III SA/Kr 752/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Tadeusz Wołek po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Wojewody z dnia 10 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie pełnomocnika Wyrokiem z dnia 11 lutego 2014 r. r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. R. na decyzję Wojewody z dnia 10 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. Następnie postanowieniem z dnia 13 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił J. R. przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 11 lutego 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 czerwca 2014 r. sygn. I OZ 479/14 oddalił zażalenie J. R. na powyższe postanowienie. W dniu 11 czerwca 2014 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek J. R. o przyznanie prawa pomocy, przez zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2014 r. umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Odpis powyższego postanowienia został doręczony skarżącej dnia 18 sierpnia 2014 r. Skarżąca wniosła dnia 21 sierpnia 2014 r. sprzeciw od powyższego postanowienia, motywując go m.in. wartością człowieczeństwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym postanowienie z dnia 8 sierpnia 2014 r. utraciło moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał ponownemu rozpoznaniu przez Sąd. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym zgodnie art. 243 § 1 P.p.s.a., może być ono przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku. Złożenie wniosku, o którym mowa jest dopuszczalne w każdym stadium postępowania sądowoadministracyjnego, aż do czasu jego zakończenia prawomocnym orzeczeniem. Ponadto przyznanie pomocy prawnej jest możliwe w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek uregulowanych w art. 246 § 1 P.p.s.a., który określa, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. b P.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Do takiej właśnie kategorii spraw należy skarga J. R. (symbol 6339). Oznacza to, że strona nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. W związku z tym, że w sprawie skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, jej wniosek w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowy. W takiej sytuacji postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu, należy wskazać, że w wielu orzeczeniach NSA podnosił, opierając się na literalnej wykładni art. 243 § 1 P.p.s.a., że przepis ten wyłącza możliwość skutecznego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu i wniosek złożony w takim czasie jako niedopuszczalny nie może zostać uwzględniony (np. postanowienia NSA: z dnia 25 maja 2006 r., II GZ 51/06, dostępne w CBOSA, z dnia 4 lipca 2006 r., II OZ 684/06, CBOSA, oraz z dnia 14 listopada 2006 r., II FZ 718/06, niepubl.). Podobny pogląd NSA wyraził w postanowieniu z dnia 20 października 2005 r., II FZ 653/05, OSP 2006, z. 9, poz. 103, w którym stwierdził, że brak jest możliwości uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, w przypadku, gdy skarżący nie złożył w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Wypowiadając się w kwestii zasad udzielenia prawa pomocy stronom, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2014 r. sygn. II OZ 561/14 LEX nr 1470078) wskazał m.in., że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Odnosząc się z kolei do pojęcia "toku postępowania" w ujęciu art. 243 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. II OZ 49/13 (LEX nr 1282977) wskazał, że: przez określenie "tok postępowania" należy rozumieć także postępowanie, które zostało zainicjowane przez stronę postępowania po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Uznać, zatem należy za dopuszczalne złożenie takiego wniosku w celu wzruszenia prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie np. poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego czy też skargi o wznowienie postępowania. W takim postępowaniu strona nie powinna być pozbawiona możliwości skorzystania z profesjonalnej pomocy prawnej z urzędu, jeżeli spełnia przesłanki otrzymania takiej pomocy. Podzielając powyższe stanowisko należy, zatem wskazać, że w rozpatrywanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony przez skarżącą po oddaleniu skargi przez sąd, a wyrok oddalający skargę jest prawomocny. Zażalenie skarżącej na postanowienie z dnia 13 marca 2014 r. odmawiające przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 11 lutego 2014 r. zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 czerwca 2014 r. sygn. I OZ 479/14. Ponadto skarżąca ani we wniosku o przyznanie prawa pomocy ani też w sprzeciwie nie wskazała, że ma na celu wzruszenie prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie np. poprzez złożenie skargi o wznowienie postępowania. Wobec powyższego na podstawie wskazanych przepisów sąd orzekł jak w sentencji.