsca pobytu stałego w K., przy ul. [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent Miasta zaskarżoną decyzją, powołując się na przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego A. M., z lokalu położonego w K. przy ul. [...] z uwagi na to, iż opuścił on bez wymeldowania przedmiotowy lokal. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewody A. M. Odwołujący zarzuca, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7 kp., 75 § 1 kpa, 77 § 1 kpa, 78 § 1 kpa, 80 kpa i 86 kpa a także art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i w związku z tym wnosi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji lub uchylenie jej i skierowanie sprawy do organu pierwszej instancji w celu ponownego rozpatrzenia oraz o ukaranie osoby odpowiedzialnej za wydanie zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu sprawy podniósł, że zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93, poz. 887), organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne. Natomiast nie jest dobrowolnym takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli podjęła ona przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu (wyrok NSA z 23 kwietnia 2001 r., sygn. NSA 3169/00). Dalej organ stwierdza, że przedmiotem niniejszego postępowania jest sprawa wymeldowania A. M. z miejsca pobytu stałego w K. przy ul. [...] w K. Powyższa sprawa była już przedmiotem postępowania odwoławczego dwukrotnie. Z akt sprawy wynika, iż wszystkie wytyczne zawarte w uzasadnieniach decyzji organu odwoławczego zostały wykonane. W związku z powyższym zwarty w odwołaniu zarzut o rażącym naruszeniu zarówno przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jak i ustawy merytorycznej są bezzasadne. Bezspornym w sprawie, podnosi organ, jest fakt, iż A M. kilka lat temu jako osoba wówczas małoletnia opuścił powyższy lokal. W 2001 r. wymieniony uzyskał pełnoletność. Jako osoba dorosła A. M. nie podejmował jakichkolwiek działań zmierzających do ponownego zamieszkania w rzeczonym lokalu. Deklarowanie chęci powrotu w bliżej nieokreślonym czasie oraz zaniechanie działań zmierzających do ponownego zamieszkania świadczy w ocenie organu odwoławczego o trwałym i dobrowolnym opuszczeniu lokalu. Organ odwoławczy nie dał wiaty twierdzeniu A. M., iż powodem niezamieszkiwania w lokalu przy ul. [...] jest obawa o swoje bezpieczeństwo, gdyż obecnie lokal ten jest pustostanem. Z akt sprawy nie wynika, by wymieniony próbował podejmować jakiekolwiek rozmowy z właścicielką lokalu na temat ewentualnego zamieszkania i warunków na jakich mógłby tam ponownie zamieszkać. Następnie organ stwierdza, że sprawy, które toczyły się przed sądami dotyczyły rodziców A. M. Wymieniony nie przedłożył żadnego orzeczenia sądowego wskazującego na przywrócenie posiadania. Organ meldunkowy orzekając w przedmiocie wymeldowania bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania decyzji. Zgodnie z treścią przepisu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wobec powyższego pozostawienie Wymienionemu zameldowania na pobyt stały pod dotychczasowym adresem byłoby się jedynie fikcją meldunkową niezgodną obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A. M. Skarżący zarzucił: rażące naruszenie art. 7 Konstytucji RP z 1997 roku przez odstąpienie organu administracji I i II instancji od nakazanej konstytucyjnie zasady praworządności, naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez zarówno wadliwą ocenę prawną niepełnego stanu faktycznego jak i przez zastosowanie tej normy jako podstawy rozstrzygnięcia do wadliwie ustalonego stanu faktycznego w warunkach nienależytej weryfikacji okoliczności spełnienia przesłanki opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu, rażące naruszenie art. 6 kpa przez odstąpienie w niniejszej sprawie organu administracji I i II instancji od zasady praworządności niedopełnieniem obowiązków nakazanych obowiązującymi unormowaniami procedury administracyjnej, niestosowaniem tych unormowań w praktyce w toku postępowania, rażące naruszenie art. 7 k.p.a. przez odstąpienie w n/n sprawie od zasady dochodzenia prawdy obiektywnej niepodjęciem przez organ administracji I i II instancji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego wbrew nakazowi ustanowionemu tym przepisem, rażące naruszenie art. 75 § 1 kpa przez odstąpienie w n/n sprawie organu administracji I i II instancji od realizacji zasady prawdy obiektywnej niedopełnieniem obowiązków pod względem dowodowym wbrew nakazowi tego przepisu z konsekwencją dowolności ustaleń faktycznych przyjętej za podstawę końcowego rozstrzygnięcia, rażące naruszenie art. 77 §1 kpa przez odstąpienie w n/n sprawie organu administracji I i II instancji od zasady nakazującej organowi administracji państwowej zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego niedopełnieniem obowiązków w zakresie nakazanym tym przepisem (pomimo dostępności dowodów, precyzyjnego ich wskazania, przedłożenia niektórych z nich bezpośrednio do akt przez stronę skarżącą) ze skutkiem oparcia rozstrzygnięcia na niekompletnym, bezzasadnie wybiórczo zredukowanym i apriorycznie zdegradowanym materiale dowodowym, rażące naruszenie art. 78 kpa przez niezasadne odstąpienie od uwzględnienia żądania strony skarżącej przeprowadzenia postulowanych pismem z dnia [...].12.2004 dowodów, pomimo że ich przedmiot stanowiły okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy w odniesieniu do starannego zbadania spełnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu jej atrybutów trwałości i dobrowolności z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r., rażące naruszenie art. 80 kpa przez przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodów w zakresie spełnienia przesłanki opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego dokonaniem oceny nie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, ale tylko w oparciu o jego zredukowaną wybiórczo część niezgodnie z zasadą uregulowaną tym przepisem, rażące naruszenie art. 81 kpa przez pozbawienie strony skarżącej możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów - ich nieprzeprowadzeniem, ze skutkiem niemożności uznania tak ustalonych okoliczności za udowodnione, naruszenie art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. przez niezasadne odstąpienie od zawieszenia postępowania i przedwczesne rozpatrzenie sprawy z wydaniem decyzji ostatecznej przed prawomocnym rozstrzygnięciem w postępowaniu sądowym ([...]) weryfikowanej kwestii charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu przez skarżącego i jego ojca w tym przywrócenia posiadania tego lokalu wyżej wymienionym w trybie art. 443 kpc lub art. 58 §2 kro (rozstrzygnięcie obligatoryjne) z uwzględnieniem treści przepisu art. 6801 kc o charakterze bezwzględnie obowiązującym (wspólność najmu, współposiadania lokalu rodzinnego), rażące naruszenie art. 107 § 3 kpa przez niespełnienie wymogów określonych tym przepisem, a to w szczególności przez: wskazanie nieprawdziwych przyczyn nieuznania zasadności zarzutów odwoławczych w sytuacji faktycznego niedochowania przez organ 1 instancji zasad procedury (w szczególności dowodowej) i niewykonania wszystkich obowiązków z tych zasad wynikających, nieustosunkowanie się merytorycznie i wyczerpująco do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów pod powyższym fikcyjnym pretekstem, niewskazanie dowodów, na których się oparto w postępowaniu odwoławczym, zakończonym decyzją ostateczną, niewskazanie przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych przez skarżącego w toku postępowania dowodów nie przeprowadzono. naruszenie art. 136 kpa przez niewykorzystanie z urzędu przed wydaniem decyzji ostatecznej możliwości usunięcia wad postępowania dowodowego przed organem 1 instancji (niekompletność materiału dowodowego ) w drodze przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego (uzupełniającego) postępowania dowodowego, naruszenie art. 138 §1 pkt 1 kpa przez utrzymanie w mocy zaskarżonej, wadliwej decyzji organu 1 instancji i usankcjonowanie w ten sposób stanu sprzecznego z prawem, naruszenie art. 138 §2 kpa przez niezasadne odstąpienie od wydania decyzji kasacyjnej w celu usunięcia wad postępowania dowodowego przed organem 1 instancji, w sytuacji zachodzącej konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części wobec naruszenia przez organ 1 instancji zasad administracyjnej procedury dowodowej ze skutkiem niekompletności materiału dowodowego, naruszenie art. 156 §1 pkt 2 kpa przez utrzymanie w trybie postępowania odwoławczego w mocy zaskarżonej decyzji, zamiast stwierdzenia jej nieważności - w sytuacji, gdy decyzja organu 1 instancji dotknięta była wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa (rażące naruszenie prawa) z następstwem także rażącego naruszenia prawa przez organ odwoławczy i nieważnością jego decyzji z mocy powołanego przepisu. Podnosząc powyższe okoliczności skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji, względnie jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa ani materialnego, ani tez procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania. Art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jako przesłankę do wymeldowania wskazuje opuszczenie miejsca pobytu stałego. Przez opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Natomiast, jeśli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. W świetle obowiązujących przepisów powołanej wyżej ustawy organ meldunkowy nie bada czy osoba dokonująca zameldowania posiada uprawnienia do lokalu, bada tylko fakt faktycznego zamieszkiwania w nim tej osoby. Bezspornym w sprawie jest, że skarżący w 1997 r. będąc jeszcze małoletni, opuścił wraz z ojcem przedmiotowy lokal mieszkalny. Jak twierdzi było to związane z zagrożeniem przez sektę, z którą związała się jego matka J M. Od tej pory nie podjął absolutnie żadnych kroków w celu powrotu do mieszkania. Nie rozmawiał nawet na ten temat ze swoją matką - właścicielką nieruchomości. Wręcz twierdził, że obawiałby się tam zamieszkać. Przed uzyskaniem przez skarżącego pełnoletności, co miało miejsce w 2001 r. o ochronę posiadania lokalu mógł w jego imieniu wystąpić ojciec, jako ustawowy przedstawiciel, czego nie uczynił. Również skarżący jako pełnoletni człowiek nie podjął żadnych działań ani prawnych ani faktycznych w celu powrotu i zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący nie miał zamiaru tam mieszkać w obawie przed sektą. Ma zamiar tam zamieszkać w jakieś dalszej, nieokreślonej przyszłości. Powyższe okoliczności wskazują, że skarżący w istocie od chwili pełnoletności w sposób dobrowolny i trwały opuścił przedmiotowy lokal, a zatem została spełniona przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Należy podnieść, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych o opuszczeniu lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Skarżący po uzyskaniu pełnoletności, jeśli uważał, że sprawa o ochronę posiadania przedawniła się, mógł wystąpić do Prokuratury ze stosownym doniesieniem, czego nie uczynił. Nie można zgodzić się z zarzutami skarżącego, że organy w sposób niedostateczny wyjaśniły stan faktyczny sprawy. Brak było podstaw do zawieszenia postępowania o wymeldowanie, do czasu zakończenia sprawy rozwodowej rodziców skarżącego, jak i dopuszczenia dowodu z tych akt. Sprawa rozwodowa nie dotyczy pełnoletnich dzieci rozwodzących się małżonków, a zatem jej wynik w żaden sposób nie mógł mieć wpływu na wynik niniejszego postępowania. Sąd w tamtej sprawie mógł orzec, jeśli zachodziły ku temu przesłanki, o sposobie korzystania z mieszkania przez małżonków, a nie ich pełnoletniego syna. Również pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie znajdują potwierdzenia w przeprowadzonym postępowaniu przed organem zarówno 1 jak i II instancji. Skarżący brał czynny udział w toku całego postępowania, był szczegółowo pouczany o przysługujących mu prawach. Odnośnie wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa, to ponieść należy, iż w sprawie przesłanka nieważności jaką jest rażące naruszenie prawa, nie zachodzi. Rażące naruszenie prawa, oczywistość jego naruszenia polegać musi na oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawnym stanowiącym jego podstawę, z tym ,że może zostać naruszony przepis, który nie wymaga stosowania wykładni prawa tj. proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu wskazujące na jawną sprzeczność. Kolejno rażące naruszenie prawa to skutki, które wywołuje decyzja, skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, skutki społeczne lub gospodarcze, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Na koniec należy dodać, iż w przyszłości, jeśli skarżący dojdzie do porozumienia ze swoją matką - właścicielką nieruchomości i zamieszka w przedmiotowym lokalu, nic nie będzie stało na przeszkodzie aby został tam zameldowany. W obecnej sytuacji pozostawienie zameldowania stanowiłoby utrzymywanie fikcji. W świetle powyższego skarga jako nieuzasadniona musiała ulec oddaleniu na mocy art. 151 ppsa.