III SA/Kr 8/10
WyrokWSA w Krakowie2011-01-18
Skład orzekający: Piotr Lechowski, Dorota Dąbek, Barbara Pasternak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Rektora Uniwersytetu o odmowie reaktywacji studenta na studia, wydana po zmianie właściwości organów uczelni, jest ważna, jeśli organ ten nie był właściwy rzeczowo do ponownego rozpatrzenia sprawy?Ratio decidendi
Decyzja Rektora Uniwersytetu z dnia 21 października 2009 r. o odmowie reaktywacji studenta jest nieważna z powodu rażącego naruszenia przepisów o właściwości rzeczowej, gdyż od dnia 1 października 2007 r. właściwym organem do rozpatrzenia sprawy był dziekan wydziału, a Rektor utracił tę kompetencję. Ponadto decyzja Prorektora z 2007 r., którą Rektor utrzymał w mocy, była dotknięta rażącym naruszeniem prawa materialnego i również podlegała stwierdzeniu nieważności.Stan faktyczny
Skarżący D. N. był studentem Akademii, skreślonym z listy studentów w 2005 r. z powodu niepodjęcia studiów po urlopie dziekańskim. W 2007 r. złożył wniosek o reaktywację na studia, który został odmownie rozpatrzony przez Prorektora ds. Dydaktycznych i Studenckich, a decyzję tę utrzymał Rektor Uniwersytetu w 2009 r. Odmowa opierała się na zarzucie posłużenia się przez skarżącego sfałszowanym dokumentem oraz na różnicach programowych uniemożliwiających wznowienie studiów na tym samym semestrze. Skarżący zaskarżył decyzję Rektora do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność decyzji Rektora Uniwersytetu z dnia 21 października 2009 r. oraz decyzji Prorektora ds. Dydaktycznych i Studenckich z 2007 r. w przedmiocie odmowy reaktywacji studenta. Zasądzono od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski ( spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Barbara Pasternak Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 21 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prorektora ds. Dydaktycznych i Studenckich z dnia [...] 2007 r. [...], II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego D. N. kwotę 200, 00 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 21 października 2009 r., znak [...], Rektor Uniwersytetu, po rozpatrzeniu odwołania D. N., utrzymał w mocy decyzję Prorektora ds. Dydaktycznych i Studenckich byłej Akademii z dnia [...] 2007 r., znak [...], którą odmówiono reaktywowania D. N. w prawach studenta przez wpisanie na listę studentów Akademii [...]. W podstawie prawnej decyzji Rektora powołano przepisy art. 138 § 1 pkt "2" kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 207 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.)
Uzasadniając swoją decyzję Rektor Uniwersytetu wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia.
D. N. był studentem Akademii na Wydziale [...]. W okresie od 17.07.2004 do 16.07.2005 udzielony miał urlop dziekański.
Decyzją Prodziekana ds. Dydaktycznych i Spraw Studenckich Wydziału [...] z dnia [...] 2005 r., znak [...] skreślony został z tym dniem z listy studentów Akademii, w następstwie niepodjęcia studiów po zakończonym urlopie dziekańskim przez niedopełnienie formalności wpisu na 7 semestr w roku akademickim 2005/2006. Decyzja ta stała się ostateczna wobec niezłożenia od niej odwołania w terminie 14 dni od otrzymania decyzji.
W dniu 9 stycznia 2007 r. wpłynęło na Uczelnię pismo D. N. – dalej skarżącego – z wnioskiem o przywrócenie statusu studenta, celem ukończenia studiów. Wniosek ponowiono datowanym na 16.01."2006" pismem, które wpłynęło 17 stycznia 2007 r.
Decyzją z dnia [...] 2007 r., znak [...] Prorektor ds. Dydaktycznych i Studenckich odmówił reaktywacji skarżącego w prawach studenta przez wpisanie na listę studentów Akademii. W podstawie prawnej tej decyzji powołano przepisy art. 170, 189 ust. 1, 190 ust.1 pkt 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz ogólnie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Uzasadniając tę decyzję Prorektor ds. Dydaktyki i Studenckich przyjął ustalenie, że przebywając w związku z udzielonym urlopem dziekańskim w Stanach Zjednoczonych A.P., skarżący posłużył się wobec instytucji amerykańskiej zajmującej się weryfikacją wykształcenia, nieprawdziwym dokumentem jako wydanym przez Wydział [...], a poświadczającym, iż ukończył studia na Akademii.
Organ przyjął, że skarżący dopuścił się przestępstwa z art. 270 kk a zarazem sprzeniewierzył się obowiązkom wynikającym z art. 189 ust. 1 ustawy w związku z treścią złożonego ślubowania, co uzasadniało odmowę reaktywacji w prawach studenta.
Od decyzji tej, zgodnie z udzielonym pouczeniem skarżący złożył do Rektora Akademii datowane na 15.03.2007 r. "odwołanie" z daty wpływu 20.03.2007 r. zarzucając naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1, 80, 9 i 10 kpa oraz błędne zastosowanie przepisów art. 189 ust. 1 i 190 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Składający odwołanie twierdził, iż nie posługiwał się sfałszowanym dokumentem, z którego wynikało by, że ukończył studia na Akademii.
Uzasadniając swoją decyzję Rektor Uniwersytetu wskazał okoliczności, z powodu których "odwołanie" rozpatrzono dopiero w 2009 r.
Podano, że postanowieniem z dnia [...] 2007 r. ( znak [...]), działający z upoważnienia Rektora Prorektor ds. Dydaktycznych i Studenckich z powołaniem na przepisy art. 97 § 1 pkt 4, 127 § 3, § 4, 141 oraz 144 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 207 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, zawiesił postępowanie "z wniosku o ponowne wpisanie na listę studentów" do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową do sygn. [...]. Przyczyną zawieszenia postępowania była konieczność zbadania przez organy ścigania informacji przekazanych Dziekanowi Wydziału [...] przez działającą w USA instytucję Educational Credential Evaluators (ECE), zajmującą się weryfikacją wykształcenia. Z przekazanych informacji wynikało, że skarżący posłużył się sfałszowanym dokumentem, którego treść miała sugerować nieprawdziwie, że ukończył studia na Wydziale [...].
Ustawą z dnia 7 lutego 2008 r. o nadaniu nowych nazw niektórym akademiom ( Dz. U. Nr 52, poz. 300), Akademii nadana została nazwa Uniwersytet.
Po uzyskaniu w czerwcu 2009 r. przekazanej przez Prokuraturę informacji, że toczące się do sprawy [...] Prokuratury Rejonowej przeciwko skarżącemu postępowanie został umorzone, Prorektor Uniwersytetu postanowieniem z [...] 2009 r. podjął zawieszone postępowanie.
Ponownie rozpatrując sprawę Rektor Uniwersytetu zajął stanowisko, że decyzja organu I instancji z [...] 2007 r. odmawiająca zgody na reaktywację skarżącego na studiach jest prawidłowa.
Nie podzielając zarzutów naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego przed podjęciem decyzji z dnia [...] 2007 r., Rektor Uniwersytetu uznał, że wydana została przy dostatecznym i wystarczającym rozeznaniu sprawy. Jako własne przyjął Rektor "na podstawie analizy posiadanych informacji i akt" ustalenie, że to skarżący podjął próbę wykorzystania na terenie USA sfałszowanych i świadczących o rzekomym ukończeniu studiów oraz pozytywnej ocenie obrony pracy magisterskiej dokumentów. Takie zachowanie uznał za naruszające podstawowe zasady godności i etyki studenta i sprzeczne z treścią ślubowania, a w konsekwencji naruszające dobre imię Uczelni i uzasadniające odmowę reaktywacji na studia.
Zarazem Rektor powołał się na dokonane przy rozpoznaniu "odwołania" w postępowaniu wyjaśniającym ustalenia, stanowiące kolejną podstawę odmowy uwzględnienia "odwołania".
Ustalono, że w roku akademickim 2003/2004 skarżący był wpisany na 7 semestr jednolitych studiów magisterskich, na kierunku [...], na specjalności [...].
Wejście w życie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym spowodowało, że studia na kierunku Technika [..] prowadzone są w dwustopniowym trybie, jako studia pierwszego stopnia (inżynierskie) trwające 7 semestrów i studia drugiego stopnia (magisterskie), trwające 3 semestry, przy czym warunkiem przyjęcia na studia II stopnia jest wcześniejsze uzyskanie tytułu inżyniera lub równorzędnego.
Zdaniem Rektora ewentualne przywrócenie skarżącego na 7 semestr na kierunku [...] przy obowiązującym systemie studiów dwustopniowych jest niewykonalne. Powodem tego jest zbyt obszerna różnica programowa, która oscyluje na poziomie 390 godzin i obejmuje 14 przedmiotów składających się na te różnice programowe. Nadto w różnice wchodzą dwa przedmioty niezaliczone w toku studiów.
Zdaniem Rektora zakres różnic powoduje niemożność pogodzenia bieżącej realizacji semestru wraz z wyrównywaniem różnic programowych, co także uzasadnia decyzję odmowną.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 21 października 2009 r., Nr [...] z wnioskiem o jej uchylenie złożył D. N. Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisów postępowania oraz ogólnych zasad współżycia społecznego.
Skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 7,10,11,15,37,77,138 w zw. z art. 144 i 127, 107 § 3 oraz 145 § 1 pkt 7 w zw. z art. 100 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego.
Uzasadniając zarzuty skargi podnosił skarżący, że nie miał zapewnionej możliwości udziału w sprawie, która nie została wszechstronnie wyjaśniona w zakresie niezbędnym do jej załatwienia, a rozstrzygnięcie nie wskazuje precyzyjnych i prawdziwych powodów, dla których organ nie uwzględnił wszystkich okoliczności sprawy.
Podnosił, że naruszona została zasada dwuinstancyjności wynikająca z art. 15 kpa, przez to, że zaskarżona decyzja wydana została, przed rozpatrzeniem wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie postanowienia z [...] 2007r., którego przedmiotem było zawieszenie postępowania. Zarzucał, że mimo składanych wniosków, z naruszeniem art. 37 kpa, organ nie rozpatrzył ponownie postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania.
Z kolei wydania decyzji w warunkach o których mowa o art. 145 § 1 pkt 7 kpa w zw. a art. 100 § 2 kpa upatruje skarżący w tym, że zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez umorzenie postępowania przygotowawczego, a organ przyjął własną ocenę, że to skarżący posługiwał się sfałszowanym dokumentem. Podnosił też, że w ogóle nie sprecyzowano tego dokumentu w postępowaniu.
Zarzucił także skarżący, że w odniesieniu do przyjętej drugiej podstawy zaskarżonej decyzji, a polegającej na istnieniu różnic programowych w zakresie uniemożliwiającym ich wyrównanie, naruszone zostały wynikające z przepisów art. 7, 77 i 80 kpa zasady zbierania materiału w zakresie niezbędnym do załatwienia sprawy i do jego oceny. W szczególności nie skonkretyzowano różnic programowych niezbędnych do wyrównania, a przyjęcie, iż skarżący nie jest w stanie ich wyrównać nie wskazuje dowodów, na których oparto ten wniosek.
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie stojąc na stanowisku, że zaistniały stan faktyczny i prawny nie pozostawiał możliwości podjęcia innego rozstrzygnięcia niż zaskarżone.
W szczególności wskazano, że podjęcie zaskarżonej decyzji (mylnie oznaczonej w odpowiedzi, jako wydanej "20" a nie 21 października 2009 r.) było poprzedzone szeregiem zdarzeń, o których skarżący był bezpośrednio informowany. Zdaniem organu, nie zostały naruszone powołane w skardze przepisy postępowania.
Wskazano, co nie było przedmiotem tej skargi i sprawy, że wydana z naruszeniem instancyjności decyzja Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu z dnia [...] 2009 r. odmawiająca reaktywacji skarżącego na studia, została uchylona decyzją Rektora Uniwersytetu nr [...] z dnia 20 października 2009 r.(w odpowiedzi mylna data "21") a postępowanie przed organem I instancji umorzono.
Przyznał natomiast Rektor, iż nie został rozpatrzony wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie postanowienia Rektora z [...] 2007r. zawieszającego postępowanie po złożeniu przez skarżącego do Rektora "odwołania" od decyzji Prorektora z dnia [...] 2007 r. Zdaniem organu wniosek ten w sprawie reaktywacji na studia miał drugorzędne znaczenie "gdyż celem działania organu było dogłębne i wnikliwe zbadanie zaistniałego stanu faktycznego, co w efekcie doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji administracyjnej, po podjęciu postępowania postanowieniem z [...] 2009 r."
Podkreślono, że w świetle § 16 ust.4 Regulaminu Studiów obowiązującego w dniu 2 marca 2007 r., a wprowadzonego w życie Zarządzeniem Rektora ówczesnej Akademii Nr [...], organem właściwym do rozpoznawania wniosku o reaktywację był Rektor. Od decyzji tego organu nie służyło odwołanie tylko wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, co zarzut naruszenia art. 15 kpa czyni bezzasadnym.
Wskazano, że Organy uczelni posiadały "uprawdopodobniony dowód na to, że skarżący rzeczywiści chciał skorzystać z dokumentów niewiadomego pochodzenia", co naruszało dobre imię Uczelni.
Zdaniem Rektora, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokładnie wyjaśniono różnice programowe i zmiany systemowe, uniemożliwiające uwzględnienie wniosku o reaktywację.
Z przedstawionych przy odpowiedzi na skargę "dokumentów z akt" skarżącego wynikają m.in. następujące okoliczności;
- wydanie decyzji z dnia [...] 2007 r. przez Prorektora ds. Dydaktycznych i Studenckich, poprzedzone zostało datowaną na 17.01.2007 opinią Prodziekana Wydziału [...]. Negatywna opinia Prodziekana skupia się na przyjęciu ustalenia w oparciu o dostarczone z zagranicy pisma, że skarżący dopuścił się sfałszowania dokumentów. Przedmiotem opinii nie jest ocena możliwości wyrównania różnic programowych poza zdaniem, że "optymizm wnioskodawcy co do zaliczenia w jednym roku, roku IV i V jest bezpodstawny".
- przy piśmie Educational Credental Evaluators (ECE) z 18 listopada 2005 r. sporządzonym w języku angielskim, skierowanym do Akademii Wydział [...] ([...]) i zawierającym nieprzetłumaczone na j. polski pytania przesłano kopię strony tytułowej pracy magisterskiej autorstwa D. M. N., jako napisanej w 2005 r. w Katedrze [...] pod kierownictwem oznaczonego imieniem i nazwiskiem profesora oraz kopię strony indeksu na nazwisko D. N. ze zdjęciem i datą założenia indeksu w 2000 r.
- pismem z dnia 1.03.2007 r. znak [...] Prorektor ds. Dydaktyki i Studenckich zawiadomił Prokuraturę Rejonową o podejrzeniu popełnienia przez skarżącego przestępstwa z art. 270 § 1 kk, polegającego na sfałszowaniu dokumentu i podpisu Dziekana Wydziału [...] na dokumencie poświadczającym ukończenie studiów na Akademii i posłużeniu się tym dokumentem w USA,
- pismem z 11 grudnia 2008 r. [...] z daty wpływu 16 grudnia 2008 r. Prokurator Rejonowy poinformował Uczelnię, że postanowieniem z dnia 10 grudnia 2008 r. umorzono dochodzenie przeciwko skarżącemu podejrzanemu o to, że w bliżej nieustalonym dniu i miesiącu 2005 r. na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej posłużył się w celu uznania za autentyczny, uprzednio podrobionym, poprzez stworzenie treści i nakreślenie podpisu (Dziekana Wydziału), dokumentem w postaci tytułowej strony pracy magistersko-inżynierskiej w Educational Credential Evaluators, tj. o przestępstwo z art. 270 § 1 kk w zw. z art. 322 § 1 kpk.
- w związku z pismem Uczelni o podjęcie umorzonego postępowania, kolejnym pismem z dnia 4.06.2009 r. Prokurator Rejonowy wyjaśnił, że przyczynę umorzenia postępowania stanowiła okoliczność, iż z informacji Departamentu Sprawiedliwości USA wynikało, że występek nie został na terenie USA popełniony, a sprawa ma charakter cywilny, albowiem występek z art. 270 § 1 kk nie należy do przestępstw ściganych przez polskie prawo karne bez względu na miejsce popełnienia przestępstwa, a ECE – Komisja ds. Kwalifikacji Edukacyjnych nie zawiadomiła stosownych władz USA o przestępstwie.
- po otrzymaniu postanowienia Prorektora z [...] 2007 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie reaktywacji, skarżący zgodnie z udzielonym pouczeniem złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie zawieszenia i wielokrotnie monitował Uczelnię o rozpatrzenie wniosku. Uczelnia zajmowała stanowisko, że rozpatrzenie wniosku jest niemożliwe, z uwagi na toczące się postępowanie przygotowawcze.
Z przedstawionych przy odpowiedzi na skargę akt wynika nadto, że:
- po podjęciu postępowania postanowieniem z [...] 2009 r. w sprawie reaktywacji na studia, akta przekazano Dziekanowi Wydziału [...] ówczesnego już Uniwersytetu, który decyzją z dnia [...] 2009 r. odmówił wyrażenia zgody na wznowienie przez skarżącego studiów.
- rozpatrując odwołanie od tej decyzji, Rektor Uniwersytetu decyzją z 20 października 2009 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie w pierwszej instancji "wywołane przekazaniem".
Na tę decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie rozpoznaną do sprawy III SA/Kr 16/10.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn innych niż podniesione na jej poparcie.
W myśl przepisu art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej ppsa- sądy administracyjne orzekają (poza zakresem spraw określonych w § 2), także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), kryterium sądowej kontroli stanowi zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarżący złożył wniosek o reaktywację w prawach studenta w dniu 9 stycznia 2007 r. ponowiony 17.01.2007 r. a więc pod rządem przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.- dalej ustawa), która w świetle art. 3 § 3 ppsa ma charakter ustawy szczególnej, przewidującej sądową kontrolę decyzji. Zawarty w tej ustawie przepis art. 207 ust. 1 stanowi, że do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz przepisy zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W myśl § 2 art. 207 decyzje wydane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne ( zd. I ). W takim przypadku stosuje się, odpowiednio art. 127 § 3 ustawy kodeks postępowania administracyjnego ( zd. II)- dalej kpa.
Sprawując kontrolę pod względem zgodności z prawem, stosownie do przepisu art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji, prowadzi do wyrażonego na wstępie wniosku o zasadności skargi oraz do rodzaju rozstrzygnięcia określonego w sentencji wyroku.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Określone przepisem art. 156 kpa przyczyny nieważności zachodzą w sprawie zarówno w odniesieniu do zaskarżonej decyzji Rektora Uniwersytetu z dnia 21 października 2009 r. znak [...] jak i względem utrzymanej nią w mocy decyzją Prorektora ds. Dydaktycznych i Studenckich z dnia [...] 2007 r. (w rozstrzygnięciu decyzji Rektora mylnie z "[...] 2007 r."), znak [...] w przedmiocie odmowy reaktywacji skarżącego na studia. Podstawy nieważności tych decyzji nie są jednakowe.
Wyjść należy od przypomnienia, że ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym regulując w dziale IV m.in. tryb uzyskania statusu studenta (art. 170 w zw. z art. 169), oraz określając w przepisach art. 190 ust. 1 i ust. 2 zamknięty katalog przyczyn, z powodu których status ten ustaje w następstwie (obligatoryjnego lub fakultatywnego) skreślenia decyzją z listy studentów, nie zawiera zarazem żadnych uregulowań bezpośrednio dotyczących przywrócenia statusu studenta w drodze reaktywacji (ponownego przyjęcia) na przerwane studia.
Przepisem art. 4 ust. 1 ustawy wyrażono zasadę, że uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swego działania na zasadach określonych w ustawie. Powiązana jest z tą zasadą treść art. 160 ust. 1 ustawy, w myśl którego organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Regulacje te prowadzą do konstatacji, że obowiązujący na uczelni regulamin studiów (o ile nie jest sprzeczny z ustawą) określa zarówno organy uczelni właściwe do rozpatrywania spraw w przedmiocie reaktywacji na studia jak i materialnoprawne warunki zgody na reaktywację w prawach studenta.
I. W dacie złożenia wniosku o reaktywację ( 9 stycznia 2007 r.) i w dacie wydania decyzji przez Prorektora ds. Dydaktycznych i Studenckich ([...] 2007 r.), na ówczesnej Akademii obowiązywał od 1 października 2004 r. Regulamin studiów uchwalony przez Senat tej Uczelni dnia 23 kwietnia 2004 r.
Regulacje dotyczące reaktywacji studenta zawierały postanowienia § 16 tego Regulaminu.
W myśl § 16 ust. 4 decyzje o przywróceniu praw studenta podejmował Rektor na wniosek studenta zaopiniowany przez dziekana (prodziekana). W świetle powyższej regulacji w związku z art. 207 ust. 2 zd. I ustawy o szkolnictwie wyższym taka decyzja Rektora miała charakter decyzji ostatecznej, od której nie służyło odwołanie w toku instancji. W tej sytuacji zgodnie z art. 207 ust. 2 zd. II ustawy służył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnoszony przy odpowiednio stosowanym art. 127 § 3 kpa.
Rozpatrując "odwołanie" i wyrzekając zatem w zaskarżonej decyzji z dnia 21 października 2009 r. o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] 2007 r. Prorektora ds. Dydaktycznych i Studenckich, Rektor Uniwersytetu w istocie rozstrzygał o utrzymaniu w mocy decyzji własnej. Prorektor mógł mieć bowiem wyłącznie tylko umocowanie w stosownym upoważnieniu do wydania decyzji w imieniu Rektora, a nie mógł działać w imieniu własnym jako organ Uczelni. Wprawdzie w wydanej decyzji na takie upoważnienie Prorektor nie powołał się, lecz w wydanym [...] 2007 r. postanowieniu o zawieszeniu postępowania wyraźnie wskazano, że Prorektor działał z upoważnieniem Rektora. Należało zatem przyjąć, iż wydając decyzje z [...] 2007 r. Prorektor był już umocowany do jej wydania w imieniu Rektora Uczelni. Błędne pouczenie, o służącym skarżącemu odwołaniu, w miejsce pouczenia o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowiło wprawdzie uchybienie procesowe, ale nie miało ono wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z art. 112 kpa błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania się nie może szkodzić stronie. Skarżący w terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ( art. 127 § 3 w zw. z art. 129 § 2 kpa), złożył co prawda odwołanie, ale zostało ono skierowane bez skutku dewolutywnego, do tego samego organu, który wydał decyzję w sprawie podlegającej ponownemu rozpatrzeniu.
Wydana natomiast przez Prorektora ówczesnej Akademii działającego z upoważnienia Rektora, decyzja z dnia [...] 2007 r., dotknięta jest przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 kpa przyczyną nieważności w postaci rażącego naruszenia prawa.
Zgodnie z § 16 ust. 3 Regulaminu studiów z 2004 r., wznowienie studiów mogło nastąpić pod warunkiem, że:
a) od skreślenia z listy studentów nie upłynął czas dłuższy niż 5 lat,
b) w przypadku wydalenia z uczelni minął okres, po którym ukarany może być ponownie przyjęty.
W myśl natomiast § 16 ust. 6 przy zapisywaniu na określony semestr studenta reaktywowanego, dziekan (prodziekan) ustala warunki dodatkowe, jakie musi on wypełnić dla wyrównania różnic pomiędzy przedmiotami zaliczonymi wcześniej, a kursami wyszczególnionymi w programie realizowanym aktualnie.
Powyższe regulacje prowadzą do wniosku, iż w świetle tego Regulaminu studentowi skreślonemu z listy studentów służyło co do zasady uprawnienie do wznowienia studiów (przywrócenia praw studenta), na określony decyzją Rektora semestr studiów. Prawo do reaktywacji wyłączone było tylko w sytuacjach określonych § 16 ust. 3 lit. a i b oraz w odniesieniu do studenta, który nie zaliczył I semestru ( § 16 ust. 2).
W świetle tych regulacji przewidziany § 16 ust. 4 Regulaminu wymóg poprzedzenia decyzji Rektora zaopiniowaniem wniosku studenta przez dziekana ( prodziekana), mógł dotyczyć tylko oceny czy zachodzą okoliczności z § 16 ust. 3 lit. a lub b wyłączające dopuszczalność wznowienia oraz oceny czy i jakie różnice musi wypełnić ubiegający się o reaktywację student względem realizowanego aktualnie programu. Zakres różnic do wypełnienia decydował zatem o tym na jaki określony decyzją semestr student może być reaktywowany. Żadne z postanowień Regulaminu studiów nie przesądzało o tym, iż reaktywacja (przywrócenie praw studenta) może nastąpić tylko na ten sam semestr, na którym studia przerwano).
Decyzja z dnia [...] 2007 r., którą odmówiono skarżącemu reaktywacji na studia w ogóle nie zawiera żadnych ustaleń niezbędnych do rozpoznania sprawy i opartego na nich stanowiska Rektora. Zakres niezbędnych ustaleń wyznaczały przepisy prawa materialnego – postanowienia § 16 ust. 3 i 6 oraz ust. 4 ( wymóg opinii dziekana) regulaminu studiów z 2004 r. Uzasadnienie decyzji nie nawiązuje do Regulaminu studiów w odniesieniu do przepisów § 16 ust. 3 lit a i b formujących przesłanki wyłączające reaktywacje, a przede wszystkim nie czyni żadnych ustaleń w zakresie spełnienia przewidzianych ust. 6 warunków reaktywacji na określony semestr, przez ustalenie czy istnieją konkretne różnice programowe do wyrównania i czy wyrównanie ich w określonym semestrze jest możliwe. Wymagana § 16 ust. 4 tego Regulaminu opinia dziekana (prodziekana) jako czynność poprzedzająca wydanie decyzji rektora, nie obrazowała stanu różnic programowych do wyrównania i oceny możliwości tego wyrównania na określonym semestrze. Poza wyrażeniem powątpiewania w możliwość ukończenia w jednym roku akademickim studiów przez zaliczenie IV i V roku, opinia prodziekana akcentuje dopuszczenie się przez studenta sfałszowania dokumentów wyznaczających jego status względem Uczelni.
Składając wniosek o reaktywacje, skarżący zmierzał do przywrócenia mu statusu studenta. Natomiast uzasadnienie decyzji z dnia [...] 2007 r., przy nawiązaniu do treści art. 189 ust. 1 ustawy, skupia się na przyjęciu ustaleń co do przypisania skarżącemu jako studentowi godzącego w dobre imię Uczelni czynu posługiwania się za granicą sfałszowanym dokumentem. W świetle § 16 obowiązującego wówczas Regulaminu studiów okoliczności te leżały poza materialnoprawnymi przesłankami wznowienia studiów lub odmowy wznowienia.
Zgodnie z odpowiednio stosowanymi przepisami art. 7 i 77 kpa, obowiązkiem Rektora było poczynienie ustaleń w zakresie niezbędnym do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w przedmiocie reaktywacji na studia.
Podjęcie decyzji z pominięciem ustaleń w tym przedmiocie stanowiło rażące naruszenie przepisu art. 160 ust. 1 ustawy w związku z § 16 ust. 3, 4 i 6 Regulaminu studiów z 2004 r.
Z tych przyczyn decyzja Rektora ówczesnej Akademii z dnia [...] 2007 r., dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
II. W dacie złożenia ( 20 marca 2007 r. ) "odwołania" a w istocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną Rektora Akademii z dnia [...] 2007 r. w przedmiocie odmowy reaktywacji skarżącego na studia, Rektor Akademii był organem właściwym do ponownego rozpatrzenia sprawy. Właściwość ta wynikała z art. 207 ust. 2 ustawy w związku § 16 ust. 4 obowiązującego wówczas Regulaminu studiów z 2004 r.
Stan taki trwał jednak tylko do dnia 30 września 2007 r.
Z dniem 1 października 2007 r. na Akademii wszedł w życie nowy Regulamin studiów uchwalony przez Senat tej uczelni 27 kwietnia 2007 r. Zgodnie z § 18 ust. 5 tego Regulaminu decyzję o reaktywowaniu studenta podejmował dziekan. Organem odwoławczym od decyzji dziekana był Rektor (§ 22). Postanowienia tego Regulaminu nie zawierają żadnych regulacji dotyczących spraw studenckich w toku załatwianych w drodze decyzji, które nie były ostateczne w chwili wejścia w życie nowego Regulaminu. Jedynie w § 23 ust. 4 zamieszczono ogólne uregulowanie, ze do spraw dotyczących toku studiów rozstrzyganych w formie decyzji administracyjnych a nie uregulowanych tym regulaminem stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Od dnia 1 października 2009 r. powyższy Regulamin, zastąpiony został Regulaminem studiów uchwalonym przez Senat Uniwersytetu uchwałą z dnia 24 kwietnia 2009 r.. I ten Regulamin poza powtórzeniem w § 25 ust. 2 treści § 23 ust. 4 Regulaminu z 2007 r., nie zawiera żadnych tzw. przepisów międzyczasowych, dotyczących wszczętych a niezakończonych decyzją ostateczną spraw studenckich.
Powyższy Regulamin – dalej Regulamin z 2009 r. – w § 21 ust. 6 przyjął, iż decyzję o reaktywowaniu studenta podejmuje dziekan, a w myśl ust. 8 od odmownej decyzji dziekana studentowi przysługuje odwołanie do Rektora w trybie przewidzianym § 24.
Zaskarżona decyzja Rektora Uniwersytetu z dnia 21 października 2009 r. utrzymująca w mocy – po ponownym rozpatrzeniu sprawy – decyzję własną Rektora Akademii z dnia [...] 2007 r., wydana została już w czasie obowiązywania od 1 października 2009 r. Regulaminem Studiów uchwalonego przez Senat Uniwersytetu.
W tej dacie Rektor Uniwersytetu nie był już organem właściwym i kompetentnym do ponownego rozpatrzenia sprawy.
Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają żadnych uregulowań o charakterze przepisów intertemporalnych. Z tych względów zawarte w § 25 ust. 2 Regulaminu z 2009 r. odesłanie do odpowiedniego stosowania – do spraw nieuregulowanych regulaminem – przepisów kpa, nie ma w sprawie doniosłości prawnej. Z przepisów kpa wynika natomiast (art. 19 kpa) obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości miejscowej i rzeczowej przez organy. Przepis art. 156 § 1 pkt 1 statuuje na pierwszym miejscu przesłankę nieważności decyzji w postaci jej wydania z naruszeniem przepisów o właściwości.
Za powszechnie przyjętą w orzecznictwie sądów administracyjnych ( por. np. wyrok NSA z 11.01.2005r., OSK 994/04 niepubl, uzasadnienie uchwały 7 sędziów NSA z 12.09.2005 r., I FPS 2/05, ONSA i WSA 2006/1/1), a także w piśmiennictwie (Por. np. Dorota Dąbek, Prawo sędziowskie w polskim prawie administracyjnym, Wyd. Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. 2010 r., s. 429), uznać należy zasadę międzyczasową, w myśl której przepisy o charakterze proceduralnym stosuje się od momentu wejścia ich w życie bezpośrednio nie tylko do spraw, które powstają po ich wejściu w życie, ale także do spraw będących w toku w chwili wejścia w życie nowych przepisów, chyba że przepisy te zawierają wyraźne odmienne uregulowania.
W tej sytuacji już od dnia 1 października 2007 r. tj. od wejścia w życie Regulaminu studiów z 2007 r.) organem właściwym do załatwiania spraw w I instancji stał się dziekan właściwego wydziału ( § 18 ust. 5 Reg. z 2007 r., § 21 ust. 6 Reg. z 2009 r.), a Rektor Akademii a po zmianie nazwy- Uniwersytetu stał się organem wyższego stopnia właściwym do rozpatrzenia odwołania. Taką pozycję Rektora w tych sprawach wyznaczały odpowiednie przepisy w/w Regulamiów studiów.
W dniu 1 października 2007 r. tj. w dacie zmiany właściwości rzeczowej organów Uczelni w odniesieniu do spraw o reaktywację na studia, decyzja Rektora z dnia [...] 2007 r. aczkolwiek ostateczna w rozumieniu art. 16 § 1 kpa, nie miała waloru aktu kończącego postępowanie administracyjne. Od tej decyzji złożony został bowiem przez skarżącego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który w dnu 1 października 2007 r. nie był zakończony stosownym orzeczeniem Rektora. Postępowanie administracyjne w sprawie, która była przedmiotem decyzji z dnia [...] 2007 r. nie było w takiej sytuacji ostatecznie zakończone, gdyż nie był wydany akt, od którego skarżący mógłby wnieść skargę do sądu administracyjnego (Por. postanowienie NSA z 12.01.1994 r., II SA 2616/93, ONSA 1995 z.1 poz. 34 Lex nr 11616 i post. Z 13.01.1995 r., II SA 1886/94, Lex nr 24546).
Zarazem z dniem 1 października 2007 r. Rektor Uczelni, wobec braku odmiennych uregulowań w regulaminie studiów, utracił kompetencję do ponownego rozpatrzenia sprawy, w której wydano decyzję z [...] 2007 r. Takie postępowanie stało się bez przedmiotowe a w konsekwencji niedopuszczalne.
Proceduralnego skutku wynikającego z wejścia w życie z dniem 1 października 2007 r. nowego Regulaminu studiów nie niweczy okoliczność, że postanowieniem z dnia [...] 2007 r. Rektor zawiesił postępowanie w przedmiocie reaktywacji.
Po pierwsze postanowienie to zostało podjęte już po złożeniu przez skarżącego datowanego na 15 marca 2007 r. "odwołania", a w istocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją z [...] 2007 r.
Po drugie, zawieszenie postępowania nigdy nie nabrało przymiotu prawomocności, albowiem nie został rozpoznany wielokrotnie ponawiany wniosek skarżącego z dnia 30 kwietnia 2007 r., następstwem czego nie została otwarta droga do sądowoadministracyjnej kontroli zawieszonego postępowania w drodze skargi na to postanowienie.
Skarżący natomiast nie skorzystał z możliwości wniesienia skargi na bezczynność w tej sprawie.
Po trzecie, na tle Regulaminu studiów obowiązującego w dacie wydania tego postanowienia, objęte zawiadomieniem do Prokuratury okoliczności nie stanowiły zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 ust. 4 kpa gdyż nie były to okoliczności uzależniające rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji. Wyniki postępowania prokuratorskiego organ zamierzał traktować jako sposób poczynienia ustaleń faktycznych, co wynika z uzasadnienia postanowienia.
Ponowne zatem rozpatrzenie w dniu 21 października 2009 r. sprawy zakończonej decyzją Rektora z dnia [...] 2007 r., w sytuacji gdy od dnia 1 października 2007 r., właściwym do rozpoznania sprawy w I instancji był Dziekan wydziału, nastąpiło z naruszeniem regulujących właściwość rzeczową przepisów § 21 ust. 6 Regulaminu studiów z 2009 r. w zw. z art. 19 i 20 kpa.
Zaskarżona decyzja Rektora z dnia 21 października 2009 r. jako wydana z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Na marginesie można tylko zaznaczyć, że nawet gdyby Rektor Uniwersytetu w dacie wydania tej decyzji był rzeczowo właściwy do ponownego rozpoznania sprawy, to utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] 2007 r. obarczonej wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, również stanowiło rażące naruszenie prawa w rozumieniu tego przepisu.
W piśmiennictwie (por. np. Małgorzata Jaśkowska, Andrzej Wróbel, Komentarz Lex/el 2010 do art. 19) czy orzecznictwie sądów administracyjnych ( por. np. wyrok NSA z 16.03.2007 r., I OSK 733/06 Lex nr 329111) przyjęte jest stanowisko, że obowiązek przestrzegania z urzędu przez organy swojej właściwości dotyczy wszystkich rodzajów postępowania i na wszystkich etapach tych postępowań. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają regulacji dotyczącej sytuacji, gdy organ dotychczas właściwy wskutek zmiany przepisów prawa stał się organem niewłaściwym. Piśmiennictwo ( np. Komentarz jw. do art. 19 teza 4) i orzecznictwo sądów administracyjnych ( por. np. postanowienie NSA z 29.06.2007 r., I OW 10/07 lex nr 339939) przyjmuje, że w takim wypadku – przy braku odmiennych uregulowań – organ winien zastosować się do nowych przepisów, uwzględnić zmianę właściwości i przekazać sprawy organowi rzeczowo właściwemu.
Wprawdzie jak wynika z akt postępowania administracyjnego i akt III SA/Kr 16/10 sprawa została przekazana w 2009 r. Dziekanowi Wydziału [...], który dnia [...] 2009 r. wydał w I instancji decyzję, jednakże miało to miejsce przed wyeliminowaniem przez Rektora Uniwersytetu z obrotu prawnego ostatecznej decyzji własnej wydanej dnia [...] 2007 r. w tej samej sprawie, w której w następstwie zmiany kompetencji, ponowne rozpatrzenie sprawy na wniosek skarżącego stało się bezprzedmiotowe i niedopuszczalne.
Wniosek skarżącego z 2007 r. o reaktywację, na studia winien zostać rozpatrzony od początku z zachowaniem toku instancji wynikającego z obowiązującego aktualnie Regulaminu studiów i po jego ewentualnym uprzednim sprecyzowaniu co do trybu i semestru studiów, na który skarżący żąda reaktywacji, wobec sygnalizowanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zmiany trybu studiów na kierunku Technika [...].
Rozpatrzenie wniosku winno opierać się na obowiązującym w dacie rozpoznania stanie prawnym, który w świetle Regulaminu studiów z 2009 r. przyjmował w § 21 ust. 5 lit. a- c rozszerzony zakres przesłanek negatywnych reaktywacji, a przy braku takich przesłanek decyzja w przedmiocie wniosku o reaktywację winna być oparta na ustaleniu konkretnych różnic programowych warunkujących reaktywację na żądany przez skarżącego semestr i ocenę możliwości wyrównania tych różnic.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w I punkcie sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Wobec treści zaskarżonych decyzji w sprawie nie zachodziły podstawy do zastosowania art. 152 powołanej ustawy. Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania w wysokości poniesionego wpisu oparto na przepisie art.. 200 w zw. z art. 209 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło