III SA/Kr 778/24
WyrokWSA w Krakowie2024-07-25
Skład orzekający: Katarzyna Marasek-Zybura, Janusz Kasprzycki, Ewelina Dziuban
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, prawidłowo rozpoznało sprawę co do istoty, czy też dopuściło się naruszenia przepisów postępowania poprzez brak merytorycznego rozpoznania sprawy?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie rozpoznało sprawy co do istoty. Organ odwoławczy nie dokonał własnej oceny zebranego materiału dowodowego, nie zweryfikował stanowiska organu pierwszej instancji ani nie odniósł się do wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia przesłanek, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką, ponieważ była już nieaktywna zawodowo od 7 lat przed chorobą męża. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, jednakże w uzasadnieniu wskazało, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w obecnym kształcie z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Mimo to, Kolegium uznało, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 grudnia 2023 r. oraz odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.) ASR WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 grudnia 2023 r., sygn. akt SKO.ŚR/4111/1182/2023, w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości.
Zaskarżona przez I. K., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia
29 grudnia 2023 r., znak: SKO.ŚR/4111/1182/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia
28 listopada 2003 r, o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r.,
poz. 775), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy O. z dnia 28 września
2023 r., znak: DŚR.5112.294.17.2023, o odmowie przyznania skarżącej prawa
do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem.
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych
i prawych:
Decyzją z dnia 28 września 2023 r., znak: DŚR.5112.294.17.2023, Wójt Gminy O. odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego
w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem.
Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu tej decyzji wskazał w szczególności, że ustalił, iż skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z wymagającym opieki mężem, nie ulega więc wątpliwości, że ciąży na niej wobec niego obowiązek alimentacyjny. Skarżąca nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności,
nie ma ustalonego prawa do emerytury czy renty. W związku z opieką nad mężem
nie zostało też przyznane jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ponadto organ ustalił, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu
ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia 20 lutego 2023 r.,
znak: ZO.5214.19857.2019 i został uznany za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność istnieje od 19 lipca 2019 r. Orzeczenie
to wydano na stałe. Mąż skarżącej w 2019 r. doznał udaru mózgu. Ma niedowład lewej strony ciał przez co ma problemy z samodzielnym funkcjonowaniem. Korzysta
ze wsparcia psychologa, lekarza psychiatry i neurologa. Z powodu choroby błędnika jest pod kontrolą lekarza laryngologa. Dalej organ wskazał, że mą skarżącej jest
w stanie samodzielnie korzystać z toalety, spożyć przygotowany przez żonę posiłek, podzielony na niewielkie kawałki. Samodzielnie porusza się po parterze domu, jednak przy wejściu na piętro potrzebna jest pomoc osób trzecich. /nie jest w stanie poruszać się samodzielnie poza domem, ubrać butów, zapiąć guzików, dojechać do placówki służby zdrowia. Wymaga pomocy przy ubieraniu się, myciu. Sam nie jest w stanie zabezpieczyć potrzeb związanych z higieną osobistą. Skarżąca podaje mężowi leki, ustala wizyty lekarskie, dowozi do lekarza, pomaga dojść do toalety. Codziennie,
w godzinach porannych pomaga mężowi w porannej toalecie, ubieraniu się, przygotowaniu śniadania, leków. Po śniadaniu wykonuje masaż lewej strony ciała
oraz zlecone przez rehabilitanta ćwiczenia. Po tym przygotowuje obiad, dzieli na małe kawałki, by mąż mógł zjeść posiłek. W godzina popołudniowych udaję się z mężem
na spacer, następnie mąż ma rehabilitację z fizjoterapeutą. Skarżąca przygotowuje też kolację i leki do zażywania. Pomaga mężowi w wieczornej kąpieli, myciu.
Poza opieką nad mężem wykonuje też czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Skarżąca ma dorosłą córkę, która mieszka poza Gminą O. Córka po śmierci męża sama wychowuje dziecko, spłaca kredyt, nie jest więc w stanie pomagać w opiece osobiści, czy finansowo. Organ pierwszej instancji wskazał także, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz oświadczenia skarżącej wynika, iż czynności opiekuńcze, które wykonuje skarżąca
nie są czynnościami odznaczającymi się stałą lub długotrwała opieką. Zdaniem organu stan zdrowia męża skarżącej przy zapewnieniu mu opieki, pozwala na samodzielne pozostawanie w domu.
W ocenie organu pierwszej instancji materiał dowodowy wskazuje, że skarżąca była zatrudniona na umowę o pracę długo przed chorobą męża. Ostatnie zatrudnienie miało miejsce od 2 czerwca 2008 r. do 29 lutego 2012 r. na ¼ etatu. Po ustaniu stosunku pracy, skarżąca podejmował jedynie prace dorywcze. Zdaniem organu
nie zrezygnowała więc z zatrudnienia w związku opieką nad mężem ponieważ w dacie opieki była osobą nieaktywną zawodowo od 7 lat, co nie wypełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niepełnosprawność męża nie miała wpływu na aktywność zawodową skarżącej, tym bardziej, że zawarta także przez skarżącą umowa zlecenia ustała z upływem czasu na jaki została zawarta.
Ponadto organ pierwszej instancji stwierdził, brak ustalenia dokładnej daty powstania niepełnosprawności wymagającego opieki stanowi w opinii organu negatywną przesłankę do przyznania świadczenia, gdyż nie jest możliwe ustalenie,
że niepełnosprawność powstała w okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy
o świadczeniach rodzinnych. Organ podniósł, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego
z dnia 21 października 20214 r. co prawda orzekł o niekonstytucyjności ww. przepisu, ale nie wyeliminował go z obrotu prawnego.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca, działając przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez zastosowanie normy z art. 17 ust. 1b bez uwzględnienia skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 oraz dokonania błędnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy poprzez przyjęcie,
ze niepodejmowanie przez nią zatrudnienia nie wypełnia przesłanki ustawowej.
Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Kolegium powołało treść przepisów art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i podniosło, że wbrew twierdzeniom organu pierwszej instancji, wydawanie orzeczeń w oparciu o art. 17
ust. 1 b ww. ustawy w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia
21 października 2024 r. sygn. akt K 38/13 orzekł o jego niekonstytucyjności winno następować bez uwzględnienia zastrzeżenia wynikającego z tego przepisu. Wobec powyższego, skarżącej może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomimo że jej mąż stał się osobą niepełnosprawną w wieku 56 lat. Jednakże warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie również pozostałych przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ww. ustawy.
Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest
za rezygnację z zatrudnienia lub faktyczny brak podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania takiej opieki. Przesłanka ta jest zasadniczą, podstawową okolicznością -- oprócz faktu sprawowania opieki warunkującą możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne ma być rekompensatą za rezygnację
z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą, która jej wymaga. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez państwo osoby,
na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki, przy czym opieka ta winna być stała i osobista. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej.
Stąd też związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem),
a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły.
Kolegium ustaliło, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem z dnia
20 lutego 2023 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, która datuje się od 19 lipca 2019 r. Skarżąca była zatrudniona od 2 czerwca 2008 r. do 29 lutego 2012 r.,
po ustaniu stosunku pracy podejmowała jedynie prace dorywcze, jednak
nie przedstawiła pisemnych potwierdzeń wykonywanych prac. Przedłożyła jedynie umowę zlecenia zawartą w dniu 22 czerwca 2023 r., która była zawarta na czas jednego miesiąca. Zdaniem Kolegium niepodejmowanie zatrudnienia
przez skarżącą nie ma związku z koniecznością sprawowania opieki
nad niepełnosprawnym mężem. W przedmiotowej sprawie brak jest więc związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia/niepodejmowaniem pracy przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, co przesądziło o wydaniu decyzji odmownej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła Kolegium naruszenie przepisów art. 17 ust. 1 ustawy
o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej
przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia
przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem
o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki
lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone
w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi
oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a.
Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji
z przepisami prawa.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem pełnomocnika skarżącej, zawartego w skardze
i postanowieniami art. 119 pkt 2 P.p.s.a.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ale nie z przyczyn w niej podniesionych.
Przeprowadzona bowiem w niniejszej sprawie kontrola według wyżej wskazanych kryteriów wydanych w niej decyzji nie wykazała, by tkwiły w nich wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania.
Sąd dopatrzył się jednak naruszenia przepisów postępowania, które skutkować musiały, zdaniem Sądu, uchyleniem kontrolowanych decyzji.
Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
(Dz. U. z 2023 r., poz. 390, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych),
w brzmieniu obowiązującym na datę zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy
z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób
o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności
albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału
na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z kolei, zgodnie z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku
gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie
lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Mając powyższe regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych na względzie nie ulega wątpliwości w niniejszej sprawie, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła osoba uprawniona – żona (skarżąca), a opieka sprawowana jest nad jej mężem, legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia 20 lutego 2023 r.,
znak: ZO.5214.19857.2019 i został uznany za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność istnieje od 19 lipca 2019 r.. Orzeczenie
to wydano na stałe.
Zdaniem Sądu w okolicznościach stanu faktycznego i prawnego niniejszej zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie jest nieprawidłowa.
O ile zgodzić się należało ze stanowiskiem Kolegium, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Zasadnie podniosło Kolegium, że przywołany
w decyzji organu pierwszej instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32
ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19, z dnia
26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Analiza jednakże dalszych motywów podjętego przez Kolegium rozstrzygnięcia doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że nie rozpoznało i nie rozstrzygnęło ono sprawy co do istoty.
Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, każda sprawa administracyjna, jeżeli zawiśnie przed organem drugiej instancji na skutek wniesienia przez stronę środka zaskarżenia, wymaga przede wszystkim ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Zasada ta jest zrealizowana wtedy, gdy rozstrzygnięcia obu organów zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez nie postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone, czyli postępowania merytorycznego w zakresie ustalenia stanu faktycznego, zebrania i oceny dowodów, przeanalizowania wszystkich argumentów i żądań strony oraz rozważań prawnych stosownych dla rozstrzygnięcia, a wszystko to powinno znaleźć dodatkowo odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stosownie do postanowień art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.).
Właściwe więc zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy.
Tak się w ocenie Sądu nie stało w niniejszej sprawie. Kolegium
po przedstawieniu regulacji prawnych i ustaleń co do aktywności zawodowej skarżącej stwierdziło, że niepodejmowanie przez nią zatrudnienia nie ma związku
z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.
W przedmiotowej sprawie brak jest, zdaniem Kolegium, związku przyczynowo
- skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia/niepodejmowaniem pracy
przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, co przesądziło o wydaniu decyzji odmownej. Jednakowoż to samo Kolegium
w motywach podjętego rozstrzygnięcia podkreśliło, że "należy z dużą rozwagą podchodzić do ustalenia i oceny spełnienia przesłanek do przyznania prawa
do świadczenia pielęgnacyjnego, zwłaszcza w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego przyznawanego na stałe. Stąd też należy dokładnie badać
i poddawać ocenie wszystkie okoliczności sprawy, zwłaszcza dotyczące wspomnianego wyżej związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki".
W pełni podzielając te znamienne słowa, stwierdzić należy, że Kolegium samo sprzeniewierzyło się im. Zdaniem Sądu oprócz stanowiska, że brak jest w ocenie Kolegium relacji pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem w ogóle nie rozpoznało i nie rozstrzygnęło sprawy co do meritum. Oczywiście, że kwestia ta jest jednym
z elementów składającym się także na ustalenie istnienia związku przyczynowo
– skutkowego, ale nie jedynym.
Kolegium nie dokonało ustaleń stanu faktycznego, ani nawet nie przejęło tychże ustaleń organu pierwszej instancji za własnych. Nie stwierdziło, czy dotąd zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, czy też wymaga uzupełnienia. Nie dokonało przede wszystkim nie tylko własnej oceny dowodów,
co nie dokonało zweryfikowania stanowiska organu pierwszej instancji w tym zakresie i nie stwierdziło, czy ocena tego materiału dowodowego przeprowadzona przez organ pierwszej instancji odpowiada wymogom artykułu 80 k.p.a., czy jest spójna, logiczna
i prawidłowa, a ocenie tej podane zostały wszystkie dowody we wzajemnej łączności, wreszcie, czy ocena ta pokrywa się oceną materiału dowodowego Kolegium,
nie mówiąc już o tym, że w ogóle Kolegium nie odniosło się do poszczególnych istotnych dla treści rozstrzygnięcia przesłanek warunkujących przyznanie przedmiotowego świadczenia. Nie odniosło się do zakresu i charakteru czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą nad mężem, odnosząc je do jego stanu zdrowia. To także są elementy składające się na stwierdzenie istnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej podmiotu ubiegającego się o świadczenia pielęgnacyjne a koniecznością sprawowania
przez niego opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie stwierdziło Kolegium, czy racje ma organ pierwszej instancji, a także choć skrótowo, wypowiadał się w tym zakresie organ pierwszej instancji, że zakres i charakter tych czynności
nie niweczy jakiejkolwiek pracy zawodowej skarżącej, gdyż mąż jej może
przez ten okres, choćby pracy w niewielkim rozmiarze czasu pracy pozostawać samodzielnie w domu. Nie przedstawiło Kolegium, czy to stwierdzenie organu pierwszej instancji jest zasadne biorąc pod uwagę i zebrany materiał dowodowy
i ogólną wiedzę i doświadczenie życiowe.
Działanie Kolegium, jako organu odwoławczego nie polega li tylko na funkcji kontrolnej, lecz przede wszystkim merytorycznej.
Zdaniem Sądu Kolegium dopuściło się więc naruszenia przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1, w zw. z art. 80 i 107 § 3 w zw. z art. 15 k.p.a.
w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak rozpoznania
i rozpatrzenia sprawy w drugiej instancji, co skutkować musiało uchyleniem kontrolowanych decyzji.
Wobec tego Kolegium nie mogło, skorzystać z przyznanych mu kompetencji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymać w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W związku z powyższym skarga musiała wywrzeć zamierzony skutek.
W ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium, zobowiązane będzie
do uwzględnienia powyższego stanowiska Sądu, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a., i rozpoznać oraz rozpatrzyć sprawę co do jej istoty dokonując uprzednio oceny zebranego dotąd materiału dowodowy, czy jest ona wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia merytorycznego, czy zawiera dokumenty (medyczne, obrazujące aktualny stan zdrowia męża skarżącej) a następnie podda ten materiał dowodowy całościowej ocenie z uwzględnieniem aspektu związanego z istnieniem związku przyczynowo
– skutkowego pomiędzy rezygnacją z pracy lub innego rodzaju zatrudnienia
lub niepodejmowaniem aktywności zawodowej przez skarżącą a koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny w kontekście niweczącym jakąkolwiek aktywność zawodową skarżącej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, oceniając przy tym wnikliwie zakres i charakter czynności opiekuńczych męża skarżącej.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie,
na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.
W punkcie II sentencji wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie,
na podstawie art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości.
Sąd uznał bowiem, że profesjonalny pełnomocnik skarżącej poczynił niewielki nakład pracy w niniejszej sprawie. Istotnie działał również w imieniu skarżącej w toku postępowania administracyjnego przed organami składając pismo popierające wniosek o przedmiotowe świadczenie (z dnia 26 lipca 2023 r.), wypełniony i podpisany przez skarżącą na odpowiednim formularzu, czy pismo procesowe z dnia 8 września 2023 r., ale jego aktywność, a zwłaszcza model działania w tego rodzaju sprawach,
w tym w niniejszej, sprowadzał się co najwyżej do powołania kilkunastu orzeczeń sądów administracyjnych, bez odniesienia się do konkretnych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, brakiem podniesienia w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji oprócz aspektów błędnej wykładni i zastosowania art. 17 ust. 1b ustawy do istotnych okoliczności dla treści rozstrzygnięcia, podobnie
jak w uzasadnieniu skargi do sądu administracyjnego, gdzie stawiając organom zarzuty niewłaściwego działania skoncentrował się także na przywołaniu orzeczeń sądów administracyjnych bez szerszej argumentacji odnoszącej się do istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy. Takie działanie pełnomocnika traktować należało za przejaw braku zaangażowania się i nikłego wkładu w wyjaśnienie jej istoty, co dawało Sądowi podstawę do zastosowania powyższego przepisu art. 206 Prawa
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło