III SA/Kr 607/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata do skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt. II GSK 2110/12 w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 marca 2011 r. nr [....] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata do skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Sygn. akt III SA/Kr 607/11 POSTANOWIENIE Dnia 27 czerwca 2014 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat A. P. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w związku ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2012 r. sygn. akt. III SA/Kr 607/11 w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 marca 2011 r. nr [ ] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: przyznać od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego adwokat A. P. wykonującej zawód w Kancelarii Adwokackiej przy al. [ ] w K. kwotę 180 zł (słownie: sto osiemdziesiąt złotych) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w związku ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2012 r. sygn. akt. III SA/Kr 607/11, podwyższoną o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług. W związku z zamiarem wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem, skarżący złożył na urzędowym formularzu "PPF" wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienia dla niego radcy prawnego lub adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Przedstawiając swój majątek podał, że składa się nań 90 metrowy dom w którym znajduje się 12 metrowe mieszkanie i nieruchomość rolna o powierzchni 0,58 ha. Oświadczył, że nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Deklaruje brak stałych dochodów. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że przy skardze o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem obowiązuje przymus adwokacki. Skarżącego nie stać jednak na pokrycie kosztów pełnomocnika z wyboru. Powiada, że nie ma dochodów i nie wypełnia zeznań podatkowych PIT. Twierdzi, że utrzymuje się z 0,58 ha gruntu który przynosi straty. Przekonuje, że w gruncie rzeczy zapożycza się u osób prywatnych na poczet przyszłego odszkodowania. Powiada, że wydatki ma jak każdy - na średnim poziomie. Ponieważ jednak nie jest ubezpieczony to lekarstwa kupuje bez recept. Z urzędu stwierdza się, że na podstawie postanowień z dnia 15 lipca 2011 r. (k. 25) i z dnia 17 sierpnia 2012 r. (k. 68) skarżący uzyskał zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowiono dla niego adwokata, którego Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła w osobie mecenas A. P. (k. 80). Z akt nie wynika aby przyznane skarżącemu prawo pomocy zostało cofnięte. Brak jest też podstaw do ustaleń by zaistniały okoliczności powodujące ustanie lub wygaśnięcie stosunku pełnomocnictwa łączącego skarżącego z wyznaczoną adwokat. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "ppsa". Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §2 ppsa). Jednocześnie prawo pomocy przyznane przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne (art. 243 § 2 ppsa). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że na podstawie postanowień z dnia 15 lipca 2011 r. (k. 25) i z dnia 17 sierpnia 2012 r. (k. 68) skarżący uzyskał zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowiono dla niego adwokata, którego Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła w osobie mecenas A. P. W świetle powyższego przyznanie po raz kolejny skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym jest więc bezprzedmiotowe jako, że zostało ono już skonsumowane (por. także post. NSA z 8.11.2007 r. I OZ 795/07 oraz postanowienie WSA w Szczecinie II SA/Sz 24/08). Okoliczność że skarżący nosi się z zamiarem wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem nie zmienia tego spojrzenia. Orzekającemu znane jest m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. II OZ 1120/12 lecz po pierwsze stanowisko tam wyrażone nie wiąże w niniejszej sprawie. Po drugie, merytoryczna treść uzasadnienia tego postanowienia nie przekonuje. Przeciwstawić mu bowiem można szereg argumentów: Po pierwsze. Okoliczność, że skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem jest szczególnym środkiem prawnym mieszczącym się w kategorii nadzwyczajnych środków zaskarżenia (tak: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz red. prof. dr hab. Roman Hauser, red. prof. zw. dr hab. Marek Wierzbowski Rok wydania: 2011 Wydawnictwo: C.H. Beck Wydanie: 1 za J. Gudowski, Węzłowe problemy, s. 5 oraz Bogusław Dauter Komentarz do art.285(a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za L. Bagińska, Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, Warszawa 2009, s. 10-12; tak również SN w wyroku z dnia 9 marca 2006 r., II BP 6/05, OSNP 2007, nr 3-4, poz. 42) nie zmienia faktu, że przez cały czas poruszamy się w ramach postępowania rozpoznawczego sensu largo. Systematyka ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ze swym podziałem na Działy jest w tym względzie co prawda niezbyt czytelna ale ponieważ przepisy tej ustawy dotyczące skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wzorowane są na rozwiązaniach przyjętych w postępowaniu cywilnym (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz red. prof. dr hab. Roman Hauser, red. prof. zw. dr hab. Marek Wierzbowski Rok wydania: 2011 Wydawnictwo: C.H. Beck Wydanie: 1), więc posłużenie się taką metodą legislacyjną uzasadnia wgląd w układ Kodeksu postępowania cywilnego. Ten zaś ze swym podziałem na Części, Księgi, Tytuły i Działy nie pozostawia co do tego wątpliwości. Także konieczność odnotowania skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem w wykazie SNP tak jak nakazuje to §73a ust. 1 Zarządzenia nr 11 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych nie stanowi wystarczającego argumentu do stwierdzenia, że mamy do czynienia z nową i odrębną sprawą. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że wykaz SNP stanowi tylko księgę pomocniczą (vide: §46 ust. 1 pkt. 4 cyt. Zarz.) a nie repertorium służące ewidencjonowaniu spraw (vide: §54 cyt. Zarz.). Po drugie przypomnieć trzeba, że w myśl art. 243 §2 ppsa przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne. Takie sformułowanie powołanego przepisu oznacza, że przyznane prawo pomocy w sprawie odnosi się do sprawy wnoszonej do rozpoznania przez sąd, a nie do określonych faz czy rodzaju postępowania sądowego w takiej sprawie. Nie ulega przy tym wątpliwości, że przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji rozciąga się na postępowanie zażaleniowe i kasacyjne. To, że postępowanie o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest postępowaniem nadzwyczajnym, toczącym się na skutek skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, nie oznacza jednak, że dotyczy ono innej sprawy. Nie ma bowiem wystarczających podstaw do przyjęcia, że prawo pomocy nie jest przyznawane w znaczeniu materialnoprawnym, która wyznacza określony stosunek poddany pod osąd sądu, ale w znaczeniu techniczno-procesowym, którą wyznacza wszczęcie określonego rodzaju postępowania sądowego i jego zakończenie. Po trzecie pamiętać należy, że w przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie budzi wątpliwości, iż tak ustanowiony pełnomocnik jest pełnomocnikiem którego umocowanie wyznacza przepis art. 39 ppsa. a więc pełnomocnictwo to obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. Sposób sformułowania tego przepisu wskazuje wyraźnie, iż chodzi o umocowanie do wszystkich czynności w sprawie, a nie o czynności w określonym postępowaniu w sprawie. Brak jest też jakichkolwiek racji, które mogłyby przemawiać za zróżnicowaniem zakresu umocowania pełnomocnika określonego w art. 39 ppsa w zależności od tego czy jest to pełnomocnik ustanowiony przez sąd w ramach prawa pomocy czy pełnomocnik z wyboru. Wydanie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata (art. 258 § 2 pkt 7, art. 260 w zw. z art. 254 § 1 ppsa) jest bowiem równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa (§ 2 art. 244 ppsa). Wskazując na powyższe pamiętać zaś trzeba, że przyznając prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika sąd czy referendarz sadowy nie określają i nie mogą określać zakresu pełnomocnictwa, gdyż na etapie wydawania postanowienia w tej kwestii nie należy do sądu czy referendarza sądowego wypowiadanie się co do tego, jakie działania procesowe powinna podejmować strona lub jej pełnomocnik. Ocena w tym zakresie należy już do ustanowionego pełnomocnika i strony, gdyż w następstwie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika dochodzi o udzielenia pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy. Wskazując na powyższe odnotować też trzeba, że ponieważ przepis art. 39 ppsa nie został zmieniony w związku z wprowadzeniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia można przyjąć, iż ustanowienie adwokata przez sąd upoważnia adwokata do sporządzenia tego szczególnego środka prawnego, bo charakter skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powoduje, że posiada ona przymiot czynności prawnej łączącą się ze sprawą. Wreszcie zwrócenia uwagi wymaga także i to, że treść art. 39 ppsa, nie sprzeciwia się rozszerzeniu zakresu takiego pełnomocnictwa na postępowanie ze skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem. Z art. 40 ppsa wynika bowiem ponad wszelką wątpliwość, że strona może udzielić wyznaczonemu adwokatowi pełnomocnictwa w zakresie szerszym, niż wynika to z art. 39 tej ustawy. Istotne jest tylko aby pamiętać, że taka modyfikacja musi być jednoznaczna, gdyż zakres pełnomocnictwa, czas trwania i skutki ocenia się zgodnie z zasadami językowymi (według treści) oraz przepisami prawa cywilnego. Ponadto pamiętać też trzeba, że jeśli nastąpi taka zmiana treści umocowania do działania w sprawie to, pełnomocnik powinien zawiadomić o tym sąd, dołączając do akt nowe pełnomocnictwo wraz z odpisem dla drugiej strony. Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2012 r. ustanowiono dla strony adwokata (k. 68), którego Okręgowa Rada Adwokacką wyznaczyła w osobie mecenas A. P. (k. 80). Wyznaczona adwokat sporządziła i wniosła skargę kasacyjną (k. 84 i n.; 90) od wyroku tut. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W jej treści zwarła wniosek o zasądzenie na swoją rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych, oświadczając że nie zostały one pokryte ani w części ani w całości (k. 85). Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt. II GSK 2110/12 oddalił skargę kasacyjną bez orzekania o wynagrodzeniu dla wyznaczonej adwokat za pomoc prawną spełnioną na zasadzie prawa pomocy. W pismach z dnia 22 kwietnia 2014 r. i 23.05.2014 r. wyznaczona adwokat powtórzyła swoje żądania i oświadczenia. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do treści art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02/153/1270 ze zm.) adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te precyzuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 02/163/1348 ze zm.) określając czynności, stawki minimalne i szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielnej przez adwokata ustanowionego z urzędu (§1 rozp.) Zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w §20 powołanego rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości lub części. W realiach rozstrzyganego przypadku adwokat oświadczenie takie złożyła. Zachodzą więc warunki do przyznania jej wynagrodzenia za spełnioną z urzędu pomoc prawną. Podstawę zasądzenia opłat stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5 (§2 ust. 2). Gdy chodzi o postępowanie przed sądami administracyjnymi wysokość stawek minimalnych konkretyzuje umieszczony w rozdziale 5 rozporządzenia przepis §18 ust. 1 różnicując w zależności od instancji i przejawionej przez adwokata aktywności wysokość wskaźnika stawki należnego wynagrodzenia. Za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej przez adwokata który nie prowadził sprawy w I instancji przysługuje stosownie do §18 ust. 1 pkt. 2 lit. b) opłata w wysokości 180 zł. Kwota ta odpowiada bowiem 75% stawki określonej w §18 ust. 1 pkt. 1 lit. c). Na mocy §2 ust. 3 cytowanego rozporządzenia ustalona opłata ulega powiększeniu o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług. Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji.