III SA/Kr 744/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy materialnej dla ucznia postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami i siostrą. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidoczniła, że w jego skład wchodzą należące do rodziców 60 metrowe mieszkanie oraz nieruchomość rolna. Nie posiadają zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała na kwotę 2600 zł wyjaśniając, że składa się na to 700 zł renty ojca oraz 1900 zł wynagrodzenia matki. Uzasadniając swoje starania powołała się na ciężką sytuacją materialną rodziny. Wyjaśniła, że matka pracuje jako pielęgniarka a ojciec z uwagi na problemy zdrowotne jest na rencie. Wezwana o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedstawienie wskazywanych dokumentów źródłowych okazała kopię przekazu pocztowego renty ojca oraz kopię odcinka listy płac matki. Przedłożyła kopię faktury za gaz na kwotę 1635,30 zł, oraz odcinek pokwitowania za prąd na kwotę 320,96 zł. Oświadczyła, że rachunków za wodę nie posiada bo czerpana jest ona ze studni. Skarżąca, a także jej ojciec i matka podpisali się pod oświadczeniem, że nie posiadają rachunków bankowych. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6329" (vide: zarządzenie z 4.07.2011 r. k. 1) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jej wniosek o zwolnienie od koszów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod tym warunkiem, że strona wykaże, iż nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Przenosząc te uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca nie przedstawiła w sposób przekonywujący rzeczywistej sytuacji gospodarstwa domowego, które tworzy z rodzicami uniemożliwiając tym samym dokonanie jednoznacznej oceny jakie tak naprawdę są prawdziwe możliwości płatnicze strony. Oświadczeniom skarżącej, jej ojca i matki o nieposiadaniu przez te osoby rachunków bankowych sprzeciwia się bowiem treść kopii okazanego odcinka z listy płac matki. Wynika z niego w sposób jednoznaczny, że wynagrodzenie matki skarżącej zostało w całości przelane na rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy a potwierdzeniem takiego stanu rzeczy są adnotacje zawarte w rubryce pierwszej "R-O-R – procent 100,00% 1401,05 zł" oraz w rubryce trzeciej "R-O-R 1401,05 zł" i "DO WYPŁATY 0,00 zł". Skoro zaś matka skarżącej dysponuje rachunkiem oszczędnościowo rozliczeniowym na który przelewane jest jej wynagrodzenie, to zgodnie z wezwaniem powinnością skarżącej było przedłożenie wyciągów z tego rachunku obrazujących historię dokonywanych na tym rachunku operacji z okresu ostatnich sześciu miesięcy. Skoro jednak decyzja strony była odmienna, to sąd ani referendarz nie są zobowiązani do prowadzenia dochodzeń gdy pełna ocena sytuacji życiowej strony nie jest do końca jasna wobec uchylania się strony od złożenia stosownych wyjaśnień (por. postan. WSA w Gd. z14 listopada 2005 r. I SA/Gd 140/04). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym po raz kolejny przypomnieć też wypada, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Wreszcie skarżąca powinna sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Mając na uwadze powyższe postanowiono jak w punkcie drugim sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 i art. 255 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).