III SA/Kr 605/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie WSA Jakub Makuch ASR WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2024 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 22 stycznia 2024 r. nr SKO-NP-4115-315/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza na rzecz skarżącego S. C. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z 20 lipca 2023 r. Wójt Gminy K. odmówił skarżącemu (S. C.) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 323) - dalej: "u.ś.r.". Niepełnosprawność matki skarżącego powstała bowiem w 75 roku życia. Ponadto, jak dodawał organ, obowiązek alimentacyjny względem wymagającej opieki ciążył też na rodzeństwie skarżącego (brat skarżącego mieszkał razem z matką i skarżącym, a ich siostra w tej samej miejscowości). Organ pierwszej instancji podkreślał, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby osoby te, przynajmniej częściowo odciążały wnioskodawcę w opiece nad ich matką, choćby w weekendy czy zapewniły finasowanie pomocy profesjonalnego opiekuna, pielęgniarki. W odwołaniu skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 17 ust.1a i ust. 1b u.ś.r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, decyzją z 22 stycznia 2024 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że okoliczności, że nie da się ustalić kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, a znaczny stopień niepełnosprawności powstał w wieku 75 lat, nie mogą stanowić samoistnej przesłanki do uznania, że osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Stąd też stanowisko prawne organu I instancji, co do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r., w kontekście skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13 nie zasługiwało na akceptację. Organy administracji wydając decyzję w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną dopuszczają się naruszenia zarówno prawa materialnego, jak też art. 6 k.p.a. W świetle poczynionych rozważań nie można bowiem w żaden sposób uznać, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok nie zmieniał sytuacji prawnej strony. Kolegium podkreśliło, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną, co wynika z podstawowych zasad krajowego porządku prawnego. Kolegium wskazało, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z 29 marca 2023 r., wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Z przeprowadzonego w 31 maja 2023 r. wywiadu środowiskowego, oświadczenia skarżącego oraz załączonej do akt dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia jego matki wynikało, że wnioskodawca wraz synem i córką mieszka z niepełnosprawną matką pod adresem W. [...] i pod tym samym adresem zamieszkuje również jego brat - T. Wnioskodawca wraz z dziećmi, matką i bratem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Kolegium ustaliło w oparciu o akta sprawy, że w 2023 r. stan zdrowia matki skarżącego (obecnie 76 lat) uległ znacznemu pogorszeniu, była hospitalizowana końcem 2022 r. i początkiem 2023 r,. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od lutego 2023 r., z przyczyn niepełnosprawności oznaczonych symbolem: 05-R tj. upośledzenie narządu ruchu i 07-S - choroby układu oddechowego, 11-I - inne choroby, w tym schorzenia endokrynologiczne; choruje na cukrzycę typu-2, występuje u niej rozległe owrzodzenia podudzia lewego, miażdżyca ogólna, choroby zwyrodnienia kręgosłupa. Obecnie jest osoba leżącą, pampresowaną. Kolegium zaznaczyło, że ze względu na stan zdrowia matka skarżącego wymaga pomocy i opieki w codziennym funkcjonowaniu, której do marca 2023 r. udzielał jej syn T., ponieważ był wówczas na urlopie bezpłatnym. Obecnie pomoc i opiekę zapewnia jej drugi syn - skarżący, który w dniu 31 marca 2023 r. zakończył zatrudnienie z powodu wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę i do 2 kwietnia 2024 r. jest uprawniony do zasiłku dla bezrobotnych. Opieka ta polega na pomocy przy utrzymaniu higieny osobistej (mycie, zmiana pampersów, opatrunków), przebieraniu, podawaniu leków, przygotowywaniu i podaniu posiłków, podawaniu leków, insuliny, utrzymaniu kontaktu z lekarzem, wykonywaniu czynności związanych z prowadzeniem domu (zmiana pościeli, palenie w piecu, pranie, sprzątanie). W oświadczeniu z 31 maja 2023 r. skarżący podał, że zrezygnował z aktywności zawodowej ze względu na konieczność zaopiekowania się matką, którą wcześniej opiekował się brat. W oświadczeniu podał zakres czynności wykonywanych w ramach opieki nad matką, który jest tożsamy z czynnościami ustalonymi w trakcie wywiadu środowiskowego. Wskazał, że opiekę nad matką sprawuje sam, ponieważ brat wrócił do pracy mającej charakter trzyzmianowy i musi po pracy odpocząć. Brat pomaga matce finansowo zakupując żywność, środki czystości, leki - z kolei siostra mieszka w swoim domu, ma roczne dziecko pod opieką i syna który uczęszcza do pierwszej klasy. Kolegium stwierdziło, że ustalony stan faktyczny niewątpliwie wskazuje, że matka skarżącego nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i wymaga opieki i pomocy w funkcjonowaniu. Przy czym oprócz skarżącego jest jeszcze dwoje dzieci, które w równym stopniu co on są zobowiązane do zapewniania matce opieki - w tym syn T. mieszka wraz z matką i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, natomiast córka mieszka w bezpośrednim sąsiedztwie. Istnieje zatem możliwość zorganizowania opieki nad niepełnosprawną matką tak aby odciążyć skarżącego aby nie musiał on rezygnować z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobowej. Wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Brak aktywności zawodowej lub jej zaprzestanie, jako taki, będący wyborem życiowym danej osoby nie może być automatycznie uznany za stan tożsamy z rezygnacją bądź z niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Kolegium stwierdziło nadto, że nie kwestionuje tego, że matka skarżącego wymaga pomocy, a skarżący tej pomocy jej udziela, jednakże na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można było przyjąć, że zachodzi brak możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przy współudziale jego rodzeństwa, czy też przy uzyskaniu pomocy w opiece nad niepełnosprawną matką przez usługi opiekuńcze realizowane w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo. Nadto okoliczności, że osoby zobowiązane do opieki mają swoje rodziny czy też pracują i wykonywane przez nich obowiązki zawodowe w ich ocenie nie pozwalają na sprawowanie opieki nad osobą w stosunku do której ciążą na niej zobowiązania alimentacyjne, nie można uznać za okoliczność o charakterze obiektywnym, która pozwoliłaby na swoiste "anulowanie" obowiązku alimentacyjnego. Do akt sprawy nie zostały przedłożone żadne dokumenty świadczące o tym, że w stosunku do rodzeństwa skarżącego istnieją obiektywne okoliczności (np. sytuacja rodzinna, finansowa, zdrowotna) powodujące, że nie ono w stanie wspomóc go w opiece i zadość uczynić obowiązkowi alimentacyjnemu wobec matki w sposób pośredni. Kolegium podkreśliło, że obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistym staraniu, lecz może ograniczać się do łożenia środków finansowych na osobę uprawnioną. W ocenie Kolegium skarżący nie został pozbawiony środków do funkcjonowania z powodu tego, że nie podejmował zatrudnienia albowiem nadal był uprawniony do zasiłku dla bezrobotnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a nadto o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Decyzji Kolegium skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego: 1. przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; 2. art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a u.ś.r. przez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że zalicza się on do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącym jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że rodzeństwo skarżącego może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matka, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jako dziecko niepełnosprawnej matki mieści się w katalogu podmiotów, które mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Natomiast z utrwalonej linii orzeczniczej wojewódzkich sądów administracyjnych wynika, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego argument, że rodzeństwo wnioskodawcy winno wspierać wnioskodawcę w opiece nad osobą niepełnosprawną. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w przypadku gdy jest kilka osób zobowiązanych alimentacyjnie w jednakowym stopniu nie przewiduje pierwszeństwa względem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla jednej z nich w możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego łącznie przez wszystkich zobowiązanych. Tym samym jeżeli jest kilka podmiotów zobowiązanych alimentacyjnie w jednakowym stopniu, to można przyznać świadczenie jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki. Skarżący ma prawo wyboru czy podejmie zatrudnienie i będzie dzielił się obowiązkiem alimentacyjnym względem matki z pozostałym rodzeństwem czy też będzie czyniła osobiste starania poprzez osobistą opiekę. Organy administracyjne nie mogą decydować za stronę w jaki sposób będzie wywiązywała się ona z ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego. Ponadto zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 15 listopada 2006 r., w przypadku kiedy członek najbliższej rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków - moralnych i prawnych - wobec ciężko chorego krewnego i wymaga to od opiekuna rezygnacji z zarobkowania, to winien on w tych działaniach otrzymać wsparcie państwa. Zgodnie z art. 7 Konstytucji i art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a tym samym mają obowiązek dokonywać wykładni ustaw i przepisów podustawowych, kierując się dyrektywą wykładni mającej znaczenie systemowe - wykładni w zgodzie z Konstytucją. Naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej stanowi niekonstytucyjną dyskryminację. W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskrzonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjne w Krakowie zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie ponieważ organy dokonały dowolnej oceny przesłanki związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania przez skarżącego opieki nad matką. Podstawą prawną wydanej decyzji był art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, stanowiący, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z kolei z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W ocenie Sądu, słuszne było przy tym stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 cyt. ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. Wobec powyższego, Kolegium prawidłowo uznało, że moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b cyt. ustawy. Jednakże organy (zarówno I jak i II instancji) błędnie oceniły pozostałe, istotne w sprawie, okoliczności. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że ustalono, iż zamieszkały wspólnie – brat skarżącego pracuje w systemie trzyzmianowym i pomaga w opiece nad matką ok. 1 godziny dziennie; natomiast zamieszkała w tej samej miejscowości siostra sprawuje opiekę nad dwójką swoich dzieci, ale dwa razy w tygodniu pomaga w opiece nad mamą, zwłaszcza przy zmianie opatrunków. Zdaniem organu I instancji trzyzmianowy system pracy brata skarżącego, a także pomoc siostry skarżącego (zamieszkałej w tej samej miejscowości) umożliwiały takie zorganizowanie opieki nad niepełnosprawna matką, aby można było pogodzić te obowiązki, odciążyć brata (choćby w weekendy), czy też zapewnić finansowanie usług opiekuńczych. Tego typu argumentacja została zaakceptowana przez Kolegium, które podkreśliło, że "w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo realizowane są również usługi opiekuńcze". W ocenie Sadu tego typu ocena została oderwana od realiów rozpatrywanej sprawy, dokumentów znajdujących się w aktach, a także sprzeczna była z doświadczeniem życiowym. Niewątpliwie wspólne zamieszkiwanie z bratem skarżącego może ułatwić sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką, tym bardziej, że zamieszkała w pobliżu siostra skarżącego, również okazjonalnie pomaga w opiece. Niemniej jednak należałoby mieć na uwadze, że dotychczasowe miejsce zatrudnienia skarżącego (k. 10 akt administracyjnych) – to piekarnia położona w innej miejscowości (Ł. – K.) niż miejscowość zamieszkała przez skarżącego (W.). Z akt nie wynika więc jak organy ustaliły, że skarżący wraz z bratem (który wykonuje prace w systemie trzyzmianowym) są w stanie pogodzić opiekę nad matką w ten sposób, aby skarżący mógł kontynuować dotychczasowe zatrudnienie nawet w zmniejszonym wymiarze czasu, przy założeniu, że piekarnia z reguły ma specyficzne godziny otwarcia; należy dojechać do miejsca zatrudnienia i powrócić do domu. Obaj bracia powinni również mieć możliwość skorzystania z czasu wolnego na sprawowanie opieki nad pozostałymi członkami rodziny i czas wolny. Siostra skarżącego w praktyce również ograniczona jest w pomocy braciom, skoro opiekuje się dwójką swoich dzieci, w tym jednym – rocznym. Sąd nie był w stanie przy tym skontrolować ustaleń co do możliwości wymiennego organizowania opieki z pracującym na trzy zmiany bratem – ponieważ z akt nie wynika, gdzie i dokładnie w jakim charakterze zatrudniony jest brat skarżącego. Wywody Kolegium o możliwości udzielania pomocy przez państwowy system opieki społecznej oderwane są od obowiązujących przepisów. Zgodnie bowiem z art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 z późn. zm.) usługi opiekuńcze przyznawane są przede wszystkim osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Co więcej, wspólne zamieszkiwanie z innymi członkami rodziny, zgodnie z art. 50 ust. 2 powołanych przepisów, w praktyce wyłącza uzyskanie takiej pomocy (por. wyrok WSA w Kielcach z 4 września 2024 r., II SA/Ke 398/24). Skarżący i jego rodzeństwo w świetle obowiązujących przepisów nie mogą więc liczyć na system państwowej pomocy społecznej w tym zakresie. W aktach brak jest przy tym chociażby analizy kosztów ewentualnych usług opiekuńczych oferowanych na terenie gminy K. i zestawienia tego typu kosztów z poziomem dochodów skarżącego i jego rodzeństwa (skoro deklarują, że w miarę możności pomagają w opiece nad matką). W konsekwencji w ocenie Sądu organy dokonały błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego z naruszeniem art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) – dalej "k.p.a.". powołany przepis stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W tym kontekście sprawy istny jest pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 27 września 2023 r., I OSK 397/23 wskazujący, że normy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. W ponownym postępowaniu organ I instancji przeprowadzi ponownie pogłębiony wywiad środowiskowy, w którym zgromadzi informacje na temat aktualnego stanu zdrowia matki skarżącego; zakresu niezbędnych czynności opiekuńczych potencjalnych możliwości znalezienia przez skarżącego zatrudnienia w pobliżu miejsca zamieszkania; charakteru i miejsca pracy wspólnie zamieszkującego ze skarżącym brata. Organ w oparciu o przedłożone przez skarżącego oświadczenia lub dokumenty ustali poziom dochodów i skonfrontuje możliwości finansowe zobowiązanego do alimentacji rodzeństwa w zapewnieniu matce skarżącego pomocy w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych lub pielęgniarskich, tak aby ocenić, czy skarżący posiada realnie możliwość podjęcia zatrudnienia, czy też nie jest możliwe podjęcie zatrudnienia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w jego sytuacji uzasadnione. Sąd uznając, że organy naruszyły art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. obowiązujący w dacie orzekania i przeprowadziły postępowanie z naruszeniem art. 80 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt I wyroku) zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935). O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 powołanej ustawy (pkt II wyroku). O wysokości kosztów zasądzonych na rzecz skarżącego Sąd orzekł na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.) ustalając wysokość wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną na 480 zł.