III SA/Kr 65/22
WyrokWSA w Krakowie2022-06-23
Skład orzekający: Janusz Kasprzycki, Elżbieta Czarny-Drożdżejko, Katarzyna Marasek-Zybura
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca spełnia przesłankę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, uzasadniającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca nie spełnia warunku sprawowania stałej opieki nad matką ani przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w związku z tą opieką. Zakres czynności opiekuńczych nie jest na tyle intensywny, aby wykluczał podjęcie przez skarżącą zatrudnienia, a tym samym nie istnieje bezpośredni związek przyczynowy między opieką a brakiem aktywności zawodowej. Dodatkowo, istnienie sześciorga rodzeństwa zobowiązanego do alimentacji, które mogłoby partycypować w kosztach opieki, również wpływa na ocenę braku spełnienia przesłanki.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, ponieważ zakres opieki nie był na tyle stały i intensywny, aby wykluczał aktywność zawodową skarżącej. Skarżąca kwestionowała tę ocenę, argumentując, że opieka nad matką, mimo że nie całodobowa, jest stała i długotrwała, a jej zakres wynika z niepełnosprawności matki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi U. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 listopada 2021 r. sygn. akt [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 2 listopada 2021 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.; dalej u.ś.r.) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 570), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S z dnia [...] 2021 r. znak: [...] o odmowie przyznania U. S. (dalej: skarżąca), prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 11 marca 2021 r., skarżąca zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. K. Decyzją Wójta Gminy S z dnia [...] 2021 r. odmówiono skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r.
W wyniku odwołania wniesionego od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 1 czerwca 2021 r. znak: [...], uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na niekompletne zbadanie związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad matką.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...] 2021 r. Wójt Gminy S ponownie odmówił skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzja ta na skutek złożonego odwołania została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 sierpnia 2021 r. znak: [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, ze wskazaniem wyjaśnienia w sposób kompletny istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą potrzebującą.
Rozpoznając sprawę po raz kolejny, organ I instancji decyzją z dnia [...] 2021 r. znak: [...] odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 19 października 2016 r., na podstawie którego została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, na stałe. Ustalono, że znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 28 września 2016 r. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącej wymaga całodobowej opieki, bowiem cierpi na liczne dolegliwości i schorzenia (demencję, zapomina się, nadmiernie objada, leczy się na depresję, nie jest w stanie samodzielnie zrobić herbaty).
W celu ustalenia, czy w rozpoznawanym przypadku zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, organ przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe. W tym celu wezwał skarżącą do przedstawienia dokumentów, oświadczeń, z których będzie wynikało jakich czynności pielęgnacyjno-opiekuńczych wymaga matka skarżącej oraz, czy koniecznym jest aby opieka nad matką była sprawowana w sposób ciągły, uniemożliwiający podjęcie zatrudnienia. Dodatkowo organ zobowiązał skarżącą do przedłożenia umów obrazujących jej zatrudnienie.
Po przeanalizowaniu przedłożonych dokumentów organ ustalił, że skarżąca pracowała w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w S na podstawie umowy zlecenia, wykonując usługi opiekuńcze i pielęgnacyjne w miejscu zamieszkania podopiecznych. Ponieważ zatrudnienie było zawarte na podstawie umowy zlecenia, brak jest dokumentów jakie mogłyby świadczyć o rezygnacji skarżącej z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Następnie wskazano, że matka skarżącej ma 7 dzieci, a wykonywana przez nie praca, czy zamieszkiwanie w innych miejscowościach nie powinny, w ocenie organu, stanowić przeszkody do realizacji obowiązku alimentacyjnego wobec matki. Organ zaznaczył, że obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistej obecności, może ograniczać się do wsparcia finansowego na rzecz osoby uprawnionej. Skoro wskazane w oświadczeniu dzieci nie mogą sprawować osobistej opieki nad matką, to nie ma przeszkód, aby opiekę taką sprawowała skarżącą, zaś koszty związane z opieką, pokrywane były przez pozostałe dzieci, w ramach ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego. Ponadto dzieci mogą podjąć starania w celu zapewnienia matce koniecznej opieki na zmianę, tak aby żadne z nich nie było zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia, a co za tym idzie, narażenia swoich rodzin na niedostatek. Organ podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia.
W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ stwierdził, że nie ulega wątpliwości, iż matka skarżącej jest osobą schorowaną, wymagająca opieki, jednak brak jest dokumentów, które mogłyby potwierdzać zaprzestanie lub rezygnację skarżącej z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. W związku z powyższym w sprawie nie jest spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki na osobą potrzebującą.
W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w opisanej na wstępie decyzji z dnia 2 listopada 2021 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium wskazało, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż skarżąca jest jedyną osobą, która sprawuje opiekę nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przyznanym na stałe, ze stwierdzeniem, że nie da się ustalić kiedy powstała niepełnosprawność, natomiast znaczny stopień datuje się od 28 września 2016 r. Matka, jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji, jest leczona na zaburzenia depresyjne, lękowe, ma zachwiania nastroju, denerwuje się, ma problemy kardiologiczne (zaawansowaną niewydolność krążenia, migotania przedsionków), jest pod stałą opieką kardiologa i psychiatry. W ramach podejmowanych czynności opiekuńczych, skarżąca pomaga matce w czynnościach higienicznych, w codziennym budzeniu, smarowaniu kremami przeciw odparzeniom, przygotowywaniu ubrań i ubieraniu. Nadto córka mierzy matce ciśnienie, poziom cukru, przygotowuje i podaje posiłki, sprząta, opłaca rachunki, robi zakupy, realizuje recepty, załatwia sprawy urzędowe, czuwa podczas snu. Skarżąca podaje, że byłaby skłonna podjąć zatrudnienie, lecz w sytuacji zdrowotnej, w jakiej znajduje się matka, nie jest to możliwie.
Biorąc pod uwagę powyższe, Kolegium stwierdziło, że w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie dwie z trzech przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj. stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawienie skarżącej w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki, tj. brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad matką.
Kolegium wskazało, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z zatrudnienia musi być celowa, a zaprzestanie wykonywania pracy musi być intencjonalne. Z akt sprawy wynika, że skarżąca, w okresie w jakim istniała niezdolność do samodzielnej egzystencji jej matki, była aktywna zawodowo. Z zaświadczenia wydanego przez GOPS w S wynika, że skarżąca była zatrudniona na podstawie umów zlecenia w okresie od 7.03.2006 r. do 31.03.2006 r. oraz od 1.08.2007 r. do 30.09.2020 r. Ujawnienie tej okoliczności ma szczególne znaczenie w związku z tym, że niezdolność do samodzielnej egzystencji matki skarżącej, stwierdzono na stałe w dacie 28 września 2016 r.
Jak ustalono na podstawie wywiadu środowiskowego, czynności opiekuńcze skarżącej bezpośrednio związane z matką sprowadzają się jedynie do pomocy przy czynnościach higienicznych i porządkowych. W związku z powyższym Kolegium uznało, że sprawowanie opieki nad matką nie ma charakteru ciągłego. Opisana częstotliwość wykonywanych czynności wskazuje na ich codzienny charakter.
W ocenie Kolegium, ze zgromadzonego materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawną matką sprawowana przez skarżącą, wykluczała podjęcie przez nią aktywności zawodowej, chociażby wykonywanej w ramach umów zlecenia. Czynności składające się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego, to zbiór czynności, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu. Zdaniem Kolegium zakres opieki sprawowanej przez skarżącą jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem pracy, chociaż w niepełnym wymiarze, jak to czyniła do końca 2020 r. Kolegium zaznaczyło także, że nie bez znaczenia pozostaje fakt, że oprócz skarżącej w rodzinie zobowiązanych do alimentacji jest jeszcze 6 dzieci.
Podsumowując Kolegium stwierdziło, że bezpośredni i ścisły związek pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, w realiach rozpoznawanej sprawy nie istnieje.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego U. S. zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie przez nią pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Skarżąca podniosła, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Zdaniem skarżącej nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka), świadczona przez skarżącą matce, nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej: k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu II instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki pozytywne, i jednocześnie nie zaistnieją przesłanki negatywne.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, skarżąca nie spełnia warunku sprawowania stałej opieki, oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby matka skarżącej wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez opiekuna jakiegokolwiek zatrudnienia.
Jak wynika z akt sprawy, matka skarżącej posiada orzeczenie z dnia 19 października 2016 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, przyznanym na stałe, ze stwierdzeniem, że nie da się ustalić kiedy powstała niepełnosprawność, natomiast znaczny stopień datuje się od 28 września 2016 r. Matka, jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji, jest leczona na zaburzenia depresyjne, lękowe, ma zachwiania nastroju, denerwuje się, ma problemy kardiologiczne (zaawansowaną niewydolność krążenia, migotania przedsionków), jest pod stałą opieką kardiologa i psychiatry.
Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że nie podejmuje ona stałego zatrudnienia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca pomaga matce w czynnościach higienicznych, w codziennym budzeniu, smarowaniu kremami przeciw odparzeniom, przygotowywaniu ubrań i ubieraniu. Nadto córka mierzy matce ciśnienie, poziom cukru, przygotowuje i podaje posiłki, sprząta, opłaca rachunki, robi zakupy, realizuje recepty, załatwia sprawy urzędowe, czuwa podczas snu.
W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie nie wynika, aby matka skarżącej był osobą leżącą, niemogącą się poruszać czy też wymagającą szczególnej pielęgnacji.
Zdaniem Sądu zakres opieki, nie wymusza na skarżącej rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Podkreślić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, aby matka skarżącej nie była w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej. Czynności związane z opieką nad matką skarżącej, ograniczają się zaś do pomocy matce w czynnościach higienicznych, w codziennym budzeniu, smarowaniu kremami przeciw odparzeniom, przygotowywaniu ubrań i ubieraniu. Nadto córka mierzy matce ciśnienie, poziom cukru, przygotowuje i podaje posiłki, sprząta, opłaca rachunki, robi zakupy, realizuje recepty, załatwia sprawy urzędowe, czuwa podczas snu. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Sąd wskazuje, że systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji".
System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.
W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad matką a niepodejmowaniem przez nią pracy, nie istnieje związek przyczynowy.
Ponadto, stosownie do stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie np. w wyroku z dnia 26 kwietnia 2021 roku, sygn. III SA/Kr 1065/20, z dnia 28 stycznia 2022 r. sygn. III SA/Kr 1386/21 i III SA/Kr 1418/21, z dnia 25 lutego 2022 r. sygn. III SA/Kr 1480/21, z dnia 29 marca 2022 r., sygn. III SA/Kr 1601/21, z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. III SA/Kr 101/22, czy z dnia 30 maja 2022 r., sygn. III SA/Kr 222/22 (opubl. w CBOSA), w których Sąd wskazał, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad wymagającym opieki. Natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób tj. finansując pomoc w opiece nad nią. Zgodnie bowiem z art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Podkreślić należy, że stosownie do treści art. 129 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Natomiast zgodnie z art. 135 § 1 k.r.o., zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Z kolei stosownie do § 2 tego przepisu, wykonanie obowiązku alimentacyjnego wobec osoby niepełnosprawnej, może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych, polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania uprawnionego. Zgodnie zaś z art. 140 § 1 k.r.o., osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania, będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w tej samej kolejności, byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić. Okoliczności te mają znaczenie dla oceny czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. W niniejszej sprawie skarżąca ma sześcioro rodzeństwa, i nie zostało wykazane aby nie było ono w stanie realizować swojego obowiązku alimentacyjnego wobec matki poprzez sprawowanie osobistej opieki lub finansowanie pomocy w opiece nad matką, ani też, aby skarżąca nie była w stanie uzyskać od rodzeństwa zwrotu przypadającej na nie części świadczeń alimentacyjnych, w sytuacji gdyby istotnie spełniła je wobec matki w części obciążającej rodzeństwo, stosownie do treści art. 140 § 1 k.r.o.
Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które, w ocenie Sądu, w całości odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło