III SA/Kr 637/14

Dnia 23 maja 2014. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 21 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczyła, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidoczniła w rubryce 6 tylko siebie. Poskreślała rubrykę 7, 8, 11. Określając swoje dochody wpisała "0" zł. Uzasadniając swoje starania ograniczyła się do ogólnikowego zaakcentowania, że jest studentką, nie pracuje, ze względu na sytuację na uczelni nie może zarejestrować się jako osoba bezrobotna. Powiada, że jest na utrzymaniu matki z którą nie zamieszkuje. Z dalszych wyjaśnień skarżącej wynika, że jej matka pracuje poza granicami kraju i w sposób nieregularny przesyła jej niewielkie kwoty pieniężne na utrzymanie. Skarżąca zamieszkuje w domu rodzinnym. Swoje miesięczne koszty utrzymania (obejmujące wydatki na wyżywienie, odzież i internet) szacuje na ok. 900 zł plus ok. 100 zł na telefon komórkowy. Nie posiada rachunku bankowego. Wskazując na to wszystko wywodzi, że sytuacja majątkowa w jakiej się znajduje nie pozwala jej na dochodzenie swych praw bez znacznego uszczerbku dla budżetu domowego. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym m.in. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 §3 ppsa) o ile – poza wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być po pierwsze "dokładne" przy czym owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się». (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.). Po drugie o zasadności wniosku osoby fizycznej nie decyduje wyłącznie jej majątek i dochody ale również stan rodzinny (art. 252 §1 ppsa). Przenosząc te uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że oświadczenia skarżącej zawarte w złożonym przez nią wniosku nie są dokładne i nie przedstawiają w sposób przekonywujący rzeczywistej sytuacji życiowej skarżącej. Sprzeciwić należało się przede wszystkim twierdzeniu skarżącej, że nie posiadając własnych dochodów ani majątku prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zasadność takiego twierdzenia podważa bowiem i to, że skarżąca pozostaje na utrzymaniu matki i to, że zamieszkuje w domu rodzinnym. Okoliczność, że matka skarżącej pracuje za granicą niczego nie przesądza. Podnieść bowiem wypada, że choć ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ani wydane na podstawie jej art. 256 rozporządzenie wykonawcze nie zawiera definicji legalnej użytego w rubryce 6 formularza PPF pojęcia <> to jednak pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym nie jest zależne od stałego (ciągłego) przebywania w jednym miejscu wszystkich domowników. Zresztą co do zasady osoby pracujące za granicą nie przestają łączyć swoich interesów życiowych z miejscem ich stałego pobytu, w rozumieniu rezygnacji z niego jako miejsca do którego mogą w każdym czasie powrócić. Okoliczności te podważają więc wersję skarżącej, jakoby skarżąca prowadziła jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mając to na uwadze pamiętać zaś trzeba, że ponieważ o zasadności wniosku osoby fizycznej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy nie decyduje wyłącznie jej majątek i dochody ale również jej stan rodzinny (art. 252 §1 ppsa), więc sytuacja taka wiązała się z koniecznością uwzględnienia majątku i dochodów matki przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej. Ustalenia takie pozwoliłby bowiem na ocenę czy i w jakim zakresie skarżącej można udzielić pomocy. Ponadto wiarygodność skarżącej podważa też nie dające się racjonalnie wytłumaczyć zatajanie informacji na temat rzeczywistej wysokości środków przesyłanych jej przez matkę na utrzymanie. Wskazując na powyższe równocześnie podnieść trzeba, że ponieważ skarżącej pomaga pełnomocnik z wyboru, nie było potrzeby kierowania do skarżącej wezwań o złożenie dodatkowych oświadczeń. W sytuacji bowiem gdy strona korzysta z kwalifikowanego zastępstwa prawnego, nieporozumieniem jest oczekiwanie, aby poprzez stosowne wezwania sąd wskazał stronie jakie dokumenty i oświadczenia powinna złożyć by skutecznie ubiegać o prawo pomocy przy ponownie składanym wniosku gdyż to zadaniem pełnomocnik było poinformowanie mocodawczyni o warunkach jakie jej oświadczenie powinno spełniać oraz niezbędnych danych, które powinno zawierać i dokumentach źródłowych jakie należy przedstawić. Sąd natomiast nie jest obowiązany do wyręczania w tym zakresie profesjonalnego pełnomocnika strony albowiem dla profesjonalnego pełnomocnika nie powinny być zaskoczeniem ani wskazana w art. 246 §1 pkt. 2 ppsa reguła prawa ani podstawowe kierunki jej wykładni. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć też wypada, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.