III SA/Kr 838/25

WyrokWSA w Krakowie2026-01-13

Skład orzekający: Sędzia WSA Jakub Makuch, Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura, Asesor WSA Magdalena Gawlikowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy cudzoziemcowi posiadającemu kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego, jeśli nie posiada formalnie wymaganej adnotacji, ale posiada uprawnienie do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej?
Ratio decidendi
Prawo do świadczenia wychowawczego dla cudzoziemca uzależnione jest od legalności jego pobytu oraz posiadania uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które może wynikać z zezwolenia na pracę lub z przepisów zwalniających z obowiązku posiadania takiego zezwolenia. Samo formalne posiadanie karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" nie jest jedynym kryterium, a organy powinny badać rzeczywiste uprawnienie do pracy.
Stan faktyczny
Skarżąca, cudzoziemka, zwróciła się o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko. Organy odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego legalny pobyt i dostęp do rynku pracy w postaci karty pobytu z odpowiednią adnotacją. Skarżąca argumentowała, że posiadała inne dokumenty potwierdzające legalny pobyt i pracę, a także otrzymywała świadczenie w poprzednich okresach. Sąd administracyjny uznał, że organy nie zbadały wystarczająco kwestii legalności pobytu i uprawnienia do pracy skarżącej.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 września 2024 r. oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia 12 sierpnia 2024 r.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 13 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2026 roku skargi O. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 września 2024 r., postępowanie nr 465162796 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2024/2025 uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Zaskarżoną decyzją z 27 września 2024 r., postępowanie numer 465162796 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu odwołania O. S. (dalej: skarżąca), utrzymał w mocy decyzję z 12 sierpnia 2024 r., którą odmówiono jej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko S. P. na okres 2024/2025. Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Wnioskiem z 16 kwietnia 2024 r. skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko S. P., na okres świadczeniowy 2024/2025 - dziecko urodziło się w dniu 7 listopada 2010 r. Do wniosku dołączyła skan umowy o pracę oraz zaświadczenie z rejestru PESEL. Po rozpoznaniu wniosku, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2024/2025. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji powołując się na treść art. 1 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wskazał, że skarżąca nie przedłożyła ważnego dokumentu, który potwierdza legalny pobyt i dostęp do rynku pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji skarżąca podniosła, że jest w trakcie wnioskowania i otrzymania karty stałego pobytu z dostępem do rynku pracy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu odwołania, wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 27 września 2024 r. W motywach rozstrzygnięcia, organ stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ skarżąca nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego legalny pobyt w Polsce oraz dokumentu potwierdzającego legalny dostęp do rynku pracy. Organ wyjaśnił, że w myśl art. 1 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom, m.in. posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy. W przypadku braku powyższego dokumentu, który jednocześnie potwierdza dostęp do rynku pracy i legalny pobyt na terenie Polski, świadczenie wychowawcze można przyznać również na podstawie dokumentu, który potwierdzi: - legalność pobytu, którym w jej sytuacji może być, np. odcisk stempla w paszporcie (tzw. czerwona pieczątka wojewody) potwierdzający złożenie wniosku o udzielenie zgody na pobyt w Polsce, zezwolenie na pobyt, karta pobytu z dostępem do rynku pracy (dwie strony), wiza, paszport, zaświadczenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o korzystaniu z ochrony czasowej, Karta Polaka + wiza; - dostęp do rynku pracy w Polsce, tzn.: zezwolenie na pracę, oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi ważne w okresie dłuższym niż 6 miesięcy, powiadomienie o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy, który będzie wykonywał pracę na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. W związku z powyższym, brak jest podstaw do przyznania prawa świadczenia wychowawczego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca wyjaśniła, że jest osobą pracującą i jest zatrudniona, obecnie przebywa na urlopie macierzyńskim. Przyjechała do Polski w dniu 17 stycznia 2022 r. na bazie ruchu bezwizowego i przebywa w tym kraju nadal legalnie na umowach specustawy UKR dla obywateli Ukrainy (pobyt został przedłużony z mocy prawa). Jest zarejestrowana na złożenie wniosku na kartę stałego pobytu w N. i czeka na swoją kolejkę (bardzo długi czas oczekiwania). Na dziecko, S. P. (pesel UKR) otrzymywała wypłaty z programu "800+'’ za okresy od 1 kwietnia 2022 do 31 maja 2022 r.; od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r.; od 1 czerwca 2023 do 31 maja 2023 r. Wskazała, że do wniosku o wypłatę "800+" zawsze dołączała te same załączniki (każdy kolejny rok) i decyzja ZUS zawsze była pozytywna. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., co oznacza, że jeżeli sąd administracyjny dostrzega naruszenie prawa w zaskarżonej decyzji, to niezależnie od argumentów skarżącego, tenże sąd administracyjny uprawniony jest do uwzględnienia skargi. Z kolei zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1576), dalej: ustawa. Celem regulacji ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jest udzielenie przez państwo pomocy rodzicom/opiekunom, w wychowaniu dzieci w formie częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (świadczenie wychowawcze). Motywy wprowadzenia świadczenia wychowawczego zostały przytoczone w uzasadnieniu projektu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wskazano tam, że świadczenie wychowawcze kierowane jest do rodzin mających na utrzymaniu dzieci, a jego celem jest przede wszystkim częściowe pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych i wychowywaniem dzieci. Wykształcenie i przygotowanie do życia dzieci wiąże się z dużym obciążeniem finansowym dla osób, u których pozostają one na utrzymaniu, w szczególności w rodzinach wieloosobowych. W związku z tym, rodziny często napotykają bariery ekonomiczne związane z wielkością dochodu. Nacisk ustawodawcy położony jest więc na powiązanie pomocy z pokryciem wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych i wychowaniem dzieci. Ustawowe wskazanie celu świadczenia jest wyraźną deklaracją intencji prawodawcy i wskazówką interpretacyjną co do całości ustawy. Stosownie do art. 1 ust. 2 i ust. 3 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje: 1) obywatelom polskim; 2) cudzoziemcom: a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską dwustronnych umów międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym, c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 35), jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy, e) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: - na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub - w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa na warunkach określonych w art. 139 n ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, - jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na okres nieprzekraczający dziewięciu miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej, f) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: - na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 151 lub art. 151b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, - na podstawie wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych, - w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych w art. 156b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, celem świadczenia wychowawczego, jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Artykuł 4 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi prawnemu dziecka, albo dyrektorowi domu pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. Ustawodawca uzależnił zatem przyznanie świadczenia wychowawczego od faktu utrzymywania dziecka i wspólnego z nim zamieszkiwania. Jest to usprawiedliwione celem przedmiotowego świadczenia. Z literalnej wykładni art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy, na której oparły swoje rozstrzygnięcia organy orzekające obu instancji wynika, że przyznanie cudzoziemcowi świadczenia wychowawczego może nastąpić jedynie wówczas, gdy posiada on kartę pobytu wraz ze stosowną adnotacją "dostęp do rynku pracy", zezwalającą na podjęcie pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec tego cudzoziemiec, który w danym momencie formalnie nie posiada karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", nie posiada prawa do przyznania świadczenia wychowawczego. W orzecznictwie sądów administracyjnych, które tutejszy Sąd w pełni podziela, podkreśla się, że odkodowanie przesłanki posiadania przez cudzoziemca karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" wymaga dokonania pogłębionej analizy przepisów tej ustawy zgodnej z przyjętym przez ustawodawcę celem, przy uwzględnieniu wykładni systemowej pozostającej w zgodzie z konstytucyjnymi normami nadrzędnymi. Mianowicie, przy wykładni przepisu art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy nie sposób pominąć uregulowań art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 769) oraz art. 87 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 475). Według pierwszego z przywołanych unormowań w karcie pobytu umieszcza się adnotację "dostęp do rynku pracy" - w przypadku zezwolenia udzielonego cudzoziemcowi, który jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Natomiast drugi z przywołanych przepisów określa sytuacje, w których cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz przypadki, gdy cudzoziemiec jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Wobec powyższego prawo do uzyskania świadczenia wychowawczego przez cudzoziemca, legitymującego się kartą pobytu, uzależnione jest nie od wymaganej prawem adnotacji organu "dostęp do rynku pracy", lecz od posiadania przez niego uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które to może wynikać bądź z posiadanego zezwolenia na pracę lub z mocy przepisów zwalniających cudzoziemca z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Oznacza to, że dla ustalenia wobec cudzoziemca prawa do uzyskania świadczenia wychowawczego wymagane jest spełnienie łącznie dwóch warunków. Po pierwsze, pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej musi być legalny. Po drugie, cudzoziemiec musi posiadać uprawnienie do wykonywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pracy, w oparciu o stosowne pozwolenie na pracę lub wskutek zwolnienia ex lege cudzoziemca z obowiązku legitymowania się takim zezwoleniem (vide: wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Warszawie z 7 października 2016 r., I SA/Wa 1197/16; z 12 września 2019, I SA/Wa 1050/19 i z 3 grudnia 2019 r., I SA/Wa 1890/19, w Olsztynie z 3 listopada 2016, II SA/Ol 995/16 i z 11 marca 2021 r., II SA/Ol 924/20; w Gliwicach z 17 marca 2021 r., II SA/Gl 1380/20; w Łodzi z 27 stycznia 2017 r., II SA/Łd 946/16, z 20 kwietnia 2017 r., II SA/Łd 23/17, z 22 kwietnia 2022 r., II SA/Łd 37/22, z 7 grudnia 2022 r., II SA/Łd 745/22; w Poznaniu z 26 maja 2021 r., II SA/Po 5/21, z 23 marca 2022 r., II SA/Po 931/21, z 25 marca 2022 r., II SA/Po 698/21; w Gdańsku z 21 lipca 2021 r., III SA/Gd 1113/21; w Szczecinie z 9 listopada 2022 r., II SA/Sz 601/22, z 22 grudnia 2022 r., II SA/Sz 867/22 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2017 r., I OSK 2337/17; z 20 lutego 2018 r., I OSK 2426/17 i z 10 sierpnia 2018 r., I OSK 535/18). Z zebranego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego oraz wydanych na jego podstawie decyzji wynika, że organy obu instancji w toku postępowania wyjaśniającego skupiły swoją uwagę wyłącznie na kwestii posiadania przez skarżącą dokumentu potwierdzającego legalność pobytu i dostęp do rynku pracy. Natomiast poza zakresem ich rozważań i ustaleń pozostawała ocena legalności pobytu skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie spornego świadczenia. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji pismem z 20 czerwca 2024 r. wezwał skarżącą do dostarczenia jednego z wymienionych w wezwaniu dokumentów potwierdzającego legalność pobytu i dostęp do rynku pracy. Odpowiadając na powyższe wezwanie strona skarżąca oświadczyła, że przygotowuje dokumenty niezbędne do uzyskania karty pobytu. Dysponując powyższą informacją organ pierwszej instancji nie podjął żadnych czynności wyjaśniających celem ustalenia czy pobyt skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest legalny i czy ma dostęp do rynku pracy, mimo, że skarżąca przestawiła organowi umowę o pracę. Jednocześnie organ nie zaprzeczył, że przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze za poprzednie okresy na dziecko S. P. będące obywatelem Ukrainy, któremu został nadany nr PESEL UKR. W sprawie nie zostało wyjaśnione dlaczego za poprzednie okresy decyzja organów była pozytywna, a za przedmiotowy okres nie. Ponadto organ nie wyjaśnił, na jakiej podstawie skarżącej nadany został polski nr PESEL. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy administracyjne powinny też wziąć pod uwagę szersze regulacje prawne dotyczące cudzoziemców i rynku pracy, które kształtują status prawny cudzoziemca w Polsce, w tym przede wszystkim uwzględnić brzmienie art. 108 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, stanowiącego, że jeżeli termin na złożenie wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy został zachowany i wniosek nie zawiera braków formalnych lub braki formalne zostały uzupełnione w terminie: 1) wojewoda umieszcza w dokumencie podróży cudzoziemca odcisk stempla potwierdzającego złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy; 2) pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna. Z akt administracyjnych sprawy wynika natomiast, że skarżąca 8 stycznia 2025 r. złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast decyzją z 26 marca 2025 r. udzielono skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Także i te okoliczności należy rozważyć w kontekście prawa do świadczenia wychowawczego na córkę skarżącej, za okres 2024/2025. Podkreślić należy, że w toku każdego postępowania administracyjnego na organach administracji publicznej spoczywają ściśle określone obowiązki zdefiniowane w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572). Zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy powinny stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). W tym celu organy powinny zebrać kompletny materiał dowodowy, a następnie poddać go wszechstronnej ocenie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ powinien ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Wyniki tych ustaleń powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Mianowicie, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania sprowadza się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym sprawy wydanie innej decyzji było niemożliwe. Organ odpowiada za naruszenie tej zasady, jeżeli nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności mających przekonać stronę o zasadności decyzji, np. odstąpi od uzasadnienia decyzji. Zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Nie wymaga się zaś od niego osiągnięcia rezultatu, to znaczy przekonania strony o tym, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem. Wspomnianym wyżej wymogom proceduralnym organy orzekające w sprawie ewidentnie nie sprostały, co świadczy o naruszeniu art. 6, art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy. Uchybienia natury procesowej, polegające na braku zebrania i rozpatrzenia kompletnego materiału dowodowego i w rezultacie wadliwym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, są bowiem prostą konsekwencją przyjęcia przez organy orzekające przy odkodowaniu treści normatywnej art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy wyłącznie reguł wykładni językowej, która jest niewystarczająca dla prawidłowego odczytania normy prawej, stanowiącej materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. W tym stanie rzeczy organy naruszyły prawo materialne poprzez błędną wykładnię art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d, a uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., o czym orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpatrując sprawę ponownie organ rozważy wszystkie elementy stanu faktycznego i prawnego sprawy w kontekście przesłanek określonych w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku w zakresie wykładni wspomnianego przepisu, a następnie wyda rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło