III SA/Kr 737/16

WyrokWSA w Krakowie2016-11-28

Skład orzekający: WSA Ewa Michna, WSA Renata Czeluśniak, WSA Halina Jakubiec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., może ograniczyć się do czynności wstępnych, czy też czynności te, jeśli wykraczają poza badanie przesłanek formalnych, powinny być traktowane jako prowadzenie postępowania, które w przypadku braku podstaw powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.?
Ratio decidendi
Czynności faktycznie przeprowadzone przez organ administracji, które wykraczają poza badanie formalnych przesłanek wszczęcia postępowania, powinny być traktowane jako prowadzenie postępowania. W sytuacji, gdy organ prowadził postępowanie, a następnie stwierdził brak podstaw do jego kontynuowania, powinien je umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., a nie odmawiać wszczęcia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest możliwa jedynie wtedy, gdy organ nie podjął jeszcze żadnych czynności merytorycznych lub dowodowych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi H. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, które uchyliło postanowienie Wójta Gminy odmawiające wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61a § 1 k.p.a., twierdząc, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, a jedynie czynności wstępne. Wskazała również na brak sporu między stronami i wcześniejsze rozgraniczenie. Uczestnik postępowania D. J. oraz Kolegium wniosły o oddalenie skargi.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Pełny tekst orzeczenia

|Sygn. akt III SA/Kr 737/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 listopada 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak, WSA Halina Jakubiec, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 28 listopada 2016 r., przy uczestnictwie D. J., sprawy ze skargi H. O., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 21 marca 2016 r. nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania rozgraniczeniowego, , , skargę oddala, , Postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uchyliło postanowienie Wójta Gminy z dnia 12 lutego 2016 r. odmawiającego wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego działki [...] będącej własnością D. J. (uczestnika) oraz działki nr [...] będącej własnością H. O. (skarżącej) i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że skoro faktycznie organ prowadził postępowanie na skutek złożenia w dniu 19 listopada 2015 r. wniosku przez D. J. o rozgraniczenie ww. działek – to nieprawidłowym była odmowa wszczęcia postępowania w trybie art. 61a§1 k.p.a. Organ mógł co najwyżej zastosować art. 105 § 1 k.p.a. tj. umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe, w sytuacji gdyby stwierdził brak przesłanek umożliwiających prowadzenie takiego postępowania. Dodatkowo Kolegium wskazało na konieczność wykazania przez Wójta, jako warunku umorzenia postępowania, tożsamości pomiędzy poprzednio prowadzonym postępowaniem w przedmiocie rozgraniczenia, a treścią wniosku D. J. W wniesionej skardze skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61a§1 k.p.a.. Uzasadniała, że przepis ten powinien być zastosowany w sprawie ponieważ organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, a jedynie zwrócił się do osoby zainteresowanej sprawą o wyrażenie swojego stanowiska – tego typu działania zmierzały więc jedynie do zbadania przesłanek wszczęcia postepowania. Skarżąca ponownie wskazała na niecelowość wniosku o rozgraniczenie z uwagi na brak sporu między stronami. Wbrew twierdzeniom D. J. projektowana rozbudowa i nadbudowa budynku wzniesionego na działce skarżącej (nr [...]) nie naruszała granic działek, a pomiędzy stronami doszło do rozgraniczenia w 2014 r. i stan ten nie uległ zmianie. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 stycznia 2014 r., II SA/Rz 1021/13. W końcowej części skargi skarżąca posiłkując się komentarzami do ww. art. 61a k.p.a. wskazywała na uzasadnienie legislacyjne jego wprowadzenia i wywodziła, że przed odmową wszczęcia postępowania mogą być prowadzone czynności wstępne dotyczące zasadności wszczęcia postępowania tj. w rozpatrywanej sprawie: polegające na zbadaniu przez organ czy istnieje przedmiot postępowania czyli ewentualny spór o przebieg działek. W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi akcentując wymiar formalny rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę uczestnik – D. J. również wniósł o oddalenie skargi wyliczając, że organ wzywał o przedłożenie wypisu z ewidencji gruntów, wstępnej zgody geodety na wykonanie czynności technicznych (przy czym uczestnik - wnioskodawca wskazywał na brak podstawy żądania takiej wstępnej zgody), zakreślił termin co do zapoznania się ze stanowiskiem skarżącej, co należało traktować jako czynności dowodowe w rozumieniu art. 79 k.p.a. Końcowo, uczestnik wskazywał, że po uchyleniu ww. postanowienia Wójt zawiesił postępowanie do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego rozpatrywaną skargą. W dodatkowym piśmie z dnia 21 czerwca 2016 r. skarżąca powołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 15 stycznia 2015 r., II SA/Op 566/14 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2012 r., I OSK 523/11 na okoliczność niemożności prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia jeżeli ustalenie granic nastąpiło w prawomocnym wyroku sądu powszechnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem sporu było ustalenie czy czynności dokonane przez Wójta L po wniesieniu przez D. J. wniosku o rozgraniczenie zmierzały jedynie do ustalenia zasadności wszczęcia postępowania administracyjnego (wtedy zasadniczo organ mógłby odmówić wszczęcia postępowania w trybie art. 61a§1 k.p.a.), czy też Wójt faktycznie prowadził postępowanie, a więc mógł co najwyżej je umorzyć jako bezprzedmiotowe w trybie art. 105 §1 k.p.a. Dodatkowo skarżąca kwestionowała wytyczne Kolegium co do dalszego postępowania przez organ I instancji. Z akt wynika, że pierwotnie wniosek o rozgraniczenie (datowany na 19 listopada 2015 r.) został złożony przez D. J. w Urzędzie Miejskim. Wniosek został przesłany wg. właściwości do Wójta Gminy. Wójt (po otrzymaniu wniosku 26 listopada 2015 r.) wezwał o jego uzupełnienie m.in. poprzez złożenie wypisów z ewidencji gruntów, a także zawiadomił skarżącą (pismo z dnia 5 stycznia 2016 r.) o wniosku, zakreślając 7- dniowy termin do wypowiedzenia się w jego przedmiocie. Skarżąca takie stanowisko złożyła (pismo z dnia 22 stycznia 2016 r.) dołączając do niego, jako dowody w sprawie, kserokopie protokołu z czynności ustalenia granic z dnia 4 marca 2014 r. Wójt pismem z dnia 27 stycznia 2016 r. zawiadomił uczestnika D. J. o wpływie stanowiska skarżącej i wyznaczył 7 – dniowy termin na zapoznanie się z tymże stanowiskiem. W ocenie Sądu o tym czy czynności wykonywane przez Wójta L były już postępowaniem dowodowym, czy tylko czynnościami wstępnymi zmierzającymi do sprawdzenia czy w ogóle postępowanie, jako takie, może być wszczęte decyduje faktyczny sposób działania organu i stron tego postępowania, a nie wewnętrzne przekonanie osób biorących udział w postępowaniu. Nie jest bowiem wykluczone, że po przeprowadzeniu dowodów w sprawie, w całości lub w części, organ ze względów formalnych dojdzie do wniosku, że postępowania w ogóle nie należało (nie można było) wszczynać. W takim jednak momencie, jeżeli organ wszczął, a właściwie – prowadził postępowanie – należy je umorzyć jako bezprzedmiotowe w trybie art. 105 § 1 k.p.a. Na taki sposób zakończenia postępowania wskazuje zresztą powołany przez skarżącą ww. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2012 r., I OSK 523/11. Naczelny Sąd Administracyjny odwołując się do wcześniejszych swoich orzeczeń wskazywał, że ustalenie spornych granic nieruchomości w prawomocnym rozstrzygnięciu sądu powszechnego wyłącza możliwość innego ustalenia granicy przez organ administracji, co z kolei powoduje, że wszczęte już postępowanie powinno zostać umorzone w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd zauważa, że to skarżąca przedstawiła "dowód" w sprawie tj. odpis protokołu z czynności ustalenia granic działki ewidencyjnej. Organ więc wyznaczył uczestnikowi D. J. – termin 7 dniowy do wypowiedzenia się w tym zakresie. Zgodnie z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 (tj. załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną.- te okoliczności, bezspornie nie wystąpiły). W ocenie Sądu prawidłowo więc Kolegium stwierdziło, że w rzeczywistości Wójt począwszy od 26 listopada 2015 r. (data otrzymania wniosku) faktycznie prowadził postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia, chociaż oczywiście do samego rozgraniczenia nie przystąpił. To, że formalnie, organ I instancji nie wszczął postępowania nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu Kolegium, że takie postępowanie było prowadzone. Słusznie też Kolegium wskazywało na brak "wykazania" w postanowieniu Wójta tożsamości pomiędzy wnioskowanym (przez D. J.) rozgraniczeniem, a poprzednim postępowaniem z 2014 r., na które powoływała się skarżąca. Z przedłożonego przez skarżącą protokołu wynika, że jako strona prowadzonych wówczas czynności występował D. O., a nie skarżąca. Wójt nie wyjaśnił w żaden sposób, na jakiej podstawie protokół ustalenia granic z 2014 r. został uznany jako istotny dla rozstrzygnięcia o niemożności prowadzenia w 2015 r. postępowania rozgraniczeniowego. Skarżąca powołując się na wyroki sądów administracyjnych w przedmiocie niedopuszczalności prowadzenia rozgraniczenia administracyjnego po ustaleniu granic w wyroku sądu powszechnego nie wskazała na taki wyrok i nie przedłożyła jego odpisu. Prawidłowo więc Kolegium wskazywało na wątpliwości w tym zakresie uzasadniając, że odpis protokołu przedłożonego przez skarżącą mógł dotyczyć jedynie wznowienia granic, ponieważ z akt nie wynikało aby w tej sprawie została wydana decyzja. Niezależnie bowiem od oceny, czy w sprawie faktycznie było, czy nie było prowadzone postępowanie dowodowe (co ma znaczenie dla zastosowania art. 105§1 k.p.a. albo 61a §1 k.p.a.) organ I instancji powinien był przekonywująco uzasadnić niedopuszczalność prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego w przedmiocie wniosku D. J. Zgodnie z art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie. Takim postanowieniem było rozstrzygnięcie Wójta. W ocenie Sądu niezasadny był przy tym zarzut naruszenia art. 61a § 1 k.p.a., ponieważ czynności faktycznie przeprowadzone przez Wójta były postępowaniem dowodowym, co uniemożliwiało zastosowanie w sprawie powołanego przepisu. W związku z powyższym Sąd skargę oddalił na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym (bez udziału stron na rozprawie) w związku z brzmieniem art. 119 pkt 3 i art. 120 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy te stanowią, że sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Przedmiotem skargi było postanowienie – możliwy był więc tzw. tryb uproszczony.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło