III SA/Kr 749/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant Specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2025 r. sprawy ze skargi N. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 kwietnia 2025 r., znak 010070/680/4653276/2022 w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Decyzją z dnia 7 sierpnia 2024 r. znak: 010070/680/4653276/2022, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 7 sierpnia 2024 r. nr 010070/680/4653276/2022 o zmianie okresu przyznanego N. K. (dalej: skarżąca) świadczenie wychowawcze na dziecko D. K. na okres od 1 lipca 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. oraz od 1 listopada 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2022 r. skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko D. K. Po rozpoznaniu wniosku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Następnie ZUS, na podstawie rejestru Straży Granicznej, ustalił, że skarżąca wraz z dzieckiem utracili legalny pobyt w Polsce w związku z wyjazdem: skarżącej z terytorium Polski w dniach 14 maja 2022 r., 13 sierpnia 2022 r. i 16 września 2022 r. oraz jej dziecka w dniach 18 sierpnia 2022 r., 21 sierpnia 2022 r. i 19 września 2022 r. Następnie organ pismem z dnia 15 lipca 2024 r. zwrócił się do skarżącej o wyjaśnienie rozbieżności wynikających ze złożonego wniosku o świadczenie wychowawcze z danymi zawartymi w rejestrze Straży Granicznej, bowiem na podstawie rejestru ustalono, że skarżąca wraz dzieckiem utraciła legalny pobyt w Polsce w związku z wyjazdami z terytorium Polski W odpowiedzi na wezwanie, skarżąca, pismem z dnia 18 lipca 2024 r. wyjaśniła, że syn ma prawo do legalnego pobytu w Polsce, nie utracił statusu "UKR". Wskazała również, że syn przebywa z nią w Polsce od 2,5 rok, chodzi do szkoły, swobodnie jeździ na Ukrainę i nie ma żadnych problemów na granicy. W związku z powyższym, ZUS decyzją z dnia 7 sierpnia 2024 r. zmienił okres przyznanego świadczenia wychowawczego na dziecko na okres: od 1 lipca 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r.; od 1 listopada 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2022 r. do 30 czerwca 2022 r., od 1 września 2022 r. do 30 września 2022 r. oraz od 1 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. nie zostało przyznane ze względu na brak wyjaśnienia rozbieżności wynikających ze złożonego wniosku o świadczenie wychowawcze z danymi zawartymi w rejestrze Straży Granicznej. Przyjazd skarżącej do Polski w dniu 18 maja 2022 r., 21 sierpnia 2022 r. oraz w dniu 18 września 2022 r. nie został odnotowany jako przyjazd obywatela Ukrainy w związku z działaniami wojennymi, w następstwie czego skarżąca utraciła prawo do legalnego pobytu w Polsce. Podobnie przyjazd dziecka do Polski w dniu 18 sierpnia 2022 r., 21 sierpnia i 18 września 2022 r. nie został odnotowany jako przyjazd obywatela Ukrainy w związku z działaniami wojennymi, w następstwie czego dziecko utraciło prawo do legalnego pobytu w Polsce. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa ustawy, wyjazd obywatela Ukrainy z Polski na okres powyżej 30 dni pozbawia go prawa do legalnego pobytu w Polsce na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy. Natomiast art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, że świadczenie wychowawcze przysługuje obywatelowi Ukrainy jeżeli zamieszkuje z dziećmi w Polsce. Organ wskazał również, że świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. oraz od 1 września 2022 r. do 31 października 202 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze, które skarżąca jest zobowiązana wpłacić na rachunek bankowy organu. W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji skarżąca podniosła, że wielokrotnie zwracała się o sprostowanie błędów w systemie. Podkreśliła, że przez cały ten czas wraz z synem przebywała w Polsce na podstawie statusu tymczasowego uchodźcy i nie była poza grania Polski dłużej niż 30 dni. Dodatkowo, skarżąca pismem z dnia 8 sierpnia 2024 r. wskazała, że przybyła do Polski w związku z działaniami wojennymi i otrzymała ochronę tymczasową, przebywając tu oficjalnie z dziećmi od 2,5 roku. Podkreśliła, że wychowywała i utrzymywała dzieci samodzielnie, bez pomocy męża, w trudnej sytuacji emocjonalnej i moralnej. Zaznaczyła, że regularne wyjazdy na Ukrainę w celu spotkań z mężem i ojcem dzieci nigdy nie przekraczały 30 dni, a jej status ochrony tymczasowej był zachowany. Skarżąca podkreśliła, że przechodziła zwykłe procedury celne i nie ponosiła odpowiedzialności za błędy funkcjonariuszy Straży Granicznej ani nieprawidłowe wprowadzanie danych do systemu. Mimo to, za każdym razem, gdy otrzymywała pisma z ZUS dotyczące niezgodności, nieustannie pisała z prośbą o poprawienie i wprowadzenie prawidłowych danych, wskazując, że nie mogła kontrolować pracy Urzędu Celnego. Dodatkowo, skarżąca wspomniała, że w 2023 r. otrzymała już podobne decyzje o wstrzymaniu płatności z powodu wyjazdów w 2022 r., które po złożeniu pism na granicy zostały odblokowane, co wzbudziło jej pytanie, dlaczego ta sama sytuacja powtórzyła się ponownie. W związku z powyższym, skarżąca wnioskowała o jak najszybsze odwołanie decyzji o numerach SPRAY: [...] (postępowanie: [...]) i SPRAY: [...] (postępowanie: [...]) ze względu na nieścisłości i zaprzeczenia, a także o przywrócenie opóźnionych płatności od lipca 2024 roku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu odwołania, wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 8 kwietnia 2025 r. W motywach rozstrzygnięcia, organ stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom Ukrainy lub ich małżonkom, przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, których pobyt jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Z akt sprawy wynika, że skarżąca oraz dziecko nie posiadają prawa do legalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w całym wnioskowanym okresie świadczeniowym. Za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej uznaje się pobyt obywatela Ukrainy, który przybył do RP z Ukrainy w związku z działaniami wojennymi po 23 lutego 2022 r., jeśli został mu nadany numer PESEL z oznaczeniem statusu cudzoziemca "UKR" i został umieszczony w rejestrze pobytu obywateli Ukrainy przez Komendanta Głównego Straży Granicznej. W rejestrze tym rejestrowany jest pobyt obywatela Ukrainy, który przybył na terytorium RP z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi. Zgodnie z art. 11 ustawy pomocowej, wyjazd obywatela Ukrainy z terytorium RP na okres powyżej 1 miesiąca pozbawia go prawa do legalnego pobytu, które uzyskał na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej. Obywatelowi Ukrainy na podstawie wniosku złożonego w dowolnym organie gminy jest nadawany numer PESEL ze statusem "UKR", co potwierdza jego legalny pobyt. W przypadku wyjazdu obywatela Ukrainy z terytorium RP na okres powyżej 1 miesiąca obywatel Ukrainy traci status "UKR". Osobom, które utraciły status "UKR" w związku z wyjazdem z terytorium RP, status ten może zostać nadany kolejny raz po ponownym przybyciu na terytorium RP z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi. W celu ponownego uzyskania statusu "UKR" należy zgłosić się niezwłocznie do organu gminy w celu złożenia wniosku o nadanie numeru PESEL i uzyskania statusu "UKR". W przypadku ponownego przyjazdu na terytorium RP oraz uzyskania utraconego statusu "UKR", w celu uzyskania uprawnienia do świadczenia wychowawczego, należy złożyć nowy wniosek SW-U. Na podstawie rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej ustalono, że przyjazdy skarżącej i dziecka do Polski w dniach 18 maja 2022 r., 21 sierpnia 2022 r. i 18 września 2022 r. nie zostały odnotowane przez Komendanta Głównego Straży Granicznej jako przyjazdy obywatela Ukrainy w związku z działaniami wojennymi. Jednocześnie ww. rejestr potwierdza, że skarżąca posiadała legalność pobytu w Polsce w okresach: od 27 lutego 2022 r. do 14 maja 2022 r., od 24 lipca 2022 r. do 13 sierpnia 2022 r. oraz od 7 października 2022 r. do 9 kwietnia 2024 r., natomiast syn posiadał okresy legalności w Polsce od 27 lutego 2022 r. do 14 maja 2022 r., od 24 lipca 2022 r. do 13 sierpnia 2022 r. oraz od 1 listopada 2022 r. do 30 września 2025 r. Powyższe dane wskazują, że w okresie od 1 lipca 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. oraz od 1 listopada 2022 r. do 31 maja 2023 r. Skarżąca oraz ww. dziecko posiadały uprawnienia do przyznania prawa do ww. świadczenia. Organ podkreślił, że dokonał ponownego odczytu danych z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej, w którym nadal widnieje zapis potwierdzający, że dane skarżącej i dziecka dotyczące legalności pobytu w Polsce nie zostały zmodyfikowane. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Krakowie skarżąca wyjaśniła, że uzasadnienie zarzutów wobec uchybień popełnionych przez organ II instancji zostanie przedstawione w późniejszym terminie. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie z dnia 27 maja 2025 r. skarżąca, zaskarżonej decyzji zarzuciła: I. Naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 26 ust. 3i w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na ograniczeniu weryfikacji dalszego prawa do świadczenia wychowawczego jedynie na podstawie danych dostępnych w rejestrze, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ww. ustawy, podczas gdy przepis nakłada obowiązek sprawdzenia danych również na podstawie informacji zawartych w rejestrze PESEL; - art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż odnotowanie przybycia obywatela Ukrainy w rejestrze prowadzonym przez Komendanta Głównego Straży Granicznej warunkuje legalność pobytu oraz przyznanie prawa do świadczeń, o których mowa w art. 26 ust. 1 ww. ustawy, podczas gdy to legalność pobytu na podstawie art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 Ustawy stanowi podstawę do przyznania prawa do świadczeń; - art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na U2maniu utraty prawa do legalnego pobytu mojego, jak również pobytu małoletniego D. K., podczas gdy w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 30 czerwca 2022 r., od 1 września 2022 r. do 30 września 2022 r. oraz od 1 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. przebywaliśmy na terytorium RP na podstawie nadanego numeru PESEL ze statusem UKR; - art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu przyznanego świadczenia wychowawczego na małoletniego D. K. w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 30 czerwca 2022 r., od 1 września 2022 r. do 30 września 2022 r. oraz od 1 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. za nienależnie pobrane, zobowiązując mnie do jego zwrotu, podczas gdy świadczenie wychowawcze w ww. okresach było przyznane i wypłacone zgodnie z art. 26 ust. 11 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ww. ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. II. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, prowadzące do braku zbadania całokształtu mojej sytuacji faktycznej i prawnej oraz sytuacji małoletniego D. K., nieprzyjęcia moich wyjaśnień złożonych za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak również osobiście w oddziale Zakładu, oraz przełożenia na nią ciężaru dowodu istotnych okoliczności w sprawie. Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu, skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty, powołując się na orzecznictwo sądowe. W dniu 25 sierpnia 2025 r. skarżąca przedłożyła do akt sprawy pismo Straży Granicznej z dnia 20 sierpnia 2025 r., z którego wynika, że jej dane zawarte w rejestrze zostały zweryfikowane i nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. W związku z powyższym, na dzień 20 sierpnia 2025 r. dziecko skarżącej posiada ważne uprawnienie wynikające z ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa w okresie od 27 lutego 2022 r. do 30 września 2025 r. Ponadto wskazano, że przyjazdy skarżącej w okresie od dnia 27 lutego 2022 r. do dnia udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy tj. w dniu 9 kwietnia 2024 r. figurują w rejestrze jako przejazdy w związku z konfliktem zbrojnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyżej wskazanych kryteriów wykazała, że zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, albowiem zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 167 z późn. zm., dalej: ustawa). Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że przedmiotowe świadczenie wychowawcze przyznane zostało skarżącej, na jej wniosek z dnia 8 kwietnia 2022 r., na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. O przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżąca ubiegała się na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Kwestią sporną pozostaje natomiast zasadność dokonanej przez organy zmiany okresu od 1 lipca 2022 r. do 30 listopada 2022 r. oraz od 1 listopada 2022 r. do 31 maja 2023 r., na jaki przyznano skarżącej wyżej wymienione świadczenie, w związku z przeprowadzoną weryfikacją przyznanego stronie uprawnienia. W wyniku przeprowadzonych czynności sprawdzających stwierdzono bowiem, że przyjazdy skarżącej wraz z synem do Polski w dniach 18 maja 2022 r., 21 sierpnia 2022 r. i 18 września 2022 r. nie zostały odnotowane jako przyjazdy obywatela Ukrainy w związku z działaniami wojennymi. Jednocześnie pokreślono, że rejestry potwierdziły, że skarżąca wraz z synem posiada legalność pobytu w Polsce w okresach od 27 lutego 2022 r. do 14 maja 2022 r., od 24 lipca 2022 r. do 13 sierpnia 2022 r. oraz od 7 października 2022 r. do 9 kwietnia 2024 r., natomiast syn posiadał okresy legalności w Polsce od 27 lutego 2022 r. do 14 maja 2022 r., od 24 lipca 2022 r. do 13 sierpnia 2022 r. oraz od 1 listopada 2022 r. do 30 września 2025 r. Stanowisko, co do braku posiadania przez skarżącą statusu legalnego pobytu w spornym okresie organy powołały się na dane z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej, z którego miało wynikać, że przyjazdy skarżącej i dziecka w określonych dniach 2022 r. nie zostały odnotowane jako przyjazdy w związku z działaniami wojennymi, co skutkowało, w ocenie organu, utratą prawa do legalnego pobytu. W ocenie Sądu prezentowane stanowisko organów obu instancji uznać należy za co najmniej przedwczesne. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 30 września 2025 r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki, o ile dziecko to nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Wyjazd obywatela Ukrainy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres powyżej 30 dni pozbawia go uprawnienia, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (art. 11 ust. 2 ustawy). Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jeżeli zamieszkuje z dzieckiem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz jeżeli dziecko, na które ubiega się o świadczenie wychowawcze lub otrzymuje świadczenie wychowawcze, realizuje odpowiednio obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązek szkolny albo obowiązek nauki, zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 737, 854, 1562, 1635 i 1933), co zostało potwierdzone w wyniku weryfikacji dokonanej na podstawie art. 66b ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 152, 858, 1572 i 1933), chyba że dziecko jest w wieku, w jakim obowiązki te go nie dotyczą, albo obowiązki te zostały mu odroczone. Obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1 ustawy, ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, nie wcześniej niż od miesiąca, w którym obywatel ten został wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, a w przypadku świadczeń przysługujących na dziecko - również dziecko zostało wpisane do tego rejestru (art. 26 ust. 3 ustawy). Powołany wyżej rejestr, co wynika z art. 3 ust. 3 ustawy dotyczy obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy oraz którzy złożyli wniosek, o którym mowa w art. 4 ust. 1 (nadanie nr PESEL). Zgodnie z art. 26 ust. 3a ustawy Komendant Główny Straży Granicznej udostępnia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, ustalającemu prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 2, 3 i 6, oraz, za pośrednictwem ministra właściwego do spraw rodziny, organowi właściwemu w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ustalającemu prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 1, informację o okoliczności, o której mowa w art. 11 ust. 2 oraz informację o posiadaniu nieprzerwanie, przez okres nie krótszy niż 365 dni, uprawnienia, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Stosownie zaś do art. 26 ust. 3i ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz organ właściwy w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych są obowiązani do weryfikacji dalszego prawa do świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-3 i 6, w szczególności na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, i z rejestru PESEL. Z brzmienia przywołanych wyżej przepisów wynika zatem, że niewątpliwie rejestr prowadzony przez Komendanta Głównego Straży Granicznej stanowi dowód legalnego pobytu w Polsce. Jednakże, jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych użyte przez ustawodawcę, w powołanym wyżej art. 26 ust. 3i ustawy sformułowanie "w szczególności na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3" pozwalana na stwierdzenie, iż dane z rejestrów publicznych stanowią tylko jeden z możliwych środków dowodowych. Inaczej mówiąc brak jest podstaw do ograniczenia postępowania dowodowego w tym zakresie wyłącznie do sprawdzenia danych w tych rejestrach, w których co istotne mogą występować błędy, bądź też zawarte w nich dane mogą być nieaktualne. Ewentualna informacja, o wyjeździe z Polski obywatela Ukrainy na okres dłuższy niż 30 dni, czy też wjeździe na teren Polski bez oznaczenia statusu UKR, pozyskana ze wspomnianego rejestru, winna być zatem traktowana jako swego rodzaju sygnał, który należy dopiero zweryfikować. Potrzeba jednoznacznego potwierdzenia tego faktu wynika z dotkliwych konsekwencji płynących dla beneficjenta świadczenia z przyjęcia wystąpienia okoliczności z art. 11 ust. 2 ustawy i utraty status UKR. Stąd też stwierdzić należy, że nieuprawnionym jest wyprowadzanie kategorycznych wniosków o wystąpieniu okoliczności z art. 11 ust. 2 ustawy czy też utracie statusu UKR, wyłącznie w oparciu o rejestr Komendanta Głównego Straży Granicznej. (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2024 r., sygn. I OSK 22263/23; wyroki WSA w Poznaniu z dnia 6 lutego 2025 r., sygn. II SA/Po 849/24; z dnia 10 kwietnia 2025 r., sygn. II SA/Po 148/25; www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Podkreślenia nadto wymaga, że art. 26 ust. 3i ustawy w żaden sposób nie wyłącza, jak i nie ogranicza określonych w k.p.a. zasad postępowania dowodowego, w tym w art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Powinnością organu w ramach postępowania administracyjnego jest przeprowadzenie czynności dowodowych, w ramach których jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), który następnie należy poddać ocenie na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Tylko wtedy zapewnione zostaną warunki do realizacji określonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy materialnej, nakazującej dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, a zatem przyjęcie ustaleń zgodnych ze stanem rzeczywistym (por. wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2025 r., sygn. IV SA/Wr 426/24; z dnia 5 lutego 2025 r., sygn. IV SA/Wr 501/24; WSA w Bydgoszczy z dnia 15 stycznia 2025 r., sygn. II SA/Bd 465/24; CBOSA). W rozpoznawanej sprawie, co już wcześniej wskazano, twierdzenie procedujących w sprawie organów, co do braku posiadania przez skarżącą w spornym okresie statusu legalnego pobytu w Polsce oparte zostało jedynie na podstawie danych zawartych w rejestrze Straży Granicznej. Podejmując kwestionowane skargą rozstrzygnięcie organy pominęły natomiast składane w toku prowadzonego postępowania dokumenty, jak i wyjaśnienia strony skarżącej, która jak wskazuje od dnia 1 czerwca 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. oraz od dnia 1 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. wraz z dzieckiem przebywała w Polsce legalnie na podstawie statusu "UKR". Skarżąca wyjaśniła, że w okresie pobytu w Polsce kilkukrotnie wyjeżdżała na terytorium Ukrainy z synem D. K., na cztery krótkoterminowe podróże w 2022 roku: od 14 do 18 maja, od 30 czerwca do 24 lipca, od 29 października do 1 listopada oraz od 26 listopada do 4 grudnia. Wszystkie powroty do Polski odbywały się przez przejście graniczne Medyka-Szeginie na podstawie ważnych dokumentów podróży i zaświadczenia o nadaniu numeru PESEL ze statusem UKR, a po każdym powrocie niezwłocznie weryfikowano status UKR, który pozostawał aktualny w okresie pobierania świadczeń. W dniu 9 kwietnia 2024 r. skarżąca uzyskała zezwolenie na pobyt czasowy i pracę od Wojewody Małopolskiego, co uprawniło ją do karty pobytu z adnotacją o dostępie do rynku pracy. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przedłożyła kopie paszportów ze znakami przekroczenia granicy, wnioski adresowane do Kierownika Straży Granicznej w celu sprostowania błędów w rejestrze oraz kartę pobytu. W świetle powyższego, Sąd stwierdza, że organ administracji publicznej, jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w niniejszej sprawie naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., oraz 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ulega wątpliwości, że wydanie decyzji w zakresie uchylenia przyznanego już prawa do świadczenia wychowawczego wymaga uprzedniego prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jest to element niezbędny do trafnego zastosowania normy prawa materialnego. Z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), wynika obowiązek organu do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego wymaga wyczerpującego zebrania i zbadania całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie dokonania oceny znaczenia i wartości tego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W toku niniejszego postępowania skarżąca udostępniła wszelkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym posiadane zaświadczenie o nadaniu statusu UKR oraz kartę pobytu z adnotacją o dostępie do rynku pracy wydanej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, celem wykazania spełnienia przesłanek warunkujących prawo do wnioskowanego świadczenia wychowawczego. Organy z kolei oparły się wyłącznie na danych zawartych w rejestrze Straży Granicznej, nie podejmując wystarczających działań w celu weryfikacji faktycznego stanu rzeczy, mimo zgłaszanych przez skarżącą rozbieżności i przedkładanych dowodów w tym m.in. skanów paszportu na okoliczność dat wyjazdu i powrotu do Polski. Ponadto stosownie do treści art. 107 § 6 k.p.a., decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Jak wynika zaś z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z zasadą przekonywania uzasadnienie decyzji powinno stanowić uzewnętrznienie motywów kierujących organem przy podejmowaniu decyzji, powinno być pokazaniem rozumowania organu, a nie tylko wykazem zebranych faktów i norm. Uzasadnienie ma nie tylko przekonać adresata decyzji o słuszności rozstrzygnięcia, ale umożliwić pogłębioną kontrolę i ocenę rozumowania organu, co w kontekście decyzji ZUS z dnia 7 sierpnia 2024 r., składającej się z dwóch rozstrzygnięć – uchylenia prawa skarżącej do świadczenia wychowawczego na syna ze względu na niespełnienie przesłanek z art. 26 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz ustalenia, że wypłacone świadczenie jest nienależne i zobowiązania skarżącej do jego zwrotu za wskazany okres na wskazany rachunek bankowy – prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja z dnia 8 kwietnia 2025 r., utrzymując w mocy decyzję pierwotną w zakresie obu rozstrzygnięć, pozostaje niekompletna, ponieważ w ogóle nie odnosi się do kwoty zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego ani ewentualnych odsetek. Taki sposób uzasadnienia decyzji administracyjnej niewątpliwie narusza art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a oraz zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, tj. art. 6 k.p.a. (zasada praworządności), art. 8 § 1 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej), art. 9 k.p.a. (zasada informowania stron) oraz art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania). W tym miejscu wskazać również należy, że skarżąca w toku postępowania sądowego na poparcie swojego stanowiska, przedłożyła pismo Komendanta Straży Granicznej z dnia 20 sierpnia 2025 r., które ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wynika z niego jednoznacznie, że dane skarżącej zostały zweryfikowane i nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Co więcej, potwierdzono, że dziecko skarżącej posiada ważne uprawnienie wynikające z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa w okresie od 27 lutego 2022 r. do 30 września 2025 r. oraz że przyjazdy skarżącej w okresie od 27 lutego 2022 r. do 9 kwietnia 2024 r. figurują w rejestrze jako przejazdy w związku z konfliktem zbrojnym. Oznacza to, że legalność pobytu skarżącej i jej dziecka na terytorium Polski została potwierdzona przez organ odpowiedzialny za prowadzenie rejestru, co bezpośrednio podważa podstawy, na których ZUS oparł swoje wcześniejsze decyzje. W niniejszej sprawie ZUS, przyjmując dane z rejestru Straży Granicznej jako jedyny i niewzruszalny dowód, pominął obowiązek wszechstronnej oceny dowodów oraz zasadę prawdy obiektywnej. Jak wskazano w cytowanym orzecznictwie, rejestr ten stanowi dowód legalnego pobytu, ale nie jest dowodem wyłącznym. W przypadku rozbieżności pomiędzy danymi rejestrowymi a twierdzeniami strony, organ ma obowiązek dążyć do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, np. poprzez zwrócenie się do Straży Granicznej o dodatkowe wyjaśnienia, co zresztą ostatecznie zostało uczynione przez samą skarżącą. Ponadto, decyzje ZUS naruszają art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy pomocowej, ponieważ skarżąca, zgodnie z pismem Straży Granicznej, spełnia warunki zamieszkiwania z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a jej pobyt i pobyt jej dziecka są uznawane za legalne na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy. Argumentacja ZUS dotycząca utraty legalnego pobytu w związku z nieodnotowaniem przyjazdów jako związanych z działaniami wojennymi okazała się nieuzasadniona w świetle ostatecznej weryfikacji danych przez Straż Graniczną. W związku z powyższym, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 kwietnia 2025 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia 7 sierpnia 2024 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenia te polegały na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz błędnej ocenie stanu faktycznego, co doprowadziło do odmowy przyznania świadczenia wychowawczego za sporne okresy. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu ZUS będzie zobowiązany do uwzględnienia informacji zawartych w piśmie Straży Granicznej z dnia 20 sierpnia 2025 r. i na tej podstawie prawidłowego ustalenia okresów legalnego pobytu skarżącej i jej dziecka na terytorium Polski, a w konsekwencji, do ponownego rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego za sporne okresy, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i zasadami postępowania administracyjnego.