III SA/Kr 597/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Z. L. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lutego 2025 r. nr 180400.71.2007.2025-RED-MMR w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę. III SA/Kr 597/25 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z 4 lutego 2025 r. znak 180400.71.2007.2025-RED-MMR Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddalił zarzut wniesiony przez Z. L. (dalej: skarżący) na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Podstawę prawną postanowienia stanowił art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej u.p.e.a.). Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie jako wierzyciel wystawił w dniu 17 grudnia 2024 r. tytuły wykonawcze o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] (k. 45-67 a. admin.). Ww. tytuły wykonawcze zostały odebrane osobiście przez skarżącego w dniu 3 stycznia 2025 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru k. 44 a. admin.) Tytuły wykonawcze wystawione zostały prawidłowo na podstawie upomnień z dnia 21 listopada 2024 r. o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] (k. 30 - 41 a. admin.). Skarżący odebrał upomnienia osobiście w dniu 06 grudnia 2024 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru k. 29 a. admin.). Skarżący 10 stycznia 2025r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji na podstawie ww. tytułów wykonawczych z dnia 17 grudnia 2024 r. (o numerach od [...] do [...]). Stosownie do treści art. 33 § 2 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz.U. Nr 24, poz. 151), skarżący zakwestionował doręczenie zobowiązanemu upomnienia, co jest wymagane przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości. W uzasadnieniu opisanego na wstępie ww. postanowienia, wskazano, że odebrał on osobiście upomnienia w dniu 6 grudnia 2024 r. wobec czego zarzuty uznano za bezzasadne. W skardze w wniesionej w piśmie z 24 marca 2025 r. skarżący zarzucił naruszenie: - art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało niezasadnym wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego; - art. 33 § 2 pkt 2a op.cit. ustawy w związku z art. 3 i art. 4 op.cit. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało niezasadnym wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego; - art 59 §1a w związku z art 33 §2 pkt 1 i pkt 2a op.cit. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało niezasadnym wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia ZUS w całości i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie ze stanowiskiem skarżącego, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu I i II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, a nadto o umorzenie prowadzonego postępowania w całości, względnie o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w całości do czasu prawomocnego zakończenia sprawy. Zdaniem skarżącego, tytuły wykonawcze wystawiono niezasadnie, albowiem dotyczą kwot dochodzonych przez ZUS, co do których wysokości zgłoszono zastrzeżenia w przepisanej prawem formie, skutkiem czego prowadzone są postępowania przed sądami powszechnymi, które do dziś dnia nie zostały prawomocnie zakończone. Podał, że sprawy te obejmują postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie za sygn.: [...], sygn. [...], sygn. [...], przed Sądem Okręgowym w Krakowie za sygn.: [...], sygn. [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Nadto wskazał, że zarzuty zawarte w skardze nie zasługują na uwzględnienie z uwagi na fakty, iż zarzut z dnia 10 stycznia 2025 r. był oparty na innej podstawie prawnej i argumentacji niż to zobowiązany przedstawia w skardze. Zobowiązany w zarzutach przeciwegzekucyjnych zarzuca naruszenie art. 33 § 2 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, natomiast w przedłożonej skardze formułuje nowy zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 oraz 33 § 2 pkt 2a oraz przedstawia w niej argumentację która nie koresponduje z wniesionym zarzutem pismem z dnia 10 stycznia 2025 r. Odnosząc się natomiast do nowych zarzutów podkreślono że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych /będących przedmiotem niniejszego zarzutu/ było wdrożone na postawie złożonych deklaracji przez zobowiązanego oraz doręczonego upomnienia zgodnie z dyspozycja art. 3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z tym, wszczęcie postępowania było dopuszczalne. Nadto wskazane przez skarżącego sygnatury sądowe prowadzonych postępowań w przedmiocie określenia zaległości, nie obejmują okresu, który jest przedmiotem z zaskarżonego postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postępowanie egzekucyjne dotyczy okresu 05/2024 r. do 10/2024 r., natomiast jak wynika z dołączonych do sprawy decyzji określających zadłużenia /zaskarżonych przez zobowiązanego/ okresy te nie pokrywają się, gdyż dotyczą okresu 07/2015 r. do 09/2023 r. Wobec tych faktów, nowo sformułowane zarzuty o nie istnieniu obowiązku czy też nieprawidłowym jego określeniu są chybione, więc też nie mogłyby być uznane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Tytułem wprowadzenia przypomnieć należy, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Stosowanie egzekucji administracyjnej ma miejsce wówczas, gdy nałożono na zobowiązanego określone obowiązki a zobowiązany tych obowiązków nie wykonuje dobrowolnie. Organ egzekucyjny obciąża obowiązek doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Niniejsza sprawa dotyczy zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w prowadzonym wobec niego postępowaniu egzekucyjnym. Zarzut w obecnym stanie prawnym (od 30 lipca 2020 r.) jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Jak stanowi § 2 podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie główny zarzut skarżącego zawarty w piśmie z 4 lutego 2025 r. sprowadzał się do naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 ustawy – poprzez niedoręczenie skarżącemu upomnień. Na celu wykazania powyższego, skarżący wniósł o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i odebranie od niego zeznań. Nadto, w uzupełnieniu powyższej argumentacji podniósł, że nie doręczono mu żadnej decyzji, nie miał w związku z tym możliwości jej zaskarżenia. ZUS w zaskarżonym postanowieniu, stosownie do art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej u.p.e.a.) oddalił zarzut skarżącego. W zaskarżonym postanowieniu organ wskazał, że jako wierzyciel wystawił w dniu 17 grudnia 2024 r. tytuły wykonawcze o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] (k. 45-67 a. admin.). Ww. tytuły wykonawcze zostały odebrane osobiście przez skarżącego w dniu 3 stycznia 2025 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru k. 44 a. admin.) Tytuły wykonawcze wystawione zostały prawidłowo na podstawie upomnień z dnia 21 listopada 2024 r. o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] (k. 30 - 41 a. admin.). Skarżący odebrał upomnienia osobiście w dniu 6 grudnia 2024 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru k. 29 a. admin.). Jak wskazano w tytułach wykonawczych ( [...], [...], [...], [...], [...], [...]) - podstawa prawna obowiązku wynika z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 ustawy; identyfikacja podstawy prawnej obowiązku – deklaracja złożona przez płatnika składek. Zgodnie z art. 3a § 1 pkt 3 u.p.e.a. – w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne przeprowadza się egzekucję administracyjną, jeżeli składki te wynikają z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne. Oznacza to, że deklaracja rozliczeniowa sporządzona zgodnie z przepisami stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Deklaracja rozliczeniowa stanowi szczególny dokument, którego realizacja w postępowaniu egzekucyjnym jest możliwa bez uprzedniego wydania decyzji ustalającej i określającej wysokość należności. Dokumenty wskazane w art. 3a § 1 u.p.e.a, tj. m.in. deklaracje mogą stanowić zatem podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia egzekucji w sytuacji, gdy zobowiązany nie przekazał wierzycielowi należności w wysokości obliczonej przez siebie. W skardze skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 1, art. 33 § 2 pkt 2a ustawy w związku z art. 3 i art. 4 op.cit. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało niezasadnym wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Odnotowania wymaga, że zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 2a ustawy w związku z art. 3 i art. 4 op.cit. ustawy został podniesiony dopiero w skardze. Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zatem skarżący zakreślił granice żądania, zaś organ nie był uprawniony ani zobowiązany do badania innych kwestii niż podniesione w zarzutach. Zostały wskazane jedynie zarzuty określone w art. 33 § 2 pkt 1 i art. 33 § 2 pkt 4 ustawy, zaś kwestia dotycząca określenia obowiązku niegodnie z treścią obowiązku (33 § 2 pkt 2a ustawy) nie została tam podniesiona. Tym samym nie stanowi uchybienia niebadanie tej kwestii przez organ egzekucyjny. Należy podzielić pogląd, że organ egzekucyjny, ani sąd administracyjny nie są uprawnione do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy (odpowiednio) w zażaleniu, skardze czy skardze kasacyjnej (por. wyrok NSA z 25 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2889/21; wyrok NSA z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 124/21). Należy podzielić stanowisko WSA w Bydgoszczy, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutów do wierzyciela (art. 33 § 1 u.p.e.a.), a nie do sądu, przy czym zobowiązany powinien to uczynić nie później niż do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 33 § 5 pkt 2 u.p.e.a.). Skoro powyższy zarzut nie był rozpatrywany przez wierzyciela, to tym bardziej nie podlega rozpatrzeniu przez sąd. Zarzut ten wykracza poza granice danej sprawy (art. 134 p.p.s.a.). W skardze strona nie może przytaczać nowych zarzutów, czy nowych ich podstaw (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 86/23). Należy przypomnieć, że podstawowym zarzutem podnoszonym w sprawie prowadzeni egzekucji administracyjnej był zarzut niedoręczenia skarżącemu upomnienia. Skarżący na jego poparcie wskazał, że nie doręczono mu żadnej decyzji i miał on w związku z tym możliwości jej zaskarżenia. Jak już wyżej wskazano, podstawa prawna obowiązku wynika z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 ustawy. Podnosząc zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 1, art. 33 § 2 pkt 2a ustawy w związku z art. 3 i art. 4 op.cit. ustawy skarżący wskazał natomiast, że tytuły wykonawcze w tej sprawie wystawiono niezasadnie, albowiem dotyczą one kwot dochodzonych przez ZUS, co do których wysokości zgłoszono zastrzeżenia w przepisanej prawem formie, skutkiem czego prowadzone są postępowania przed Sądami powszechnymi, które do dziś dnia nie zostały prawomocnie zakończone. Podał, że sprawy te obejmują postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie za sygn.: [...], sygn. [...], sygn. [...], przed Sądem Okręgowym w Krakowie za sygn.: [...], sygn. [...]. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że podane przez skarżącego sygnatury sądowe prowadzonych postępowań w przedmiocie określenia zaległości nie obejmują okresu który jest przedmiotem z zaskarżonego postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postępowanie egzekucyjne dotyczy okresu 05/2024 r. do 10/2024 r., natomiast jak wynika z dołączonych do sprawy decyzji określających zadłużenia /zaskarżonych przez zobowiązanego/ okresy te nie pokrywają się, gdyż dotyczą okresu 07/2015 r. do 09/2023 r. Wobec tych faktów, nowo sformułowane zarzuty o nieprawidłowym określeniu obowiązku są chybione, więc też nie mogłyby być uznane. Sąd podziela powyższe stanowisko organu. Odnosząc się do powyższego zarzutu należy zauważyć, że pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych. Przyjmuje się, że podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydanie aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1222/22, LEX nr 3446992). Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, a podnoszona przez niego argumentacja była niespójna i wewnętrznie sprzeczna. Z jednej bowiem strony wskazywał, że nie doręczono mu żadnej decyzji i nie mógł jej zaskarżyć (pismo z 10 stycznia 2025 r.), a w skardze wskazał, że tytuły wykonawcze wystawiono niezasadnie, albowiem dotyczą kwot dochodzonych przez ZUS, co do których wysokości zgłoszono zastrzeżenia w przepisanej prawem formie, skutkiem czego prowadzone są postępowania przed sądami powszechnymi, które do dziś dnia nie zostały prawomocnie zakończone. Podał, że sprawy te obejmują postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie za sygn.: [...], sygn. [...], sygn. [...], przed Sądem Okręgowym w Krakowie za sygn.: [...], sygn. [...]. Z uwagi na powyższe, mając również na względzie twierdzenia organu zawarte w odpowiedzi na skargę, argumentację skarżącego uznać należy za niewiarygodną, a zatem za niesługującą na uwzględnienie. W związku z tym, wobec wykluczenia przez organ I instancji okoliczności, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. i braku zgłoszenia przez stronę jakichkolwiek faktów mogących inaczej zinterpretować okoliczności faktyczne sprawy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako nieuzasadnioną oddalił. Na mocy art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.