III SA/Kr 659/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] w G. na decyzję Komisji [...] z dnia 14 maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków do realizacji projektu postanawia: 1. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy, 2. odrzucić skargę. Strona skarżąca została wezwana o uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Wezwanie doręczone zostało 9 marca 2020 r. wraz z pouczeniem, że niezapłacenie żądanej opłaty w terminie 7 dni od daty doręczenia, spowoduje odrzucenie skargi. Termin wpłaty upłynął 16 marca 2020 r. Strona skarżąca nie wpłaciła w ogóle żądanej opłaty, ale 16 marca 2020 r., złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pierwotny wniosek został bowiem prawomocnie oddalony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 14 lutego 2020 r., III SPP/Kr 196/19. We wniosku strona skarżąca powołała się na nowe okoliczności sprawy tj. "obciążenie realizacją projektu ochrony Niemiec przed epidemią afrykańskiego pomoru świń". Do wniosku dołączona została dokumentacja (w kserokopiach) mająca dowodzić, że strona skarżąca nie dysponuje wolnymi środkami, które mogłyby zostać przeznaczone na opłaty sądowe i obsługę prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. W ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca nie wykazała nowych okoliczności – w praktyce bowiem powołała się na brak posiadania innych środków finansowych, niż te które zostały wydatkowane na prowadzenie działalności statutowej. Skarga została odrzucona ponieważ nie została opłacona, pomimo że strona skarżąca otrzymała wezwanie z pouczeniem, że skarga zostanie odrzucona, jeżeli nie zostanie opłacona. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) przewiduje wprawdzie możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie, że spełnia on warunki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., II FZ 781/05). Podkreślić należy, że strona skarżąca dołączyła do wniosku dokumenty z września, października i grudnia 2019 r., a więc zasadniczo sprzed wydania wydanego poprzednio w sprawie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 14 lutego 2020 r. Co więcej, zdaniem Sądu, nawet i te dokumenty nie wskazują jakimi właściwie środkami strona skarżąca dysponuje. Brak jest bowiem jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego wysokość salda na rachunku bankowym na dzień złożenia ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy (lub w okresie bezpośrednio poprzedzającym taki wniosek. Sąd zwraca uwagę, że wysokość żądanej na obecnym etapie opłaty sądowej to 200 zł, a strona skarżąca finansuje wypłaty A. J. w wysokości 113,15; 200 i 686,85 Euro, a więc w wysokości znacznie wyższej niż żądana opłata sądowa. W świetle powyższych okoliczności Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. Nie wykazała ona bowiem, ani nowych okoliczności sprawy, ani też że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Czynności w przedmiocie prawa pomocy, zgodnie z art. 258 §4 powołanej ustawy, może w szczególnie uzasadnionych przypadkach wykonywać sąd. Tym samym na zasadzie art. 246 § 2 Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że skarga podlega odrzuceniu ponieważ pomimo wezwania strona skarżąca nie uiściła wpisu od skargi. Zgodnie z art. 220 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. (...). Zgodnie natomiast z § 3 tego artykułu, skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Należy podkreślić, że po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy i odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, Sąd miał obowiązek, stosownie do art. 220 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania, co też uczyniono na gruncie niniejszej sprawy. Należy przyjąć, że jeżeli strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, to wówczas bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany (postanowienie NSA z 21 marca 2012 r., II GZ 95/12). Zasada ta znajduje zastosowanie nawet w przypadku zajścia "zmiany okoliczności sprawy" (a więc przesłanki z art. 165 powołanej ustawy) po wydaniu pierwotnego postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. W tym miejscu należy bowiem podkreślić, że o ile postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy jako niekończące postępowania w danej sprawie nie posiadają atrybutu powagi rzeczy osądzonej i można je - stosownie do ww. art. 165 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - uchylać i zmieniać wskutek zmiany okoliczności sprawy, to nie można twierdzić, że postanowienia wydane w tym przedmiocie nie posiadają cechy prawomocności. Stosownie bowiem do art. 168 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczenie sądu, a więc także i postanowienie staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z 9 grudnia 2002 r., III RN 144/02). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy w konsekwencji uznać, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10). A zatem ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, bez względu na zmianę jego treści oraz zakresu żądania w stosunku do wniosku pierwotnego, nie wpływa na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do jego uiszczenia oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie zauważa, że odmienne postępowanie sądu mogłoby prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum. W sprawie termin do uiszczenia wpisu od skargi upływał 16 marca 2020 r. Ponieważ we wskazanym terminie nie został on uiszczony, Sąd skargę odrzucił na zasadzie art. 220§3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono w pkt 2 sentencji postanowienia