III SA/Kr 701/24
WyrokWSA w Krakowie2024-07-24
Skład orzekający: Tadeusz Kiełkowski, Jakub Makuch, Magdalena Gawlikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, zwłaszcza w kontekście jej stanu zdrowia, zakresu sprawowanej opieki oraz posiadania rodzeństwa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdził istnienie bezpośredniego związku przyczynowego między zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania stałej i absorbującej opieki nad matką, której stan zdrowia (padaczka, zaniki pamięci) wymaga stałego nadzoru. Sąd podkreślił również, że posiadanie rodzeństwa nie stanowi przesłanki negatywnej do przyznania świadczenia, zwłaszcza w świetle wcześniejszego prawomocnego orzeczenia NSA w podobnej sprawie dotyczącej tej samej rodziny.Stan faktyczny
Skarżąca W. R. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (niepełnosprawność powstała po 25. roku życia) oraz na obowiązek alimentacyjny rodzeństwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że zakres opieki nie uniemożliwia skarżącej podjęcia pracy zarobkowej, a rodzeństwo powinno partycypować w opiece. Skarżąca zaskarżyła decyzję, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, błędy w ustaleniach faktycznych dotyczące jej aktywności zawodowej, możliwości rodzeństwa w zakresie opieki oraz charakteru sprawowanej opieki, a także naruszenia prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie WSA Jakub Makuch Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2024 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 29 grudnia 2023 r. nr SKO-NP-4115-504/22 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącej W. R. 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wnioskiem z 22 sierpnia 2022 r. W. R. (dalej: skarżąca) wniosła o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką A. R. Matka skarżącej (ur. 1949 r.) legitymuje się orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z 11 sierpnia 2022 r. stwierdzającym okresową niezdolność matki skarżącej do samodzielnej egzystencji orzeczoną do sierpnia 2023 r.
Decyzją Wójta Gminy K. z 14 października 2022 r., znak: OPS.SRFA.5222.26/22 orzeczono o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że nie zaistniała przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po 25 roku życia. Nadto wskazano, że skarżąca ma dwójkę rodzeństwa, na którym – w równym stopniu co na skarżącej - ciąży obowiązek alimentacyjny i powinno ono partycypować (osobiście lub finansowo) w opiece nad matką.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym stwierdziła, że decyzja jest dla niej krzywdząca i że w 2012 r. była zmuszona zrezygnować z pracy zarobkowej żeby sprawować opiekę nad rodzicami. Obecnie, po śmierci ojca, opiekuje się matką, która wymaga całodobowej opieki.
Decyzją z 29 grudnia 2023 r., nr SKO-NP-4115-504/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia zaaprobowano stanowisko wyrażone w odwołaniu, że na skutek wydania powołanego tam wyroku Trybunału Konstytucyjnego, brak zaistnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może stanowić samoistnej podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem uznano, że ustalenia wymaga, czy spełnione zostały pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie występują przesłanki negatywne, które uniemożliwiałyby jego przyznanie.
W tym zakresie odwołując się do ustaleń organu pierwszej instancji wskazano, że matka skarżącej jest wdową i jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Pozostaje w leczeniu, leczy się kardiologicznie, neurologicznie, ma osteoporozę i padaczkę, ma ataki padaczkowe nocne. Porusza się jedynie w obrębie domu z uwagi na zaniki pamięci. Mieszka wspólnie ze skarżącą. Skarżąca sprawując opiekę nad matką: przygotowuje posiłki, pomaga w higienie osobistej, sprząta, pierze, ogrzewa mieszkanie, zawozi do lekarza, wykupuje leki, zapewnia kontakt ze środowiskiem, chodzi na spacery i do kościoła.
Skarżąca sprawuje opiekę nad matką od 2012 r. Ponadto wskazano, że matka skarżącej posiada jeszcze 2 synów, którzy są zobowiązani do alimentacji matki w takim samym zakresie jak córka. W ocenie skarżącej jej bracia nie mogą sprawować opieki albowiem pracują zawodowo i mają na utrzymaniu nieletnie dzieci. Obaj bracia skarżącej mieszkają w M. Przy czym P. R. zamieszkuje pod adresem M. [...] (czyli pod tym samym co matka i siostra ) zaś A. R. pod adresem M. [...] A czyli w bezpośrednim sąsiedztwie domu rodzinnego.
W tak ustalonym stanie faktycznym Kolegium uznało, że faktyczny zakres opieki jaki wykonuje skarżąca względem niepełnosprawnej matki, nie jest tego rodzaju, że uniemożliwiałoby to jej podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie godzinowym. Ponadto wskazano, że oprócz skarżącej jest jeszcze dwójka jej rodzeństwa obciążonego - w tym samym stopniu, co skarżąca - ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym wobec niepełnosprawnej matki. Zatem każda z tych osób ma obowiązek opieki (fizycznie lub przez wsparcie finansowe) i osoby te powinny współdziałać w opiece nad matką tak aby skarżąca nie musiała rezygnować z pracy zarobkowej.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności pominięcie okoliczności, że od 2012 roku przez prawie 10 lat skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką, której stan zdrowia z upływem czasu pogarsza się, a nie polepsza, co oznacza, że obecnie przesłanki przyznania świadczenia także są spełnione, zwłaszcza że wyrokiem z dnia 13 lutego 2024 roku, sygn. akt: I OSK 127/23, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lipca 2022 roku, sygn. akt: III SA/Kr 41/22, i decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 18 listopada 2021 roku, sygn. akt: SKO-NP-4115- 390/21, oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy K. z dnia 25 czerwca 2021 roku, znak: OPS-SRFA-5222-13/21,
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonej decyzji, polegający na przyjęciu, że skarżąca nigdy nie była aktywna zawodowo, pomimo że w okresie od 13 czerwca 2000 roku do 11 stycznia 2010 roku, a następnie od 12 stycznia 2010 roku do 31 marca 2012 roku, skarżąca była zatrudniona na stanowisku szwaczki i w 2012 roku z tej pracy zrezygnowała, by opiekować się mamą, a obecnie z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej,
3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonej decyzji, polegający na przyjęciu, że rodzeństwo skarżącej ma obiektywną możliwość udzielania pomocy w opiece nad matką albo finansowania tej opieki, podczas gdy nie ma takiej możliwości, a ponadto w najnowszym orzecznictwie wskazuje się, że posiadanie rodzeństwa me stanowi przesłanki negatywnej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,
4. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonej decyzji, polegający na przyjęciu, że charakter opieki wykonywanej przez skarżącą umożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, podczas gdy charakter, częstotliwość, rozmiar czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą wobec matki uniemożliwiającej podjęcie zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze,
5. naruszenie przepisu prawa materialnego, a to art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na skutek błędnego przyjęcia, że:
- nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania stałej przez opieki nad matką, ponieważ zakres czynności opiekuńczych względem matki me ma charakteru tego rodzaju, aby zmuszał skarżącą do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej, podczas gdy taki związek przyczynowy zachodzi, gdyż skarżąca sprawuje opiekę nad matką w możliwości podjęcia sposób stały, ciągły, nie może zostawić matki samej, nie ma jakiejkolwiek aktywności zawodowej,
- rodzeństwo skarżącej ma obiektywną możliwość udzielania pomocy w sprawowaniu opieki nad matką oraz że posiadanie przez skarżącą rodzeństwa wyklucza możliwość przyznania świadczenia, w sytuacji gdy rodzeństwo z przyczyn obiektywnych nie ma możliwości wspierać skarżącej ani osobiście ani finansowo w opiece nad matką w takim stopniu, by skarżąca mogła podjąć zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, a ponadto samo w sobie posiadanie rodzeństwa nie jest przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Do skargi dołączono min. kserokopie świadectw pracy skarżącej, kserokopie decyzji przyznających jej świadczenie pielęgnacyjne za poprzednie okresy oraz specjalny zasiłek opiekuńczy, kserokopię wyroku NSA z 13 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 127/23 wraz z uzasadnieniem oraz kserokopię orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z 2 października 2023 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej także jako "u.ś.r." w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. obowiązującym na dzień wydania decyzji przez organ II instancji.
Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 cyt. ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Sąd podkreśla, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). Konieczne jest poczynienie w tym zakresie kompleksowych ustaleń i poddanie ich wszechstronnej ocenie.
Odnosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy, organ odwoławczy trafnie zauważył, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 cyt. ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające zyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium.
Sąd nie podzielił natomiast stanowiska organu odwoławczego co do braku związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Okoliczności sprawy wskazują, że matka skarżącej ma celiakię. Leczy się kardiologicznie oraz neurologicznie. Ma padaczkę i zdarzają się jej ataki nocne. Z uwagi na zaawansowaną osteoporozę ma problemy z poruszaniem się i porusza się o kulach jedynie w obrębie domu. Ma również zaniki pamięci, nie pamięta bieżących dat. Skarżąca sprawując opiekę nad matką: przygotowuje i podaje posiłki dietetyczne, pomaga w czynnościach higieny osobistej, zaprowadza do łazienki i pomaga w skorzystaniu z toalety, sprząta, pierze, zawozi do lekarza, wykupuje i podaje leki, zapewnia kontakt ze środowiskiem i chodzi na spacery. Ponadto skarżąca czuwa nad matką z uwagi na ataki padaczkowe, których wystąpienia nie można przewidzieć.
Zdaniem Sądu zakres i charakter opieki jaki świadczy skarżąca w odniesieniu do stanu zdrowia i potrzeb jej matki wskazuje, że w sprawie zaistniał związek przyczynowy pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a opieką nad matką. Organ odwoławczy dochodząc do przeciwnego wniosku nie uwzględnił specyfiki schorzeń matki skarżącej, tj. padaczki i zaników pamięci, które wiążą się z potrzebą czuwania nad chorym. Wymaga to zatem od skarżącej nie tyko wykonywania poszczególnych czynności opiekuńczych ale także pozostawania w stałym czuwaniu i gotowości do udzielania pomocy i wsparcia matce.
Sąd zauważa też, że z dokumentów dołączonych do skargi wynika, że skarżąca od 2012 r. była uprawniona do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką w okresach: 1.04.2012 r. – 31.05.2012 r., 1.06.2012 r. – 31.03.2013 r.,1.11.2015 r. – 30.06.2016 r., 1.07.2016 r. – 31.07.2017 r., 1.08.2019 r. – 31.12.2019 r. oraz do specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresach: 1.04.2013 r. – 31.10.2013 r., 1.11.2013 r.- 31.05.2014 r., 1.06.2014 r. – 31.10.2014 r. i 1.11.2014 r. – 31.10.2015 r. Zatem już we wcześniejszych latach organy ustaliły istnienie związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad matką. Jak wskazała skarżąca w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze, z czasem stan matki się pogarsza. Potwierdza to także okoliczność, że orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z 2 października 2023 r. matkę skarżącej uznano za niezdolną do samodzielnej egzystencji na stałe (dotychczas orzeczenia w tym przedmiocie były czasowe). W tych okolicznościach stwierdzanie braku związku przyczynowego jest niezasadne gdyż nie ujawniła się poprawa stanu zdrowia matki skarżącej tak aby można było odstąpić od dotychczas przyjmowanych ocen.
W tym miejscu Sąd zauważa, że co prawda skarżąca nie przedłożyła w toku postępowania dokumentów potwierdzających ww. okoliczności ale działała bez profesjonalnego pełnomocnika, a w zawiadomieniu z 23 września 2023 r., realizując obowiązek z art. 10 i art. 79 a k.p.a., organ pierwszej instancji jako powód do wydania negatywnej dla strony decyzji wskazał brak spełniania przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ II instancji z kolei, nie prowadził uzupełniającego postępowania dowodowego. Zatem skarżąca nie mogła wiedzieć, że jej inicjatywa dowodowa w zakresie wykazania związku przyczynowego może być pożądana i przynieść dla niej pozytywny skutek. Z tych samych przyczyn skarżąca dopiero na etapie postępowania sądowego przedłożyła dokumenty potwierdzające, że przed 2012 r. była osobą aktywną zawodowo, co potwierdza, że zrezygnowała z zatrudnienia.
Dodatkowo Sąd wskazuje na wyrok NSA z 13 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 127/23, który zapadł w sprawie skarżącej odnośnie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 18 listopada 2021 r. nr SKO-NP-4115-390/21 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrokiem tym NSA uchylił wyrok sądu pierwszej instancji oraz decyzje organów obu instancji. NSA wskazał min., że czynności opiekuńcze nie muszą ograniczać się do pomocy w wykonywaniu czynności samoobsługowych dnia codziennego, ale mogą – w zależności od okoliczności – polegać na nadzorowaniu osoby niepełnosprawnej, udzielaniu jej wsparcia psychicznego, rozmowie, pozostawaniu w ciągłej gotowości do udzielenia niezbędnej pomocy. Istotne znaczenie ma to, aby były to czynności niezbędne dla sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Tak rozumiane czynności opiekuńcze winny być na tyle czasochłonne, że wykluczają możność podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy fakt, że u matki skarżącej występują min. ataki padaczkowe oraz zaniki pamięci należy poczytywać za okoliczność wskazującą na potrzebę stałego nadzoru i czuwania ze strony opiekuna, co wskazała w toku postepowaniu skarżąca. W związku z tym zakres i rodzaj opieki jaką świadczy skarżąca odpowiada opiece w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Odnośnie kwestii rodzeństwa, w ślad za stanowiskiem wyrażonym w ww. wyroku NSA, orzekający w niniejszej sprawie Sąd uznał, że brak jest podstaw do odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na istnienie rodzeństwa skarżącej oraz możliwości podzielenia między rodzeństwem obciążenia związanego z opieką nad osobą niepełnosprawną. W tym względzie Sąd wziął pod uwagę regulację zawartą w art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (por. wyrok WSA w Gdańsku z 27 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 1109/23). Stan faktyczny odnośnie rodzeństwa skarżącej kształtował się tożsamo w niniejszej sprawie i sprawie zakończonej powołanym wyrokiem NSA z 13 lutego 2024 r. zatem ocena prawna tej kwestii nie mogła być odmienna od tej przedstawionej w wyroku NSA z 13 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 127/23.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko zawarte w niniejszym wyroku.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Odnośnie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło