III SA/Kr 822/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków adwokata M. T. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić wnioski. Ustanowiony dla strony adwokat (k. 65), wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w osobie mecenasa M. T. (k. 109) złożył w dniu 27 czerwca 2016 r. wniosek o uzasadnienie (k. 113) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 grudnia 2015 r. (k. 32) a następnie w dniu 12 lipca 2016 r. skargę kasacyjną od tego wyroku (k. 117-121). W treści tej skargi kasacyjnej adwokat sformułował wniosek o "zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm taryfowych za działanie na rzecz Skarżącego z urzędu, bowiem koszty te nie zostały uiszczone ani w części ani w całości" (k. 118). W dniu 3 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wydał dwa postanowienia sygn. j.w. Pierwszym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku argumentując, że termin do złożenia takiego wniosku upłynął w dniu 16 grudnia 2016 r. zaś pełnomocnik skarżącego składając w dniu 27 czerwca 2016 r. wniosek o uzasadnienie orzeczenia nie wniósł o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności (k. 123-125). Drugim postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił natomiast skargę kasacyjną jako wniesioną po upływie terminu wywodząc, że także i ta czynność została dokonana przez pełnomocnika strony bez wymaganego prawem wniosku o przywrócenie terminu (k. 128-131). Wyznaczony dla strony adwokat zaskarżył oba te postanowienia składając w dniu 6 września 2016 r. dwa zażalenia (k. 154-155 oraz k. 156-158). W każdym z zażaleń wniósł o "zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm taryfowych na swoją rzecz, bowiem koszty te nie zostały uiszczone ani w części ani w całości (k. 155; k. 157). Zażalenia nie odniosły skutku. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. I OZ 1367/16 oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmawiające sporządzenia uzasadnienia wyroku, podnosząc że profesjonalny pełnomocnik wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku złożył po terminie i bez wymaganego wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności (k. 176-178). Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. I OZ 1368/16 oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie odrzucające skargę kasacyjną podnosząc, że skoro skarga kasacyjna nie została wniesiona w ustawowym trzydziestodniowym terminie o którym mowa w art. 177 §1 ppsa, a ustanowiony z urzędu pełnomocnik, wnosząc środek zaskarżenia z uchybieniem terminu, nie złożył wniosku o jego przywrócenie, to Sąd I instancji miał obowiązek odrzucić skargę kasacyjną (k. 180-183). Z urzędu stwierdza się, iż na karacie 146 akt zalega odpis pisma skarżącego zatytułowany "Wniosek" w treści którego skarżący wyrzuca że w prowadzeniu sprawy wyznaczony adwokat nie zachował należytej staranności i profesjonalizmu. Ten powód został też przytoczony przez skarżącego w piśmie zalegającym na karcie k. 148. Na karcie 161 akt zalega zaś odpis zarządzenia z dnia 2 września 2016 r. podpisanego przez Dziekana ORA o zmianie pełnomocnika z urzędu. Mając na uwadze powyższe zważyć należało, co następuje: Stosownie do treści art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te od dnia 2 listopada 2016 r. precyzuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714). Zamieszczony w tym rozporządzeniu przepis przejściowy przewiduje jednak, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji (§24). Oznacza to, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015, poz. 1801) Zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w §3 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości lub części. W realiach rozstrzyganego przypadku można przyjąć, że wyznaczony adwokat złożył takie oświadczenie. Nie oznacza to jednak samo przez się zasadności złożonych przezeń wniosków o "zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm taryfowych za działanie na rzecz Skarżącego z urzędu," Jeśli chodzi o wynagrodzenie za sporządzoną przez adwokata skargę kasacyjną, to podnieść należy, że przepis §21 ust. 1 pkt. 2 lit. b) powołanego rozporządzenia przewiduje możliwość przyznania adwokatowi wynagrodzenia za "sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej". W realiach niniejszej sprawy wyznaczony adwokat skargę kasacyjną co prawda sporządził ale jej nie wniósł. Przez "wniesienie" skargi kasacyjnej należy bowiem rozumieć skuteczne nadanie jej biegu a nie złożenie pisma procesowego w sądzie. Nie można zaś tracić z pola widzenia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę kasacyjną jako wniesioną po upływie terminu a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienie podnosząc, że skoro skarga kasacyjna nie została wniesiona w ustawowym trzydziestodniowym terminie o którym mowa w art. 177 §1 ppsa, a ustanowiony z urzędu pełnomocnik, wnosząc środek zaskarżenia z uchybieniem terminu, nie złożył wniosku o jego przywrócenie, to Sąd I instancji miał obowiązek odrzucić skargę kasacyjną. W takich warunkach trudno więc uznawać, że sporządzona skarga kasacyjna została przez adwokata "wniesiona". Wniesienie skargi kasacyjnej wiązałoby się bowiem, z wywołaniem skutku procesowego polegającego na zainicjowaniu kontroli instancyjnej wyroku wydanego przez Sąd I instancji. Co się natomiast tyczy wynagrodzenia dla adwokata za oba postępowania zażaleniowe to przypomnieć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie za faktycznie udzieloną pomoc prawną, przy czym udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (vide: postanowienia NSA z 15.04.2010 r. sygn. akt. II OZ 321/10 oraz z dnia 17.09.2012 r. sygn. akt. II FZ 727/12). Odnosząc tę uwagę do realiów niniejszej sprawy nie sposób zaś pominąć wywodów uzasadnień obu postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego z których jasno wynika, że profesjonalny pełnomocnik i przy składanym po terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i przy składanej po terminie skardze kasacyjnej w jednym i drugim przypadku nie złożył wymaganych prawem wniosków o przywrócenie terminu do dokonania tych czynności. W sytuacji więc gdy pomoc adwokata dawała stronie jedynie złudzenie skuteczności postępowania zażaleniowego, trudno wywodzić, że wyznaczony adwokat faktycznie udzielił stronie pomocy prawnej. Ponieważ zaś przyznawanie wynagrodzenie obciąża Skarb Państwa, więc sąd dysponując środkami publicznymi odpowiada za "zasadność i legalność ich wydatkowania". (por. B. Dauter w: S. Babiarz i inni, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Wyd. LexisNexis 2007, s. 317). Orzekający podziela przy tym stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt. II FZ 143/10 że art. 250 ppsa nie nakłada obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika a pomoc prawna świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu nie stanowi podstawy do przyznania wynagrodzenia. Beneficjentami prawa pomocy nie są bowiem osoby wykonujące prestiżowe zawodowy zaufania publicznego, lecz osoby ubogie którym ci pierwsi zostali przydani do pomocy. Innymi słowy redystrybucja grosza publicznego poprzez instytucję prawa pomocy nie polega na bezrefleksyjnym opłacaniu wyznaczonego radcy prawnego czy adwokata za każdą z podjętych czynności, lecz ocenie rzeczywiście podjętych przez nich w konkretnych warunkach działań. Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 250 oraz art. 258 §1 i §2 pkt. 8 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi.